Dominika Domanowska1, Faustyna Nieroda2, Piotr Suski3, Angelika Kobylińska4, *Paula Piekoszewska-Ziętek4
Zastosowanie laserów Er:YAG i Er,Cr:YSGG w stomatologii dziecięcej: przegląd literatury
The use of Er:YAG and Er,Cr:YSGG lasers in pediatric dentistry: a literature review
1lekarz dentysta stażysta, Uniwersytet Medyczny w Warszawie
2Centralna Wojskowa Przychodnia Lekarska „CePeLek”, Warszawa
3lekarz dentysta stażysta, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
4Zakład Stomatologii Dziecięcej, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa
Streszczenie
Stomatologia dziecięca coraz częściej korzysta z postępu technologicznego, w tym z technologii laserowej, aby oferować bardziej precyzyjne i mniej inwazyjne metody leczenia. Lasery Er:YAG i Er,Cr:YSGG zyskują na popularności w procedurach stomatologicznych ze względu na ich zdolność do minimalizowania bólu, krwawienia oraz lęku u młodych pacjentów. Lasery umożliwiają przeprowadzanie zabiegów z mniejszym dyskomfortem dla pacjentów pediatrycznych, gdzie eliminacja stresu i lęku ma kluczowe znaczenie dla sukcesu terapeutycznego.
Przeprowadzono przegląd literatury z lat 2012-2024, korzystając z baz danych PubMed/Medline oraz Google Scholar. Użyto słów kluczowych: „lasery Er:YAG”, „lasery Er,Cr:YSGG”, „stomatologia dziecięca”, „minimalnie inwazyjna stomatologia”, „redukcja bólu i lęku”. Z początkowych 1526 rekordów po eliminacji duplikatów i zastosowaniu kryteriów włączenia wybrano do analizy 12 najbardziej istotnych publikacji. W analizie uwzględniono: metodologię badań, wyniki oraz wnioski dotyczące efektywności i bezpieczeństwa stosowania laserów erbowych w stomatologii dziecięcej.
Wyniki przeglądu 12 prac wskazują na liczne korzyści wynikające z zastosowania laserów z rodziny erbowych w stomatologii dziecięcej. Trzy prace wykazały zmniejszenie bólu u pacjentów pediatrycznych nawet o 30-35% według skali VAS w porównaniu z metodami tradycyjnymi. Dwie prace wskazały na redukcję krwawienia po zastosowaniu laserów erbowych, szczególnie w procedurach chirurgicznych. Cztery badania zwróciły uwagę na mniejsze zapotrzebowanie na znieczulenie miejscowe, co przekładało się na większą akceptację zabiegów przez dzieci i ich rodziców. Dwie prace potwierdziły wyższą precyzję zabiegów z użyciem laserów erbowych, co poprawia efektywność leczenia w porównaniu z konwencjonalnymi metodami. Jedno badanie opisało wzrost akceptacji zabiegów przez dzieci, co wpłynęło na ich lepszą współpracę podczas leczenia stomatologicznego.
Lasery erbowe stanowią cenne narzędzie w stomatologii dziecięcej, jednak ich efektywne stosowanie wymaga odpowiedniego przeszkolenia oraz wiąże się z wyższymi kosztami. Dalsze badania są potrzebne w celu optymalizacji parametrów użycia laserów oraz zwiększenia ich efektywności i bezpieczeństwa.
Summary
Pediatric dentistry increasingly benefits from technological advancements, including laser technology, to offer more precise and less invasive treatment methods. Er:YAG lasers and Er,Cr:YSGG lasers are gaining popularity in dental procedures due to their ability to minimize pain, bleeding, and anxiety in young patients. These lasers enable procedures with less discomfort for pediatric patients, where reducing stress and anxiety is crucial for therapeutic success.
A literature review was conducted covering the years 2012-2024, using PubMed/Medline and Google Scholar databases. The following keywords were used: “Er:YAG lasers”, “Er,Cr:YSGG lasers”, “pediatric dentistry”, “minimally invasive dentistry”, “pain and anxiety reduction”. From the initial 1526 records, after removing duplicates and applying inclusion criteria, 12 of the most relevant publications were selected for analysis. The selected studies were analyzed regarding their methodology, results, and conclusions on the effectiveness and safety of Erbium lasers in pediatric dentistry.
The review of 12 studies indicates numerous benefits from the use of erbium lasers in pediatric dentistry. Three studies showed a reduction in pain in pediatric patients by up to 30-35% on the VAS scale compared to traditional methods. Two studies highlighted a reduction in bleeding after the use of erbium lasers, particularly in surgical procedures. Four studies noted a decreased need for local anesthesia, which translated into greater acceptance of procedures by both children and their parents. Two studies confirmed higher precision in procedures using erbium lasers, which improves treatment effectiveness compared to conventional methods. One study described an increase in the acceptance of treatments by children, leading to better cooperation during dental procedures.
Erbium lasers are a valuable tool in pediatric dentistry, but their effective use requires appropriate training and involves higher costs. Further research is needed to optimize laser parameters and improve their effectiveness and safety in pediatric treatment.

Wstęp
Amerykańska Akademia Stomatologii Dziecięcej (AAPD) uznaje lasery za efektywną alternatywę w leczeniu zarówno twardych, jak i miękkich tkanek jamy ustnej u dzieci i osób ze specjalnymi potrzebami zdrowotnymi (1). W stomatologii dziecięcej stosuje się różne typy laserów, w tym lasery do wykrywania próchnicy, lasery argonowe do utwardzania kompozytów, lasery CO2 do chirurgii tkanek miękkich, lasery Nd:YAG oraz lasery diodowe do cięcia tkanek miękkich (2). Od lat 60., kiedy Theodore Maiman zademonstrował pierwszy laser rubinowy, technologia laserowa ewoluowała.
Obiecującym osiągnięciem było zastosowanie laserów erbowych. Laser Er:YAG został zatwierdzony przez FDA w 1997 roku do usuwania próchnicy i opracowania ubytków, posiada właściwości ablacyjne i dezynfekujące (3). Jest stosowany w profilaktyce i wczesnej diagnostyce próchnicy do opracowania ubytków tkanek zęba, w leczeniu urazów zębów oraz podczas zabiegów chirurgicznych w jamie ustnej u dzieci (3). Lasery są także wykorzystywane w procedurach endodontycznych oraz do przygotowania zębów pod korony u dzieci (4). Niektórzy badacze uważają, że mogą stać się złotym standardem w praktyce stomatologicznej (5). Przez wielu klinicystów lasery są uważane za idealne narzędzie do leczenia dzieci (3). Lasery Er:YAG (Erbium-doped Yttrium Aluminum Garnet) i Er,Cr:YSGG (Erbium, Chromium-doped Yttrium Scandium Gallium Garnet) mają zdolność do precyzyjnej, minimalnie inwazyjnej pracy zarówno na tkankach twardych, jak i miękkich (3). Lasery te działają na zasadzie termomechanicznej ablacji, co pozwala na precyzyjne usuwanie zainfekowanej tkanki zęba bez uszkadzania zdrowych obszarów, co jest kluczowe w pracy z młodymi pacjentami (6).
Caprioglio i wsp. (7) zwrócili także uwagę na minimalnie inwazyjny efekt pracy z wykorzystaniem lasera oraz na jego powiązanie z termomechniczną ablacją. Traktowanie szkliwa laserem daje makroskopowo kredowy wygląd i pod mikroskopem elektronowym widać charakterystyczne cechy wynikające z mikrowybuchów (7). Wśród zalet laserów autorzy wymieniają minimalizację skutków termicznych, co jest korzystne w porównaniu z narzędziami elektrochirurgicznymi, które mogą prowadzić do niechcianych uszkodzeń sąsiednich tkanek. Podkreślają również kluczowe znaczenie ustawienia lasera dla uniknięcia niepożądanych zmian w strukturze zęba oraz zachowania żywotności miazgi (7).
Artykuły naukowe oraz wyniki badań klinicznych pokazują, że lasery mogą być skuteczną alternatywą dla tradycyjnych narzędzi dentystycznych. Zastosowanie laserów Er:YAG i Er,Cr:YSGG w stomatologii dziecięcej przynosi liczne korzyści zarówno dla pacjentów, jak i dla stomatologów. Piśmiennictwo podkreśla kliniczne znaczenie zastosowania lasera Er:YAG w stomatologii dziecięcej, jako metody pozwalającej dzieciom zachować spokój podczas opracowania ubytku. Jest to szczególnie istotne w kontekście poprawy doświadczeń dzieci związanych z leczeniem dentystycznym, co może mieć długotrwały wpływ na ich nastawienie do opieki stomatologicznej w przyszłości (8).
Celem niniejszego przeglądu jest kompleksowe omówienie zastosowań laserów Er:YAG i Er,Cr:YSGG w stomatologii dziecięcej, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na minimalizację bólu i lęku u pacjentów, poprawę efektywności leczenia oraz akceptację procedur przez dzieci. Przegląd ma również na celu zidentyfikowanie głównych zalet i ograniczeń stosowania tych technologii w codziennej praktyce dentystycznej, a także przedstawienie najnowszych wyników badań klinicznych dotyczących ich skuteczności i bezpieczeństwa.
Materiał i metody
Przeprowadzono analizę piśmiennictwa dotyczącego wykorzystania laserów erbowych w stomatologii dziecięcej, korzystając z baz danych Pubmed/Medline oraz Google Scholar. W celu wyszukania prac użyto następujących słów kluczowych: „lasery Er:YAG”, „lasery Er,Cr:YSGG”, „stomatologia dziecięca”, „minimalnie inwazyjna stomatologia”, „redukcja bólu i lęku”. Zastosowano następujące kryteria włączenia do przeglądu: prace przeglądowe, oryginalne badania kliniczne oraz metaanalizy opublikowane w latach 2012-2024 w języku angielskim, z dostępną pełną treścią artykułu. Otrzymano 1526 rekordów, z których po usunięciu duplikatów i zastosowaniu kryteriów ostatecznie zakwalifikowano 12 publikacji. Przeanalizowano treść wyselekcjonowanych artykułów naukowych pod kątem metodologii, wyników oraz wniosków. Uzyskane dane usystematyzowano.
Wyniki
Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
- Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
- Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
- Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.
Opcja #1
29 zł
Wybieram
- dostęp do tego artykułu
- dostęp na 7 dni
uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony
Opcja #2
69 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 30 dni
- najpopularniejsza opcja
Opcja #3
129 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 90 dni
- oszczędzasz 78 zł
Piśmiennictwo
1. Poli R, Parker S: Achieving dental analgesia with the erbium chromium yttrium scandium gallium garnet laser (2780 nm): a protocol for painless conservative treatment. Photomed Laser Surg 2015; 33(7): 364-371.
2. Kumar A, Kishor A, Kumar A, Akhtar MJ: Laser used in pediatric dentistry: a review. J Evol Med Dent Sci 2015; 4(64): 11224-11231.
3. Van As G: Erbium lasers in dentistry. Dent Clin North Am 2004; 48(4): 1017-1059.
4. Eren F, Altinok B, Ertugral F, Tanboga I: The effect of erbium, chromium:yttrium-scandium-gallium-garnet (Er,Cr:YSGG) laser therapy on pain during cavity preparation in paediatric dental patients: a pilot study. Oral Health Dent Manag 2013; (2): 80-84.
5. Galui S, Pal S, Mahata S et al.: Laser and its use in pediatric dentistry: a review of literature and a recent update. Int J Pedod Rehabil 2019; 4(1): 1.
6. Mallishery S, Dedhia S, Sawant K: An era of lasers-application of erbium lasers in pediatric dentistry. IOSR J Dent Med Sci 2019; 18(10): 1-7.
7. Caprioglio C, Olivi G, Genovese MD: Paediatric laser dentistry. Part 1: General. Eur J Paediatr Dent 2017; 1: 16.
8. Kumar G, Rehman F, Chaturvedy V: Soft tissue applications of Er,Cr: YSGG laser in pediatric dentistry. Int J Clin Pediatr Dent 2017; 10(2): 188-192.
9. Li T, Zhang X, Shi H et al.: Er:YAG laser application in caries removal and cavity preparation in children: a meta-analysis. Lasers Med Sci 2019; 34(2): 273-280.
10. Olivi G, Genovese MD, Maturo P, Docimo R: Pulp capping: advantages of using laser technology. Eur J Paediatr Dent 2007; 8(2): 89-95.
11. Abdrabuh RE, Bakry AS, El Meligy OA, Farsi NM: Er:YAG Laser for Cavity Preparation in Pediatric Dentistry: A Review of Literature. J Pediatr Dent 2021; 7(3): 146-155.
12. Bahrololoomi Z, Kabudan M, Gholami L: Effect of Er:YAG Laser on Shear Bond Strength of Composite to Enamel and Dentin of Primary Teeth. J Dent (Tehran) 2015; 12(3): 163-170.
13. Jeffrey J, Sugiaman, V: Approach to clinical laser application in pediatric dentistry: Pendekatan aplikasi laser secara klinis dalam kedokteran gigi anak. Makassar Dental Journal 2022; 11: 310-314.
14. Ou M, Huang X: Histological evaluation of mouse tongue incisions after Er:YAG laser surgery with different pulse energies versus after conventional scalpel surgery. Lasers Med Sci 2023; 38: 181.
15. Nazemisalman B, Farsadeghi M, Sokhansanj M: Types of lasers and their applications in pediatric dentistry. J Lasers Med Sci 2015; 6(3): 96-101.
16. Valenti C, Pagano S, Bozza S et al.: Use of the Er:YAG Laser in Conservative Dentistry: Evaluation of the Microbial Population in Carious Lesions. Materials 2021; 14(9): 2387.
17. Ramezani GH, Mirzaei A, Bagheri A: Lasers in pediatric dentistry. Google Books 2023: 332-348.
18. Veneva E, Raycheva R, Belcheva A: Efficacy of erbium-doped yttrium aluminium garnet for achieving pre-emptive dental laser analgesia in children: A study protocol for a randomized clinical trial. Medicine (Baltimore) 2018; 97(51): e13601.