Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2002, s. 146-150
Marzena Dominiak1, Tomasz Konopka2
Laseroterapia biostymulacyjna a powikłania po przeszczepach podnabłonkowej tkanki łącznej
Biostimulation laserotherapy and the complications after connective tissue grafting
1z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu
p.o. Kierownika Katedry i Zakładu: dr n. med. Adam Zawada
2z Katedry i Zakładu Periodontologii Akademii Medycznej we Wrocławiu
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. Marek Ziętek
Metodę przeszczepu podnabłonkowej tkanki łącznej (CTG) z podniebienia cechuje najwyższy procent powodzenia wśród zabiegów pokrywania recesji dziąsła. Średnie pokrycie recesji waha się od 70,9% do 98,9% (1, 2), a odsetek pokryć idealnych zawiera się w przedziale od 48,6% do 90% (3, 4). Zabieg ten powoduje znaczące poszerzenie strefy dziąsła właściwego. Przeszczep umieszczony w miejscu biorczym staje się rusztowaniem dla gojących się tkanek i poprzez działanie chemotaktyczne na fibroblasty powoduje ich nawarstwianie i w konsekwencji przyrost grubości dziąsła. Metoda ta, w porównaniu z przeszczepem dziąsłowym, zapewnia lepsze wyniki estetyczne, tj. jednolitość barwy przeszczepu z otaczającymi tkankami oraz zapobiega bliznowatemu procesowi gojenia tkanek. Powstają także lepsze warunki do odżywienia przeszczepu, ponieważ pochodzi ono zarówno od strony pokrywającego płata, jak i okostnej wyrostka zębodołowego (tzw. krążenie bilaminarne) (5, 6). Sposób pobrania płata z podniebienia powoduje jedynie niewielki uraz błony śluzowej, a możliwość zszycia tkanek znacznie zmniejsza dolegliwości bólowe i przyspiesza proces gojenia. Sama budowa przeszczepu, składającego się z nabłonka, błony śluzowej właściwej i elementów podśluzowych sprzyja dodatkowo prawidłowemu procesowi gojenia. Luźno zorganizowana i gruczołowa tkanka błony podśluzowej z jednej strony przyspiesza unaczynienie błony właściwej, z drugiej odbierając przenikającą plazmę, odpowiada za wewnętrzny wzrost połączeń naczyniowych. Przeżycie przeszczepu w ciągu pierwszych 2-3 dni możliwe jest dzięki „cyrkulacji plazmatycznej” wysięku pochodzącego z okostnej. Od 4 dnia odżywianie przeszczepu odbywa się poprzez splot naczyń włosowatych, powstały w wyniku wytworzenia anastomoz między naczyniami płata i przetrwałymi naczyniami przeszczepu. Pojawienie się pączkujących naczyń włosowatych jest uważane za wczesną fazą rewaskularyzacji. W tym samym czasie dochodzi do połączenia włóknikowego między przeszczepem, a łożem biorczym. Od 7 dnia następuje redukcja objętości i jakości sieci naczyniowej, tak aby w 14 dniu przyjąć postać prawidłowego splotu podnabłonkowego. Na tym etapie kończy się proces unaczyniania przeszczepu, choć do 60 dnia po zabiegu zachodzą jeszcze drobne zmiany powodujące ostateczne ukształtowanie naczyniowe tego fragmentu dziąsła (7, 17).
Pierwsze 7 dni w całym procesie unaczyniania uważane jest za kluczowy moment dla przeżyciu pobranego przeszczepu. Na tym etapie istotny jest wpływ wielu czynników, tzw. makro-(11) i mikroczynników (12), które warunkują prawidłowy proces gojenia i przyjęcie przeszczepu. Upośledzenie nawet jednego z nich może decydować o powikłaniach pozabiegowych w postaci nieprawidłowego wgajania przeszczepu, do martwicy włącznie.
Celem pracy było opisanie ewentualnych powikłań po zabiegu przeszczepu podnabłonkowej tkanki łącznej w leczeniu recesji dziąsłowych. W przypadkach utrudnionego wgajania zastosowano laseroterapię biostymulacyjną średniej mocy oraz oceniano wpływ takiego postępowania na unaczynianie przeszczepów.
MATERIAŁ I METODY
Pokrycie recesji dziąsła przy zastosowaniu przeszczepu podnabłonkowej tkanki łącznej wykonano u 28 osób (średnia wieku 29,7 lat), w tym u 21 kobiet. W sumie przeprowadzono 34 zabiegi dla pokrycia 54 recesji, w tym 35 w I klasie i 19 w II klasie Millera. Dwie osoby w badanej grupie były nałogowymi palaczami tytoniu, palącymi więcej niż 10 papierosów dziennie. Do badań kwalifikowano osoby bez chorób ogólnych, nie wykazujących objawowych infekcji oraz bez przeciwwskazań do chirurgicznego leczenia periodontologicznego. Pacjenci ci w okresie 3 miesięcy nie przyjmowali leków mogących wpływać na mikroflorę lub odpowiedź immunologiczno-zapalną.
W ramach postępowania przedzabiegowego likwidowano znane, modyfikowalne czynniki etiopatologiczne recesji dziąsła. W przypadku konieczności przeprowadzenia zabiegów mających na celu eliminację nieprawidłowych przyczepów wędzidełek lub pogłębienia przedsionka przeprowadzano je na 4 tygodnie przed planowanym leczeniem recesji, z uwagi na zachowanie optymalnych warunków dla unaczynienia reponowanych płatów pokrywających recesje.
Zabieg przeszczepu podnabłonkowej tkanki łącznej przeprowadzono wg zmodyfikowanych metod opisanych przez Bruno (8) i Langera i Langera (9), bez wykonywania biomodyfikacji chemicznej powierzchni korzenia zęba. Od strony przedsionka formowano płat kopertowy, częściowej grubości, prowadząc cięcie wyłącznie przez szczyty brodawek dziąsłowych. Unikano w ten sposób dodatkowych cięć w obrębie pola operacyjnego.
W postępowaniu pozabiegowym nie stosowano cementu chirurgicznego. Pacjenci musieli unikać urazu pola zabiegowego przez 10 dni. W tym okresie 3 razy dziennie stosowali adhezyjną maść stomatologiczną Solcoseryl. Przez dwa tygodnie zalecano płukanie jamy ustnej 2 razy dziennie 0,12% dwuglukonianem chlorheksydyny. Nie stosowano antybiotykoterapii systemowej, ani miejscowej. Pierwszą kontrolę przeprowadzano 3-4 dnia po zabiegu. W przypadku stwierdzenia białego zabarwienia CTG, co świadczyło o nieprawidłowym unaczynieniu przeszczepu, stosowano laseroterapię biostymulacyjną o długości fali 904 nm. Zabiegi wykonywano codziennie przez kolejne 3-6 dni, w dawce 200 mV, 2 J, 10 s, bezkontaktowo na punkt naświetlany (10). Liczba punktów była uzależniona od wielkości przeszczepu i wynosiła średnio od 6 do 9. Miejsce przyłożenia końcówki o średnicy 4 mm wypadało w okolicy brodawki bliższej i dalszej zęba z recesją i w okolicy międzybrodawkowej. Pozostałe trzy punkty miały identyczną lokalizację, ale w okolicy dolnego brzegu przeszczepu. Dla przeszczepu pokrywającego dwie recesje stosowano 9 punktów naświetleń. Liczba dni naświetleń była uzależniona od procesu rewaskularyzacji przeszczepu. W przypadkach niepowikłanych szwy zdejmowano po 7 dniach od zabiegu, w sytuacji powikłań po 10-14 dniach.
WYNIKI
Całkowita liczba powikłań po zastosowaniu CTG wynosiła 9, z czego w 3 przypadkach stwierdzono całkowitą martwicę przeszczepu. W tych przypadkach nie stosowano promieniowania laserowego. W pozostałych 6 przypadkach, w tym u 5 kobiet, w 4 dniu po zabiegu zastosowano laser biostymulacyjny. Wiek tych pacjentów wynosił od 24 do 46 lat. Zaburzenia wgajania wystąpiły w 1 przypadku w żuchwie i w 5 w szczęce. Procent całkowitego pokrycia recesji u tych osób wahał się od 0 do 100%, ze średnią 59,5%. W jednym przypadku, ograniczonym tylko do jednego zęba, stwierdzono zupełny brak pokrycia recesji. W każdym z tych 6 powikłań stwierdzano wzrost grubości i szerokości strefy dziąsła związanego. Nawet przy całkowitym braku pokrycia recesji, grubość dziąsła wzrosła o 100%, a szerokość dziąsła właściwego zwiększyła się z 0 do 2 mm. Tak więc w każdym z tych przypadków zaobserwowano pozytywny wpływ laseroterapii biostymulacyjnej na wgajanie przeszczepu.
Ryciny 1-3 przedstawiają kolejne fazy unaczyniania przeszczepu od 1 do 6 dnia, od momentu rozpoczęcia naświetlania laserem biostymulacyjnym.
Ryc. 1. Pacjentka B.A., lat 24. Recesje 14, 15 leczone przeszczepem podnabłonkowej tkanki łącznej. Widoczne białawe zabarwienie przeszczepu w 4 dzień po zabiegu. Rozpoczęcie laseroterapii biostymulacyjnej (1 dzień).
Ryc. 2. Pacjentka B.A., lat 24. Recesje 14, 15 leczone przeszczepem podnabłonkowej tkanki łącznej. 3 dzień naświetlania laserem. Widoczna zmiana zabarwienia przeszczepu odpowiadająca prawidłowemu wnikaniu naczyń krwionośnych.
Ryc. 3. Pacjentka B.A., lat 24. Recesje 14, 15 leczone przeszczepem podnabłonkowej tkanki łącznej. 6 ostatni dzień naświetlania laserem. Widoczne prawidłowe unaczynienie przeszczepu, pokrywającego recesje dziąsłowe.
OMÓWIENIE WYNIKÓW I DYSKUSJA

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 20 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Harris R.J.: The connective tissue and partial thickness double pedicle graft: a predictable method of obtaining root coverage. J. Periodontol., 1992, 63, 477- 486. 2. Borghetti A., Louise F.: Controlled clinical evaluation of the subpedicle connective tissue graft for the coverage of gingival recession. J. Periodontol., 1994, 65, 1107-1112. 3. Paolantonio M. et al.: Subpedicle connective tissue graft versus free gingival graft in the coverage of exposed root surfaces. A 5-year clinical study. J. Clin. Periodontol., 1997, 24, 51-56. 4. Harris R.J.: A comparative study of root coverage obtained with guided tissue regeneration utilizing a bioabsorbable membrane versus the connective tissue with partial-thickness double pedicle graft. J. Periodontol., 1997, 68, 779-790. 5. Jahnke P.V. et al.: Thick free gingival and connective tissue autografts for root coverage. J. Periodontol., 1993, 64, 315-322. 6. Nelson S.W.: The subpedicle connective tissue graft. A bilaminar reconstructive procedure for the coverage of denuded root surfaces. J. Periodontol., 1987, 58, 95-102. 7. Guiha R. et al.: Histological evaluation of healing and revascularization of the subepithelial connective tissue graft. J. Periodontol., 2001, 72, 470-478. 8. Bruno J.F.: Connective tissue graft technique assuring wide root coverage. Int. J. Periodontics Restorative Dent., 1994, 14,126-137. 9. Langer B., Langer L.: Subepithelial tissue graft technique root coverage. J. Periodontol., 1985, 56, 715-720. 10. Pokora L. i wsp.: Możliwości zastosowania niskoenergetycznych laserów o małej mocy w stomatologii. Mag. Stomat., 1992, 2, 8-12. 11. Dominiak M.: Porównanie skuteczności chirurgicznych metod leczenia recesji dziąsła. Praca doktorska. Wrocław, 2001. 12. Aukhil I.: Biology of wound healing. Periodontol. 2000, 2000, 22, 44-50. 13. Glinkowski W., Pokora L.: Lasery w terapii. Laser Instruments- Centrum Techniki Laserowej, Warszawa, 1993. 14. Haas A.E. et al.: Low-energy helium-neon laser irradiation increases the mobility of cultured human keratinocystes. J. Invest. Dermatol., 1990, 94, 822-826. 15. Jańczuk Z. i wsp.: Badania adaptacji przeszczepów błony śluzowej podniebienia na podstawie wybranych parametrów czynnościowych i wskaźników cytologicznych. Czas. Stomat., 1984, XXXVII, 805-811. 16. Braverman B. et al.: Effects of helium-neon and infrared laser irradation on wound healing in rabbits. Lasers Surg. Med., 1989, 9, 67-69. 17. Wennström J., Pini Prato G.P.: Mucogingival Therapy. W: Clinical Periodontology and Implant Dentistry. Lindhe J., Karring T., Lang N.P.. Munksgaard, Copenhagen, 1997, 551-596. 18. Karring T. et al.: The role of gingival connective tissue in determining epithelial differentiation. J. Periodontol., 1978, 10, 1-11. 19. Caffesse R.G. et al.: Healing of free gingival grafts with and without periosteum. Part I. Histologic evaluation. J. Periodontol., 1979, 50, 586-594.
Nowa Stomatologia 3/2002
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia