Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2009, s. 198-203
*Anna Kędzia
Olejek czosnkowy – skład chemiczny, działanie farmakologiczne i lecznicze
GARLIC OIL – CHEMICAL COMPONENTS, PHARMACOLOGICAL AND MEDICAL ACTIVITY
Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu i Katedry: dr hab. Anna Kędzia, prof. ndzw.
Summary
Common garlic (Allium sativum L.) appears to have originated in Central Asia and then spread rapidly into India, China, Northern Africa and Europa. Nowadays the cultivation of garlic is very popular all country over the world. Medicinally used garlic oil is mostly prepared by steam-distillation process. The garlic oil consists of the diallyl disulfide (60%), diallyl trisulfide (19-20%), allyl methyl trisulfide (13%), allyl methyl disulfide (13%), diallyl tetrasulfide (8-10%), allyl methyl tetrasulfide (6%), allylpropylsulfide (6%) and dimethyl trisulfide (3%). The oil also contains enzymes, nucleosides, thiosulfinates and thiourea. The essential oil of garlic demonstrate many medical properties: antimicrobial, antidiabetic, antiatherosclerotic, antioxidant, expectorant, antihypertensive, fibrinolytic, anticancer and inhibiting the aggregations of blood plateles.
Czosnek pospolity ( Allium sativum L.) jest rośliną z rodziny czosnkowatych ( Alliaceae). Od wieków był uprawiany w środkowej Azji, Indiach i Chinach. Stał się rośliną znaną i cenioną już w Starożytności. Legioniści rzymscy spożywali go, wierząc, że podnosi chęć walki i męstwo. W Egipcie spożywali go budowniczowie piramid w celu ochrony przed groźnymi chorobami. W Afryce wierzono, że posmarowanie ciała czosnkiem zabezpiecza przed atakiem krokodyli. Wśród ludów aryjskich uznawano go za środek chroniący przed działaniem czarów. W Europie w XVI wieku wierzono, że spożywanie czosnku zabezpiecza przed chorobami zakaźnymi, tj. dżumą i gruźlicą. Obecnie w wielu krajach jest uprawiany w celach przyprawowych. Jest on również ważnym surowcem służącym do otrzymywania różnych preparatów leczniczych.
Do najważniejszych składników czosnku należą te, które zawierają organiczne połączenia siarki. Do takich związków zalicza się alliinę, która ulega przekształceniu do allicyny, a z niej powstaje ajoen, allilooligo- i allilopolisiarczki oraz winylodisiarczki. Zawiera też flawonoidy, nukleozydy, enzymy i witaminy. Do specyficznych substancji występujących w czosnku należy olejek eteryczny. Olejek otrzymywany jest na drodze destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną. Został on po raz pierwszy uzyskany z czosnku pod koniec XIX w. Przyczynili się do tego dwaj uczeni, w tym Wertheim (1884 r.) i Semmler (1892 r.) (cyt. za 1). Olejek eteryczny zawiera mieszaninę różnych wielosiarczków, które są odpowiedzialne za zapach i smak czosnku (1-5). Zawartość olejku czosnkowego zależy, m.in. od miejsca pochodzenia i od czasu jego zbioru. Szczegółowe badania przeprowadzone metodą chromatografii gazowej olejków czosnkowych pochodzących z pięciu krajów, w tym z Meksyku, Francji, Egiptu, Turcji i Chin wykazały znaczne różnice w procentowej zawartości ośmiu ocenianych składników. Wśród nich były: siarczek allilo-metylowy i diallilowy, disiarczek allilometylowy i alkilowy, trisiarczek dimetylowy, allilometylowy i diallilowy (4). Dla przykładu podam, że największą zawartość siarczku allilometylowego stwierdzono w olejku francuskim (1,7%), a najniższą w tureckim (0,4%). Natomiast zawartość disiarczku diallilowego była najwyższa w olejku egipskim (50,5%), a najniższa we francuskim (29,5%). W przypadku trisiarczku diallilowego największą jego ilość wykazano w olejku tureckim (42%), a najniższą w egipskim (30,1%) (4). Doświadczenia wskazały też na różnice w ilości uzyskiwanego z czosnku olejku. Jego zawartość wynosiła od 0,09 do 0,4% (5-9). Olejek czosnkowy zawiera szereg składników, wśród których jako najważniejsze można wymienić: disiarczek diallilowy (60%), trisiarczek diallilowy (19-20%), trisiarczek allilometylowy (15%), disiarczek allilometylowy (13%), tetrasiarczek diallilowy (8-10%), tertrasiarczek allilometylowy (6%), disiarczek allilowopropylowy (6%) i trisiarczek dimetylowy (3%) (5, 10, 11). Wzory chemiczne głównych składników olejku czosnkowego przedstawiono na rycinie 1.
Ryc. 1. Wzory chemiczne głównych składników olejku czosnkowego.
W olejku eterycznym poza wymienionymi związkami są obecne także enzymy, nukleozydy, tiosulfoniany i tiokarbamidy (5). Składniki olejku czosnkowego zawierające siarkę są uważane za najważniejsze związki z farmakologicznego punktu widzenia. Działanie olejku czosnkowego jest wielokierunkowe, a w tym, m.in. przeciwdrobnoustrojowe, przeciwmiażdżycowe, fibrynolityczne, hamujące agregację płytek krwi, obniżające poziom glukozy we krwi, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe, przeciwzapalne i wzmacniające odporność organizmu.
Działanie przeciwdrobnoustrojowe
Prowadzone od wielu lat badania wykazały, że zarówno wyciągi z czosnku, jak i olejek czosnkowy wykazują aktywność przeciwdrobnoustrojową (12-28). Maruzzella i wsp. (24) ocenili in vitro aktywność 133 różnych olejków wobec szczepów bakterii z gatunku Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Enterococcus faecalis, Salmonella typhi i Mycobacterium avium. Olejek czosnkowy hamował wzrost tylko 2 spośród 6 testowanych szczepów, w tym Bacillis subtilis i Mycobacterium avium. W innym doświadczeniu (17) autorzy badali działanie przeciwdrobnoustrojowe olejku czosnkowego wobec 63 bakterii z 16 różnych rodzajów występujących w przewodzie pokarmowym. Wartości MIC dla tych drobnoustrojów kształtowały się w zakresie od 0,02 do 5,5 mg/ml. Najbardziej wrażliwe na olejek okazały się szczepy Gram-dodatnich bakterii z rodzaju Streptococcus, Listeria (MIC w zakresie 0,02-0,08 mg/ml), a najbardziej oporne Gram-ujemne pałeczki z rodzaju Salmonella, Escherichia i Shigella (MIC w zakresie 2,75-5,5 mg/ml). Kolejni autorzy (25) oceniali wpływ olejku czosnkowego i 4 jego najważniejszych składników, tj. monosiarczek diallilu, disiarczek diallilu, trisiarczek diallilu i tetrasiarczek diallilu na szczepy patogennych pałeczek z gatunku Pseudomonas aeruginosa i Klebsiella pneumoniae, które były oporne na wybrane antybiotyki. Badania wykazały, że olejek czosnkowy hamował wzrost pałeczek Pseudomonas aeruginosa w zakresie stężeń wynoszących 16-20 mg/ml, a Klebsiella pneumoniae w stężeniach wyższych, w zakresie 24-28 mg/ml. Autorzy zauważyli też, że spośród 4 ocenianych siarczków diallilu najsilniejsze działanie wobec wszystkich drobnoustrojów wykazał tetrasiarczek diallilu (MIC 12-24 mg/ml), a najsłabsze monosiarczek diallilu (80-104 mg/ml). Z badanych bakterii niższą wrażliwością zarówno na olejek, jak i na 4 pochodne, charakteryzowały się szczepy Klebsiella pneumoniae. Tsao i wsp. (26) w innych badaniach ocenili wpływ olejku czosnkowego i 4 wymienionych wyżej pochodnych diallilu na szczepy Staphylococcus aureus, które były wrażliwe lub oporne na metycylinę (MRSA). Okazało się, że szczepy MRSA były znacznie bardziej oporne na olejek i oceniane pochodne (MIC 2,0-48,0 ug/ml) niż szczepy Staphylococcus aureus metycylinowrażliwe (MIC 0,5-24,0 ug/ml).
Przeprowadzono też badania oceniające działanie olejku czosnkowego na bakterie beztlenowe (27). Wśród Gram-ujemnych bakterii beztlenowych największą wrażliwość wykazały szczepy z rodzaju Bacteroides (MIC dla 56% tych pałeczek było w zakresie mbol>Ł 0,8-6,2 ug/ml. Natomiast pałeczki z rodzaju Prevotella i Fusobacterium były mniej wrażliwe. W zakresie tych samych niskich stężeń olejek hamował odpowiednio wzrost 38 i 36% szczepów. Najmniej wrażliwe na olejek czosnkowy były Gram-ujemne ziarniaki z rodzaju Veillonella (MIC 200-ł300 ug/ml). Wzrost Gram-dodatnich badanych pałeczek i ziarniaków beztlenowych był hamowany (poza 1 szczepem) w zakresie stężeń wynoszących od 3,1 do ł300 ug/ml (27). Natomiast Ismail i wsp. (23) oceniali wpływ różnych olejków eterycznych, w tym olejku czosnkowego, na wzrost beztlenowych laseczek z gatunku Clostridium botulinum oraz wytwarzanie przez nie przetrwalników i stwierdzili niską jego aktywność.
Doświadczenia potwierdziły też aktywność olejku czosnkowego i jego pochodnych wobec szczepów z gatunku Helicobacter pylori (19). Wartości stężeń hamujących wzrost szczepów (MIC) wynosiły od 8 do 32 ug/ml, a wartości bakteriobójcze (MBC) od 16 do 32 ug/ml. Inni autorzy (26) zbadali przeciwgrzybiczną aktywność olejku czosnkowego i 4 siarkowych pochodnych wobec grzybów drożdżopodobnych ( Candida spp.) i grzybów pleśniowych ( Aspergillus spp.). Wartości MIC dla tych drobnoustrojów wahały się od 16,0 do 32,0 mg/ml, przy czym bardziej wrażliwe okazały się szczepy grzybów drożdżopodobnych (MIC 16-40,0 ug/ml). Wśród różnych ocenianych gatunków grzybów z rodzaju Candida zarówno olejek czosnkowy, jak i jego 4 składniki zawierające siarkę, były bardziej aktywne wobec gatunku Candida albicans, który jest najczęściej przyczyną kandydozy (MIC w zakresie 0,5-16,0 ug/ml). Niższą wrażliwość wykazały szczepy z gatunku Candida krusei (MIC 4,0-72,0 ug/ml) oraz Candida glabrata (MIC 2,0-54,0 ug/ml).
Działanie olejków czosnkowych otrzymanych z 2 gatunków czosnku, w tym Allium sativum var. pekinense i Allium fistubsa, wobec grzybów zaliczanych do dermatofitów powodujących zakażenia skóry, paznokci i włosów, zbadali Pyun i wsp. (28). Autorzy stwierdzili, że olejek uzyskiwany z Allium sativum var. pekinense wywierał bardzo silne działanie wobec testowanych 3 gatunków dermatofitów, tj. Trichophyton rubrum, T. erinacei i T. soudanense. Stężenie hamujące wzrost tych grzybów wynosiło 64 ug/ml. Badania udowodniły też synergistyczne działanie tego olejku z ketokonazolem wobec testowanych szczepów grzybów, co daje możliwość praktycznego zastosowania takiej terapii w przypadku leczenia grzybic wywołanych przez opisane gatunki dermatofitów (28).
Przeprowadzono też wiele badań dotyczących aktywności farmakologicznej olejku czosnkowego (29-66). Wynika z nich, że olejek ten wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe, przeciwzakrzepowe, przeciwnowotworowe, przeciwutleniające, przeciwzapalne oraz obniża poziom glukozy we krwi i wzmaga odporność organizmu.
Działanie przeciwmiażdżycowe olejku czosnkowego

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2009-09-20
zaakceptowano do druku: 2009-10-27

Adres do korespondencji:
*Anna Kędzia
Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej
Katedra Mikrobiologii GUMed
ul. Do Studzienki 38, 80-227 Gdańsk
tel.: (058) 349-21-85
e-mail: zmju@amg.gda.pl

Postępy Fitoterapii 3/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii