Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2008, s. 81-89
*Katarzyna Karłowicz-Bodalska1, Tomasz Han2
Uncaria tomentosa (Willd.) DC (vilcacora) – chemizm i właściwości biologiczne
UNCARIA TOMENTOSA (WILLD) DC
1Hasco-Lek S.A. we Wrocławiu
Prezes Hasco-Lek: dr n. biol. Stanisław Han
2Student Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Summary
Presented literature data informs mainly about in vivo and in vitro biological studies of water extracts of Peruvian species of Uncaria (U. tomentosa and U. gujanensis), which have been regarded by local people as a marvelous medicine for years.
Although both plants don´t show toxic action and their antioxidant, anti-inflammatory and immunostimulant action is often stressed, clinical studies of raw material appear relatively rarely in the literature. It is probably caused by two reasons: first – controversial reports of oxyindol alkaloids role as active substances and second – occurrence of two chemical types of species U. tomentosa (with different chemical composition and biological activity too) which makes obtaining the proper raw material difficult.
It seems that continuing of biological and chemical research of chinic acid esters, procyanidin and triterpen acids glycosidesters as potential active substances will cause larger interest of raw material, lead to positive finish and will deliver a new safe and efficient anti-inflammatory plant medicine practically without side effects.
Rodzaj Uncaria (Schreber) rodz. Rubiaceae obejmuje 34 gatunki rozpowszechnione w tropikalnych lasach południowo-wschodnej Azji, Afryki i Ameryki Południowej. Kora gałęzi i korzeni oraz liście dwóch gatunków: Uncaria tomentosa (Willd. ex Roemer & Schultes) DC i Uncaria gujanensis (Aubl.) Gmel., znane pod wspólną nazwą cat´s claw, są wykorzystywane od 2000 lat w tradycyjnej medycynie Amazonii do leczenia wielu schorzeń, w tym przewlekłych stanów zapalnych, dysfunkcji żołądkowo-jelitowych, (wrzody, zakażenia, guzy nowotworowe), reumatyzmu, astmy, marskości wątroby, cukrzycy i in., aktualnie również jako surowiec do produkcji fitoterapeutyków (1-5). W obu roślinach opisano występowanie wielu farmakologicznie czynnych związków pochodzących z różnych grup chemicznych (1, 2, 5-8). Najwięcej uwagi poświęcono frakcji alkaloidowej, głównie charakterystycznym penta- i tetracyklicznym alkaloidom oksyindolowym. Związki te przez długi czas uważano za substancje czynne, warunkujące działanie przeciwutleniające i immunostymulujące wyciągów wodnych obu omawianych gatunków.
Gattuso i wsp. (9) przeprowadzili badanie cech morfologicznych i anatomicznych kory pędów nadziemnych i liści U. tomentosa (UT) i U. gujanensis (UG) w celu ułatwienia identyfikacji i standardyzacji oraz kontroli jakości otrzymywanych z nich surowców. Keplinger i wsp. (2) opublikowali w roku 1999 przegląd przeprowadzonych badań botanicznych, farmakologicznych oraz toksykologicznych UT. Wszechstronny przegląd badań z zakresu fitochemii (ze szczególnym uwzględnieniem alkaloidów i pentacyklicznych triterpenów typu ursanu i oleananu), farmakologii, w tym działania przeciwzapalnego, immunotropowego i przeciwutleniającego, oraz zastosowania w medycynie tradycyjnej i oficynalnej wybranych gatunków rodzaju Uncaria, opublikowała ostatnio Heitzmann i wsp. (1).
Uncaria tomentosa (Willd.) DC – ( cat´s claw, vilcacora, nazwa lokalna uńa de gato) jest drzewiastym pnączem, dorastającym niekiedy do wysokości 30 m, występującym rodzimie w tropikalnych lasach Amazonki, głównie w Peru.
Wyciągi sporządzane z kory pni lub kory korzeni UT są aktualnie powszechnie stosowane w Peru oraz w ponad 30 innych krajach w postaci odwarów, tabletek lub kapsułek do leczenia wielu schorzeń, głównie o podłożu zapalnym ( arthritis, osteoarthritis, gastritis), a także jako środek wspomagający i ochronny w chemioterapii i ogólnie wzmacniający ( tonicum). W USA ponad 50 handlowych suplementów diety zawiera przetwory z vilcacory, której przypisuje się wielostronne działanie terapeutyczne.
Laus i wsp. (10) i (Keplinger i wsp. (2) wykryli występowanie dwóch chemotypów UT, różniących się składem frakcji alkaloidowej i działaniem biologicznym. Pierwszy z nich charakteryzuje się obecnością pentacyklicznych, drugi tetracyklicznych alkaloidów oksyindolowych oraz ich prekursorów indolowych, zlokalizowanych w różnych częściach rośliny. Autorzy szczegółowo zanalizowali 16 roślin (w tym 13 zebranych ze stanu dzikiego z różnych rejonów Peru), w których wykryli obecność 17 alkaloidów. Zaobserwowali przy tym, że UT nie wytwarza stałego, jednolitego składu alkaloidów, dlatego zdaniem autorów, przypisywanie generalnie tej roślinie określonych właściwości farmakologicznych nie jest wskazane. W zależności od obecności tetracyklicznych lub pentacyklicznych alkaloidów otrzymywane z surowca wyciągi wykazują różną aktywność. Autorzy stwierdzili również, że zawartość poszczególnych alkaloidów w roślinie zmienia się w okresie wegetacji w zależności od pory roku. Zawartość unkaryny F4 w młodych liściach jest wysoka wiosną i latem; obniża się jesienią. Odnotowano także szczególny przypadek – bardzo wysoką zawartość dwóch związków: mitrafiliny i izomitrafiliny w korzeniach i liściach tylko jednego egzemplarza rośliny, podczas gdy w pozostałych roślinach związki te występowały w śladowych ilościach.
Przedstawione (ryc. 1) pentacykliczne alkaloidy oksyindolowe (sześć związków, w wyjątkowych przypadkach liczba ta zwiększa się o dalsze dwa tetracykliczne alkaloidy oksyindolowe) są głównymi składnikami frakcji alkaloidowej kory korzeni UT. Autorzy zwracają uwagę na konieczność uwzględniania przy standaryzacji wyciągów z surowca faktu, że U. tomentosa występuje w dwóch chemotypach różniących się składem chemicznym i właściwościami biologicznymi.
Ryc. 1. Alkaloidy Uncaria tomentosa (wg. 11).
W roślinie stwierdzono ponadto obecność triterpenów (ryc. 2 – kwasy: oleanolowy, ursolowy, chinowowy), steroidów – badania frakcji steroidowej ujawniły obecność β-sitosterolu (ryc. 3) (jako głównego składnika, któremu przypisuje się udział w działaniu przeciwzapalnym surowca), kampesterolu i śladowych ilości cholesterolu (12), katechin – katechina, epikatechina (ryc. 4), gallokatechina i epigallokatechina, procyjanidyn – cynchoneina 1a i cynchoneina 1b (ryc. 5), glikozydów kwasu chinowowego o właściwościach przeciwwirusowych i przeciwzapalnych oraz innych związków (6, 13, 14). Działanie przeciwwirusowe wobec vesicular stomatitis virus stwierdzono w odniesieniu do 6 glikozydów kwasu chinowowego (13).
Ryc. 2. Kwasy triterpenowe Uncaria tomentosa.
Ryc. 3. β-Sitosterol – podstawowy składnik frakcji steroidowej Uncaria tomentosa.
Ryc. 4. Katechiny Uncaria tomentosa.
Ryc. 5. Procyjanidyny U. tomentosa.
Według Heitzmann i wsp. (1) U. tomentosa jest najczęściej badanym gatunkiem, z którego wydzielono i zidentyfikowano ok. 50 różnych związków.
W ostatnich latach zaobserwowano, że ekstrakty z vilcacory, zawierające nieznaczne ilości alkaloidów, stale wykazują silne działanie farmakologiczne (15, 16). Poszukiwanie substancji odpowiedzialnej za to działanie doprowadziło do wydzielenia z wyciągu wodnego estrów kwasu chinowego (ryc. 6), jako grupy związków warunkujących właściwości lecznicze surowca (16).
Ryc. 6. Kwas chinowy.
Właściwości biologiczne U. tomentosa i U. gujanensis
Badania podstawowe (in vitro i in vivo)
Zróżnicowany skład chemiczny vilcacory (alkaloidy oksyindolowe, triterpeny, sterole, procyjanidyny, glikozydy pochodne kwasu chinowowego) warunkuje szerokie spektrum właściwości biologicznych tej rośliny. W badaniach in vitro i in vivo stwierdzono m.in. działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwwirusowe, immunostymulujące, przeciwnowotworowe i przeciwbólowe otrzymywanych z niej wyciągów (17-22).
Działanie przeciwzapalne vilcacory przypisuje się, poza obecnym w korze komponentom sterolowym (β-sitosterol, stigmasterol, kampesterol), również glikozydom kwasu chinowowego i procyjanidynom. Badania w tym kierunku prowadzili Senatore i wsp. (12) oraz Wirth i Wagner (23). Nie określono jednak konkretnego związku lub grupy związków odpowiedzialnych za właściwości przeciwzapalne przetworów z surowca. Reinhard (24) wnioskuje, że aktywność przeciwzapalna UT może być wynikiem synergistycznego działania licznych metabolitów wtórnych.
W badaniach in vitro stwierdzono, że niektóre wydzielone z UT pentacykliczne alkaloidy oksyindolowe (pteropodyna, izopteropodyna, mitrafilina, izomitrafilina) wykazują zdolność podwyższania fagocytozy. Wymienione związki indukują proliferację limfocytów z ludzkich komórek śródbłonka. Alkaloidy tetracykliczne nie wykazują tych właściwości, wręcz przeciwnie, działają antagonistycznie, zależnie od dawki (2, 8, 25).
Badania farmakologiczne nie wykazały działania mutagennego wyciągów wodnych z UT w teście Amesa; przeciwnie, w fotomutagenezie indukowanej 8-metoksypsoralenem w szczepach Salmonella odnotowano efekt antymutagenny tych wyciągów (26). W dalszych badaniach z zastosowaniem różnych biotestów in vitro nie zaobserwowano działania toksycznego wyciągów wodnych z UT (27).
Wyciąg z kory korzeni vilcacory podawany szczurom w wodzie pitnej, zapobiegał indukowanej indometacyną destrukcji śluzówki jelita czczego zwierząt. Stwierdzono, że poziom metalotionein (MT) – (niskocząsteczkowych białek bogatych w reszty cysteinowe) – w wątrobie zwierząt otrzymujących indometacynę z dodatkiem ekstraktu z vilcacory był znacząco niższy od poziomu MT u szczurów otrzymujących tylko indometacynę (28). Podobny efekt odnotowano u szczurów w enteropatii (29). Zwierzęta otrzymujące indometacynę łącznie z ekstraktem z vilcacory wykazywały zredukowany poziom MT w porównaniu z kontrolą, którą stanowiła grupa zwierząt leczonych tylko indometacyną, bez ekstraktu z vilcacory (29).
Wyciągi wodne odpowiadające 2 g wysuszonego surowca wykazywały działanie przeciwzapalne w teście karageninowym (1).
Duże zainteresowanie rośliną wzbudziło wykazanie jej silnego działania immunostymulującego. Według Wagnera (cyt. za 11) ekstrakt z UT okazał się jednym z najsilniej działających immunostymulująco (spośród badanych przez autora) ekstraktów roślinnych.
Lemaire i wsp. (11) wykazali w eksperymentach na szczurach, że ekstrakty z kory pni i gałęzi UT stymulują w zależności od dawki (w zakresie od 0,025 do 0,1 mg/ml) makrofagi do wytwarzania interleukiny-1 (IL-1) i interleukiny-6 (IL-6), znanych inicjatorów kaskady immunologicznych mechanizmów obronnych organizmu. Badane wyciągi podwyższały również produkcję interleukin IL-1 i IL-2 w makrofagach indukowanych lipopolisacharydami. W dwóch próbkach surowca, pochodzącego z dwóch różnych siedlisk vilcacory w Peru, autorzy stwierdzili (HPLC) obecność 6 charakterystycznych alkaloidów oksyindolowych (ryc. 1). Przeprowadzone przez Lemaire i wsp. (11) badania potwierdziły silne działanie immunostymulujące przetworów z U. tomentosa na makrofagi.
Według Rizzi i wsp. (26) znaczące działanie antymutagenne vilcacory jest prawdopodobnie związane z jej właściwościami przeciwutleniającymi.
Sandoval i wsp. (15) przeprowadzili badanie właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych obu gatunków ( U. tomentosa i U. gujanensis), stosowanych równorzędnie w tradycyjnym lecznictwie Ameryki Południowej. Autorzy podkreślają brak badań naukowych dotyczących porównania skuteczności działania między UT i UG w tym zakresie. Do tej pory, na podstawie eksperymentów in vitro, uznawano powszechnie, że substancjami stymulującymi fagocytozę, wykazującymi zdolność indukowania czynnika regulującego proliferację limfocytów w komórkach śródbłonka, są obecne w przetworach z vilcacory alkaloidy oksyindolowe, i z tego względu korze korzeni UT przypisywano główne znaczenie jako surowcowi o znacznie wyższej zawartości tych związków, niż korze UG.
W sprzeczności z tymi danymi pozostaje fakt, że gatunek UG jest stosowany równorzędnie lub zamiennie z UT w tradycyjnej medycynie Ameryki Południowej z dobrym skutkiem do leczenia arthritis oraz innych schorzeń o podłożu zapalnym, mimo, że zawartość sumy alkaloidów w UG jest 35 razy mniejsza od zawartości tych związków w UT. Podobnie, zawartość flawanoli (w obu gatunkach stwierdzono obecność czterech głównych związków: katechiny, epikatechiny, gallokatechiny i epigallokatechiny) jest w UT (poza epigallokatechiną) znacznie wyższa od ich zawartości w UG. Autorzy podają, że jest to pierwsze zasygnalizowane w piśmiennictwie oznaczenie różnicy w zawartości flawanoli między dwoma omawianymi gatunkami.
Przeprowadzone przez autorów eksperymenty wykazały, że Uncaria gujanensis, mimo znacznie niższej zawartości alkaloidów, proantocyjanidyn i katechin, charakteryzuje się silniejszymi właściwościami „zmiatania” rodnika DPPH oraz rodnika ABTS (kwas 2,2´-azynobis-(-3-etylobenzo-tiazolino-6-sulfonowy)) niż Uncaria tomentosa (odpowiednio 12,6 wobec 20,8 ?g/ml oraz 4,8 wobec 7,7 ?g/ml).
Opisane badania wykazały, że oba gatunki (UT i UG) charakteryzują się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi, jak również zdolnością obniżania produkcji czynnika TNF-α, jak również, że UG ma silniejsze właściwości przeciwutleniające niż UT.
Potwierdzeniem powyższych wyników są przeprowadzone przez Piscoya i wsp. (7) opisane poniżej badania kliniczne.
Ostatnio Hardin (30) przeprowadziła badanie mechanizmu działania vilcacory, jako potencjalnego środka przeciwzapalnego, wspomagającego leczenie stanów zapalnych kości i stawów ( osteoarthritis). Destrukcja chrząstki stawowej następuje m.in. w wyniku uwolnienia cytokin, np. interleukiny-1, która jest katalizatorem wytwarzania destruktywnej proteazy, enzymu hamującego syntezę proteoglikanu chrząstki stawowej. Poza IL-1 działają w tym schorzeniu interleukiny IL-17 i IL-18, które również wspomagają uwalnianie destruktywnych proteaz oraz indukują syntezę tlenku azotu (NO). Tlenek azotu jest gazowym mediatorem patologii chrząstki, stymulowanej przez IL-1, TNF-α i IL-17. Jest także włączany w proces hamowania syntezy proteoglikanu, a tym samym w postępującą destrukcję chrząstki.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2008-06-02
zaakceptowano do druku: 2008-06-10

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Karłowicz-Bodalska
Hasco-Lek S.A.
ul. Żmigrodzka 242e, 51-131 Wrocław
tel.: (0-71) 353-95-22
e-mail: research-director@hasco-lek.com.pl

Postępy Fitoterapii 2/2008
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii