Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Anestezjologia Intensywna Terapia 3/2005, s. 159-164
Ewa Karpel1, Agnieszka Misiewska-Kaczur2, Ryszard Woźnica2
Przydatność kliniczna indukcji znieczulenia ogólnego metodą wziewną z zastosowaniem sewofluranu
Vital capacity rapid inhalation induction with sevoflurane
1 Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Śl.AM w Katowicach
kierownik: prof. dr hab. n. med. E. Karpel
2 Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Ogólnego w Bielsku-Białej
kierownik: dr n. med. R. Woźnica
Summary
Background. Inhalation induction is rarely used in adult patients, although sevoflurane offers the possibility of a rapid and well-tolerated commencement of anaesthesia. In this prospective, randomized study we compared vital capacity induction with 8% sevoflurane, with intravenous induction using 2 mg kg-1 propofol. Methods. 60 female patients, scheduled for minor gynecological surgery, were randomly allocated to two groups of 30 women each, to receive either sevoflurane or propofol. The induction time was measured as the time from the beginning of induction to the loss of ciliary reflex, and the time to BIS reading<60 was also measured. Rocuronium was used to facilitate intubation in both groups. Anaesthesia was maintained with propofol or sevoflurane, depending on the drug used for induction. Fentanyl was given for analgesia. Results. The mean time to the loss of the ciliary reflex was longer in the sevoflurane group (48.3 vs. 35.5 sec), and the time to obtain BIS<60 was also longer (50.0 vs. 35.9 sec). Arterial blood pressure during intubation was higher in the propofol group. There were no differences in heart rate, ECG recording or pulse oximetry. BIS readings were lower during anaesthesia in the sevoflurane group. Discussion and conclusions. Vital capacity sevoflurane induction was slower, compared with propofol, nevertheless it provided an adequate level of anaesthesia, free of major side effects. Higher BIS readings, observed during laryngoscopy and intubation, may indicate need for better suppression of the brain cortex during this period. Vital capacity induction can offer a useful alternative to intravenous induction in selected patients.
Wybór metody indukcji znieczulenia powinien być dostosowany do ogólnego stanu chorego i specyfiki zabiegu. Nieadekwatne, zbyt płytkie znieczulenie ogólne lub niewystarczające znieczulenie miejscowe podczas laryngoskopii oraz intubacji tchawicy może wyzwolić wiele niekorzystnych odruchów prowadzących do różnorodnych, nawet śmiertelnych powikłań. Nawet doświadczony lekarz może natrafić na niespodziewane trudności podczas intubacji tchawicy, dlatego środki używane do indukcji powinny charakteryzować się krótkim okresem półtrwania i możliwością odwrócenia ich działania.
Indukcję znieczulenia można przeprowadzić podając anestetyki drogą wziewną lub dożylną. Do wprowadzenia do znieczulenia metodą dożylną stosuje się najczęściej środki anestetyczne nieposiadające działania analgetycznego. Ich podstawowym zadaniem jest szybkie wywołanie odpowiednio głębokiego snu podstawowego. Zasypianie jest dla chorych przyjemne, technika jest prosta. Niedogodnością jest mała sterowność znieczulenia, gdyż po podaniu anestetyku trudno odwrócić jego działanie, w przypadku reakcji niepożądanych.
Wprowadzenie do znieczulenia drogą wziewną jest metodą najstarszą historycznie, jednak z powodu licznych niedogodności prawie zarzuconą. W ostatnich latach stosowano ją z powodzeniem przede wszystkim u dzieci. Wśród dorosłych metoda ta jest ciągle kojarzona z użyciem eteru dwuetylowego, przez co postrzegana jako metoda przestarzała i nieprzyjemna. Wprowadzenie do praktyki klinicznej sewofluranu rozpoczęło nową erę znieczulenia ogólnego drogą wziewną [1].
W praktyce klinicznej na jakość indukcji znieczulenia wpływa szybkość wystąpienia snu podstawowego oraz stabilność anestezji w czasie rękoczynów związanych z intubacją tchawicy. Klinicznie można ocenić szybkość wystąpienia snu podstawowego na podstawie objawów pośrednich, takich jak brak odpowiedzi na bodziec słowny np. polecenie otwarcia oczu czy brak reakcji na uderzenie palcem w gładziznę czoła. Objawami wegetatywnymi zbyt płytkiej anestezji i niewystarczającej analgezji są: pocenie się, zaczerwienienie skóry, zmiana częstości pracy serca i wahania ciśnienia tętniczego krwi. Niedoskonałość i brak możliwości standaryzacji tych metod skłoniły do poszukiwań nowych urządzeń, jak indeks bispektralny czy potencjały wywołane – pozwalających na obiektywne, porównywalne kontrolowanie stanu świadomości po zastosowaniu anestetyków.
W pracy postanowiono porównać jakość indukcji znieczulenia przeprowadzonej dwoma metodami: całkowicie dożylną z użyciem propofolu (TIVA) oraz całkowicie wziewną sewofluranem o stężeniu 8%, metodą jednego wdechu pojemnością życiową (VIMA).
METODYKA
Po uzyskaniu zgody Terenowej Komisji Bioetycznej badanie przeprowadzone zostało u chorych zaliczanych do I lub II stopnia oceny stanu zdrowia wg ASA, zakwalifikowanych do operacji w znieczuleniu ogólnym. Metodą klasyczną wykonywano zabiegi w obrębie przydatków (usunięcie torbieli jajnika, klinowa resekcja jajnika, usunięcie ciąży pozamacicznej), usunięcie macicy bez przydatków i z przydatkami oraz zachowawcze usunięcie mięśniaków macicy. Kwalifikacja do dwóch różnych metod indukcji znieczulenia ogólnego następowała losowo. Nie stosowano premedykacji farmakologicznej.
Po przewiezieniu do sali operacyjnej zakładano chorym czujnik zawierający trzy elektrody, który łączono z aparatem BIS A-2000 (Aspect Medical Sysem, USA).
Indukcję znieczulenia ogólnego przeprowadzano dwoma metodami, stanowiąc kryterium kwalifikacji do grup:
I grupa badana (VIMA):
– 2 min wentylacji tlenem,
– wypełnienie układu anestetycznego aparatu i rezerwuarowego worka oddechowego mieszaniną tlenu, podtlenku azotu w stosunku 1:2 oraz sewofluranu (Sevorane, Abbott Laboratories Ltd., USA) w stężeniu 8% pod kontrolą monitora stężeń gazów anestetycznych,
– wykonanie przez chorą forsownego wydechu,
– wykonanie przez chorą jednego głębokiego wdechu z przygotowanego uprzednio układu anestetycznego z rezerwuarem,
– u osób, u których wystąpiły objawy snu dokonywano intubacji tchawicy, natomiast jeżeli sen nie występował chora wykonywała powtórny wdech przygotowaną mieszaniną gazów,
– podaż sewofluranu do zrównoważenia się stężeń wdechowego/wydechowego na poziomie 2% w chwili rozpoczęcia zabiegu.
II grupa kontrolna (TIVA):
– natlenienie przez 2 min,
– iniekcja dożylna propofolu (Propofol 1%, Fresenius Kabi, Niemcy) w dawce 2 mg kg-1 w czasie ponad 20 s,
– podaż propofolu we wlewie dożylnym zgodnie z regułą Robertsa (przez 10 min z szybkością 10 mg kg-1h-1).
Po uzyskaniu klinicznych objawów odpowiednio głębokiego snu podstawowego (tj. zaniknięcia odruchu rzęsowego) i wartości monitorowanych parametrów aktywności mózgowej (BIS<60) wszystkim chorym podawano drogą dożylną rokuronium (Esmeron, Organon, Holandia) w dawce 0,6 mg kg-1 oraz fentanyl (Fentanyl, Polfa-W-wa, Polska) w dawce 2 mg kg-1. Po uzyskaniu zwiotczenia mięśni ocenianego na podstawie analizy odpowiedzi TOF(train-of-four), wykonywana była intubacja tchawicy.
Podczas indukcji u wszystkich badanych monitorowano następujące parametry:
nieinwazyjny pomiar SAP, DAP, MAP, EKG, SpO2 stosunek czasu trwania wdechu do wydechu (I/E), FIO2 , ET CO2 , TOF; w grupie VIMA stężenie sewofluranu w mieszaninie wdechowej i wydechowej (FI/FE) (monitor RGM 5250, Ohmeda, USA).
Wszystkie badane parametry monitorowane były w sposób ciągły, a ich wartości zapisywane w następujących punktach czasowych:
T1 – bezpośrednio przed indukcją,
T2 – bezpośrednio po podaniu środków anestetycznych,
T3 – bezpośrednio przed intubacją tchawicy,
T4 – po zaintubowaniu tchawicy, wypełnieniu mankietu uszczelniającego oraz kontroli prawidłowego położenia rurki intubacyjnej,
T5 – 2 min po intubacji tchawicy,
T6 – w chwili rozpoczęcia zabiegu.
Ocenę oparto o analizę:
1) efektywności i czasu uzyskania snu podstawowego potwierdzonego badaniem klinicznym oraz EEG. Czas liczono od zakończenia iniekcji dawki wprowadzającej propofolu w grupie TIVA oraz od zakończenia wykonania pogłębionego wdechu w grupie VIMA.
2) jakości i stabilności znieczulenia podczas intubacji tchawicy i nacięcia chirurgicznego skóry,
3) odpowiedzi układu krążenia.
Wyniki opracowano statystycznie korzystając z programu SPSS. Analizowano rozkłady wartości badanych parametrów hemodynamicznych (ciśnienie tętnicze krwi, częstość pracy serca), głębokość i czas wystąpienia snu. Na podstawie porównania wartości średnich i median przyjęto rozkłady analizowanych parametrów za normalne. W teście Levene´a określono równość wariancji dla analizowanych parametrów. Ze względu na charakterystykę i liczebność grup oraz rozkład średnich dokonano analizy porównawczej testem t-Studenta. Jako poziom istotności przyjęto p<0,05.
WYNIKI
Badaniami objęto 60 chorych w wieku 18-65 lat: grupa I (VIMA) – n=30, grupa II (TIVA) – n=30.
Wyodrębnione grupy były jednorodne pod względem płci oraz porównywalne pod względem wieku, masy ciała i wzrostu (p>0,05) (tab. I).
Tab. I. Średnie wartości danych demograficznych w badanych grupach chorych
 VIMA (n=30)TIVA (n=30)p
xSDxSD
Wiek (lata)46,511,1545,612,20,58
Wzrost (cm)164,55,47163,95,490,70
Masa ciała (kg)66,37,466,238,650,96
Czas trwania indukcji mierzono od rozpoczęcia podawania leków (T1 ) do wykonania intubacji tchawicy (T4 ). Był on porównywalny dla obu grup i wynosił w grupie badanej VIMA średnio 292,6 s, a w grupie kontrolnej TIVA 289,6 s, (p>0,05).
Sen podstawowy podczas wprowadzenia do znieczulenia dwoma badanymi metodami uzyskiwano szybko, bez żadnych powikłań.
Zniknięcie odruchu rzęsowego obserwowano znamiennie szybciej w grupie kontrolnej TIVA (średnio 35,53 s) w porównaniu z grupą badaną VIMA (średnio 48,28 s).
Podobnie średni czas wywołania snu podstawowego, mierzony instrumentalnie (BIS<60) był znamiennie dłuższy w grupie VIMA (50 s) niż w grupie TIVA (35,9 s).
Wartości średnie wskaźnika BIS przed rozpoczęciem indukcji nie różniły się znamiennie między badanymi grupami, natomiast bezpośrednio po podaniu środków anestetycznych osiągnięto istotnie głębszy sen w grupie znieczulanej dożylnie. Bezpośrednio przed intubacją głębokość snu mierzona wskaźnikiem BIS była podobna w obu grupach. W grupie VIMA poziom anestezji utrzymywał się, a nawet pogłębiał nieznacznie w kolejnych punktach pomiarowych odpowiadających: intubacji tchawicy, okresowi po intubacji i nacięciu skóry, podczas gdy w grupie kontrolnej TIVA obserwowano w tych punktach czasowych wzrost wskaźnika BIS, wskazujący na nieznaczne, mieszczące się w kryteriach znieczulenia ogólnego spłycenie snu podstawowego (tab. II).
Tab. II. Średnie wartości wskaźnika bispektralnego (BIS) w poszczególnych punktach pomiarowych w badanych grupach chorych
 VIMATIVAp
xSDSEMxSDSEMVIMA vs TIVA
T195,7671,92410,35196,31,4890,2710,235
T260,433*8,1141,48944,06*8,0461,4690,0001*
T338,86,8751,01740,9665,5731,01760,185
T431,733*8,6341,57655,66*7,3781,3470,0001*
T533,03*7,531,4549,8*5,21,030,001*
T635,866*7,4451,35951,66*4,4900,81970,0001*
Wartości wskaźnika BIS w punktach pomiarowych odpowiadających stymulacji nocyceptywnej były istotnie niższe w grupie VIMA wskazując na większą stabilność uzyskanego w tym okresie indukcji snu (tab. II).
Wartości średniego ciśnienia tętniczego w pierwszych trzech punktach pomiarowych były porównywalne w obu grupach chorych (p>0,05). Po intubacji tchawicy MAP w grupie TIVA było wyższe niż w analogicznym punkcie w grupie VIMA, a różnica ta była statystycznie istotna (p=0,003). Podobnie w chwili rozpoczęcia zabiegu wzrost wartości MAP w grupie kontrolnej TIVA był większy niż w grupie badanej VIMA a różnica ta była znamienna statystycznie (p=0,001) (tab. III).
Tab. III. Średnie wartości MAP (mm Hg) w pomiarowych punktach czasowych w badanych grupach chorych
 VIMATIVAp
xSDSEMxSDSEMVIMA vs TIVA
T192,313,091,693,911,211,440,46
T286,410,1111,386,814,621,890,865
T381,39,451,279,37,340,950,189
T482,2*7,891,0186,9*9,091,120,003*
T582,4*6,181,1285,7*10,161,430,003*
T684,8*6,990,9291,7*8,471,090,001*
Częstość pracy serca mierzona przed zabiegiem była porównywalna w obu badanych grupach. Po podaniu anestetyku w grupie badanej VIMA doszło do znacznego zwolnienia HR do średniej wartości 72 min-1 utrzymując się na tym poziomie w kolejnych pomiarowych punktach czasowych i pozostając bez zmian w chwili rozpoczęcia zabiegu.
W grupie kontrolnej TIVA, po rozpoczęciu indukcji i podaniu anestetyku, doszło do nieznacznego zwolnienia akcji serca, natomiast po intubacji tchawicy do przyspieszenia częstości pracy serca średnio o 7 min-1. Dwie minuty po zaintubowaniu tchawicy obserwowano zwolnienie HR i ponowny wzrost w momencie rozpoczęcia zabiegu.
Częstość pracy serca podczas indukcji znieczulenia w grupie VIMA była we wszystkich punktach pomiarowych istotnie niższa niż w grupie TIVA (tab. IV).
Tab. IV. Średnia wartość HR (min-1) w poszczególnych punktach pomiarowych w badanych grupach chorych
 VIMATIVAp
xSDSEMxSDSEMVIMA vs TIVA
T182,614,41,885,118,12,30,404
T272,6*11,51,479,4*13,61,70,004*
T367,1*11,41,573,5*9,91,30,001*
T470,8*10,51,380,1*11,31,40,001*
T570,3*8,91,375,5*8,31,10,005*
T669,9*9,61,2474,6*8,31.10,006*
Nie obserwowano zmian w EKG pod postacią zaburzeń rytmu czy zmian różnic odcinka ST pomimo różnic w zakresie częstości pracy serca.
Odpowiedzi hemodynamicznej na intubację tchawicy i nacięcie skóry nie towarzyszyły zmiany w mierzonym pulsoksymetrycznie wysyceniu hemoglobiny tlenem. W obu stosowanych metodach indukcji nie odnotowano przypadków hipowentylacji pęcherzykowej, a zawartość dwutlenku węgla w końcowo-wydechowym powietrzu monitorowana kapnometrycznie była prawidłowa.
DYSKUSJA
W przeprowadzonym badaniu wprowadzenie do znieczulenia następowało bardzo szybko zarówno w grupie indukowanej sewofluranem (VIMA) jak i grupie otrzymującej propofol (TIVA). Wyniki, które uzyskano po zastosowaniu do indukcji znieczulenia metody jednego wdechu wydają się zbieżne z wynikami badań innych autorów [2].
Założenie, że czas indukcji metodą pojemności życiowej z użyciem wysokich stężeń może być równie krótki jak wystąpienie snu po podaniu propofolu było jedną z tez pracy Lowry´ego i wsp. [3]. Uzyskane wyniki nie potwierdziły jednak tej tezy, autorzy wykazali, że czas indukcji dożylnej jest dwukrotnie krótszy. Wnioski z cytowanej pracy potwierdzają obserwację o wolniejszym zasypianiu po podaniu anestetyków drogą wziewną i są zbieżne z uzyskanymi przez innych autorów [4, 5]. Podstawowe różnice, które występują pomiędzy cytowanymi pracami dotyczą czasu trwania indukcji wziewnej, który waha się pomiędzy 84 a 180 s, co przypuszczalnie wynika z rodzaju zastosowanej mieszaniny oddechowej.
Użycie podtlenku azotu znamiennie przyspiesza szybkość indukcji wziewnej, jest to związane z wykorzystaniem efektu drugiego gazu. Potwierdzenie tego zjawiska przedstawili w swojej pracy Hall i wsp. [6] oraz Philip i wsp. [7] porównując inne mieszaniny oddechowe mogące służyć jako nośniki par sewofluranu. Szybka indukcja była wynikiem wypełnienia układu anestetycznego mieszaniną 75% N2 O, 25% O2 i 8% sewofluranu oraz użyciem układu zamkniętego i worka oddechowego o pojemności 5 l. Podanie 8% anestetyku odpowiadało wartości 4 MAC i dawało stężenie w pęcherzykach rzędu 2 MAC, prowadząc do szybkiej indukcji wziewnej. Wyniki były porównywalne z wynikami Yurino i Kimury [2] oraz z uzyskanymi w badaniu własnym.
Efektywność anestezji zależy od równowagi między dwoma antagonistycznymi czynnikami: działaniem środków anestetycznych i intensywnością bodźców chirurgicznych. Zakłócenie tej równowagi może prowadzić do niekontrolowanego spłycenia anestezji. Zdarza się to u 0,2-0,4% operowanych chorych fragmentarycznie pamiętających przebieg zabiegu. Chorzy, którzy doświadczyli przebudzenia podczas zabiegu, podają szereg nieprzyjemnych doznań, co może w przyszłości stać się przyczyną zaburzeń snu, nerwicy lękowej i występowania koszmarów nocnych. Pomiar głębokości znieczulenia ma na celu zapobieganie takim incydentom [8].
Oprócz nacięcia skóry i stymulacji chirurgicznej, intubacja tchawicy jest jednym z najsilniejszych czynników wywołujących reakcję obronną u chorych poddanych anestezji ogólnej.
W przedstawionym badaniu odpowiedź na intubację oraz chirurgiczne nacięcie skóry oceniano przez analizę zmian wartości wskaźnika BIS w stosunku do okresu przed intubacją.
Wykazano, że w grupie kontrolnej TIVA, po intubacji, a także po nacięciu chirurgicznym skóry nastąpił wzrost wartości BIS świadczący o spłyceniu snu. W badanej grupie wprowadzanej do znieczulenia sewofluranem (VIMA) w obu tych punktach czasowych (T4 oraz T6 ) wartość wskaźnika BIS obniżała się wskazując na dalsze pogłębienie snu. Może to świadczyć o kontynuacji dystrybucji gazu i wysyceniu nim OUN.
W badaniu Hecka i wsp. [9] w grupie otrzymującej propofol bez opioidów lub z małą dawką remifentanylu (2 mg kg-1) wykazano wzrost wartości BIS trwający przez 2 min po intubacji. Podobne spostrzeżenia poczyniono obserwując wzrost wartości BIS związany z nacięciem chirurgicznym skóry. Objawy te były szczególnie silnie wyrażone u chorych znieczulanych bez dodatku analgetyków [10].
W pracy Nathana i wsp. [11] oraz Blake i wsp. [12] wykazano podobne jak w przedstawianej pracy zmiany wartości BIS wskazujące na spłycenie snu w indukcji dożylnej a jego pogłębienie podczas indukcji wziewnej.
Hipotezę o wpływie bodźców intubacyjnych i bólowych na zachowanie wskaźnika BIS potwierdzono wykazując korelację wystąpienia odpowiedzi ruchowej ze zmianą wartości wskaźnika BIS. Stwierdzono, że wartości BIS korelują z odpowiedzią na bodziec chirurgicznego nacięcia skóry i mogą poprzedzać odpowiedź układu autonomicznego [13, 14].
Laryngoskopia, intubacja tchawicy, nacięcie skóry i inne rodzaje stymulacji są źródłem silnych bodźców, które mogą wywoływać, przy zbyt niskim stopniu znieczulenia, różnorodne reakcje, jak kaszel, łzawienie, czy reakcje układu krążenia (tachykardia lub/i hipertensja). Reakcje te nazywane często wegetatywnymi objawami bólu mogą być pośrednio wskaźnikami głębokości znieczulenia. Towarzyszący im instrumentalny pomiar głębokości snu pozwala na ocenę korelacji pomiędzy wegetatywną reakcją na stymulację chirurgiczną a poziomem głębokości anestezji [9, 15].
W przeprowadzonym badaniu w odpowiedzi na intubację tchawicy i nacięcie skóry w grupie kontrolnej TIVA doszło do wzrostu MAP i HR, czego nie stwierdzono u chorych grupy badanej VIMA. Analogiczne obserwacje poczynili w swoich pracach Philip i wsp. [7] oraz Smith i wsp. [1]. Podobne wnioski zawierają publikowane prace polskich autorów, opisujące przebieg indukcji z użyciem sewofluranu jako stabilny hemodynamicznie, bez znamiennych różnic w wartościach ciśnienia tętniczego krwi i częstości akcji serca [16, 17]. Smith i wsp. [18] wykazali, że laryngoskopia i intubacja dotchawicza powodują przejściowy wzrost MAP i przyspieszenie HR w obu porównywanych przez nich grupach, zarówno indukowanej propofolem, jak i sewofluranem, jednak zmiany te były mniej wyrażone w grupie znieczulanej wziewnie.
Nie potwierdzają tych obserwacji Jellish i wsp. [4] oraz Blake i wsp. [12], którzy mimo odnotowania spłycenia snu ocenianego poprzez wzrost wartości BIS w odpowiedzi na rękoczyny, nie obserwowali znamiennych różnic w wartościach MAP i HR między badanymi grupami indukowanymi wziewnie i dożylnie.
Korelacja między obrazem zmian hemodynamicznych a mierzonym elektroencefalograficznie poziomem anestezji była opisana przez Heck´a i wsp. [9]. Zmiana wartości BIS w odpowiedzi na intubację tchawicy była czulszym wskaźnikiem stymulacji niż przyspieszenie HR w wyniku tego rękoczynu. Spłycenie snu korelowało ze wzrostem wartości MAP [19].
Porównanie przydatności różnych metod monitorowania głębokości snu w aspekcie wystąpienia objawów hemodynamicznych wykazało, że wskaźnik BIS pozwalała przewidzieć przyspieszenie akcji serca i wzrost ciśnienia w wyniku stymulacji nocyceptywnej [20]. Występowanie zaburzeń hemodynamicznych i wzrost wartości BIS w odpowiedzi na intubację tchawicy wydaje się potwierdzać sugestie o niewystarczającym tłumieniu aktywności bioelektrycznej kory mózgowej w trakcie i bezpośrednio po laryngoskopii [20]. Wykorzystanie właściwości anestetycznych oraz analgetycznych sewofluranu może być sposobem na ograniczenie zjawisk niepożądanych w czasie indukcji znieczulenia.
WNIOSKI
1. Wziewna indukcja znieczulenia ogólnego sewofluranem metodą pojemności życiowej pozwala na spokojne i bezpieczne wprowadzenie chorych w stan snu podstawowego, wymagając do jego uzyskania nieco dłuższego czasu, w porównaniu z indukcją dożylną propofolem.
2. Wziewna indukcja znieczulenia ogólnego sewofluranem zapewnia optymalną głębokość snu podstawowego wymaganą do laryngoskopii i intubacji tchawicy, co potwierdza ocena kliniczna i monitorowanie przyrządowe czynności bioelektrycznej mózgu.
3. Wziewna indukcja sewofluranem o wysokim stężeniu pojemnością życiową może stanowić przydatną alternatywę zastosowania w praktyce klinicznej znieczulenia ogólnego.
Piśmiennictwo
1. Smith I, Thwaites AJ: Inhalation Versus TIVA in short duration anaesthesia. Acta Anaesthesiol Belg 1997; 48: 161-166.
2. Yurino M, Kimura H: A comparison of vital capacity breath and tidal breathing techniques for induction of anesthesia with high sevoflurane concentrations in nitrous oxide and oxygen. Anasthesia 1995; 50: 308-311.
3. Lowry DW, Carrol MT, Mirakhur RK, Hayes A, Hughes D: Comparison of sevoflurane and propofol with rocuronium for modified rapid-sequence induction. Anaesthesia 1999; 54: 247-252.
4. Jellish WS, Lien CA, Fontenot HJ, Hall R: The comparative effects of sevoflurane versus propofol in the induction and maintenance of anesthesia in adult patients. Anesth Analg 1996; 82: 479-485.
5. Smith I, Ding Y, Paul F: Comparison of induction, maintenance, and recovery characteristics of sevoflurane-N2O and propofol-sevoflurane-N20 with propofol –isoflurane-N2O anesthesia. Anesth Analg 1992; 74: 253-259.
6. Hall JE, Stewart JIM, Hamer M: Single-breath inhalation induction of sevoflurane anaesthesia with and without nitrous oxide: a feasibility study in adults and comparison with an intravenous bolus of propofol. Anaesthesia 1997, 52, 410-415.
7. Philip BK, Lombard LL, Roaf ER, Drager LR: Comparison of vital capacity induction with sevoflurane to intravenous induction with propofol for adult ambulatory anesthesia. Anesth Analg 1999; 89: 623-627.
8. Schunt ML, Cole DJ: Monitoring anesthetic depth. Curr Rev Anesth 2000; 2: 195-201.
9. Heck M, Kumle B, Bolt J, Lang J, Lehman A: Electroencephalogram bispectral index predicts hemodynamic and arousal reactions during induction of anesthesia in patients undergoing cardiac surgery. J Cardiothorac Vasc Anesth 2000; 14, 6: 693-697.
10. Kearse LA, Manberg P, Chamoun N: Bipectral analysis of the electroencephalogram correlates with patient movement to skin incision during propofol/nitrous oxide anesthesia. Anesthesiology 1994; 81: 1365-1370.
11. Nathan N, Vital G, Benrhaiem M, Peyclit A, Feiss P: Induction with propofol target-concentration infusion vs. 8% sevoflurane inhalation and alfentanil in hypertensive. Anaesthesia 2001; 56: 248-271.
12. Blake DW, Hogg MN, Hakman CH: Induction of anesthesia with sevoflurane, preprogrammed propofol infusion or combined sevoflurane/propofol for laryngeal mask insertion: cardiovascular, movement and EEG bispectral index responses: Anaesth Intensive Care 1998; 26: 360-365.
13. Barr G, Anderson R, Owall A, Jakobson J: Bispectral index and blood pressure during induction/intubation: a clinical study in patients scheduled for coronary artery bypass surgery. Eur J Anestesiol 2001; 17: A 68.
14. Singh H, Sakai T, Matsuki A: Movment response to skin incision: analgesia vs. bispectral index and 95% spectral edge frequency. Eur J Anestesiol 1999; 16: 610-614.
15. Mi WD, Sakai T, Takahasi S, Matsuhi A: Hemodynamic and electroencephalographic responses to intubation during induction of anesthesia with propofol or propofol/fentanyl. Can J Anaesth 1998; 45: 19-22.
16. Raczkowska M, Jarosz J, Symonides M: Znieczulenia sewofluranem do zabiegów ambulatoryjnych. Anest Inten Terap 1999; 31: 51-63.
17. Rawicz M, Pawłowska-Wójcik M, Jaranowska D: Farmakokinetyka i farmakodynamika sewofluranu u dzieci. Anest Inten Terap 1998; 30: 30-35.
18. Smith I, Nathanson MH, White P: The role of sevoflurane in outpatient anesthesia. Anesth Analg 1995; 81: 76-78.
19. Guignard B, Menigaux C, Dupont X, Fletcher D: The effects of remientanyl on the Bispectral index change and hemodynamic responses after ortotracheal intubation. Anesth Analg 2000; 90: 161-167.
20. Sleihg JW, Stern-Ross ML, Williams ML, Smitth P: Comparison of changes in elektroencephalographic measures during induction of general anaesthesia: influence of gamma frequency band and a electromyogram signal. Br J Anaesth 2001; 86: 50-58 .
Adres do korespondencji:
Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii
Centralny Szpital Kliniczny Śl.AM
ul. Medyków 14, 40-752 Katowice-Ligota
e-mail: ekarpel@slam.katowice.pl

Anestezjologia Intensywna Terapia 3/2005