*Magdalena Mikołajewicz1, Maria Januszek1, Beata Wnuk1, Aleksandra Orlańska1, Andrzej Miskiewicz2, Maciej R. Czerniuk2
Poziom świadomości kobiet w wieku 20-40 lat na temat chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia przed ciążą i w jej trakcie
Level of awareness of women aged 20-40 about diseases of the oral mucosa and periodontium before and during pregnancy
1Student Scientific Club of Periodontology, Department of Mucosal and Periodontal Diseases, Medical University of Warsaw, Poland
Head of Scientific Club: Andrzej Miskiewicz, MD, PhD
1Studenckie Koło Naukowe Periodontologii przy Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Polska
Opiekun Koła Naukowego: dr n. med. Andrzej Miskiewicz
2Department of Mucosal and Periodontal Diseases, Medical University of Warsaw, Poland
Head of Department: Maciej R. Czerniuk, MD, PhD
2Zakład Chorób Błon Śluzowych i Przyzębia, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Polska
Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Maciej R. Czerniuk
Streszczenie
Wstęp. Stan zdrowia jamy ustnej kobiet przed ciążą i w jej trakcie nierozerwalnie wiąże się ze zdrowiem rozwijającego się dziecka oraz przebiegiem ciąży. Definicja zdrowia według WHO to „całkowity fizyczny, psychiczny i społeczny dobrostan człowieka, a nie tylko brak choroby lub niepełnosprawności”, z czym wiąże się konieczność profilaktyki.
Cel pracy. Badanie świadomości kobiet przed ciążą i w jej trakcie w zakresie profilaktyki chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia na podstawie badania ankietowego.
Materiał i metody. Badanie przeprowadzono metodą CAWI w formie ankiety elektronicznej. Wzięło w nim udział 115 kobiet w wieku 20-40 lat. Respondentki odpowiadały na pytania jedno- i wielokrotnego wyboru dotyczące źródeł informacji o profilaktyce chorób jamy ustnej, metod higieny jamy ustnej oraz ogólnej świadomości dotyczącej chorób błony śluzowej.
Wyniki. Poziom świadomości w zakresie profilaktyki chorób przyzębia był stosunkowo niski – średnia w całej grupie wyniosła zaledwie 53,79% poprawnych odpowiedzi (SD = 26,85). Maksymalną liczbę punktów uzyskało jedynie 7 respondentek. Poziom świadomości był istotnie niższy u respondentek, które wiedzę na temat profilaktyki jamy ustnej najpewniej pozyskiwały z Internetu lub od rodziny/znajomych w porównaniu z tymi, których źródłem wiedzy byli dentyści, ginekolodzy lub sięgały one do publikacji naukowych.
Wnioski. Wiedza kobiet na temat profilaktyki stomatologicznej w okresie ciąży jest niestety na niezadowalającym poziomie, pomimo szerokiego dostępu do informacji na ten temat.
Summary
Introduction. Women’s health before and throughout the pregnancy affects both the pregnancy course and health of the developing child itself. The definition of health according to WHO is “Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity”. To maintain good health, preventive measures are needed.
Aim of the study. This paper examined women’s awareness regarding the prophylaxis of periodontal diseases before and during pregnancy based on a survey.
Material and methods. An electronic survey of single and multiple-choice closed questions (CAWI method) was filled by 115 women between 20 and 40 years of age. Respondents indicated their preferred source of information on prevention of oral diseases, methods of oral hygiene and their overall knowledge on oral mucosa and periodontium diseases.
Results. The awareness level regarding the prevention of periodontal diseases was relatively low – the average of total correct answers was only 53.79% (SD = 26.85). Only 7 out of 115 respondents obtained the maximum score. The level of awareness was significantly lower among respondents who indicated that they would mostly likely obtain their knowledge about oral diseases prevention from the Internet or family/friends compared to those who obtain it from dentists, gynecologists or scientific publications.
Conclusions. Unfortunately, women’s knowledge about dental prophylaxis during pregnancy is not satisfactory, despite having wide access to information on this subject.
Wstęp
Poziom świadomości kobiet w zakresie profilaktyki chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia przed ciążą i w jej trakcie jest niezwykle istotny dla profilaktyki zdrowia kobiety oraz rozwijającego się dziecka (1, 2). Definicja zdrowia według WHO to „całkowity fizyczny, psychiczny i społeczny dobrostan człowieka, a nie tylko brak choroby lub niepełnosprawności”, z czym wiąże się konieczność profilaktyki (3). Badania pokazują, że ciąża to krytyczny czas dla zdrowia jamy ustnej dzieci i zapobiegania próchnicy we wczesnym dzieciństwie (4). Jest to również stan, w którym obserwuje się korelację występowania zwiększonych wskaźników badań przesiewowych w kierunku chorób przyzębia (5), a co za tym idzie zwiększone ryzyko występowania chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia.
Niestety najczęściej do wizyty u stomatologa w czasie ciąży w ogóle nie dochodzi, a jeżeli pacjentka zgłasza się do lekarza, jest to spowodowane głównie przez ból zęba (6).
Dentysta odwiedzany przez kobietę w ciąży ma obowiązek poinformować ją o zasadach profilaktyki chorób jamy ustnej i uświadomić jej, że jest to ważne także dla jej ogólnego stanu zdrowia (7). Należy rozwiać jej wątpliwości i wszelkie wprowadzające w błąd informacje, które szerzą strach przed wizytą u dentysty w czasie ciąży.
Systemowe wysiłki edukacyjne mające na celu zmniejszenie częstości występowania chorób można lepiej dostosować poprzez zbadanie świadomości kobiet w zakresie profilaktyki periodontopatii. To było głównym celem naszego badania.
Przedstawiono korelacje poziomu świadomości z wiekiem, liczbą ciąży i źródłem wiedzy kobiet na temat profilaktyki jamy ustnej.
Cel pracy
Badanie świadomości kobiet przed ciążą i w jej trakcie w zakresie profilaktyki chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia na podstawie badania ankietowego.
Materiał i metody
Zaprojektowano kwestionariusz składający się z 12 pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru i jednego pytania zamkniętego wielokrotnego wyboru. Trzy pytania jednokrotnego wyboru skupiały się na niezbędnych danych demograficznych (metryka). Pozostałe sprawdzały wiedzę respondentek będących przed ciążą i w jej trakcie na temat profilaktyki chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia.
Pytania zostały ułożone i sprawdzone pod względem merytorycznym, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
Uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (nr zgody AKBE/238/2023).
Dane zebrano w formie elektronicznej ankiety przy użyciu Microsoft Forms (Microsoft, Redmond, US) metodą CAWI. Wszystkie respondentki wyraziły zgodę na udział w badaniu, a zebrane dane były anonimowe. W badaniu wzięło udział 115 kobiet.
Analizy statystyczne przeprowadzono przy użyciu pakietu IBM SPSS Statistics 25. Wykonano: testy U Manna-Whitneya, analizy korelacji rangowej rho Spearmana, testy χ2 oraz dokładne testy Fishera. Za poziom istotności uznano klasyczny próg α = 0,05, dodatkowo wyniki prawdopodobieństwa statystyki testu w przedziale 0,05 < p < 0,1 interpretowano za istotne na poziomie tendencji statystycznej.
Wyniki
Pytania zawarte w badaniu weryfikowały wiedzę na temat wpływu stanu zdrowia jamy ustnej na: dobrostan płodu, termin porodu, masę urodzeniową i ostatecznie zdrowie jamy ustnej samego dziecka. Wzięło w nim udział 115 kobiet w wieku 20-40 lat. Spośród nich:
• 59 (ok. 51,3%) było w wieku 20-25 lat,
• 36 (ok. 31,3%) w wieku 26-30 lat,
• 8 (ok. 7%) w wieku 31-35 lat,
• 12 (ok. 10,4%) w wieku 36-40 lat.
Poziom świadomości na temat profilaktyki chorób przyzębia był stosunkowo niski. Średnia wartość w całej grupie wyniosła zaledwie 53,79% (SD = 26,85).
Świadomość kobiet a obecna ciąża
W pierwszej fazie zbadano, czy kobiety ciężarne charakteryzowały się odmiennymi postawami i poziomem świadomości na temat profilaktyki chorób przyzębia niż kobiety niebędące obecnie w ciąży.
Zbadano, z jakich źródeł wiedzy najczęściej korzystały badane kobiety (tab. 1). Nie odnotowano różnicy istotnej statystycznie pomiędzy porównywanymi grupami, na co wskazuje nieistotny statystycznie wynik dokładnego testu Fishera, p = 0,516. Najczęstszym źródłem wiedzy okazał się lekarz dentysta (71%), a następnie fora internetowe (13%).
Tab. 1. Źródła wiedzy na temat profilaktyki jamy ustnej u kobiet ciężarnych
| | Obecna ciąża |
| Nie | Tak |
| Fora internetowe | N | 14 | 1 |
| % | 13,00% | 14,30% |
| Lekarz dentysta | N | 77 | 5 |
| % | 71,30% | 71,40% |
| Lekarz ginekolog | N | 4 | 0 |
| % | 3,70% | 0,00% |
| Publikacje medyczne | N | 10 | 0 |
| % | 9,30% | 0,00% |
| Znajomi, rodzina | N | 3 | 1 |
| % | 2,80% | 14,30% |
Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
- Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
- Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
- Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.
Opcja #1
29 zł
Wybieram
- dostęp do tego artykułu
- dostęp na 7 dni
uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony
Opcja #2
69 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 30 dni
- najpopularniejsza opcja
Opcja #3
129 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 90 dni
- oszczędzasz 78 zł
Piśmiennictwo
1. Mark AM: Dental care during pregnancy. J Am Dent Assoc 2018; 149(11): 1001.
2. Paglia L: Caring for baby’s teeth starts before birth. Eur J Paediatr Dent 2017; 18(1): 5.
3. Constitution of the World Health Organization: https://www.who.int/about/accountability/governance/constitution.
4. McGoldrick N, Burns J, Muir M: Is there an association between prenatal oral healthcare and early childhood caries prevention? Evid Based Dent 2019; 20(2): 64-65.
5. Ortmann N, Möllers M, Braun J et al.: Periodontal disease in pregnancy: A comparative prospective study. Z Geburtshilfe Neonatol 2023; 227(3): 179-185.
6. Swathi K, Koothati RK, Motor RR et al.: Knowledge and Experience of Women about Dental Services Utilization during Pregnancy: A Cross-Sectional Questionnaire Study. J Pharm Bioallied Sci 2021; 13(suppl. 2): 1042-1046.
7. Hartnett E, Haber J, Krainovich-Miller B et al.: Oral Health in Pregnancy. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2016; 45(4): 565-573.
8. Radwan-Oczko M, Hirnle L, Szczepaniak M et al.: How much do pregnant women know about the importance of oral health in pregnancy? Questionnaire-based survey. BMC Pregnancy Childbirth 2023; 23: 348.
9. Javed MQ, Bhatti UA, Riaz A, Chaudhary FA: Predictors of periodontal and caries related perinatal oral healthcare, investigation of dentists’ practices: a cross-sectional study. Peer J 2021; 9: e12080.
10. Lee H, Tranby E, Shi L: Dental Visits during Pregnancy: Pregnancy Risk Assessment Monitoring System Analysis 2012-2015. JDR Clin Trans Res 2022; 7(4): 379-388.
11. Liu PP, Wen W, Yu KF et al.: Dental Care-Seeking and Information Acquisition During Pregnancy: A Qualitative Study. Int J Environ Res Public Health 2019; 16(14): 2621.
12. Lee RS, Milgrom P, Huebner CE, Conrad DA: Dentists’ perceptions of barriers to providing dental care to pregnant women. Womens Health Issues 2010; 20(5): 359-365.
13. Naavaal S, Carrico CK, Williams TL et al.: Oral Health Knowledge, Barriers to Dental Care, and Awareness of a Medicaid Pregnancy Dental Coverage Among Reproductive-Age Women. J Womens Health (Larchmt) 2022; 31(3): 401-407.
14. Sha YQ, Huang Z, Chen ZB et al.: [Association between periodontitis and preterm low birth weight]. Beijing Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2009; 41(1): 117-120.
15. Favero V, Bacci C, Volpato A et al.: Pregnancy and Dentistry: A Literature Review on Risk Management during Dental Surgical Procedures. Dent J (Basel) 2021; 9(4): 46.
16. Olczak-Kowalczyk D, Kobylińska A: Pacjent w gabinecie stomatologicznym. Kobieta w ciąży. PWZL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
17. Ather A, Zhong S, Rosenbaum AJ et al.: Pharmacotherapy during Pregnancy: An Endodontic Perspective. J Endod 2020; 46(9): 1185-1194.
18. Rabinerson D, Krispin E, Gabbay-Benziv R: [Dental care during pregnancy]. Harefuah 2018; 157(5): 330-334.
19. Barbosa MCF, da Rocha NB, de Souza Gomes Rodrigues H et al.: Maternal Knowledge of Oral Health During Pregnancy and Childbirth. Matern Child Health J 2023; 27(9): 1607-1615.
20. Achtari MD, Georgakopoulou EA, Afentoulide N: Dental care throughout pregnancy: what a dentist must know. Oral Health Dent Manag 2012; 11(4): 169-176.
21. Jahan SS, Hoque Apu E, Sultana ZZ et al.: Oral Healthcare during Pregnancy: Its Importance and Challenges in Lower-Middle-Income Countries (LMICs). Int J Environ Res Public Health 2022; 19(17): 10681.
