Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 2-3/2007, s. 99-104
*Ryszard Brzozowski
Wspomnienie o profesorze Witoldzie Orłowskim
Memory of prof Witold Orłowski
Autor jest jednym z ostatnich uczniów profesora W. Orłowskiego.
Emerytowany profesor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.
Streszczenie
Witold Eugeniusz Orłowski urodził się w roku 1874 w Guberni Mińskiej. Wydział Lekarski Wojennej Akademii Medycznej ukończył w Petersburgu w wieku 22 lat. Przez przeszło 10 lat pracował w charakterze wolontariusza w Klinice Chorób Wewnętrznych Profesora Pasternackiego w Petersburgu. W roku 1980 uzyskał stopień doktora a następnie veniam legendi w zakresie chorób wewnętrznych. 2 lata po doktoracie Profesor Pasternaki zlecił droku W. Orłowskiemu złożenie podania o habilitację, pomimo iż dorobek naukowy jego liczył tylko 15 prac ogłoszonych drukiem. W tamtych latach dopuszczenie do tak zwanych aktów habilitacyjnych oznaczało konieczność wygłoszenia wykładu na wybrany własny temat oraz zbadanie wyznaczonego przez komisję chorego a ponadto szczegółowe zreferowanie stwierdzonych nieprawidłowości.
Słowa kluczowe: witold orłowski.
Key words: witold orłowski.
Autor jest jednym z ostatnich uczniów profesora W. Orłowskiego. Emerytowany profesor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.
Witold Eugeniusz Orłowski urodził się w roku 1874 w Guberni Mińskiej. Wydział Lekarski Wojennej Akademii Medycznej ukończył w Petersburgu w wieku 22 lat. Przez przeszło 10 lat pracował w charakterze wolontariusza w Klinice Chorób Wewnętrznych Prof. Pasternackiego w Petersburgu. W roku 1900 uzyskał stopień doktora a następnie veniam legendi w zakresie chorób wewnętrznych. 2 lata po doktoracie Prof. Pasternacki zlecił Dr. W. Orłowskiemu złożenie podania o habilitację, pomimo iż dorobek naukowy jego liczył tylko 15 prac ogłoszonych drukiem. W tamtych latach dopuszczenie do tak zwanych aktów habilitacyjnych oznaczało konieczność wygłoszenia wykładu na wybrany własny temat oraz zbadanie wyznaczonego przez komisję chorego, a ponadto szczegółowe zreferowanie stwierdzonych nieprawidłowości.
W roku 1903 rząd Carski zatwierdził habilitację Dr. W. Orłowskiego. Miał on wówczas dopiero 29 lat. Należy podkreślić, iż w latach 1896-1907 okresu Petersburskiego pracy Dr W. Orłowski pracował w okresie letnim jako lekarz uzdrowiskowy w Essentukach. Muszę podkreślić, że po habilitacji przyszły Prof. W. Orłowski pracował nadal w tej samej klinice, którą po śmierci Prof. Pasternackiego prowadził Doc. Fawicki. W roku 1904 Doc. W. Orłowski otrzymał pierwszą propozycję powrotu na teren ojczyzny i objęcie Katedry Farmakologii na Uniwersytecie Lwowskim. Dla przypomnienia podaję, iż Uniwersytet Jagielloński założony został w roku 1364, Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie w roku 1578, Uniwersytet Lwowski w roku 1661, Uniwersytet im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie powstał dopiero w roku 1817, a 2 dalsze uniwersytety w przedwojennej Polsce powstały w roku 1918 – Katolicki Uniwersytet Lubelski i w roku 1919 Uniwersytet Poznański.
W czasie pobytu w Petersburgu Profesor działał w kole lekarzy polskich. Grupa ta w roku 1906 liczyła łącznie 139 lekarzy. W roku 1907 ta polonia lekarska w Petersburgu przekształciła się w Polski Związek Lekarzy i Przyrodników.
W roku 1907 rozpoczyna się 2 etap pracy Doc. W. Orłowskiego na Uniwersytecie w Kazaniu. Był to najstarszy uniwersytet na terenie carskiej Rosji. Kazań był stolicą autonomicznej republiki Tatarii, miastem portowym nad Wołgą. W tym czasie był niezbyt dużym ośrodkiem miejskim, miał przeszło 200 tysięcy mieszkańców. Uniwersytet w Kazaniu już w roku 1905 rozpisał konkurs na dwie katedry internistyczne, ale dopiero 2 marca 1907 roku nastąpiło podpisanie przez Cara nominacji Doc. Witolda Orłowskiego na stanowisko profesora nadzwyczajnego. W tym czasie Profesor miał 33 lata.
Prof. W. Orłowski ocenił, iż nauczanie medycyny na Uniwersytecie w Kazaniu było dobrze zorganizowane. Warunki pracy i pobytu chorych były gorzej niż złe. Uległy one poprawie kiedy w roku 1912, Profesor objął klinikę po Prof. Zasieckim, który w tym czasie przeszedł na emeryturę. Wówczas cała Klinika Chorób Wewnętrznych składała się z 2 pomieszczeń dla chorych (bardzo dużej sali męskiej i kobiecej), sali wykładowej oraz pokoju dla lekarzy.
11 lat pracy w Kazaniu zaowocowało znaczącym unowocześnieniem pracy kliniki, rozszerzeniem działalności szkoleniowej, poprawą warunków dla chorych. W roku 1913 Uniwersytet nadał Profesorowi tytuł profesora zwyczajnego. Miał wtedy tylko 39 lat.
Zasługuje na wspomnienie praca społeczna Pana Profesora w Towarzystwie Naukowym Lekarskim, Uniwersytecie Ludowym, Towarzystwie Opieki nad Matką i Dzieckiem, a szczególnie w akcji zwalczania gruźlicy w Kazaniu. Ze wspomnień Prof. W. Orłowskiego z wielką przykrością piszę o niektórych Polakach mieszkających w Kazaniu, o konfliktach, tarciach w środowisku polonijnym. Ważnym faktem, z jakże odległej przeszłości, są prace Profesora w powstaniu na terenie Kazania 3 szkół podstawowych i 1 gimnazjum 8-klasowego z polskim językiem wykładowym. W krótkim okresie czasu Prof. W. Orłowski pełnił funkcję Dyrektora Szpitala Gubernialnego Ziemstwa Kazańskiego.
10 września 1918 roku opuszcza Kazań, udaje się do Tomska, a następnie do Irkucka. Rok później, także we wrześniu, otrzymuje w Irkucku telegram podpisany przez Komisarza Wojska Polskiego przy Admirale Kołczaku o powołaniu na stanowisko profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W drodze z Irkucka do Polski otrzymuje pismo urzędowe Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 12 sierpnia 1919 roku, powiadamiające o mianowaniu postanowieniem z dnia 12 czerwca 1919 roku przez Naczelnika Państwa zwyczajnym profesorem medycyny wewnętrznej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obowiązki te w Krakowie miał podjąć 1 października 1919 roku.
Niestety droga powrotna do kraju trwała bardzo długo. Statek, którym płynął, dotarł do Gdańska dopiero 1 lipca 1920 roku. W okresie lipiec 1920 roku, grudzień 1925 roku Prof. W. Orłowski był Profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. W Krakowie w Klinice Chorób Wewnętrznych pracował w niezwykle znakomitym gronie. Pod jego kierownictwem pracowali wówczas: Dr Tadeusz Tempka (habilitowany przez Profesora późniejszy profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego), Dr Edward Szczeklik – późniejszy Profesor Akademii Medycznej we Wrocławiu, Doc. Karol Mayer – późniejszy Profesor Uniwersytetu Poznańskiego, Dr Mieczysław Wierzuchowski – późniejszy Profesor na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu we Lwowie, a po II wojnie światowej w Akademii Medycznej w Łodzi.
Na Uniwersytecie Jagiellońskim pracowali w tym czasie wielcy nauczyciele akademiccy profesorowie Ciechanowski, Godlewski, Gądzikiewicz, Kostanecki, Lenartowicz, Rosner, Rutkowski i Wacholz. Poprzednikiem Prof. W. Orłowskiego w Klinice Chorób Wewnętrznych był Prof. Walery Jaworski. Klinika mieściła się głównie przy ul. Kopernika. Posiadała 60 łóżek, pracownię rentgenowską, dużą salę wykładową, bibliotekę z czytelnią, pracownie kliniczne oraz ambulatorium. Miała niestety tylko 4 etaty asystenckie.
Okres krakowski pracy Profesora W. Orłowskiego trwał niezbyt długo, niewiele ponad 5 lat. W Warszawie w grudniu 1924 roku zmarł Prof. Kazimierz Rzętkowski, wybitny nauczyciel akademicki, wspaniały internista. Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego uznał, że najlepszym kandydatem na miejsce po Prof. Rzętkowskim będzie Prof. W. Orłowski. Środowisko warszawskie uznało więc zaproszenie Prof. W. Orłowskiego do pracy na wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego za niezwykle uzasadnione.
Postanowieniem z 19 września 1925 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej mianował Prof. W. Orłowskiego profesorem zwyczajnym diagnostyki i ogólnej terapii, a następnie profesorem zwyczajnym szczegółowej patologii i terapii chorób wewnętrznych Uniwersytetu Warszawskiego. Tak rozpoczął się czwarty i ostatni, najdłuższy okres pracy lekarskiej Profesora W. Orłowskiego. Ten warszawski okres obejmował łącznie 34 lata (1926-1960). Należy przypomnieć, iż Klinika Diagnostyczna w tym czasie miała siedzibę w Szpitalu Św. Ducha przy ul. Elektoralnej zaś Klinika Szczegółowej Patologii i Terapii Chorób Wewnętrznych znajdowała się w Szpitalu Dzieciątka Jezus przy ul. Nowogrodzkiej. Według informacji podanych przez Prof. W. Orłowskiego ogólne warunki pracy, pobytu chorych były znacząco gorsze od tych, jakie istniały w Klinice Krakowskiej na ul. Kopernika.
Prof. W. Orłowski dokonał wkrótce reorganizacji kliniki. Utworzył szereg pracowni naukowych i diagnostycznych. W roku 1928 utworzył w klinice osobny Oddział Chorób Przemiany Materii, pracownie biochemiczne, pracownię kardiologiczną z gabinetem elektrokardiograficznym, pracownię serologiczno-bakteriologiczną, poradnię przeciwgruźliczą. W roku 1935 zorganizował poradnię przeciwgruźliczą dla młodzieży akademickiej wszystkich uczelni warszawskich, a w roku następnym, 1936, poradnię reumatologiczną. Powstały też w klinice pracownie doświadczalne na zwierzętach oraz kliniczna poradnia wychowania fizycznego.
Należy podkreślić wielce szeroki zakres prac naukowych prowadzonych w klinice w okresie międzywojennym. Obejmowały one zagadnienia kliniczne, anatomo-patologiczne, bakteriologiczne, balneologiczne, prace doświadczalne, a przede wszystkim biochemiczne. Muszę podkreślić za panem Prof. Walentym Hartwigiem, iż istniały różnice poglądów, co do celowości szeroko prowadzonych w klinice badań biochemicznych. Niektórzy uważali bowiem, że są to badania nieprzydatne w codziennej praktyce. Bardzo wysoką rangę miały prowadzone w klinice zespołowe badania nad przewlekłą niewydolnością krążenia. Z tego doświadczenia Prof. W. Orłowski wyciągnął wnioski powołując parę zespołów naukowych co było w tym czasie nowością nie tylko w skali europejskiej. Wyniki badań własnych konfrontował z piśmiennictwem zagranicznym. W latach 1928-1929 Prof. W. Orłowski organizował w klinice oraz na całym Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego szkolenie podyplomowe lekarzy, a klinika poza stałym szkoleniem ftyzjatrycznym, prowadziła też kursy szkoleniowe dla lekarzy poświęcone między innymi fizjologii i patologii wieku młodzieżowego, terapii chorób egzotycznych. Przez niespełna 20 lat (1928-1945) był Profesor Redaktorem Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej.
Wykłady prowadzone przez Prof. W. Orłowskiego dla studentów IV, V roku były bardzo interesujące. Dlatego uczęszczali na nie regularnie asystenci kliniki. Tak było w okresie przed wybuchem II wojny światowej.
Okres wojenny, wrzesień 1939 roku, jak napisała w swoich wspomnieniach z pierwszych miesięcy wojny pani Doc. Maria Rozwadowska-Dowżenko zmienił znacząco pracę kliniki. Paru asystentów nawet Doc. Stanisław Hrom, byli już w wojsku, duża część pragnęła zgłosić się ochotniczo. 2 września 1939 roku zaczęto wypisywać masowo pacjentów do domu, mieli pozostać tylko ciężko chorzy. W pierwszą niedzielę wojny, 3 września, w klinice pracował tylko Prof. Orłowski oraz 4 lekarki, w tym Doc. Eleonora Reicher. Do szpitala przywożono dużo ciężko rannych i chorych ze zburzonych domów. Chorzy oraz personel otrzymywali w ciągu dnia tylko zupę i herbatę.
Pan Profesor zamieszkał z całą rodziną na terenie kliniki, podobnie postąpili inni lekarze. Wszyscy mieszkali na korytarzu. Profesor wierzył w zwycięstwo Polaków. Oddał wkrótce z własnej inicjatywy dużą część pomieszczeń oraz pielęgniarek Klinice Chirurgicznej. Klinikę Chorób Wewnętrznych ewakuowano wkrótce do pomieszczeń Izby Skarbowej przy placu Starynkiewicza, gdyż taka była potrzeba. We wrześniu 1939 roku w Szpitalu Dzieciątka Jezus zginęło 350 osób, gdyż bomby lotnicze i pociski artyleryjskie nie omijały szpitala. Po upadku Warszawy zaczął się jakże trudny i tragiczny okres okupacji. Nastąpiła likwidacja Uniwersytetu Warszawskiego. Utworzono nielegalny Wydział Lekarski. Prof. W. Orłowski przez cały okres okupacji był Dziekanem Wydziału Lekarskiego w podziemnym Uniwersytecie Warszawskim. Prowadził w szerokim zakresie tajne nauczanie młodzieży lekarskiej.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2006-12-14
zaakceptowano do druku: 2007-02-10

Adres do korespondencji:
*Ryszard Brzozowski
Klinika Kardiologii i CMKP Szpital Grochowski
ul. Grenadierów 51/59, 04-073 Warszawa
tel/fax (0-22) 810-17-38

Postępy Nauk Medycznych 2-3/2007
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych