Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2008, s. 127-129
Profesor dr hab. n. farm. Piotr Gorecki (1928-2008) Droga naukowa
Prof. dr hab. n. farm. Piotr Klaus (Mikołaj) Gorecki urodził się w dniu 1 sierpnia 1928 roku w Opawie (Czechy) w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec Walter Gorecki był farmaceutą i właścicielem apteki, matka Luiza Gorecka pochodziła z domu Heinemann. Naukę w szkole podstawowej rozpoczął w 1934 roku w Pilszczu w powiecie Głubczyce, a następnie kontynuował ją w gimnazjum i liceum w Koźlu, gdzie w 1948 roku złożył egzamin dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął studia na wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Poznańskiego. W 1952 roku uzyskuje tytuł magistra farmacji.
Drogę naukową Prof. Piotr Gorecki rozpoczął 1 października 1952 roku w Katedrze Technologii Chemicznej Środków Leczniczych Akademii Medycznej w Poznaniu w charakterze asystenta. W 1953 roku awansuje na stanowisko starszego asystenta, a w 1955 roku na stanowisko adiunkta. Tytuł doktora farmacji uzyskuje w dniu 3 października 1961 roku na podstawie pracy pt. „Uboczne alkaloidy słomy makowej”. W dniu 3 listopada 1967 roku otrzymuje tytuł docenta nauk farmaceutycznych w zakresie technologii środków leczniczych na podstawie rozprawy habilitacyjnej pt. „Badania nad homologami narkotyny i narceiny”. W tym samym roku zostaje wykładowcą na wydziale Farmaceutycznym AM w Poznaniu.
Od 1 września 1969 roku rozpoczyna pracę w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich (wówczas Instytut Przemysłu Zielarskiego) w Poznaniu, jako samodzielny pracownik naukowo-badawczy na stanowisku Zastępcy Dyrektora ds. Chemiczno-Farmakologicznych. W dniu 12 kwietnia 1973 r. Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu powołuje go na stanowisko docenta w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich.
Następnie Rada Państwa uchwałą z dnia 13 czerwca 1979 roku nadała dr hab. P. Goreckiemu tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk farmaceutycznych, a Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu powołał go w dniu 1 listopada 1979 r. na stanowisko profesora nadzwyczajnego w tymże Instytucie. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w dniu 17 września 1990 r. W tym samym roku zostaje powołany na stanowisko profesora zwyczajnego w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu.
Od początku swojej drogi naukowej prof. Piotr Gorecki zajmował się związkami naturalnymi, głównie alkaloidami ziela maku lekarskiego ( Papaver somniferum) i ługów pokrystalizacyjnych, powstających na drodze przemysłowej w trakcie otrzymywania morfiny z tego surowca. Interesowały go również modyfikacje stosowanych metod wytwarzania alkaloidów morfinowych w kontekście podwyższenia wydajności procesów chemicznych i rozszerzenia asortymentu wyodrębnionych alkaloidów dla celów leczniczych.
Następnym etapem jego dociekań naukowych stały się przekształcenia chemiczne wyodrębnionych alkaloidów słomy makowej, głównie narkotoliny, dla której opracował pierwszy opatentowany sposób izolacji. Wykorzystując narkotolinę jako alkaloid wyjściowy, zsyntetyzował następnie cały szereg nowych połączeń homologowych innego alkaloidu morfinowego – narkotyny. W miarę dalszych przekształceń chemicznych uzyskał kolejne połączenia alkaloidowe typu narceiny i readyny. Prace nad alkaloidami słomy makowej stanowią znaczący, oryginalny dorobek prof. P. Goreckiego i są cytowane w piśmiennictwie krajowym i zagranicznym, a także w monografii specjalistycznej, takiej jak The Alkaloids (opracowanej przez A.H.F. Manske), co świadczy o wysokim poziomie i wartości tych badań.
Kolejnym polem zainteresowań naukowych prof. P. Goreckiego, już po rozpoczęciu przez niego pracy w Instytucie, stały się alkaloidy aporfinowe występujące w surowcach stosowanych do wytwarzania preparatów leczniczych w przemyśle zielarskim, a mianowicie Glaucium flavum i Peumus boldus, a także zawarte w roślinach z rodzaju Aristolochia. Wyodrębnione z półproduktów przemysłowych alkaloidy: glaucyna, boldyna, N-metylolaurotetanina i izokorydyna, zostały wykorzystane do otrzymywania homologów i analogów kwasów aristolochiowych. Otrzymane przez prof. P. Goreckiego nowe związki wykazały oryginalną aktywność farmakologiczną, podobną do naturalnych kwasów aristolochiowych.
W ramach tematyki alkaloidowej prof. P. Gorecki wykonał także szereg badań związanych z półsyntezą związków o strukturze tropanowej. Zsyntetyzowane trzy pochodne tropiny otrzymane z przemysłowych ługów produkcyjnych, wykazywały interesującą aktywność farmakologiczną i mikrobiologiczną.
Następnie do badań nad półsyntezą związków naturalnych włączył prof. P. Gorecki również flawonoidy i kumaryny. Początkowo zajął się rutozydem, w aspekcie uzyskania łatwiej przyswajalnych pochodnych tego związku, co zaowocowało otrzymaniem 0-etylorutozydu, z możliwością wdrożenia opracowanej metody jego półsyntezy i izolacji z mieszaniny reakcyjnej do praktyki przemysłowej.
W dalszej kolejności prof. P. Gorecki zajął się kumarynami występującymi w korze kasztanowca, surowcu będącym źródłem przemysłowej produkcji eskuliny. W trakcie badań nad ługami poprodukcyjnymi wydzielił on frakcję sterydową oraz uzyskał dodatkowe ilości eskuliny, a także znaczne ilości mało przydatnej farmakologicznie fraksyny, z której na drodze półsyntezy udało się otrzymać izofraksydynę, związek o silnych właściwościach choleretycznych.
Do oryginalnych i twórczych osiągnięć prof. P. Goreckiego z tego okresu należy półsynteza farmakologicznie aktywnej skopoletyny z łatwo dostępnej cychoryny, t.j. pochodnej kumaryny wydzielonej z kłączy podróżnika ( Cichorium intybus). Ponadto opracował on metodę otrzymywania związku kumarynowego eskuletyny z materiału roślinnego i półsyntetyczne przekształcenie tej substancji do dinikotynianu eskuletyny, leku silnie rozszerzającego naczynia wieńcowe.
Wypada również przypomnieć badania zespołowe prof. P. Goreckiego nad udowodnieniem aktywności terapeutycznej kompleksu sylimarynowego z ostropestu ( Silybum marianum) oraz karczochów ( Cynara scolymus) w odniesieniu do tkanki wątrobowej.
Poza główną tematyką półsyntezy organicznej prof. P. Gorecki zajmował się w swoich badaniach szczególnie w ostatnim okresie działalności naukowej, opracowaniem i modyfikacją procesów technologicznych, standaryzacją i stabilizacją surowców zielarskich, poszukiwaniem surowców zastępczych w miejsce deficytowych, a także kontrolą fitochemiczną, farmakologiczną i mikrobiologiczną surowców i leków zielarskich. W tym kontekście wymienić należy prace dotyczące: Bergenia cordyfolia (surowiec zastępczy), Glycyrrhiza glabra (frakcja flawonoidowa), Avena sativa (badania chemiczne i biologiczne), Lycopus europaeus (związki fenolowe), Panax ginseng (hodowla tkankowa), Zingiber officinale (izolacja gingerolu), Leonurus cardiaca (działanie uspokajające), Bidens tripartitus (badania chemiczne i farmakologiczne), Orthosiphon aristatus (standaryzacja).
W ostatnich latach działalności badawczej prof. P. Gorecki prowadził dwa ważne dla rozwoju leku roślinnego granty. Jeden z nich dotyczył oceny wartości terapeutycznej roślin leczniczych, w tym także dotychczas niedokumentowanych (we współpracy z naukowcami z Republiki Korei). Drugi grant obejmował badania dotyczące opracowania leków przeciwcukrzycowych z udziałem surowców z rodziny Fabaceae.
Na dorobek publikacyjny prof. P. Goreckiego składają się: 63 prace oryginalne, 39 streszczeń zjazdowych i konferencyjnych, 17 prac przeglądowych oraz 9 monografii książkowych (w Hagers Handbuch der pharmazeutischen Praxis). Łącznie daje to 128 publikacji udokumentowanych.
Ponadto do 1988 roku (do momentu złożenia wniosku o przyznanie tytułu profesora zwyczajnego), prof. P. Gorecki był autorem lub współautorem 24 patentów, koordynatorem lub współautorem 45 opracowań doświadczalnych i dokumentacji technologicznych przeznaczonych dla przemysłu (dlatego niepublikowanych), w tym 23 wdrożonych do produkcji przemysłowej. Warto wymienić najważniejsze preparaty lecznicze, których autorem lub współautorem był prof. P. Gorecki: Tussilinar, Cynarein, Esceven, Poldanen, Regulax, Rutoven, Sylicynar, Dentosept, Bioaron, Parazeol, Alliorut, Alliogel, Psychotonisol, Meliherp, Amphochol, Talion, Diabetovit, Bronchopect, Castagnus, Hederasal, Phloderm, Alcepalan, Herbabiloba, Hiper-Climac i Harpacur, a także: Sylimarol, Rubiolizyna, Scopolan, Tussiglaucin, Artecholin, Prosterol, Geracal, Apatinac, Cratonic, Ruscolan, Femi-Macho, Greenelia, Geracep, Spastochol i Flexiderm. Wiele z nich przetrwało próbę czasu i do dzisiaj jest dostępnych w aptekach i sklepach zielarskich, co świadczy o trafności wyboru i skuteczności wprowadzenia tego rodzaju leków roślinnych do lecznictwa.
W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej prof. P. Gorecki, jeszcze jako pracownik Wydziału Farmaceutycznego AM, prowadził zajęcia z technologii chemicznej środków leczniczych, w tym ćwiczenia, repetytoria, seminaria i wykłady oraz kierował kilkunastoma pracami magisterskimi. Jako pracownik Instytutu Roślin i Przetworów Zielarskich prowadził w latach 1969-1970 wykłady i ćwiczenia specjalistyczne wybranych działów technologii chemicznej środków leczniczych dla kierunku technologicznego oraz w latach 1975-1979 wykłady z technologii zielarskiej dla kierunku zielarskiego IV roku wydziału Farmaceutycznego AM w Poznaniu.
W Instytucie prof. P. Gorecki uczestniczył czynnie w dokształcaniu kadry naukowej, prowadząc szkolenia i wykłady specjalistyczne. Procesem szkoleniowym objęty był także personel inżynieryjno-techniczny zakładów przemysłu zielarskiego, szczególnie pracownicy przemysłowych placówek badawczych i laboratoriów doświadczalnych.
W ramach kształcenia młodej kadry naukowej prof. P. Gorecki był promotorem przewodów doktorskich, na podstawie których 3 pracowników Instytutu uzyskało stopień doktora nauk farmaceutycznych, w tym jedna z wyróżnieniem.
Poza tym prof. P. Gorecki był jednym z organizatorów kursów doszkalających dla pracowników sklepów zielarskich i zielarsko-medycznych. W latach 1992-2006 na kursach tych zaznajamiał słuchaczy ze związkami pochodzenia naturalnego, ich budową chemiczną, klasyfikacją, wyodrębnianiem i półsyntezą. Opracował także dla potrzeb kursowych podręcznik pt. „Ogólne wiadomości z chemii”.
W latach 60-tych prof. P. Gorecki przebywał dwukrotnie, jako stypendysta Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej na półrocznych pobytach naukowych w Katedrze Chemii Organicznej Uniwersytetu im. Kossutha w Debreczynie na Węgrzech. W ramach współpracy naukowo-technicznej w 1986 r. przebywał przez 3 tygodnie w Chińskiej Akademii Medycyny Tradycyjnej w Pekinie (Chińska Republika Ludowa), a w 1989 r. przez 3 tygodnie w Institute of Materia Medica na Uniwersytecie w Hanoi (Wietnam). Poza tym wyjeżdżał wielokrotnie do Republiki Federalnej Niemiec, jako członek towarzystw naukowych oraz w charakterze eksperta dla zapoznania się z bazą produkcyjną, naukowo-badawczą, aparaturową i organizacyjną firm zielarskich.
Prof. P. Gorecki był członkiem wielu towarzystw naukowych, polskich i zagranicznych, a mianowicie: Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Naczelnej Organizacji Technicznej, Polskiego Komitetu Zielarskiego, Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, Society for Medicinal Plant Research oraz Gesellschaft für Arzneipflanzenforschung.
Swoje osiągnięcia zawodowe i naukowe prof. P. Gorecki zawdzięcza w dużym stopniu kontaktom z licznymi ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą, jak również z zakładami przemysłowymi, których ze względu na pokaźną liczbę nie sposób wymienić. Warto jednak w tym miejscu wspomnieć o przyznaniu prof. P. Goreckiemu Medalu Zasługi przez VEB Pharmazeutisches Werk Halle (dawne NRD) i powierzeniu mu obowiązków zastępcy przewodniczącego Rady Naukowej przy Centralnym Laboratorium Przemysłu Koncentratów Spożywczych w Poznaniu. Był także zapraszany do wygłaszania wykładów na Uniwersytetach w Regensburgu, Bonn, Düsseldorfie, Berlinie i Halle.
Prof. P. Gorecki był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1977), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985) i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1997; za całokształt pracy naukowo-badawczej nad lekiem roślinnym). Posiadał Odznakę Honorową m. Poznania (1972), Srebrną i Złotą Odznakę „Zasłużony Pracownik Przemysłu Spożywczego” (1979, 1984), Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) oraz Nagrodę Zespołową NOT II stopnia (1979, 1984, 1990), Nagrodę Zespołową Wojewódzką NOT II Stopnia (1984) oraz Honorową Odznakę Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego (1997).
Profesor Piotr Gorecki cenił sobie zawsze uczciwość, lojalność, rzetelność i punktualność. Był człowiekiem pełnym godności i dobra dla innych. Żył skromnie. Mówił o sobie, że jest „typem śląsko-poznańskim, ze wszystkimi charakterystycznymi zaletami, wadami i historycznie uzasadnionymi naleciałościami”. Bardzo umiejętnie radził sobie na stanowisku Dyrektora Naukowego Instytutu z najtrudniejszymi problemami zawodowymi i egzystencjalnymi, których w naszej burzliwej przeszłości nie brakowało. Zawsze można było na Nim polegać, tak w sprawach dużej wagi, jak i małych. Do ostatnich chwil życia związany był z Instytutem i pracą naukową.
Prof. P. Gorecki zmarł po ciężkiej chorobie w dniu 23 kwietnia 2008 r. Jego prochy zostały złożone na cmentarzu parafialnym w Lusowie koło Poznania. W osobie Profesora Goreckiego Instytut nasz utracił wybitnego specjalistę z dziedziny fitochemii i technologii leku roślinnego, cenionego w kraju i zagranicą. Jest to także niepowetowana strata dla cełego polskiego zielarstwa. Będzie nam wszystkim Profesora Goreckiego bardzo brakowało.
Zasłużył na to, abyśmy zawsze mieli Go w swojej pamięci.
Prof. dr hab. Bogdan Kędzia
Postępy Fitoterapii 2/2008
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii