Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2013, s. 263-266
Aneta Koszowska, *Anna Dittfeld, Anna Puzoń-Brończyk, Justyna Nowak, Barbara Zubelewicz-Szkodzińska
Polifenole w profilaktyce chorób cywilizacyjnych
Polyphenols in the prevention of lifestyle diseases
Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice
Kierownik Zakładu: dr hab. n. farm. Elżbieta Grochowska-Niedworok
Summary
Scientific progress in the last few years brought a new knowledge about the links between diet and human health. Except for the valuable nutrients, food contains also very significant non-nutritive substances which could play an important role in prophylaxis of many civilization diseases. Biological activity of natural plant components allows us to speculate on comprehensive perspectives of their use not only as herbs known from traditional folk medicine but also in the form of drugs used in the treatment of various diseases. Polyphenols are an example of such active plant components. They are secondary plant metabolites known for many properties such as: anticoagulant, anti-inflammatory, antifungal, antiviral and seal blood vessels. Their chemical structure is similar to endogen hormone. Many research showed that they could have a positive effect on human health. In this article, the authors attempted to determine the use of polyphenols in the prevention of lifestyle diseases.
Fitozwiązki stanowią przedmiot licznych badań biochemicznych, klinicznych i epidemiologicznych. Wśród tych naturalnych związków roślinnych, specjalne zainteresowanie budzą szeroko rozpowszechnione w świecie roślinnym związki polifenolowe (1). Polifenole są wtórnymi metabolitami roślinnymi o bardzo zróżnicowanej budowie chemicznej, wykorzystywanymi m.in. do obrony przed grzybami i bakteriami chorobotwórczymi. W zależności od liczby pierścieni aromatycznych oraz sposobu ich połączenia, dzieli się je na następujące klasy: flawonoidy, kwasy fenolowe, stilbeny i lignany. Polifenole nie są syntetyzowane w organizmach zwierzęcych, lecz pobierane wraz z pokarmami roślinnymi. Występowanie związków polifenolowych w świecie roślinnym jest powszechne. Samych flawonoidów zidentyfikowano około pięciu tysięcy. Związki te występują w częściach jadalnych produktów roślinnych oraz roślin leczniczych. Występują w roślinach strączkowych, zbożach, orzechach, nasionach, grzybach, warzywach, kawie, herbacie, kakao, owocach cytrusowych i winogronach (2). Występowanie poszczególnych polifenoli przedstawiono w tabeli 1 (3).
Tabela 1. Występowanie wybranych polifenoli.
Grupy polifenoliGrupy flawonoidówRośliny zawierające polifenole
Kwasy fenolowe maliny, czarne porzeczki, poziomki, czerwona cebula, herbata
Lignany siemię lniane, ziarna zbóż, kawa
Stilbeny resweratrol – przeciwutleniacz występujący w owocach, pestkach winogron, winie
Flawonoidykatechinymorele, wiśnie, czerwone wino, kakao, zielona herbata
flawonyseler naciowy, nać pietruszki, ziarna zbóż
izoflawonyziarno soi
flawanonybiałe części cytrusów, nasiona brzoskwiń
flawanolecebula, herbata
antocyjanyczerwone wino, ziarna zbóż, winogrona, jagody, żurawina
Duża liczba grup hydroksylowych nadaje tym związkom właściwości antyoksydacyjne, dzięki czemu chronią one organizmy przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Polifenole wykazują również działanie przeciwzakrzepowe, przeciwzapalne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe oraz uszczelniają naczynia krwionośne. Wraz z kwasem askorbinowym, karotenoidami i tokoferolami zabezpieczają organizm ludzki przed działaniem stresu oksydacyjnego. Ze względu na podobną budowę chemiczną do hormonów endogennych, w wielu badaniach wykazano wielokierunkowy wpływ polifenoli na organizmy żywe (4). Poniżej przedstawiono wybrane zagadnienia dotyczące działania polifenoli w aspekcie chorób cywilizacyjnych.
Związki polifenolowe w cukrzycy
Liczne badania wskazują, że polifenole odznaczają się działaniem przeciwcukrzycowym. Epikatechina, wyizolowana z rośliny Pterocarpus marsupium, wykazuje działanie hipoglikemiczne. Badania przeprowadzone in vitro na komórkach trzustki szczura wykazały, że związek ten przyczynia się do wzrostu syntezy i wydzielania insuliny. Również dzaidzeina, będąca izoflawonoidem soi, spowalnia wchłanianie glukozy, poprzez hamowanie aktywności α-amylazy oraz α-glukozydazy, które są enzymami ściśle zaangażowanymi w hydrolizę węglowodanów w przewodzie pokarmowym (5). Z kolei genisteiny mogą zwiększać tolerancję na glukozę, a także przyczyniają się do zmniejszenia insulinooporności u kobiet po menopauzie (6). Wykazano także przeciwcukrzycowe działanie procyjanidyn pochodzących z pestek winogron. Podczas badania in vivo na szczurach z cukrzycą obserwowano pod wpływem jednorazowego podania ekstraktu zawierającego te związki obniżenie poziomu glukozy we krwi i pogłębienie hipoglikemicznego efektu insuliny (7).
Fitoestrogeny w chorobach nowotworowych
Choroby nowotworowe stanowią największe wyzwanie współczesnej medycyny. W naukach medycznych coraz większy nacisk kładzie się na poszukiwanie substancji onkogennych, a także na poznawanie sposobów zapobiegania i walczenia z nimi. W ostatnim czasie zaczęto również interesować się fitoestrogenami w kontekście onkogenezy.
Wśród kobiet najczęściej diagnozowaną chorobą nowotworową jest rak sutka, zaś za czynnik ryzyka jego powstawania uważa się estrogeny (8). Poprzez mechanizmy zależne od receptorów estrogenowych, a także poprzez produkty ich metabolizmu, wykazują one działanie genotoksyczne (6, 8). Fitoestrogeny, najprawdopodobniej wskutek swojego antagonistycznego działania w stosunku do estrogenów, hamują rozwój komórek nowotworowych (9, 10, 11). Wśród substancji o takim działaniu można wymienić ligany oraz izoflawony, które poprzez hamowanie aktywności aromatazy i innych enzymów biorących udział w syntezie hormonów steroidowych, obniżają poziom estrogenów, tym samym hamując rozwój nowotworów estrogenozależnych (6).
Dodatek genisteiny do hodowli różnych linii komórek nowotworowych powoduje obniżenie stężenia mRNA dla MMP (metaloproteinazy, biorącej udział w tworzeniu nowych naczyń krwionośnych). Ponadto zaobserwowano, że genisteina wpływa stymulująco na TIMP (tkankowe inhibitory metaloproteinaz) w ludzkich komórkach raka sutka (12, 13) oraz na enzymy antyoksydacyjne, takie jak katalaza, dysmutaza ponadtlenkowa, peroksydaza glutationowa, reduktaza glutationowa. Stymulacja wyżej wymienionych enzymów może wpłynąć na obniżenie wytwarzania reaktywnych form tlenu oraz wolnych rodników.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 20 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Majewska M, Czeczot H. Flawonoidy w profilaktyce i terapii. Terapia i Leki 2009; 65(5):369-77. 2. Lutomski J, Mścisz A. Znaczenie prewencyjne związków polifenolowych zawartych w winogronach. Post Fitoter 2003; 1:6-10. 3. Grajek W. Przeciwutleniacze w żywności. Aspekty zdrowotne, technologiczne, molekularne i analityczne. Wyd Nauk-Techn, Warszawa 2007. 4. Paszkiewicz M, Budzyńska A, Różalska B i wsp. Immunomodulacyjna rola polifenoli roślinnych. Post Hig Med Dośw 2012; 66:637-46. 5. Kraszewska O, Nynca A, Kamińska B i wsp. Fitoestrogeny. I. Występowanie, metabolizm i znaczenie biologiczne u samic. Post Biol Kom 2003; 34(1):189-205. 6. Biernat J: Wpływ fitoestrogenów pokarmowych na organizm człowieka. Bromatol Chem Toksykol 2008; 4:947-8. 7. Rosołowska-Huszcz D. Antyoksydanty w profilaktyce i terapii cukrzycy typu II. Żywn Nauka Technol Jakość 2007; 6, 55:62-70. 8. Licznerska B, Baer-Dubowska W. Intrakrynologia estrogenów a terapia i chemioprewencja w nowotworach piersi. Post Hig Med Dośw 2010; 64:220-30. 9. Messina M, Gardner C, Barnes S. Gaining insight into the health effects of soy but a long way still to go: commentary on the fourth International Symposium on the role of soy in preventing and treating chronic disease. J Nutr 2002; 132:547-51. 10. Vincent A, Fitzpatrick LA. Soy isoflavones: are they useful in menopause? Mayo Clin Proceed 2000; 75:1174-84. 11. Wiseman H. The therapeutic potential of phytoestrogens. Exp Opin Invest Drugs 2000; 9:1829-40. 12. Nynca A, Kraszewska O, Słomczyńska M i wsp. Fitoestrogeny II. Wewnątrzkomórkowy mechanizm działania w układzie rozrodczym samicy. Post Biol Kom 2007; 34,1:207-22. 13. Laskowski W. Fitoestrogeny sojowe w profilaktyce chorób cywilizacyjnych. Post Fitoter 2007; (4):207-211. 14. Rusin A, Krawczyk Z, Grynkiewicz G i wsp. Synthetic derivatives of genistein, their properties and possible applications. Acta Biochim Polon 2010; 57:23-34. 15. Tomaszewski J. Fitoestrogeny. Poradnik Terapeutyczny. Bifolium, Lublin, 2001. 16. Skałba P: Alternatywne sposoby leczenia kobiet w okresie peri- i pomenopauzalnym. Odżywianie, estrogeny roślinne, zioła. Opinie lekarzy na temat alternatywnych sposobów leczenia objawów peri- i pomenopauzalnych. Hormonalna terapia zastępcza. PZWL, Warszawa 2002. 17. Budzianowski J. Naturalne i biotechnologicznie modyfikowane źródła estrogenów roślinnych. Now Lek 2005; 74, 4:542-5. 18. Cline JM, Hughes CL. Phytochemicals for the prevention of breast and endometrial cancer. Cancer Treat Res 1998; 94:107-34. 19. Hirayama T. Relationship of soybean paste soup intake to gastric cancer risk. Nutr Can 1982; 3:223-33. 20. Ershow AG, Gao Y i wsp. Diet effects on lung cancer risk of chinese men and women. Nutr Can 1990; 4:1041-52. 21. McKeown-Eyssen G, Bright-See E. Dietary factors in colon cancers. Intern relationships. Nutr Can 1984; 6:160-70. 22. Sobczuk A, Jabłoński E. Rola diety i wapnia w profilaktyce osteoporozy pomenopauzalnej. Przegl Menopauz 2005; 2:48-52. 23. Kwiatkowska E. Fitoestrogeny w zapobieganiu osteoporozie. Przegl Menopauz 2007; 5:306-9. 24. Ciszek-Doniec V. Osteoporoza. Hormonalna terapia zastępcza (red. P. Skałba) PZWL, Warszawa 2002. 25. Cassidy A. Potential risk and benefits of phytoestrogen rich diets. Int J Vitam Nutr Res 2003; 73: 120-6. 26. Messina M, Ho S, Alekel DL. Skeletal benefits of soy isoflavones: a review of the clinical trial and epidemiologic data. Curr Opinion Clin Nutr Metab Care 2004; 7:649-58. 27. Anderson JW, Johnstone BM, Ciik Newel ML. Meta-analysis of the effects of soy protein intake on serum lipids. New Engl J Med 1995; 333:276-82. 28. Sam Prac Farmakoter Dermatol Pom UM w Szczecinie. Nasiona soi zwyczajnej – cenny surowiec dietetyczny i leczniczy. Kosmos – Probl Nauk Biol 2011; (1-2):179-87. 29. Gottstein N, Ewins BA, Eccleston C i wsp. Effect of genistein and daidzein on platelet aggregation and monocyte and endothelial function. Brit J Nutr 2003; 89:607-16. 30. Stokłosa-Kwarcińska H, Skrzypulec V, Rozmus-Warcholińska W. Czy fitoestrogeny zastąpią hormonalną terapię zastępczą? Ginekol Prakt 2003; 11:39-44. 31. Miller E, Malinowska K, Gałęcka E i wsp. Rola flawonoidów jako przeciwutleniaczy w organizmie człowieka. Pol Merk Lek 2008; 24(144):556.
otrzymano: 2013-08-18
zaakceptowano do druku: 2013-09-13

Adres do korespondencji:
*dr Anna Dittfeld
Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych Śląski Uniwersytetu Medyczny
ul. Piekarska 18, 41-902 Bytom
tel.: +48 664-464-567
e-mail: annadittfeld@gmail.com

Postępy Fitoterapii 4/2013
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii