Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz si─Ö, jak wyda─ç prac─Ö doktorsk─ů, habilitacyjn─ů lub monografi─Ö? Chcesz dokona─ç zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis ÔÇô wydawcy renomowanych ksi─ů┼╝ek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzi─Öki nam nie b─Ödziesz musia┼é zajmowa─ç si─Ö projektowaniem ok┼éadki oraz typografi─ů ksi─ů┼╝ki.

Poni┼╝ej zamie┼Ťcili┼Ťmy fragment artyku┼éu. Informacja nt. dost─Öpu do pe┼énej tre┼Ťci artyku┼éu tutaj
┬ę Borgis - Nowa Medycyna 4/1999, s. 12-14
Grzegorz Nawrocki
Rozpoznawanie nowotwor├│w jelita grubego
Diagnosis of large bowel tumours
z Kliniki Nowotwor├│w Jelita Grubego Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Sk┼éodowskiej-Curie w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Marek P. Nowacki
Rozpocz─Öcie w┼éa┼Ťciwie zaplanowanego leczenia nowotworu jelita grubego jest mo┼╝liwe dopiero po jego dok┼éadnym rozpoznaniu. Celem procesu diagnostycznego powinno by─ç w pierwszym rz─Ödzie zbadanie natury guza. Po uzyskaniu weryfikacji histopatologicznej, konieczne jest okre┼Ťlenie stopnia zaawansowania procesu nowotworowego, w odniesieniu do cech T, N i M wed┼éug klasyfikacji TNM. Takie informacje s─ů niezb─Ödne do planowania post─Öpowania przed-, ┼Ťr├│d- i pooperacyjnego.
Podejrzenie nowotworu jelita grubego nasuwaj─ů przede wszystkim objawy kliniczne pod postaci─ů jawnego lub utajonego krwawienia jelitowego oraz b├│l├│w brzucha, zmiany rytmu wypr├│┼╝nie┼ä i niedokrwisto┼Ťci. We wszystkich takich przypadkach konieczne jest wykonanie badania per rectum, podczas kt├│rego wprawny lekarz wyczuwa guzy odbytnicy po┼éo┼╝one w odleg┼éo┼Ťci do 8-9 cm od zwieraczy odbytu i z du┼╝─ů dok┼éadno┼Ťci─ů okre┼Ťla ich miejscowe zaawansowanie z naciekaniem narz─ůd├│w s─ůsiedztwa w┼é─ůcznie. Podczas tego badania, z nisko po┼éo┼╝onych guz├│w mo┼╝na pobra─ç materia┼é do oceny mikroskopowej bez u┼╝ycia wziernika. Jednak w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w dokonuje si─Ö tego podczas rekto- lub anoskopii. Chudni─Öcie, brak ┼éaknienia, gor─ůczka, czy wyczuwalny palpacyjnie guz w brzuchu nale┼╝─ů do objaw├│w p├│┼║nych, sugeruj─ůcych znaczne zaawansowanie choroby nowotworowej. W przypadkach masywnych przerzut├│w do w─ůtroby stwierdza si─Ö cz─Östo hepatomegali─Ö, b─Öd─ůc─ů przejawem du┼╝ej masy tkanki nowotworowej. Niewydolno┼Ť─ç mi─ů┼╝szu w─ůtroby powoduje zaburzenia w uk┼éadzie krzepni─Öcia, ┼╝├│┼étaczk─Ö i hypoalbuminemi─Ö prowadz─ůc─ů do obrz─Ök├│w, a przy towarzysz─ůcym wzmo┼╝eniu ci┼Ťnienia wrotnego nawet do wodobrzusza. Wzrost poziomu enzym├│w w─ůtrobowych (m.in. aminotransferaz, fosfatazy zasadowej) ┼Ťwiadczy zwykle o cholestazie wewn─ůtrzw─ůtrobowej oraz o zaj─Öciu znacz─ůcej cz─Ö┼Ťci mi─ů┼╝szu i jest przejawem post─Öpuj─ůcej martwicy. Obecno┼Ť─ç wy┼╝ej wymienionych zaburze┼ä i objawy og├│lne pod postaci─ů os┼éabienia, braku ┼éaknienia, czy przemijaj─ůcych stan├│w podgor─ůczkowych, najcz─Ö┼Ťciej ┼Ťwiadcz─ů o znacznym zaawansowaniu choroby wykluczaj─ůcym mo┼╝liwo┼Ťci radykalnego leczenia chirurgicznego. S─ů te┼╝ niezale┼╝nymi czynnikami rokowniczymi, wp┼éywaj─ůcymi na przewidywany czas ┼╝ycia chorych (6).
Badanie jelita grubego metod─ů wlewu kontrastowego jest najpowszechniej u┼╝ywan─ů metod─ů oceny jelita grubego. W diagnostyce i wykrywaniu nowotwor├│w okr─Ö┼╝nicy i odbytnicy bywa ono poprzedzane badaniem stolca na obecno┼Ť─ç krwi utajonej. Warunkiem uzyskania czytelnego obrazu jelita jest – podobnie jak w badaniach endoskopowych – dobre jego przygotowanie, co przy dost─Öpno┼Ťci nowych ┼Ťrodk├│w (np. Fortrans, X-Prep) i zachowanej dro┼╝no┼Ťci jelita, zale┼╝y g┼é├│wnie od zdyscyplinowania chorego i zwykle nie nastr─Öcza problem├│w. Wlew doodbytniczy jest badaniem dok┼éadnym, ekonomicznym i bezpiecznym. Czu┼éo┼Ť─ç tej metody w wykrywaniu rak├│w i gruczolak├│w o ┼Ťrednicy powy┼╝ej 1 cm przekracza 90%, niezale┼╝nie od zastosowania metody pojedynczego lub podw├│jnego kontrastu (zaleca si─Ö bada─ç z u┼╝yciem podw├│jnego kontrastu). Cz─Östo┼Ť─ç perforacji i ┼Ťmier-telno┼Ť─ç ocenia si─Ö odpowiednio na 1/10000 i 1/50 000 (11). Badanie radiologiczne jest wi─Öc bezpieczniejsze od kolonoskopii, podczas kt├│rej do przebicia ┼Ťciany jelita dochodzi u ok. 1/600 badanych, a ┼Ťmiertelno┼Ť─ç jest dziesi─Öciokrotnie wy┼╝sza (3).
Badanie endoskopowe jelita grubego powinno si─Ö wykona─ç u ka┼╝dego chorego z rakiem jelita grubego. Jego celem jest nie tylko ocena endoskopowa guza i pobranie materia┼éu do badania histopatologicznego, ale r├│wnie┼╝ wykrycie ewentualnych synchronicznych zmian nowotworowych. Metoda ta daje dodatkowo mo┼╝liwo┼Ť─ç jednoczasowego wyci─Öcia polip├│w z tych odcink├│w jelita grubego, kt├│re nie wchodz─ů w zakres resekcji. Kolonoskopia jest badaniem czulszym od wlewu doodbytniczego. Po wykonaniu kolonoskopii w┼Ťr├│d chorych z ujemnym wynikiem wlewu kontrastowego i klinicznymi objawami sugeruj─ůcymi raka jelita grubego, obecno┼Ť─ç nowotworu potwierdzono u 23% z nich. Jednym z najistotniejszych czynnik├│w wp┼éywaj─ůcych na czu┼éo┼Ť─ç badania jest do┼Ťwiadczenie badaj─ůcego, st─ůd odsetek udanych kolonoskopii, osi─ůgaj─ůcych poziom k─ůtnicy waha si─Ö w szerokich granicach od 54 do 93,6%-98,8% (1,13). U cz─Ö┼Ťci chorych, guz na tyle zw─Ö┼╝a ┼Ťwiat┼éo jelita, ┼╝e ocena endoskopowa wy┼╝ej po┼éo┼╝onych odcink├│w jest niemo┼╝liwa. W przypadkach tych konieczne jest wnikliwe ┼Ťr├│doperacyjne badanie palpacyjne ca┼éego jelita oraz pooperacyjna kolonoskopia po up┼éywie 2-3 miesi─Öcy po zabiegu.
Doodbytniczy wlew kontrastowy i badania endoskopowe dostarczaj─ů informacji g┼é├│wnie na temat po┼éo┼╝enia guza pierwotnego, d┼éugo┼Ťci zaj─Ötego nowotworem odcinka jelita i stopnia upo┼Ťledzenia jego dro┼╝no┼Ťci. Celem pe┼éniejszej oceny cechy T nowotworu wykonuje si─Ö coraz cz─Ö┼Ťciej – szczeg├│lnie w rakach odbytnicy – ultrasonografi─Ö endoskopow─ů (EUS). Dok┼éadno┼Ť─ç tej metody w ocenie stopnia miejscowego zaawansowania raka si─Öga 93% (18). Ko┼äc├│wk─Ö endoskopu zawieraj─ůc─ů g┼éowic─ů mechaniczn─ů o wysokiej cz─Östotliwo┼Ťci ( zwykle 7,5-12 MHz), umieszcza si─Ö w badanym odcinku jelita i wype┼énia wod─ů balonik otaczaj─ůcy g┼éowic─Ö. Uzyskane obrazy pozwalaj─ů na dobr─ů ocen─Ö g┼é─Öboko┼Ťci naciekania raka, nie uwidaczniaj─ů jednak wszystkich – nawet regionalnych – w─Öz┼é├│w ch┼éonnych. W praktyce wymaga to dodatkowego badania ultrasonograficznego (USG) lub komputerowej tomografii (KT, CT) brzucha i ewentualnie miednicy. Badania te mog─ů wykry─ç powi─Ökszone w─Öz┼éy ch┼éonne oko┼éoaortalne lub biodrowe. Konieczna jest krytyczna ocena uzyskanych wynik├│w, gdy┼╝ w wielu przypadkach zmienione przerzutowo w─Öz┼éy s─ů nie powi─Ökszone i przez to niewidoczne w badaniach obrazowych.

Powy┼╝ej zamie┼Ťcili┼Ťmy fragment artyku┼éu, do kt├│rego mo┼╝esz uzyska─ç pe┼ény dost─Öp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyska─ç p┼éatny dost─Öp do pe┼énej tre┼Ťci powy┼╝szego artyku┼éu oraz WSZYSTKICH oko┼éo 7000 artyku┼é├│w Czytelni, nale┼╝y wprowadzi─ç kod:

Kod (cena 30 z┼é za 30 dni dost─Öpu) mog─ů Pa┼ästwo uzyska─ç, przechodz─ůc na t─Ö stron─Ö.
Wprowadzaj─ůc kod, akceptuj─ů Pa┼ästwo tre┼Ť─ç Regulaminu oraz potwierdzaj─ů zapoznanie si─Ö z nim.

Pi┼Ťmiennictwo
1. Church J.M.: Complete colonoscopy: how often? And if not, why not? Am. J. Gastroenterol. 1994, 89:556. 2. Clarke M.P. et al.: Prospective comparison of preoperative imaging and intraoperative ultrasonography in the detection of liver tumors. Br. J. Surg. 1989, 76:1323. 3.Habr-Gama A. et al.: Complications and hazards of gastrointestinal endoscopy. World J. Surg. 1989, 13:193. 4. Hulsmans F.J.H. et al.: Assessment of tumor infiltration depth in rectal cancer with transrectal sonography: caution is necessary Radiology. 1994, 190:715. 5. Flanagan F.L. et al.: Utility of FDG-PET for investigating unexplained plasma CEA elevation in patients with colorectal cancer. Ann. Surg. 1998, 227:319. 6.Lahr C.J. et al.: A multifactorial analysis of prognostic factors in patients with liver metastases from colorectal carcinoma. J. Clin. Oncol. 1983, 1:720. 7. Lai D.T. et al.: The role of whole-body positron emission tomography with [18F] fluorodeoxyglucose in identifying operable colorectal cancer metastases to the liver. Arch. Surg. 1996, 131:703. 8. Leen E. et al.: Doppler index perfusion in the detection of hepatic metastases secondary to gastric carcinoma. Am. J. Surg. 1997, 173:99. 9. Machi J.M. et al.: Intraoperative ultrasonography in screening for liver metastases from colorectal cancer: Comparative accuracy with traditional procedures. Surgery, 1987, 101:678. 10. Ohlsson B. et al.: Detection of hepatic metastases in colorectal cancer: a prospective study of laboratory and imaging methods. Eur. J. Surg. 1993, 159:275. 11. Ott D.J. et al.: Single-contrast vs double-contrast barium enema in the detection of colonic polyps. AJR, 1986, 146:993. 12. Rafaelsen S.R. et al.: Intraoperative ultrasonography in detection of hepatic metastases from colorectal cancer. Dis Colon. Rectum, 1995, 38:355. 13.Rodney W.M. et al.: Evolving colonoscopy skills in a rural family practise: the first 293 cases. Fam. Pract. Res. J., 1993, 13:43. 14.Schnall M.D. et al.: Rectal tumor stage: correlation of endorectal MR imaging and pathologic findings. Radiology, 1994, 190:709. 15. Soyer P. et al.: Detection of liver metastases from colorectal cancer: comparison of intraoperative US and CT during arterial portography. Radiology, 1992, 183:541. 16. Soyer P. et al.: Preoperative assessment of resectability of hepatic metastases from colonic carcinoma: CT portography vs sonography and dynamic CT. Am. J. Roentgenol. 1992, 159:741. 17. Thoeni R.F.: Colorectal cancer. Radiologic staging. Radiol. Clin. North Am., 1997, 35:457. 18. Tio T.L. et al.: Colorectal carcinoma: preoperative TNM classification with endosonography. Radiology, 1991, 179:165. 19. Valls C. et al.: Helical CT versus CT arterial portography in the detection of hepatic metastases of colorectal carcinoma. Am. J. Roentgenol. 1998, 170:1341.