漏 Borgis - Post阷y Fitoterapii 1/2010, s. 46-52
*Anna K臋dzia
Przeciwdrobnoustrojowe dzia艂anie czosnku ( Allium sativum L.)
Antimicrobial activity of garlic (Allium sativum L.)
Zak艂ad Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii Gda艅skiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zak艂adu i Katedry: dr hab. Anna K臋dzia, prof. nadzw.
Summary
Garlic (Allium sativum L.) has been used medicinally in ancient and modern times. The reviewed the literature about their used as medicinales and as an antimicrobial agents. Louis Pasteur in 1858 was the first to describe the antibacterial activity of garlic and onion juces. Garlic and its components was found to exhibit antibacterial activity against a wide range of Gram-positive and Gram-negative bacteria, including multiantibiotic resistans some strains, antifungal avtivity on various fungal pathogens but particularly against Candida strains, antiviral and antiparasitic activity, including intestinal protozoan such as Giardia lamblia and Entamoeba hisolytica. Analysis of steam distillations of crushed garlic cloves showed a variety of allyl sulfides, which are responsible for the remarkable antibacterial activity of crushed garlic. The most important components of garlic e.g. alliin (non active), allicin, ajoen, and essential oil demonstrated bacteriostatic and fungicidal activity.
Czosnek ( Allium sativum L.) by艂 u偶ywany od najdawniejszych czas贸w w medycynie ludowej do leczenia chor贸b zaka藕nych. Arabowie wykorzystywali go do leczenia ran i owrzodze艅. By艂 te偶 u偶ywany jako przyprawa oraz 艣rodek przeciwdrobnoustrojowy. W 艣redniowieczu czosnek stanowi艂 podstaw臋 leczenia przeciwepidemicznego. W okresie „zarazy” by艂 spo偶ywany lub u偶ywany do nacierania cia艂a i noszony jako amulet. S艂owianie zawieszali go nad wej艣ciem do chat. Na terenie Po艂udniowej Europy czosnek by艂 uwa偶any za panaceum przeciw wielu chorobom. Stosowano go po uk膮szeniu owad贸w, na trudno goj膮ce si臋 rany, jako 艣rodek przeciwtasiemcowy. Ju偶 dawno stwierdzono, 偶e czosnek hamuje rozw贸j bakterii i grzyb贸w. Cz臋sto by艂 stosowany w chorobach p艂uc, g贸rnych dr贸g oddechowych, zaka偶eniach przewodu pokarmowego i sk贸ry. Wykaza艂 skuteczno艣膰 w leczeniu zaka偶e艅 kana艂贸w korzeniowych z臋b贸w i w zapaleniu oz臋bnej. Preparaty z czosnku mog膮 by膰 stosowane w leczeniu r贸偶nych zaka偶e艅 w obr臋bie jamy ustnej, g贸rnych i dolnych dr贸g oddechowych, przewodu pokarmowego, ran oparzeniowych, owrzodze艅 podudzi i ran pooperacyjnych (1, 2). Przeprowadzone badania wskazuj膮 na du偶膮 aktywno艣膰 przeciwdrobnoustrojow膮 czosnku. Wykazuje on dzia艂anie przeciwbakteryjne (2-10), przeciwgrzybiczne (11-16), przeciwwirusowe (17-19) i przeciwpierwotniakowe (20-24).
Przeciwbakteryjne dzia艂anie czosnku
Czosnek dzia艂a aktywnie zar贸wno wobec bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Swoim dzia艂aniem obejmuje szczepy z rodzaju Escherichia, Salmonella, Klebsiella, Proteus, Staphylococcus, Streptococcus, Bacillus i Clostridium (4-6, 10, 25-27). Z bada艅 Sivama i wsp. (8) wynika wysoka aktywno艣膰 czosnku wobec szeregu drobnoustroj贸w, w tym z rodzaj贸w: Aeromonas, Citrobacter, Klebsiella, Escherichia, Lactobacillus, Micrococcus, Leuconostoc, Proteus , Pseudomonas, Providentia, Shigella, Salmonella , Streptococcus, Vibrio i Staphylococcus. Ross i wsp. (9) wykazali, 偶e na wyci膮g z czosnku by艂y wra偶liwe 63 szczepy r贸偶nych gatunk贸w bakterii z rodzaj贸w Bacillus, Campylobacter, Escherichia, Salmonella, Shigella , Vibrio, Yersinia, Listeria, Klebsiella, Lactobacillus, Enterococcus i Bacteroides. Warto艣ci MIC kszta艂towa艂y si臋 w zakresie od 1,59 do 12,5 ?g/ml po 24 godz., a w zakresie od 3,13 do 25 ?g/ml po 48 godz. Ruddoch i wsp. (28) oceniali 19 r贸偶nych gotowych produkt贸w zawieraj膮cych czosnek oraz 5 wyci膮g贸w ze 艣wie偶ego czosnku i wykazali ich wysok膮 aktywno艣膰 wobec szczep贸w Neisseria gonorrhoeae, Staphylococcus aureus i Enterococcus faecalis. De i wsp. (29) stwierdzili skuteczno艣膰 dzia艂ania 艣wie偶ego wyci膮gu z czosnku w st臋偶eniu wynosz膮cym 100 mg/ml wobec laseczek tlenowych z gatunku Bacillus subtilis.
Do艣wiadczenia wskazuj膮 te偶 na du偶膮 aktywno艣膰 czosnku wobec bakterii wyst臋puj膮cych w przewodzie pokarmowym cz艂owieka (9, 10, 12, 27). W innych do艣wiadczeniach wykazano skuteczno艣膰 dzia艂ania wyci膮g贸w z czosnku wobec pa艂eczek Helicobacter pylori (5). Gonzales-Fandos i wsp. (25) wykazali, 偶e wyci膮gi z czosnku mog膮 hamowa膰 wytwarzanie przez szczepy gronkowc贸w enterotoksyny A, B i C1 oraz termonukleazy. Natomiast nie stwierdzono takiego dzia艂ania wyci膮g贸w z czosnku wobec wytwarzania enterotoksyny botulinowej przez laseczki Clostridium botulinum (30). Dzia艂anie czosnku obejmuje te偶 pr膮tki gru藕licy (4). Delaha i wsp. (31) wykazali, 偶e wyci膮g z czosnku hamuje wzrost pr膮tk贸w w st臋偶eniach wynosz膮cych od 1,34 do 3,35 mg/ml. Najbardziej wra偶liwy okaza艂 si臋 gatunek Mycobacterium bovis, a najbardziej oporne by艂y szczepy z gatunku Mycobacterium fortuitum, M. flavescens, M. intracellelare i M. simiae.Pr膮tek gru藕licy ( M. tuberculosis) wykaza艂 du偶膮 wra偶liwo艣膰 (MIC=1,67 mg/ml). Wed艂ug Lawsona (32) d艂u偶sze ogrzewanie czosnku w wysokiej temperaturze prowadzi do utraty aktywno艣ci przeciwdrobnoustrojowej, co wi膮偶e si臋 z inaktywacj膮 enzymu alliinazy w tych warunkach. Jednak wyniki innych bada艅 tego nie potwierdzi艂y. Kyung i wsp. (33) udowodnili, 偶e wyci膮g z czosnku, kt贸ry zosta艂 poddany autoklawowaniu wykazywa艂 aktywno艣膰 przeciwdrobnoustrojow膮. Badanie przeprowadzono na szczepie gronkowca z gatunku Staphylococcus aureus B 33. Stwierdzono jednak obni偶enie aktywno艣ci wyci膮gu po autoklawowaniu w por贸wnaniu do dzia艂ania wyci膮gu 艣wie偶ego. W innym badaniu przeprowadzonym przez Kima i wsp. (34) wykazano, 偶e st臋偶enie hamuj膮ce wzrost szczepu S. aureus by艂o 10-krotnie ni偶sze dla wyci膮gu, kt贸ry zosta艂 ogrzany w por贸wnaniu do aktywno艣ci wyci膮gu 艣wie偶ego.
Wyniki kolejnych do艣wiadcze艅 wskazuj膮 na skuteczne dzia艂anie wyci膮g贸w z czosnku oraz p艂ukanek zawieraj膮cych wyci膮gi z czosnku wobec drobnoustroj贸w jamy ustnej. Zaobserwowano, 偶e po zastosowaniu wyci膮gu z czosnku w formie p艂ukanki, znacznie obni偶y艂a si臋 og贸lna liczba bakterii wyst臋puj膮cych w 艣linie, a szczeg贸lnie paciorkowc贸w z gatunku Streptococcus mutans (6, 33). Inni autorzy oceniali skuteczno艣膰 dzia艂ania wyci膮gu z czosnku wobec r贸偶nych bakterii patogennych dla przyz臋bia (7). Z bada艅 wynika, 偶e szczepy paciorkowc贸w, w tym mi臋dzy innymi Streptococcus mutans Ingbritt, S. gordonii NCTC 7865 i S. sanguis NCTC 7863, by艂y wra偶liwe na wyci膮g z czosnku w st臋偶eniu wynosz膮cym 71,4 mg/ml oraz na 27,5 ?g/ml allicyny. Te same st臋偶enia hamowa艂y wzrost innych ziarniak贸w nale偶膮cych do gatunku Streptococcus anginosus NCTC 10707, Staphylococcus aureus Oxford i Enterococcus faecalis. Natomiast szczepy bakterii Gram-ujemnych, tj. Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Leptotrichia buccalis NCTC 10249, Prevotella intermedia ATCC 25611, Prevotela nigrescens ATCC 25261, Porphyromonas gingivalis W 50 i Fusobacterium nucleatum NCTC 11326, by艂y wra偶liwe na wyci膮g z czosnku w zakresie st臋偶e艅 od 1,1 do 35,7 mg/ml i 0,4-13,75 ?g/ml allicyny. Znacznie ni偶sz膮 aktywno艣膰 wykaza艂y zar贸wno wyci膮g, jak i allicyna, wobec Gram-dodatnich pa艂eczek z gatunku Actinomyces naeslundii (MIC wynosi艂o 142,7 mg/ml dla wyci膮gu i 55 ?g/ml dla allicyny).
Autorzy sugeruj膮, 偶e g艂贸wnym sk艂adnikiem aktywnym w wyci膮gu z czosnku, dzia艂aj膮cym przeciwdrobnoustrojowo jest allicyna, kt贸ra mo偶e wnika膰 do wn臋trza kom贸rki poprzez 艣cian臋 kom贸rkow膮 i oddzia艂ywa膰 na sk艂adniki cytoplazmy oraz enzymy (7). Ponadto udowodnili, 偶e proteazy, g艂贸wne czynniki wirulencji szczep贸w Gram-ujemnych pa艂eczek z gatunku Porphyromonas gingivalis, w tym proteazy cysteiny, by艂y prawie ca艂kowicie hamowane przez wyci膮g z czosnku. Zdaniem powy偶szych autor贸w zar贸wno wyci膮g z czosnku, jak i allicyna, mog膮 by膰 wykorzystane w terapii zaka偶e艅, poniewa偶 wykazuj膮 wysok膮 aktywno艣膰 wobec najwa偶niejszych drobnoustroj贸w powoduj膮cych choroby przyz臋bia.
Z kolejnych przeprowadzonych bada艅 in vitro wynika, 偶e niekt贸re bakterie beztlenowe s膮 wysoce wra偶liwe na alkoholowy wyci膮g z czosnku (3). W艣r贸d 399 testowanych bakterii by艂y szczepy z rodzaju Bacteroides (106 szczep贸w), Prevotella (20), Porphyromonas (25), Fusobacterium (54), Veillonella (10), Peptpostreptococcus (54), Gram-dodatnie pa艂eczki (53) i Clostridium (20). Ponad po艂owa z wymienionych wy偶ej szczep贸w okaza艂a si臋 wra偶liwa na niskie st臋偶enia w zakresie ≤0,05-0,8 mg/ml. Najwi臋ksz膮 wra偶liwo艣膰 wykaza艂y szczepy pa艂eczek z rodzaju Bacteroides, Actinomyces i Clostridium, a najni偶sz膮 szczepy pa艂eczek z rodzaju Eubacterium (MIC w zakresie 0,8-1,6 mg/ml).
Wykazano do艣wiadczalnie, 偶e niekt贸re szczepy oporne na antybiotyki s膮 wra偶liwe na czosnek lub jego wyci膮gi (35, 36). Tsao i wsp. (37) wywo艂ywali u myszy zaka偶enia metycylinoopornym szczepem Staphylococcus aureus. Nast臋pnie wszystkim zwierz臋tom podali doustnie wyci膮g z czosnku w st臋偶eniu wynosz膮cym 50 lub 100%. Wszystkie zwierz臋ta prze偶y艂y zaka偶enie i zaobserwowano, 偶e po zastosowaniu wyci膮gu liczba 偶ywych bakterii MRSA w plazmie, w膮trobie i nerkach znacznie si臋 obni偶y艂a. Zdaniem autor贸w wyci膮g z czosnku mo偶e by膰 stosowany w leczeniu zaka偶e艅 spowodowanych przez szczepy MRSA. W innych badaniach Arora i wsp. (26) oceniali dzia艂anie czosnku i allicyny na 14 szczepach enterokok贸w opornych na wankomycyn臋, kt贸re wyizolowali od pacjent贸w, w艂膮czaj膮c do bada艅 tak偶e 1 szczep wankomycynowra偶liwy oraz 3 szczepy wzorcowe. Zbadali te偶 wyst臋powanie dzia艂ania synergistycznego po艂膮cze艅 czosnku i allicyny z wankomycyn膮. Poddane badaniu szczepy Enterococcus faecium (11 szczep贸w) wykaza艂y wra偶liwo艣膰 na wyci膮g z czosnku w st臋偶eniu wynosz膮cym 8000 ?g/ml, a na allicyn臋 w st臋偶eniu wynosz膮cym 64 ?g/ml. Natomiast st臋偶enia hamuj膮ce wzrost wankomycyny w po艂膮czeniu z wyci膮giem z czosnku lub allicyn膮 znacznie si臋 obni偶y艂y i wynosi艂y od 0,26 do 0,28 ?g/ml, co wskazuje na synergistyczne dzia艂anie po艂膮cze艅. W przypadku 3 szczep贸w z gatunku Enterococcus durans wyci膮g z czosnku by艂 aktywny w st臋偶eniu od 4000 do 8000 ?g/ml, a allicyny od 32 do 64 ?g/ml. Po zastosowaniu wankomycyny z wyci膮giem z czosnku st臋偶enia hamuj膮ce wzrost by艂y znacznie ni偶sze i wynosi艂y od 0,26 do 0,52, a dla allicyny od 0,27 do 0,31 ?g/ml, co oznacza synergizm dzia艂ania. Ponadto Ward i wsp. (38) zauwa偶yli znaczne obni偶enie wra偶liwo艣ci szczep贸w Staphylococcus aureus na ampicylin臋 (8-32-krotne) i na norfloksacyn臋 (4-krotne), gdy antybiotyki te zosta艂y po艂膮czone z produktami zawieraj膮cymi czosnek lub wyci膮gi z czosnku. Do艣wiadczalnie wykazano cz臋艣ciowy lub ca艂kowity synergizm w dzia艂aniu wyci膮g贸w z czosnku w po艂膮czeniach z innymi antybiotykami (35, 39-41).
Przeciwgrzybicze dzia艂anie czosnku
Wyniki szeregu do艣wiadcze艅 wskazuj膮 na aktywno艣膰 przeciwgrzybiczn膮 czosnku i jego wyci膮g贸w (11, 34, 42-46). W badaniach przeprowadzonych przez Motsei i wsp. (11) wodny wyci膮g z czosnku hamowa艂 wzrost szczepu Candida albicans wyizolowanego od 5-miesi臋cznego niemowl臋cia (MIC=0,56 mg/ml). Natomiast szczep C. albicans wyizolowany od doros艂ego pacjenta i szczep wzorcowy C. albicans ATCC 10231 by艂y wra偶liwe na st臋偶enie 6,25 mg/ml. W innym do艣wiadczeniu udowodniono, 偶e czosnek poddany autoklawowaniu nie traci艂 swoich w艂a艣ciwo艣ci przeciwdrobnoustrojowych i hamowa艂 wzrost grzyb贸w znacznie silniej ni偶 bakterii (34). Najwi臋ksza aktywno艣膰 dotyczy艂a grzyb贸w z rodzaju Candida, Saccharomyces i Pichia. Wymienieni autorzy stwierdzili, 偶e skuteczno艣膰 przeciwdrobnoustrojowa poddanych wcze艣niej dzia艂aniu wysokiej temperatury wyci膮g贸w z czosnku by艂a stabilna w por贸wnaniu z wyci膮gami 艣wie偶ymi. W przypadku 艣wie偶ego wyci膮gu warto艣膰 MIC dla szczepu Candida utilis ATCC 42416 wynosi艂a 0,075%, a po 30 dniach przechowywania a偶 16%, co wskazuje na ponad 200-krotne obni偶enie si臋 aktywno艣ci. Wykazano te偶, 偶e ogrzany wyci膮g nie zmienia艂 skuteczno艣ci dzia艂ania przeciwdrobnoustrojowego podczas przechowywania w tych samych warunkach i czasie (34). Z bada艅 Shams-Ghahfarokli i wsp. (45) wynika, 偶e liofilizowany czosnek hamowa艂 wzrost ocenianych 55 r贸偶nych gatunk贸w grzyb贸w dro偶d偶opodobnych i 35 dermatofit贸w patogennych dla cz艂owieka w zakresie st臋偶e艅 wynosz膮cych od 12,5 do 688 ?g/ml. Ghannoun (42) na podstawie bada艅 in vitro uwa偶a, 偶e aktywno艣膰 czosnku wobec grzyb贸w z gatunku Candida albicans jest zwi膮zana z oddzia艂ywaniem na 艣cian臋 kom贸rkow膮.
W kolejnych do艣wiadczeniach Davies i wsp. (43) wykazali fungistatyczny efekt wobec szczep贸w z gatunku Cryptococcus neoformans.Warto艣ci MIC wynosi艂y od 6 do 12 ?g/ml. Wymienieni autorzy stwierdzili te偶 dzia艂anie synergistyczne allicyny z amfoterycn膮 B. W do艣wiadczeniach przeprowadzonych na myszach zastosowany czosnek okaza艂 si臋 nieskuteczny w leczeniu wywo艂anej kryptokokozy (43, 46). Jednak u pacjent贸w z kryptokokowym zapaleniem opon m贸zgowych po podaniu do偶ylnym wyci膮gu z czosnku stwierdzono aktywno艣膰 wobec grzyb贸w Cryptococcus neoformans w p艂ynie m贸zgowo-rdzeniowym (42, 43). Kolejne do艣wiadczenia przeprowadzone przez Khana i wsp. (44) potwierdzi艂y przeciwkryptokokowe dzia艂anie czosnku. Autorzy w badaniach zar贸wno in vivo,jak i in vitro wykazali wysok膮 skuteczno艣膰 dzia艂ania wodnych wyci膮g贸w z czosnku u chorych na AIDS. Wyci膮g ten tak偶e ochrania艂 tych chorych przed zaka偶eniami grzybami Cryptococcus neoformans, co wskazuje na mo偶liwo艣膰 stosowania go w profilaktyce zaka偶e艅 tymi grzybami.
Przeciwwirusowe dzia艂anie czosnku
Wyci膮gi ze 艣wie偶ego czosnku wykazuj膮 aktywno艣膰 przeciwwirusow膮 (17). Zosta艂a ona zaobserwowana wobec nast臋puj膮cych wirus贸w: Herpes Simplex typ 1 i 2, Influenzae B virus, Parainfluenzae virus typ 3, Cytomegalovirus, Rhinovirus typ 2 i Vesicularvirus. Przypuszcza si臋, 偶e g艂贸wnymi sk艂adnikami oddzia艂ywuj膮cymi przeciwwirusowo s膮: allicyna i ajoen. Wzory chemiczne aktywnych biologicznie sk艂adnik贸w czosnku przedstawiono na rycinie 1. Tatarintsev i wsp. (18) wykazali, 偶e ajoen powoduje blokowanie integracji wirusa z DNA kom贸rki gospodarza. Wyniki innych bada艅 wskazuj膮, 偶e wyci膮gi z czosnku nie s膮 aktywne wobec wirus贸w, kt贸re powoduj膮 choroby czosnku (19).
Przeciwpaso偶ytnicze dzia艂anie czosnku
Dzia艂anie przeciwpaso偶ytnicze 艣wie偶ego czosnku by艂o znane ju偶 w Staro偶ytno艣ci. W Egipcie sok z czosnku by艂 stosowany do pozbycia si臋 robak贸w i tasiemca z przewodu pokarmowego. W krajach tropikalnych tak偶e wykorzystywano czosnek jako 艣rodek przeciwpaso偶ytniczy. W podobnym celu by艂 on u偶ywany na terenach Po艂udniowej Europy, na Ba艂kanach i w Rosji. Albert Schwitzer stosowa艂 艣wie偶y czosnek w leczeniu biegunek i w robaczycach przewodu pokarmowego. Badania Mirelmana i wsp. (23) przeprowadzone w 1987 roku potwierdzi艂y dzia艂anie przeciwpaso偶ytnicze czosnku.
Natomiast do艣wiadczenia Reutera i wsp. (47) wykaza艂y aktywno艣膰 przeciwpierwotniakow膮 czosnku wobec Entamoeba histolytica. W innych badaniach na zwierz臋tach Ankri i wsp. (24) wykazali, 偶e allicyna w st臋偶eniu wynosz膮cym 5 mg/ml hamuje zdolno艣膰 trofozoit贸w E. histolytica do uszkadzania tkanek ssak贸w. Autorzy wykazali, 偶e allicyna hamuje proteinaz臋 cysteiny, kt贸ra jest bardzo wa偶nym czynnikiem przyczyniaj膮cym si臋 do wirulencji tych pierwotniak贸w. Stwierdzono te偶 amebob贸jcze dzia艂anie allicyny. Ponadto opisano silne dzia艂anie na pierwotniaki z gatunku Giardia intestinalis pochodnych czosnku, tj. disiarczku diallilu i alkoholu allilowego (48). W kolejnych badaniach wykazano, 偶e allicyna w st臋偶eniu 30 ?g/ml skutecznie hamuje wzrost r贸偶nych pierwotniak贸w, w tym Giardia lamblia, Leishmania major, Crithidia fasciulata i Leptomonas colosoma (24).
Przeciwdrobnoustrojowe dzia艂anie niekt贸rych sk艂adnik贸w czosnku
Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze dzia艂anie allicyny
W 1944 r. Cavallito i Bailey (49) wyizolowali z czosnku zwi膮zek allicyn臋. W do艣wiadczeniach stwierdzono jej wysok膮 aktywno艣膰 przeciwdrobnoustrojow膮 (14, 28, 50-52). Wykazano jej zdolno艣膰 do hamowania wzrostu r贸偶nych drobnoustroj贸w, w tym Staphylococcus aureus, paciorkowc贸w z grupy Streptococcus viridans, Vibrio cholerae i Salmonella typhi w st臋偶eniu 8 ?g/ml. Potwierdzono tak偶e dzia艂anie allicyny na bakterie z rodzaj贸w: Staphylococcus, Streptococcus, Salmonella, Escherichia, Klebsiella, Proteus, Helicobacter, Mycobacterium i Clostridium. W badaniach na zwierz臋tach wykazano skuteczno艣膰 w leczeniu czerwonki wywo艂anej u kr贸lik贸w przez szczepy z rodzaju Shigella (53). Gupta i wsp. (54) uwa偶aj膮, 偶e oporno艣膰 drobnoustroj贸w na allicyn臋 powstaje 1000-krotnie rzadziej ni偶 na antybiotyki. Ankri i wsp. (20) zwr贸cili uwag臋 na fakt, 偶e niekt贸re bakterie wytwarzaj膮ce otoczki s膮 oporne na dzia艂anie allicyny. Prawdopodobnie warstwa otoczki uniemo偶liwia wnikanie allicyny do wn臋trza kom贸rki. Obserwacje dotyczy艂y szczep贸w otoczkowych z gatunku Pseudomonas aeruginosa, Enterococcus faecium i paciorkowc贸w β-hemolizuj膮cych. Kolejne badania wskazuj膮, 偶e powstaj膮cy z allicyny disiarczek allilu charakteryzuje si臋 wysok膮 aktywno艣ci膮 przeciwpr膮tkow膮 (55). Stwierdzono te偶, 偶e cysteina hamuje dzia艂anie przeciwdrobnoustrojowe allicyny (56). Wed艂ug Ghannouma (57) oraz Feldberga i wsp. (58) allicyna hamuje biosyntez臋 lipid贸w i syntez臋 RNA u bakterii. W kolejnych do艣wiadczeniach Flocke i wsp. (59) wykazali, 偶e allicyna hamuje syntetaz臋 acetylo-Co A. Wyniki innych bada艅 wskazuj膮, 偶e cysteina i glutation ochraniaj膮 bakterie przed dzia艂aniem allicyny (60).
Wyniki szeregu bada艅 wykaza艂y przeciwgrzybiczn膮 aktywno艣膰 allicyny (13, 14, 20, 61-67). Dzia艂a ona na grzyby dro偶d偶opodobne (13, 14, 20, 61, 67), dermatofity (67) i grzyby ple艣niowe (61, 67). Barone i wsp. (14) wykazali dzia艂anie allicyny wobec szczep贸w z gatunku Candida albicans w st臋偶eniu 250 ?g/ml (metoda kr膮偶kowo-dyfuzyjna). Natomiast w do艣wiadczeniach przeprowadzonych przez Yamada i wsp. (67) szczepy grzyb贸w z gatunku Candida albicans by艂y wra偶liwe na bardzo niskie st臋偶enie allicyny wynosz膮ce 1 ?g/ml. W kolejnym do艣wiadczeniu allicyna wykaza艂a aktywno艣膰 przeciwgrzybiczn膮 wobec grzyb贸w testowanych przez Ankri i wsp. (20). Wzrost szczep贸w Candida albicans by艂 hamowany w zakresie st臋偶e艅 0,3-0,8 ?g/ml. Szczepy z gatunku Candida parapsilosis, C. tropicalis i C. krusei by艂y wra偶liwe na st臋偶enia wynosz膮ce od 0,15 do 0,3 ?g/ml, a C. glabrata w zakresie 0,3-1,9 ?g/ml. Allicyna by艂a te偶 wysoce aktywna wobec innych rodzaj贸w testowanych grzyb贸w dro偶d偶opodobnych. Szczep z gatunku Cryptococcus neoformans okaza艂 si臋 wra偶liwy na st臋偶enie 0,3 ?g/ml.
W innych badaniach szczepy z gatunku Candida stellatoida wykaza艂y ni偶sz膮 wra偶liwo艣膰. St臋偶enie hamuj膮ce wzrost wynosi艂o 10 ?g/ml (13). Huges i wsp. (13) udowodnili dzia艂anie allicyny na szczepy z rodzaju Candida. St臋偶enie hamuj膮ce wzrost (MIC) wynosi艂o 7-10 ?g/ml. Silne dzia艂anie fungistatyczne allicyny wykazali te偶 Yoshida i wsp. (61). Allicyna i ajoen hamowa艂y wzrost szczep贸w z gatunku Candida albicans i Aspergillus niger w st臋偶eniach <20 ?g/ml. W do艣wiadczeniach Yamada i wsp. (67) allicyna w niskich st臋偶eniach (MIC=1,57-6,25 ?g/ml) hamowa艂a wzrost szczep贸w z rodzaju Candida, Cryptococcus, Microsporon, Epidermophyton i Trichophyton. Autorzy wykazali te偶, 偶e allicyna hamuje nie tylko wytwarzanie zarodnik贸w grzyb贸w ple艣niowych, ale tak偶e rozw贸j ich grzybni. Z kolei Barone i wsp. (14) udowodnili, 偶e przeciwdrobnoustrojowa aktywno艣膰 allicyny jest inaktywowana przez cystein臋 i ditioerytrytol. Wed艂ug Mirona i wsp. (62) allicyna wykazuje 艂atwo艣膰 przechodzenia przez fosfolipidow膮 warstw臋 kom贸rki grzyb贸w i odbywa si臋 to bez uszkodzenia b艂ony kom贸rkowej.
Cavallito i wsp. (4) zwr贸cili uwag臋 na fakt, 偶e allicyna wykazuje obiecuj膮ce w艂a艣ciwo艣ci przeciwgrzybicze i dotycz膮ce toksyczno艣ci. Wykazali, 偶e gdy st臋偶enie allicyny hamuj膮ce wzrost grzyb贸w (MIC) wynosi艂o 0,3-10 ?g/ml, jej toksyczno艣膰 by艂a znacznie ni偶sza od toksyczno艣ci oznaczonej dla amfoterycyny B. Po do偶ylnym podaniu myszom wynosi艂y one odpowiednio: dla allicyny LD50= 60 mg/kg masy cia艂a (4) i dla amfoterycyny B LD50=1,2 mg/kg masy cia艂a (63). Zdaniem Lachmana i wsp. (64) allicyna po podaniu doustnym szybko rozk艂ada si臋 w 偶o艂膮dku do siarczku allilu, disiarczku allilu i innych lotnych pochodnych. Rosen i wsp. (65) sugeruj膮, 偶eby w zaka偶eniach wywo艂anych przez grzyby z rodzaju Candida allicyny nie stosowa膰 doustnie. W 艣wietle ich bada艅 allicyna mo偶e by膰 wykorzystana do leczenia uog贸lnionych zaka偶e艅 spowodowanych przez grzyby Candida do podawania do偶ylnego. W do艣wiadczeniu z aspergiloz膮 wywo艂an膮 u myszy, zademonstrowano du偶膮 skuteczno艣膰 takiej terapii. Myszy, u kt贸rych stosowano allicyn臋 w dawce wynosz膮cej 5 mg/kg masy cia艂a przez 5 dni przed planowanym zaka偶eniem i 10 dni po dokonaniu zaka偶enia, prze偶y艂y i nie wyst膮pi艂y u nich 偶adne dzia艂ania uboczne. Objawy zaka偶enia dotycz膮ce nerek by艂y co najmniej 10-krotnie s艂abiej nasilone, a 艣redni czas prze偶ycia zwierz膮t przed艂u偶y艂 si臋 z 7 do 21 dni (66).
Dzia艂anie przeciwpierwotniakowe allicyny
Do艣wiadczenia Coppi i wsp. (21) wskazuj膮, 偶e allicyna powoduj膮c zahamowanie aktywno艣ci proteazy cysteiny przyczynia si臋 do zwalczenia infekcji. Ponadto zauwa偶ono, 偶e allicyna w niskich st臋偶eniach nie wykazywa艂a toksyczno艣ci wobec tkanek ludzkich i niekt贸rych sporozoit贸w paso偶yt贸w. Jednak st臋偶enia te by艂y niewystarczaj膮ce do zabezpieczenia tkanek ludzkich in vitro przed inwazj膮 paso偶yt贸w. Okaza艂o si臋 te偶, 偶e trofozoity, kt贸re zosta艂y potraktowane allicyn膮 przed dokonaniem wstrzykni臋cia myszom, by艂y ca艂kowicie niezdolne do wywo艂ania zaka偶enia. Ankri i wsp. (24) wykazali, 偶e allicyna hamuje efekt cytopatologiczny wywo艂any przez infekcj臋 pe艂zakiem z gatunku Entamoeba histolytica. Natomiast Mirelman i wsp. (2) w swoim do艣wiadczeniu zaobserwowali zahamowanie wzrostu pe艂zak贸w czerwonki.
Inne dzia艂ania allicyny
W badaniach przeprowadzonych w latach 90. ubieg艂ego stulecia Singh i wsp. (68) zwr贸cili uwag臋 na przeciwmi臋czakowe w艂a艣ciwo艣ci czosnku. Szczeg贸艂owa ocena sk艂adnik贸w czosnku wskaza艂a, 偶e najaktywniejszym zwi膮zkiem czynnym dzia艂aj膮cym, przyczyniaj膮cym si臋 do gini臋cia 艣limak贸w, jest allicyna (69). W kolejnym przeprowadzonym do艣wiadczeniu autorzy zaobserwowali, 偶e allicyna hamuje szereg enzym贸w wytwarzanych przez 艣limaki z gatunku Lymnaea acuminata, kt贸re s膮 po艣rednim 偶ywicielem paso偶yt贸w z gatunku Fasciola hepatica (motylica w膮trobowa), powoduj膮cych u cz艂owieka fascjoz臋 (70).
Dzia艂anie ajoenu
Aktywno艣膰 przeciwdrobnoustrojow膮 ajoenu wykaza艂y liczne badania (13, 15, 16, 22, 62, 72). Naganawa i wsp. (16) opisali wysok膮 aktywno艣膰 ajoenu wobec Gram-dodatnich bakterii i grzyb贸w oraz zr贸偶nicowan膮 skuteczno艣膰 dzia艂ania wobec Gram-ujemnych bakterii, tj. Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa. W艣r贸d testowanych Gram-dodatnich bakterii by艂y szczepy z gatunk贸w: Bacillus cereus, B. subtilis, S. aureus , Streptomyces griseus, Mycobacterium smegmatis i M. phlei, kt贸rych wzrost by艂 hamowany w zakresie st臋偶e艅 od 5 do 76 ?g/ml. Wyj膮tkiem by艂 szczep z gatunku Micrococcus luteus, kt贸ry do zahamowania wzrostu wymaga艂 u偶ycia wy偶szych st臋偶e艅 (MIC=160 ?g/ml). Nisk膮 aktywno艣ci膮 charakteryzowa艂 si臋 ajoen wobec szczep贸w Gram-ujemnych bakterii, tj. Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Xanthomonas maltophilia i Pseudomonas aeruginosa (warto艣ci MIC w zakresie st臋偶e艅 136 –>500 ?g/ml).
Wyniki r贸偶nych do艣wiadcze艅 wskazuj膮 na przeciwgrzybicz膮 aktywno艣膰 ajoenu. W badaniach por贸wnawczych Yoshida i wsp. (61) wykazali wy偶sz膮 aktywno艣膰 przeciwgrzybiczn膮 ajoenu ni偶 allicyny. Wed艂ug tych autor贸w ajoen powoduje uszkodzenie 艣ciany kom贸rek grzyb贸w. W innych do艣wiadczeniach Yoshida i wsp. (15) oceniali skuteczno艣膰 dzia艂ania sk艂adnik贸w czosnku, w tym Z- i E-ajoenu (ryc. 1). Z tych bada艅 wynika, 偶e wobec grzyb贸w Candida valida bardziej skuteczny z obu sk艂adnik贸w by艂 Z-ajoen (MIC=15 ?g/ml) ni偶 E-ajoen (MIC=50 ?g/ml). Natomiast Z-ajoen charakteryzowa艂 si臋 艣redni膮 aktywno艣ci膮 wobec Candida albicans. Wzrost szczepu Candida albicans by艂 hamowany przez st臋偶enie wynosz膮ce 34 ?g/ml. W kolejnych badaniach szczepy Candida albicans by艂y wra偶liwe na E- i Z-ajoen w st臋偶eniu 7,6 ?g/ml (61). Nieznacznie mniej wra偶liwe na E- i Z-ajoen okaza艂y si臋 szczepy C. albicans w do艣wiadczeniu przeprowadzonym przez Naganawa i wsp. (16). Wzrost grzyb贸w by艂 hamowany w st臋偶eniu 13 ?g/ml. W badaniach Hughesa i wsp. (13) szczepy tego samego gatunku grzyb贸w by艂y jeszcze mniej wra偶liwe na E- i Z-ajoen. St臋偶臋nia MIC wynosi艂y 62 ?g/ml. Testowane przez Hughesa i wsp. (13) szczepy z gatunku Candida stellatoida by艂y wra偶liwe na E- i Z-ajoen w st臋偶eniu 12,5 ?g/ml. Natomiast aktywno艣膰 ajoenu i allicyny wobec szczepu Aspergillus niger ATCC 16404 i Candida albicans ATCC 10231 zbadali Yoshida i wsp. (60). Okaza艂o si臋, 偶e ajoen dzia艂a艂 silniej na oba szczepy ni偶 allicyna i hamowa艂 wzrost A. niger w st臋偶eniu wynosz膮cym 16,6 ?g/ml (allicyna 30,9 ?g/ml), a wzrost C. albicans w st臋偶eniu 7,6 ?g/ml (allicyna 17,3 ?g/ml). Do艣wiadczenia potwierdzi艂y te偶 wy偶sz膮 aktywno艣膰 ajoenu ni偶 allicyny wobec szczep贸w Candida glabrata, C. tropicalis, Saccharomyces cerevisiae oraz Trichophyton mentagrophytes i T. beigelii. W przeprowadzonych przez Naganawa i wsp. (16) testowane grzyby z gatunk贸w Candida albicans, Saccharomyces cerevisiae, Pichia anomala, Hanseniaspora valbyensis by艂y wra偶liwe w zakresie st臋偶e艅 wynosz膮cych od 10 do 20 ?g/ml. San-Blas i wsp. (22) opisali zahamowanie przez ajoen wzrostu grzyb贸w dimorficznych z gatunku Paracoccidioides brasiliensis, kt贸re cz臋sto s膮 przyczyn膮 grzybic uk艂adowych na terenie Ameryki 艁aci艅skiej. St臋偶enie ajoenu w wysoko艣ci 50 ?mol/ml hamowa艂o rozw贸j zar贸wno fazy mycelialnej, jak i dro偶d偶akowej. W mikroskopie elektronowym skaningowym zaobserwowano, 偶e ajoen w st臋偶eniu 100 ?mol/ml powodowa艂 艣cienienie b艂ony kom贸rkowej, a liza nast臋powa艂a po zastosowaniu st臋偶enia 200 ?mol/ml.
Perez i wsp. (72) stwierdzili, 偶e ajoen powoduje zahamowanie schizogonii krwinkowej zarod藕ca malarii ( Plasmodium vivax).
Dzia艂anie alkoholu allilowego
W艣r贸d r贸偶nych sk艂adnik贸w czosnku dzia艂aj膮cych przeciwdrobnoustrojowo jest te偶 wymieniany alkohol allilowy. Powstaje on z przekszta艂ce艅 pochodnych zawieraj膮cych siark臋, tj. trisiarczek diallilu i disiarczek diallilu (73, 74). Badania wykaza艂y, 偶e zar贸wno alkohol allilowy, jak i wyci膮g z czosnku wywo艂uj膮 u szczep贸w z gatunku Candida albicans stres oksydacyjny. Ca艂kowite zahamowanie procesu oddychania w kom贸rkach grzyb贸w autorzy zaobserwowali po zastosowaniu alkoholu allilowego w st臋偶eniach wynosz膮cych ≤3-6 mg/ml.
W podsumowaniu mo偶na stwierdzi膰, 偶e czosnek i niekt贸re jego sk艂adniki charakteryzuj膮 si臋 du偶膮 aktywno艣ci膮 przeciwdrobnoustrojow膮, kt贸ra obejmuje bakterie, grzyby, wirusy i pierwotniaki. Udowodni艂y to dzia艂anie badania prowadzone przez wiele lat na ca艂ym 艣wiecie. Zainteresowanie czosnkiem i jego sk艂adnikami jest nadal bardzo du偶e.
Pi艣miennictwo
1. Lutomski J, Alkiewicz J. Leki ro艣linne w profilaktyce i terapii. PZWL, Warszawa 1993. 2. K臋dzia A. Dzia艂anie olejku czosnkowego na bakterie beztlenowe wyodr臋bnione z jamy ustnej i g贸rnych dr贸g oddechowych. Post Fitoter 2000; 1:28-31. 3. K臋dzia A. Dzia艂anie na bakterie beztlenowe alkoholowego wyci膮gu z czosnku ( Allium sativum L.) Herba Pol 1999; 1:27-32. 4. Uchida Y, Takahashi T, Sato N. The characteristics of the antibacterial activity of garlic. Japan J Antibiotics 1975; 6:638-42. 5. Cellini L, Di Campi E, Masulli M i wsp. Inhibition of Helicobacter pylori by garlic extract ( Allium sativum)FEMS Immunol Med Microbiol 1996; 13:273-7. 6. Elnima EC, Ahmed SA, Mehkawi AG i wsp. The antimicrobial activity of garlic and onion extract. Pharmazie 1983; 38:747-8. 7. Bakri JM, Douglas CWI. Inhibitory effect of garlic extract on oral bacteria. Arch Oral Biol 2005; 50:645-51. 8. Sivam GP. Protection against Helicobacter pylori and other bacterial infections by garlic. J Nutr 2001; 131:1106S-08S. 9. Ross ZM, O'Gara EA, Hill DJ i wsp. Antimicrobial properties of garlic oil against human enteric bacteria: evaluation of methodologies and comparison with garlic sulfides and garlic powder. Appl Environ Microbiol 2001; 61:475-80. 10. Kumar A, Sharma VD. Inhibitory effect of garlic ( Allium sativum Linn.) on enterotoxigenic Escherichia coli. Ind J Med Res 1982; 76:66-70. 11. Motsei ML, Lindsey KL, van Studen J i wsp. Screening of traditionally used South African plants for antifungal against Candida albicans. J Ethno Pharmacol 2003; 86:235-41. 12. Caldwell DR, Danzer CJ. Effect of allil sulfides on growth of predominant gut anaerobes. Curr Microbiol 1988; 16:237-41. 13. Huges BG, Lawson LD. Antimicrobial effect of Allium sativum L. (garlic), Allium ampeloprasum (elephant garlic) and Allium cepa L. (onion) garlic compounds and commercial garlic supplement products. Phythother Res 1991; 5:154-8. 14. Barone FE, Tansey MR. Isolation, purification synthesis and kinetics of activity of the anticandidal compounds of Allium sativum and hypothesis for its model of action. Mycologia 1977; 69:793-825. 15. Yashida H, Iwata N, Katsusaki H i wsp. Antimicrobial activity a compound isolated from an oil-macerated extract. Biosci Biotechnol Biochem 1998; 62:1014-17. 16. Naganawa RN, Iwata K, Ishikawa K i wsp. Inhibition of microbial growth by ajoene a sulfur-containing compound derived from garlic. Appl Environ Microbiol 1996; 62:4238-42. 17. Tsai Y, Cole LL, Davis LE i wsp. Antiviral properties of garlic: in vitro effect on influenza B, herpes simplex and coxsackie viruses. Planta Med 1985; 5:460-1. 18. Tatarinstsev AV, Kornilaeva GV, Makarova TV i wsp. The ajoene blockade of integrin-dependent processes in an HIV-infected cell system. Vestn Ross Akad Med Nauk 1992; 11:6-10. 19. Song SJ, Song JT, Chang MU i wsp. Identification of one of the major viruses infecting garlic plants Virus x. Mol Cell 1997; 7:705-9. 20. Ankri S, Mirelman D. Antimicrobial properties of allicin from garlic. Microbes Infect 1999; 1:125-9. 21. Copii A, Cabinian M, Mirelman D i wsp. Antimalarial activity of allicin a biologically active compound from garlic cloves. Antimicrob Agents Chemother 2006; 50(5):1731-7. 22. San-Blas G, Marino L, San-Blas F i wsp. Effect of ajoene on dimorphism of Paracoccidioides brasiliensis. J Med Vet Mycol 1993; 31:133-41. 23. Irelman D, Monheit D, Varon S. Inhibition of growth of Entamoeba histolytica by allicin, the active principle of garlic extract ( Allium sativum). J Infect Dis 1987; 156:243-4. 24. Ankri S, Miron T, Rabinkov A i wsp. Allicin from garlic strongly inhibits cysteine proteinase and cytopathic effects of Entamoeba histolytica. Antimicrob Agents Chemother 1997; 10:2286-8. 25. Gonzalez-Fandos E, Garcia-Lopez ML, Sierra ML i wsp. Staphylococcal growth and enterotoxins (A, D) and thermonuclease synthesis in presence of dehydrated garlic. J Appl Bacteriol 1994; 77:549-52. 26. Arora DS, Kaur J. Antimicrobial activity of spices. Int J Antimicrob Agents 1999; 12:257-62. 27. Johnson MG, Vaughn RH. Death of Salmonella typhimurium and Escherichia coli in the presence of freshly reconstituted dehydrated garlic and onion. Appl Microbiol 1969; 17:903-5. 28. Ruddlock PS. Liao M, Foster BC i wsp. Garlic natural health products inhibit variable constituent leavels and antimicrobial activity against Neisseria gonorrhoeae, Staphylococcua aureus and Enterococcus faecalis. Phytother Res 2005; 19:327-34. 29. De M, De AK, Banerjee AB. Antimicrobial screening of some Indian spices. Phytother Res 1999; 13:616-8. 30. Gimenez MA, Solanes RE, Gimenez DF. Growth of Clostridium botulinum in media with garlic. Rev Argent Microbiol 1988; 20:17-24. 31. Delaha EC, Garagusi VF. Inhibition of mycobacteria by garlic extract ( Allium sativum). Antimicrob Agent Chemother 1985; 27:485-6. 32. Lawson LD. The composition and chemistry of garlic cloves and processed garlic. In: Garlic. The Science and therapeutic applications of Allium sativum L. and related species. Koch HP, Lawson LD (ed.). Williams and Wilkins, Baltimore 1996; 37-107. 33. Kyuag KH, Kim MH, Park MS i wsp. Alliinase-dependent inhibition of Staphylococcu aureus B33 by heated garlic. J Food Sci 2002; 67:780-5. 34. Kim JW, Kyung KH. Antiyeast activity of heated garlic in the absence of alliinase enzyme action. J Food Sci 2003; 68:1766-70. 35. Jonkers D, Sluimer J, Stobberingh E. Effect of garlic on vancomycin-resistant Enterococci. Antimicrob Agent Chemother 1999; 43:3045-8. 36. Ariga T, Seiki T. Antithrombotic and anticancer effects of garlic-derived sulfur compound. A review. Biofactors 2006; 26:93-103. 37. Tsao S, Hsu C, Yin M i wsp. Garlic extract and two diallyl sulphides inhibit methicillin-resistant Staphylococcus aureus infection in BALB/Ca mice. J Antimicrob Chemother 2003; 52:974-80. 38. Ward PM, Fasitsas S, Katz M. Inhibition, resistance development, and increased antibiotic and antimicrobial resistance by neutraceuticals. J Food Prot 2002; 65:528-33. 39. Bentoni JE, Mantovani RP, Barbosa LN i wsp. Synergism between plant extract and antimicrobial drugs used on Staphylococcys aureus diseases. Mem Inst Oswaldo Cruz 2006; 101:387-90. 40. Didry N, Dobreuil L, Pinkas M. Antimicrobial activity of naphthoquinones and Allium extracts combined with antibiotics. Pharm Acta Helv 1992; 67:148-51. 41. Jazani NH, Shahabi S, Ali AA i wsp. In vitro antibacterial activity of garlic against isolates of Acinetobacter sp. J Biol Sci 2007; 7:819-22. 42. Ghannoun MA. Studies of the anticandidial mode of action of Allium sativum (garlic). J Gen Microbiol 1988; 134:2917-24. 43. Davis LE, Shen J, Royer RE. In vitro synergism of concentrated Allium sativum extract and amphothericin B against Cryptococcus neoformans. Planta Med 1994; 60:546-9. 44. Khan ZH, Katiyar R. Potential anti-fungal activity of garlic ( Allium sativum) against experimental murine disseminated cryptococcosis. Pharm Biol 2000; 308:87-100. 45. Shams-Ghahfarokhi M, Mohammad-Reza S, Amirrajab N i wsp. In vitro antifungal activities of Allium cepa, Allium sativum and ketoconazole against some pathogenic yeast and dermatophytes. Fitoter 2006; 77:321-3. 46. Louria DB, Lavenhar M, Kaminski T. i wsp. Garlic in the treatment of experimental cryptococcosis. J Med Vet Mycol 1989; 27:253-6. 47. Reuter R. Allium sativum and Allium ursinum. Part 2 – Pharmacology and medical appliction. Phytomed 1994; 2:73-91. 48. Harris JC, Plummer S, Turner MP i wsp. The microphilic flagellate Gardia intestinalis: Allium sativum (garlic) is an effective antigardial. Microbiol 2000; 146:3119-27. 49. Cavallito C, Bailey JH. Allicin, the antibacterial principle of Allium sativum. Isolation, physical properties and antibacterial action. J Am Chem Soc 1944; 66,1944-51. 50. Tanasey MR, Appleton JA. Inhibition of fungal growth by garlic extract. Mycologia 1975; 67:409-13. 51. Moore GS, Atkins RD. The fungicidal and fungistatic effects of an aqueous garlic extract on medicaly important yeastlike fungi. Mycologia 1977; 69:341-8. 52. Amer M, Taha M, Tossou Z. The effect of aqueous garlic extract on the growth of dermatophytes. Inst J Dermatol 1980; 19:285-7. 53. Chowdhury AKA, Ahsan M, Islam SN i wsp. Efficacy of aqueous extract of garlic and allicin in experimental shigellosis in rabbits. Ind J Med Res 1991; 93:33-6. 54. Gupta KC, Viswanthan R. Combined action of streptomycin and chloramphenicol with plant antibiotics against tubercule bacilli. I. Streptomycin and chloramphenicol with cepharnthine. II. Streptomycin and allicin. Antibiot Chemother 1995; 5:24-7. 55. Brown HD, Matzuki AR, Becker HJ i wsp. The antituberculosis activity of some ethylmercaptol compounds. J Am Chem Soc 1954; 76:3860-65. 56. Kubelik J. Antimicrobial properties of garlic. Pharmazie 1970; 25:266-9. 57. Ghannoum MA. Studies of the antimicrobial mode of action of Allium sativum (garlic). J Gen Microbiol 1988; 134:2917-24. 58. Feldberg RS, Chang SC, Kotlic AN i wsp. In vitro mechanism of inhibition of bacterial cell growth by allicin. Antimicrob Agents Chemother 1988; 32:1763-8. 59. Focke M, Field A, Lichtenthaler HK. Allicin a naturally occurring antibiotic from garlic, specifically inhibits acetylo-Co A synthetase. FEBS Lett 1990; 261:106-8. 60. Willis ED. Enzyme inhibition by allicin, the active principle of garlic. Biochem J 1956; 63:514-20. 61. Yoshida S, Kasuga S, Hayasaki N i wsp. Antifungal activity of ajoene derived from garlic. Appl Environ Microbiol 1987; 53:615-17. 62. Miron T, Rabinkov A, Mirelman D i wsp. The mode of action of allicin: Its ready permeability through phospholipid membranes may contribute to its biological activity. Biochim Biophys Acta 2000; 1463:20-30. 63. Bartner E, Zinnes H, Moe RA i wsp. Studies on a new solubilized preparation of amphotericin B. Antibact Ann 1957; 58:5,53-8. 64. Lachmann G, Lorenz D, Radeck W. The pharmacokinetics of the S35 labeled garlic constituents allicin, alliin and vinyldithiine. Arzneimittelforsch 1994; 44:734-43. 65. Rosen RT, Hiserodt RD, Fakuda EK i wsp. The determination of allicin S-allylcysteine and volatile metabolites of garlic in breath, plasma, or stimulated gastric fluids. J Nutr 2001; 131:968S-971S. 66. Shadkchan Y, Shemesh E, Mirelman D i wsp. Efficacy of allicin the reactive molecule of garlic, in inhibition Aspergillus spp. in vitro, and in a murine model of dissiminated aspergillosis. J Antimicrob Chemother 2004; 53:832-6. 67. Yamada Y, Azuma K. Evaluation of the in vitro antifungal activity of allicin. Antimicrob Agents Chemother 1977; 11:743-9. 68. Singh A., Singh DK. Allium sativum (garlic) a potent new molluscicid. Biol Agricult Horticult 1993; 9:121-4. 69. Sing VK, Singh DK. Characterization of allicin as a molluscicid agent in Allium sativum (garlic). Biol Agricult Horticult 1995; 12:119-31. 70. Enzyme inhibition by allicin, the molluscicidal agent of Allium sativum L. (garlic). Phytother Res 1996; 10:383-86. 71. San-Blas G, San-Blas F, Gil F i wsp. Inhibition of growth of the dimorphic fungus Paracoccidioides brasiliensis by ajoene. Antimicrob Agents Chemother 1989; 33:1641-44. 72. Prez HA, de la Apitz RM. In vitro activity of ajoene against rodent malaria. Antimicrob Agents Chemother 1994; 38:337-9. 73. Block E. The chemistry of garlic and onions. Sci Am 1985; 25:114-9. 74. Block E, Putnam D, Zhao SH. Allium chemistry: GC-MS analysis of thiosulfinates and related compounds from onion, leek, scallion, shallot, chive, and Chinaese chive. J Agr Food Chem 1992; 40:2431-38.
otrzymano: 2010-02-01
zaakceptowano do druku: 2010-02-20

Adres do korespondencji:
*Anna K臋dzia
Zak艂ad Mikrobiologii Jamy Ustnej
Katedra Mikrobiologii GUMed
ul. Do Studzienki 38, 80-227 Gda艅sk
tel.: (58) 349-21-85
e-mail: zmju@amg.gda.pl

Post阷y Fitoterapii 1/2010
Strona internetowa czasopisma Post阷y Fitoterapii