Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 3/2019, s. 89-96 | DOI: 10.25121/NM.2019.26.3.89
*Katarzyna Martowska1, Małgorzata Kołodziejczak2, Anna Matczak1, Iwona Sudoł-Szopińska3
Psychologiczna charakterystyka grupy 101 pacjentów z łagodnymi chorobami proktologicznymi
Psychological characteristics of 101 patients with benign proctological diseases
1Institute of Psychology, Faculty of Christian Philosophy, Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw
Head of Institute: Professor UKSW, Jan Cieciuch
2Warsaw Center of Proctology, St. Elizabeth’s Hospital, Mokotów Medical Centre, Warsaw
Head of Centre: Professor Małgorzata Kołodziejczak
3Department of Radiology, National Institute of Geriatrics, Rheumatology and Rehabilitation, Warsaw Medical University
Head of Department: Professor Iwona Sudoł-Szopińska
Streszczenie
Wstęp. Łagodne choroby proktologiczne, takie jak: choroba hemoroidalna, szczelina odbytu, przetoka, ropień odbytu, dotykają znacznej części społeczeństwa. Mają one szczególnie stresogenny charakter, co wynika zarówno z silnego bólu, jaki im towarzyszy, jak i z lęku związanego z procesem leczenia i możliwymi komplikacjami (np. koniecznością stomii). Nie bez znaczenia jest też intymny charakter dolegliwości i ich niekorzystny wpływ na funkcjonowanie społeczne.
Cel pracy. Celem badań było określenie cech temperamentalno-osobowościowych osób chorujących na łagodne choroby proktologiczne.
Materiał i metody. Zbadano grupę 101 pacjentów hospitalizowanych z powodu łagodnych chorób proktologicznych, w tym 56 mężczyzn i 45 kobiet w wieku od 19 do 56 lat (M = 36,57; SD = 9,77) oraz grupę porównawczą osób zdrowych, 56 mężczyzn i 45 kobiet w wieku od 19 do 58 lat (M = 39,54; SD = 9,40). Pacjenci wypełniali kwestionariusze mierzące cechy temperamentu (KSR), częstość występowania symptomów depresyjnych (KSD), cechy osobowości typu D (DS14) oraz kwestionariusz mierzący strategie radzenia sobie ze stresem (Mini-COPE).
Wyniki. Chorzy mężczyźni charakteryzowali się wyższą perseweratywnością i regularnością. Chore kobiety nie różniły się pod względem cech temperamentu od zdrowych kobiet. Chorzy na łagodne choroby proktologiczne uzyskiwali wyższe wyniki niż osoby zdrowe w zakresie hamowania społecznego. Wykazano związek między osobowością stresową typu D a symptomami depresyjnymi.
Wnioski. Cechy temperamentu i osobowości pacjenta z łagodną chorobą proktologiczną mogą stanowić czynnik prognostyczny pojawienia się symptomów depresyjnych. Niekorzystne dla samopoczucia pacjentów jest wysokie nasilenie perseweratywności, reaktywności oraz hamowania społecznego.
Summary
Introduction. Benign proctological diseases, such as haemorrhoidal disease, anal fissure, fistula in ano and anal abscess, affect a large part of socjety. These diseases are stressogenic due to severe pain and anxiety associated with both treatment and potential complications, such as incontinence or the need for a stoma. The intimate nature of these conditions and their adverse effects on social functioning are also important. The intimate nature of these conditions and their adverse effects on social functioning are also important.
Aim. The aim of the study was to determine the temperamental and personality traits of individuals with mild proctological diseases.
Material and methods. A group of 101 patients (56 men and 45 women) aged between 19 and 56 years (M = 36.57; SD = 9.77) and a reference group of healthy individuals (56 men and 45 women) aged between 19 and 58 years (M = 39.54; SD = 9.40) were included. The patients were asked to complete questionnaires measuring temperament traits (RMQ), the incidence of depressive symptoms (DSQ), type D personality traits (DS14), and a questionnaire to evaluate stress coping strategies (Mini-COPE).
Results. The study showed that male patients were characterised by higher perseveration and regularity. Female patients did not differ in terms of temperamental traits from healthy women. Proctological patients scored higher for social inhibition compared to healthy individuals. A relationship was shown between type D personality and depressive symptoms.
Conclusions. Temperament and personality traits of patients with benign proctological diseases may be a prognostic factor for depressive symptoms. High perseveration, reactivity and social inhibition adversely affect the well-being of patients.
Wstęp
Łagodne choroby proktologiczne, takie jak: choroba hemoroidalna, szczelina odbytu, przetoka, ropień odbytu, dotykają znacznej części społeczeństwa. W literaturze zwraca się uwagę na konieczność multidyscyplinarnego podejścia do pacjentów proktologicznych. W szczególności badacze podkreślają psychologiczny aspekt tych chorób. Mają one szczególnie stresogenny charakter, co wynika zarówno z silnego bólu, jaki im towarzyszy, jak i z lęku związanego z procesem leczenia i możliwymi komplikacjami (np. koniecznością stomii). Nie bez znaczenia jest też intymny charakter dolegliwości i ich niekorzystny wpływ na funkcjonowanie społeczne. Wielokrotnie zdarza się, że pacjent nie mówi o swoich dolegliwościach lekarzowi, a nawet rodzinie, wstydząc się do nich przyznać. Wszystkie te czynniki mogą być przyczyną silnego dyskomfortu psychicznego chorych, ich tendencji do izolacji, a w konsekwencji do pojawienia się symptomów depresyjnych. Na przykład stwierdzono w grupie pacjentów z proktalgią i chronicznym bólem miednicy większą skłonność do depresji (1, 2). Badając pacjentów z problemami z defekacją i z zaparciami, wykazano (3) obecność czynnika psychologicznego aż u 65% chorych. Stwierdzono u nich takie zaburzenia psychologiczne, jak: zaburzenia jedzenia, ruminacja (uporczywe myśli), zespół bólowy, lęk-depresję, połączenie depresji z zespołem bólowym, połączenie zaburzeń jedzenia z lękiem-depresją i zespołem bólowym. W świetle dotychczasowych danych (3) można sądzić, że zaburzenia psychiczne zarówno zwiększają ryzyko wystąpienia chorób proktologicznych, jak i wtórnie mogą się nasilać pod wpływem stresu związanego z chorobą. Świadomość istnienia czynnika psychologicznego jest tym ważniejsza, że ma on także znaczenie dla przebiegu leczenia, co stwierdziło wielu badaczy (4-6). Stosując techniki relaksacyjne (głównie oparte na słuchaniu muzyki) u pacjentów z operacjami koloproktologicznymi, zaobserwowano korzystny wpływ tych technik na takie parametry, jak poziom bólu po operacji i jakość snu (7).
Choć w piśmiennictwie można znaleźć publikacje (8) dotyczące charakterystyki psychologicznej pacjentów z czynnościowymi chorobami jelit, dotychczas nie prowadzono podobnych badań w grupie pacjentów chorujących na łagodne choroby proktologiczne. Zaprezentowane poniżej badania dotyczą tej właśnie grupy pacjentów. W badaniach uwzględniono cechy temperamentu i tzw. osobowość stresową (ang. distressed personality), nazywaną typem D, których prognostyczne znaczenie w etiologii zaburzeń psychosomatycznych i chorób wykazano w dotychczasowej literaturze.
Temperament był rozumiany zgodnie z Regulacyjną Teorią Temperamentu Jana Strelaua (9). Zgodnie z nią cechy temperamentu warunkują możliwości przetwarzania stymulacji i wielkość zapotrzebowania na nią, przez co pełnią ważne funkcje regulacyjne, wpływając m.in. na styl działania, odporność na stres i sposób radzenia sobie z nim. Ważne z regulacyjnego punktu widzenia są zwłaszcza reaktywność i aktywność. Reaktywność oznacza tendencję do silnego reagowania na bodźce emocjonalne, czyli dużą pobudliwość emocjonalną i małą odporność emocjonalną. Jest to cecha stanowiąca o małych możliwościach radzenia sobie ze stymulacją, ponieważ często przyczynia się do powstawania ponadoptymalnego pobudzenia. Natomiast aktywność jest tendencją do podejmowania zachowań o dużej wartości stymulacyjnej i poszukiwania silnie pobudzających sytuacji. Można ją interpretować jako przejaw dużego zapotrzebowania na stymulację. W związku z tym duża aktywność towarzyszy na ogół niskiej reaktywności i odwrotnie. Cechą temperamentu, która również jest odpowiedzialna za powstawanie nadmiernego pobudzenia, jest perseweratywność. Jest to tendencja do długotrwałego przeżywania wcześniejszych doświadczeń (zwłaszcza silnie zabarwionych emocjonalnie) i nadmiernej koncentracji na przeszłości. Podobnie jak reaktywność emocjonalna, ogranicza możliwości radzenia sobie ze stymulacją, ponieważ prowadzi do nadmiernego kumulowania się pobudzenia. Cechą temperamentu, która może kompensować niekorzystne (z przystosowawczego punktu widzenia) nasilenie reaktywności i perseweratywności, jest regularność. Oznacza ona tendencję do prowadzenia regularnego trybu życia. Można ją interpretować jako skłonność jednostki do ograniczania stymulacji, poprzez unikanie pobudzenia wynikającego ze zmienności wydarzeń.
Na osobowość stresową (typ osobowości D), traktowaną jako istotny czynnik chorób somatycznych, składają się dwa wymiary traktowane jako względnie stałe cechy osobowości: negatywna emocjonalność i hamowanie społeczne. Negatywna emocjonalność jest skłonnością do przeżywania silnych emocji negatywnych, jak lęk czy gniew. Hamowanie społeczne to skłonność do powstrzymywania się od wyrażania negatywnych emocji i zgodnych z nimi zachowań, zwłaszcza w sytuacjach społecznych (10). Choć prowadzono wiele badań nad związkiem między cechami temperamentu i osobowości D a występowaniem różnych chorób (układu krążenia, wrzodową, nowotworową), to brak jest analogicznych danych dotyczących osób chorujących na łagodne choroby proktologiczne. Z przeprowadzonych przez nas badań wstępnych na 50 pacjentach chorujących na łagodne choroby proktologiczne wynika, że chorzy charakteryzują się wyższą perseweratywnością i wyższą regularnością niż osoby zdrowe i cechy te ? wraz z reaktywnością ? są predyktorami częstości występowania zaburzeń depresyjnych u pacjentów chorujących na łagodne choroby proktologiczne (11). Specyfika chorób proktologicznych i ich wpływ na funkcjonowanie emocjonalno-społeczne uzasadniają potrzebę kontynuacji badań w tym zakresie i konieczność uwzględnienia w nich także konsekwencji tych chorób dla jakości życia jednostki ? samopoczucia i stylów radzenia sobie ze stresem.
Cel pracy
Celem badań było określenie cech temperamentalno-osobowościowych osób chorujących na łagodne choroby proktologiczne.
Materiał i metody
Osoby badane i przebieg badań
Zbadano grupę 101 pacjentów hospitalizowanych z powodu łagodnych chorób proktologicznych, w tym 56 mężczyzn i 45 kobiet w wieku od 19 do 56 lat (M = 36,57; SD = 9,77), oraz grupę porównawczą osób zdrowych, 56 mężczyzn i 45 kobiet w wieku od 19 do 58 lat (M = 39,54; SD = 9,40). Badania były prowadzone imiennie. Pacjentów poinformowano o celu badań, dobrowolności udziału oraz o sposobie wykorzystania wyników badań. Projekt badawczy został pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Etyki i Bioetyki KEIB-9/2015.
Narzędzia badawcze
Do pomiaru cech temperamentu zastosowano Kwestionariusz Sposobów Reagowania (KSR) autorstwa Anny Matczak i Katarzyny Martowskiej (11), oparty na Regulacyjnej Teorii Temperamentu Jana Strelaua (9).
Do pomiaru częstości występowania symptomów depresyjnych zastosowano samoopisowy Kwestionariusz Symptomów Depresyjnych (KSD) autorstwa Anny Matczak i Katarzyny Martowskiej (11).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Renzi C, Pescatori M: Psychologic aspects in proctalgia. Dis Colon Rectum 2000; 43(4): 535-539.
2. Magni G, Salmi A, De Leo D, Ceola A: Chronic pelvic pain and depression. Psychopathology 1984; 17: 132-136.
3. Nehra V, Bruce BK, Rath-Harvey DM et al.: Psychological disorders in patients with evacuation disorders and constipation in a tertiary practice. Am J Gastroenterol 2000; 95(7): 1755-1758.
4. Bharucha AE, Lee TH: Anorectal and pelvic pain. Mayo Clin Proc 2016; 91(10): 1471-1486.
5. Bharucha, AE Wald A, Enck P, Rao S: Functional anorectal disorders. Gastroenterology 2006; 130(5): 1510-1518.
6. Lee KH, Kim JY: Current Situation on the Diagnosis of Anismus-Discordances Between Imaging and a Physiologic Study. Ann Coloproctol 2016; 32(5): 159.
7. Renzi C, Pettica L, Pescatori M: The use of relaxation techniques in the perioperative management of proctological patients: preliminary results. Int J Colorectal Dis 2000; 15(5-6): 313-316.
8. Russo A, Pescatori M: Psychological assessment of patients with proctological disorders. [In:] Nasseri Y, Zbar AP, Pescatori M (eds.): Complex Anorectal Disorders. Investigation and Management. Springer-Verlag, London 2005: 747-760.
9. Strelau J: Temperament: A psychological perspective. Plenum Press, New York 1998.
10. Denollet J: DS14: standard assessment of negative affectivity, social inhibition, and type D personality. Psychosom Med 2005; 67: 89-97.
11. Martowska K, Kołodziejczak M, Matczak A: Temperamental characteristics and depressive symptoms in patients with mild proctological diseases based on research in 50 patients. A preliminary report. Nowa Medycyna 2017; 1: 5-13.
12. Ogińska-Bulik N, Juczyński Z, Denollet J: Skala do Pomiaru Typu D. [W:] Juczyński Z, Ogińska-Bulik N (red.): Narzędzia Pomiaru Stresu i Radzenia Sobie ze Stresem. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa 2009: 71-85.
13. Carver ChS, Scheier MF, Weintraub, JK: Assessing coping strategies: A theoretically based approach. J Pers Soc Psychol 1989; 56: 267-283.
14. Juczyński Z, Ogińska-Bulik N: Mini-COPE ? Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem. [W:] Juczyński Z, Ogińska-Bulik N (red.): Narzędzia Pomiaru Stresu i Radzenia Sobie ze Stresem. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa 2009: 45-58.
15. Kupper N, Denollet J: Type D personality is associated with social anxiety in the general population. Int J Behav Med 2014; 21: 496-505.
otrzymano: 2019-07-08
zaakceptowano do druku: 2019-07-29

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Martowska
Instytut Psychologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
ul. Wóycickiego1/3 bud. 14, 01-938 Warszawa
tel.: +48 (22) 569-96-12
k.martowska@uksw.edu.pl

Nowa Medycyna 3/2019
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna