Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2010, s. 46-52
*Anna Kędzia
Przeciwdrobnoustrojowe działanie czosnku ( Allium sativum L.)
Antimicrobial activity of garlic (Allium sativum L.)
Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu i Katedry: dr hab. Anna Kędzia, prof. nadzw.
Summary
Garlic (Allium sativum L.) has been used medicinally in ancient and modern times. The reviewed the literature about their used as medicinales and as an antimicrobial agents. Louis Pasteur in 1858 was the first to describe the antibacterial activity of garlic and onion juces. Garlic and its components was found to exhibit antibacterial activity against a wide range of Gram-positive and Gram-negative bacteria, including multiantibiotic resistans some strains, antifungal avtivity on various fungal pathogens but particularly against Candida strains, antiviral and antiparasitic activity, including intestinal protozoan such as Giardia lamblia and Entamoeba hisolytica. Analysis of steam distillations of crushed garlic cloves showed a variety of allyl sulfides, which are responsible for the remarkable antibacterial activity of crushed garlic. The most important components of garlic e.g. alliin (non active), allicin, ajoen, and essential oil demonstrated bacteriostatic and fungicidal activity.
Czosnek ( Allium sativum L.) był używany od najdawniejszych czasów w medycynie ludowej do leczenia chorób zakaźnych. Arabowie wykorzystywali go do leczenia ran i owrzodzeń. Był też używany jako przyprawa oraz środek przeciwdrobnoustrojowy. W średniowieczu czosnek stanowił podstawę leczenia przeciwepidemicznego. W okresie „zarazy” był spożywany lub używany do nacierania ciała i noszony jako amulet. Słowianie zawieszali go nad wejściem do chat. Na terenie Południowej Europy czosnek był uważany za panaceum przeciw wielu chorobom. Stosowano go po ukąszeniu owadów, na trudno gojące się rany, jako środek przeciwtasiemcowy. Już dawno stwierdzono, że czosnek hamuje rozwój bakterii i grzybów. Często był stosowany w chorobach płuc, górnych dróg oddechowych, zakażeniach przewodu pokarmowego i skóry. Wykazał skuteczność w leczeniu zakażeń kanałów korzeniowych zębów i w zapaleniu ozębnej. Preparaty z czosnku mogą być stosowane w leczeniu różnych zakażeń w obrębie jamy ustnej, górnych i dolnych dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, ran oparzeniowych, owrzodzeń podudzi i ran pooperacyjnych (1, 2). Przeprowadzone badania wskazują na dużą aktywność przeciwdrobnoustrojową czosnku. Wykazuje on działanie przeciwbakteryjne (2-10), przeciwgrzybiczne (11-16), przeciwwirusowe (17-19) i przeciwpierwotniakowe (20-24).
Przeciwbakteryjne działanie czosnku
Czosnek działa aktywnie zarówno wobec bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Swoim działaniem obejmuje szczepy z rodzaju Escherichia, Salmonella, Klebsiella, Proteus, Staphylococcus, Streptococcus, Bacillus i Clostridium (4-6, 10, 25-27). Z badań Sivama i wsp. (8) wynika wysoka aktywność czosnku wobec szeregu drobnoustrojów, w tym z rodzajów: Aeromonas, Citrobacter, Klebsiella, Escherichia, Lactobacillus, Micrococcus, Leuconostoc, Proteus , Pseudomonas, Providentia, Shigella, Salmonella , Streptococcus, Vibrio i Staphylococcus. Ross i wsp. (9) wykazali, że na wyciąg z czosnku były wrażliwe 63 szczepy różnych gatunków bakterii z rodzajów Bacillus, Campylobacter, Escherichia, Salmonella, Shigella , Vibrio, Yersinia, Listeria, Klebsiella, Lactobacillus, Enterococcus i Bacteroides. Wartości MIC kształtowały się w zakresie od 1,59 do 12,5 ?g/ml po 24 godz., a w zakresie od 3,13 do 25 ?g/ml po 48 godz. Ruddoch i wsp. (28) oceniali 19 różnych gotowych produktów zawierających czosnek oraz 5 wyciągów ze świeżego czosnku i wykazali ich wysoką aktywność wobec szczepów Neisseria gonorrhoeae, Staphylococcus aureus i Enterococcus faecalis. De i wsp. (29) stwierdzili skuteczność działania świeżego wyciągu z czosnku w stężeniu wynoszącym 100 mg/ml wobec laseczek tlenowych z gatunku Bacillus subtilis.
Doświadczenia wskazują też na dużą aktywność czosnku wobec bakterii występujących w przewodzie pokarmowym człowieka (9, 10, 12, 27). W innych doświadczeniach wykazano skuteczność działania wyciągów z czosnku wobec pałeczek Helicobacter pylori (5). Gonzales-Fandos i wsp. (25) wykazali, że wyciągi z czosnku mogą hamować wytwarzanie przez szczepy gronkowców enterotoksyny A, B i C1 oraz termonukleazy. Natomiast nie stwierdzono takiego działania wyciągów z czosnku wobec wytwarzania enterotoksyny botulinowej przez laseczki Clostridium botulinum (30). Działanie czosnku obejmuje też prątki gruźlicy (4). Delaha i wsp. (31) wykazali, że wyciąg z czosnku hamuje wzrost prątków w stężeniach wynoszących od 1,34 do 3,35 mg/ml. Najbardziej wrażliwy okazał się gatunek Mycobacterium bovis, a najbardziej oporne były szczepy z gatunku Mycobacterium fortuitum, M. flavescens, M. intracellelare i M. simiae.Prątek gruźlicy ( M. tuberculosis) wykazał dużą wrażliwość (MIC=1,67 mg/ml). Według Lawsona (32) dłuższe ogrzewanie czosnku w wysokiej temperaturze prowadzi do utraty aktywności przeciwdrobnoustrojowej, co wiąże się z inaktywacją enzymu alliinazy w tych warunkach. Jednak wyniki innych badań tego nie potwierdziły. Kyung i wsp. (33) udowodnili, że wyciąg z czosnku, który został poddany autoklawowaniu wykazywał aktywność przeciwdrobnoustrojową. Badanie przeprowadzono na szczepie gronkowca z gatunku Staphylococcus aureus B 33. Stwierdzono jednak obniżenie aktywności wyciągu po autoklawowaniu w porównaniu do działania wyciągu świeżego. W innym badaniu przeprowadzonym przez Kima i wsp. (34) wykazano, że stężenie hamujące wzrost szczepu S. aureus było 10-krotnie niższe dla wyciągu, który został ogrzany w porównaniu do aktywności wyciągu świeżego.
Wyniki kolejnych doświadczeń wskazują na skuteczne działanie wyciągów z czosnku oraz płukanek zawierających wyciągi z czosnku wobec drobnoustrojów jamy ustnej. Zaobserwowano, że po zastosowaniu wyciągu z czosnku w formie płukanki, znacznie obniżyła się ogólna liczba bakterii występujących w ślinie, a szczególnie paciorkowców z gatunku Streptococcus mutans (6, 33). Inni autorzy oceniali skuteczność działania wyciągu z czosnku wobec różnych bakterii patogennych dla przyzębia (7). Z badań wynika, że szczepy paciorkowców, w tym między innymi Streptococcus mutans Ingbritt, S. gordonii NCTC 7865 i S. sanguis NCTC 7863, były wrażliwe na wyciąg z czosnku w stężeniu wynoszącym 71,4 mg/ml oraz na 27,5 ?g/ml allicyny. Te same stężenia hamowały wzrost innych ziarniaków należących do gatunku Streptococcus anginosus NCTC 10707, Staphylococcus aureus Oxford i Enterococcus faecalis. Natomiast szczepy bakterii Gram-ujemnych, tj. Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Leptotrichia buccalis NCTC 10249, Prevotella intermedia ATCC 25611, Prevotela nigrescens ATCC 25261, Porphyromonas gingivalis W 50 i Fusobacterium nucleatum NCTC 11326, były wrażliwe na wyciąg z czosnku w zakresie stężeń od 1,1 do 35,7 mg/ml i 0,4-13,75 ?g/ml allicyny. Znacznie niższą aktywność wykazały zarówno wyciąg, jak i allicyna, wobec Gram-dodatnich pałeczek z gatunku Actinomyces naeslundii (MIC wynosiło 142,7 mg/ml dla wyciągu i 55 ?g/ml dla allicyny).
Autorzy sugerują, że głównym składnikiem aktywnym w wyciągu z czosnku, działającym przeciwdrobnoustrojowo jest allicyna, która może wnikać do wnętrza komórki poprzez ścianę komórkową i oddziaływać na składniki cytoplazmy oraz enzymy (7). Ponadto udowodnili, że proteazy, główne czynniki wirulencji szczepów Gram-ujemnych pałeczek z gatunku Porphyromonas gingivalis, w tym proteazy cysteiny, były prawie całkowicie hamowane przez wyciąg z czosnku. Zdaniem powyższych autorów zarówno wyciąg z czosnku, jak i allicyna, mogą być wykorzystane w terapii zakażeń, ponieważ wykazują wysoką aktywność wobec najważniejszych drobnoustrojów powodujących choroby przyzębia.
Z kolejnych przeprowadzonych badań in vitro wynika, że niektóre bakterie beztlenowe są wysoce wrażliwe na alkoholowy wyciąg z czosnku (3). Wśród 399 testowanych bakterii były szczepy z rodzaju Bacteroides (106 szczepów), Prevotella (20), Porphyromonas (25), Fusobacterium (54), Veillonella (10), Peptpostreptococcus (54), Gram-dodatnie pałeczki (53) i Clostridium (20). Ponad połowa z wymienionych wyżej szczepów okazała się wrażliwa na niskie stężenia w zakresie ≤0,05-0,8 mg/ml. Największą wrażliwość wykazały szczepy pałeczek z rodzaju Bacteroides, Actinomyces i Clostridium, a najniższą szczepy pałeczek z rodzaju Eubacterium (MIC w zakresie 0,8-1,6 mg/ml).
Wykazano doświadczalnie, że niektóre szczepy oporne na antybiotyki są wrażliwe na czosnek lub jego wyciągi (35, 36). Tsao i wsp. (37) wywoływali u myszy zakażenia metycylinoopornym szczepem Staphylococcus aureus. Następnie wszystkim zwierzętom podali doustnie wyciąg z czosnku w stężeniu wynoszącym 50 lub 100%. Wszystkie zwierzęta przeżyły zakażenie i zaobserwowano, że po zastosowaniu wyciągu liczba żywych bakterii MRSA w plazmie, wątrobie i nerkach znacznie się obniżyła. Zdaniem autorów wyciąg z czosnku może być stosowany w leczeniu zakażeń spowodowanych przez szczepy MRSA. W innych badaniach Arora i wsp. (26) oceniali działanie czosnku i allicyny na 14 szczepach enterokoków opornych na wankomycynę, które wyizolowali od pacjentów, włączając do badań także 1 szczep wankomycynowrażliwy oraz 3 szczepy wzorcowe. Zbadali też występowanie działania synergistycznego połączeń czosnku i allicyny z wankomycyną. Poddane badaniu szczepy Enterococcus faecium (11 szczepów) wykazały wrażliwość na wyciąg z czosnku w stężeniu wynoszącym 8000 ?g/ml, a na allicynę w stężeniu wynoszącym 64 ?g/ml. Natomiast stężenia hamujące wzrost wankomycyny w połączeniu z wyciągiem z czosnku lub allicyną znacznie się obniżyły i wynosiły od 0,26 do 0,28 ?g/ml, co wskazuje na synergistyczne działanie połączeń. W przypadku 3 szczepów z gatunku Enterococcus durans wyciąg z czosnku był aktywny w stężeniu od 4000 do 8000 ?g/ml, a allicyny od 32 do 64 ?g/ml. Po zastosowaniu wankomycyny z wyciągiem z czosnku stężenia hamujące wzrost były znacznie niższe i wynosiły od 0,26 do 0,52, a dla allicyny od 0,27 do 0,31 ?g/ml, co oznacza synergizm działania. Ponadto Ward i wsp. (38) zauważyli znaczne obniżenie wrażliwości szczepów Staphylococcus aureus na ampicylinę (8-32-krotne) i na norfloksacynę (4-krotne), gdy antybiotyki te zostały połączone z produktami zawierającymi czosnek lub wyciągi z czosnku. Doświadczalnie wykazano częściowy lub całkowity synergizm w działaniu wyciągów z czosnku w połączeniach z innymi antybiotykami (35, 39-41).
Przeciwgrzybicze działanie czosnku
Wyniki szeregu doświadczeń wskazują na aktywność przeciwgrzybiczną czosnku i jego wyciągów (11, 34, 42-46). W badaniach przeprowadzonych przez Motsei i wsp. (11) wodny wyciąg z czosnku hamował wzrost szczepu Candida albicans wyizolowanego od 5-miesięcznego niemowlęcia (MIC=0,56 mg/ml). Natomiast szczep C. albicans wyizolowany od dorosłego pacjenta i szczep wzorcowy C. albicans ATCC 10231 były wrażliwe na stężenie 6,25 mg/ml. W innym doświadczeniu udowodniono, że czosnek poddany autoklawowaniu nie tracił swoich właściwości przeciwdrobnoustrojowych i hamował wzrost grzybów znacznie silniej niż bakterii (34). Największa aktywność dotyczyła grzybów z rodzaju Candida, Saccharomyces i Pichia. Wymienieni autorzy stwierdzili, że skuteczność przeciwdrobnoustrojowa poddanych wcześniej działaniu wysokiej temperatury wyciągów z czosnku była stabilna w porównaniu z wyciągami świeżymi. W przypadku świeżego wyciągu wartość MIC dla szczepu Candida utilis ATCC 42416 wynosiła 0,075%, a po 30 dniach przechowywania aż 16%, co wskazuje na ponad 200-krotne obniżenie się aktywności. Wykazano też, że ogrzany wyciąg nie zmieniał skuteczności działania przeciwdrobnoustrojowego podczas przechowywania w tych samych warunkach i czasie (34). Z badań Shams-Ghahfarokli i wsp. (45) wynika, że liofilizowany czosnek hamował wzrost ocenianych 55 różnych gatunków grzybów drożdżopodobnych i 35 dermatofitów patogennych dla człowieka w zakresie stężeń wynoszących od 12,5 do 688 ?g/ml. Ghannoun (42) na podstawie badań in vitro uważa, że aktywność czosnku wobec grzybów z gatunku Candida albicans jest związana z oddziaływaniem na ścianę komórkową.
W kolejnych doświadczeniach Davies i wsp. (43) wykazali fungistatyczny efekt wobec szczepów z gatunku Cryptococcus neoformans.Wartości MIC wynosiły od 6 do 12 ?g/ml. Wymienieni autorzy stwierdzili też działanie synergistyczne allicyny z amfoterycną B. W doświadczeniach przeprowadzonych na myszach zastosowany czosnek okazał się nieskuteczny w leczeniu wywołanej kryptokokozy (43, 46). Jednak u pacjentów z kryptokokowym zapaleniem opon mózgowych po podaniu dożylnym wyciągu z czosnku stwierdzono aktywność wobec grzybów Cryptococcus neoformans w płynie mózgowo-rdzeniowym (42, 43). Kolejne doświadczenia przeprowadzone przez Khana i wsp. (44) potwierdziły przeciwkryptokokowe działanie czosnku. Autorzy w badaniach zarówno in vivo,jak i in vitro wykazali wysoką skuteczność działania wodnych wyciągów z czosnku u chorych na AIDS. Wyciąg ten także ochraniał tych chorych przed zakażeniami grzybami Cryptococcus neoformans, co wskazuje na możliwość stosowania go w profilaktyce zakażeń tymi grzybami.
Przeciwwirusowe działanie czosnku

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2010-02-01
zaakceptowano do druku: 2010-02-20

Adres do korespondencji:
*Anna Kędzia
Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej
Katedra Mikrobiologii GUMed
ul. Do Studzienki 38, 80-227 Gdańsk
tel.: (58) 349-21-85
e-mail: zmju@amg.gda.pl

Postępy Fitoterapii 1/2010
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii