Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 3/2001 » Nowoczesne leczenie endodontyczne – materiały i metody wypełniania kanału korzeniowego

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Ski Spa - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Marta Drabarczyk-Nasińska, Małgorzata Kacprzak

Nowoczesne leczenie endodontyczne – materiały i metody wypełniania kanału korzeniowego

Modern endodontic treatment – root canal filling materials and methods of root canal obturation

z Zakładu Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Maria Wierzbicka

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Protetyka stomatologiczna

Endodoncja kliniczna

Fizjologia i patologia błony śluzowej jamy ustnej

Osiągnięcie pozytywnego wyniku leczenia endodontycznego zależy od wielu czynników. Do najważniejszych należą: prawidłowe chemiczno-mechaniczne opracowanie kanału i kończące leczenie, szczelne wypełnienie całego systemu korzeniowego biokompatybilnym materiałem.

Najczęściej stosowanym materiałem służącym do wypełniania kanału korzeniowego jest gutaperka. Materiał ten nie posiada właściwości uszczelniających (nie łączy się on chemicznie z zębiną kanału), dlatego aby zwiększyć szczelność wypełnionego nim kanału używa się go łącznie z pastą. Najpowszechniejszymi metodami wypełniania gutaperką kanałów korzeniowych są: metoda kondensacji bocznej na zimno i metoda pojedynczego ćwieka (używamy standardowych ćwieków o kącie zbieżności ISO 0,02).

Trwają badania nad metodami, których stosowanie uprości sposób postępowania i skróci czas pracy lekarza, a jednocześnie pozwolą uzyskać równie szczelne wypełnienie kanału jak przy stosowaniu metod tradycyjnych. W ostatnim okresie wzrosło zainteresowanie metodami termoplastycznymi. Unowocześnienie urządzeń służących do uplastycznienia gutaperki umożliwia precyzyjny dobór temperatury i czasu potrzebnego do jej rozgrzania. Wyeliminowano dzięki temu możliwość przegrzania tkanek okołowierzchołkowych i zminimalizowano skurcz występujący podczas stygnięcia materiału. Nadal wadą tej metody jest częste przedostawanie się rozgrzanej gutaperki poza wierzchołek anatomiczny.

Dlatego niektórzy badacze starają się udoskonalić metody nie wymagające stosowania wysokiej temperatury, przykładem może być metoda pojedynczego ćwieka, w której stosowane narzędzia i ćwieki gutaperkowe posiadają większy niż standardowy kąt zbieżności.

Prowadzone są również badania nad opracowaniem materiału, który w przyszłości zastąpiłby gutaperkę. Powinien on cechować się szczelnością, mieć właściwości regeneracyjne w stosunku do tkanek okołowierzchołkowych i adoptować się do zmian zachodzących w mikrośrodowisku kanału korzeniowego. Możliwe, że oczekiwania te spełni MTA (Mineral Trioxide Aggregate), który w ostatnim czasie wprowadzony został do leczenia endodontycznego.

Celem naszej pracy jest przedstawienie najnowszych materiałów oraz mniej znanych i stosunkowo nowych metod wypełniania kanałów, natomiast wszystkie obecnie stosowane metody i materiały przedstawione są na rycinach 1 i 2.

Ryc.1. Podział materiałów służących do wypełnienia kanałów korzeniowych.

Ryc. 2. Metody wypełniania kanałów korzeniowych.

MINERAL TRIOXIDE AGGREGATE &NDASH; MTA

MTA – jest jednym z najnowszych i bardzo obiecujących materiałów, wprowadzonych w ostatnim okresie do leczenia kanałowego. Opracowany został przez naukowców z Uniwersytetu Loma Linda w USA. Materiał ten ma postać szarego proszku, który składa się z hydrofilowych cząsteczek, dzięki czemu wiąże się nawet w warunkach znacznej wilgotności, tworząc koloidalny żel. W skład nawodnionego proszku wchodzą: krzemian trójwapniowy, fosfatan trójwapniowy, tlenek trójwapniowy i inne. Materiał wiąże się około 3-4 godzin, a czas pracy nim to około 5 minut (1). MTA jest biokompatybilny i odporny na ściskanie (2).

Główne wskazania do jego użycia to:

1. naprawa perforacji,

2. pokrycie bezpośrednie,

3. apeksyfikacja,

4. wsteczne wypełnienie wierzchołka korzenia po zabiegu resekcji,

5. wypełnianie kanałów korzeniowych,

6. leczenie resorpcji (1, 2, 3, 4, 5).

Zaletami MTA są:

1. większa szczelność w porównaniu z amalgamatem, w przypadku wstecznego wypełniania po zabiegu resekcji lub naprawiania perforacji (6, 7, 8, 9, 10),

2. zdolność indukowania cementogenezy i regeneracji więzadeł przyzębia, po chirurgicznym wypełnieniu nim wierzchołka korzenia (4),

3. zdolność indukowania procesu apeksyfikacji, powstające tkanki twarde, wykazują większą gęstość, niż tkanki powstałe pod wpływem proteiny osteogenicznej-1 i wodorotlenku wapnia (11),

4. rzadsze występowanie reakcji zapalnych ze strony tkanek okołowierzchołkowych w porównaniu z np. Ketac-Endo (12),

5. większa zdolność stymulowania tworzenia się mostu zębinowego po bezpośrednim pokryciu miazgi, w porównaniu z wodorotlenkiem wapnia (13).

Wadami tego materiału są:

1. wysoki koszt,

2. niejednorodna (piaskowata) konsystencja, w której występuje podczas zarabiania, utrudnia aplikację materiału,

3. szara barwa, co może być powodem przebarwień struktur zęba (1) (trwają prace nad uzyskaniem proszku o białej barwie).

METODA POJEDYNCZEGO ĆWIEKA Z ZASTOSOWANIEM ĆWIEKÓW O KĄCIE ZBIEŻNOŚCI ISO 0,04: 0,06; 0,08

Technika ta wymaga zastosowania:

– instrumentów NiTi o większym kącie zbieżności,

– ćwieków gutaperkowych o kącie zbieżności 0,04; 0,06; 0,08,

– zalecane jest użycie jako uszczelniacza cementu epoksydowego (np. EZ-Fill EDS), który może być wprowadzany za pomocą dwukierunkowej spirali EZ-Fill (14, 15, 16, 17).

Kanał opracowujemy do otworu fizjologicznego (końcowe narzędzie ma rozmiar 30, kąt jego zbieżności wynosi 0,06 lub 0,08), następnie wprowadzamy do niego cement i odpowiednio dopasowany ćwiek gutaperkowy. Zastosowanie gutaperki o większym kącie zbieżności umożliwia dociśnięcie z dużą siłą znajdującego się w kanale cementu, dzięki czemu uzyskujemy szczelnie wypełniony kanał łącznie z kanalikami bocznymi (14).

Uzyskany stożkowaty kształt kanału umożliwia wypływanie nadmiaru uszczelniacza w stronę części przykoronowej.

Szczelność kanału wypełnionego tą metodą jest porównywalna ze szczelnością kanału wypełnionego metodą kondensacji bocznej i metodami termoplastycznymi, jednak podczas jej stosowania nie dochodzi do powstawania niebezpiecznych naprężeń i nie ma konieczności stosowania wysokiej temperatury potrzebnej do uplastycznienia gutaperki (15).

SYSTEMY SŁUŻĄCE DO WYPEŁNIANIA KANAŁÓW METODĄ TERMOPLASTYCZNĄ

1. Systemy ze sztyftem-przenośnikiem takie jak: Thermafil Plus (Dentsply Tulusa), Densfil (Dentsply) i Soft Core (Soft Core). Posiadają przenośnik do umieszczania uplastycznionej warstwy a-gutaperki do kanału pokrytego uszczelniaczem, w efekcie cały przenośnik wraz z gutaperką pozostaje w kanale, a jego wystająca część zostaje usunięta. Przenośniki zrobione są z plastiku, stali lub tytanu. Do rozgrzania, a przez to zmiękczenia gutaperki przed umieszczeniem jej w kanale, używanych jest wiele typów piecyków i podgrzewaczy. Zastosowanie w tej metodzie niewielkiej ilości uszczelniacza podnosi znacznie szczelność wypełnienia kanału. Umieszczamy go w kanale za pomocą narzędzi ręcznych takich jak np. poszerzacz Kerra (1).

W przypadku stosowania systemów termoplastycznych częściej dochodzi do przedostania się materiału poza otwór wierzchołkowy, w porównaniu z wypełnianiem kanałów korzeniowych metodą kondensacji bocznej. Dlatego, aby zapobiec przepełnieniu kanału należy ograniczyć ilość wprowadzonego uszczelniacza, a przy kanałach bardzo wąskich stosować ćwiek z przenośnikiem, o jeden rozmiar mniejszy od pilnika głównego. Takie postępowanie sprzyja wypływaniu podgrzanej gutaperki w kierunku korony zęba.

Szczelność kanału wypełnionego Thermafilem jest porównywalna ze szczelnością kanału wypełnionego metodą kondensacji bocznej (18, 19, 20, 21) i kondensacji wierzchołkowej (22), jednak stosując metodę Thermafil możemy uzyskać większą liczbę wypełnionych kanałów bocznych (23). Technika ta pozwala na skrócenie czasu pracy, potrzebnego do wypełnienia kanału (21, 24, 25). Jednak w przypadku konieczności rewizji leczenia, usunięcie sztyftu z gutaperką trwa znacznie dłużej niż gutaperki kondensowanej ręcznie (26, 27). Mogą również występować trudności z usunięciem metalowego ćwieka (28, 29).

2. System Obtura (Obtura) znany jako „pistolet gutaperkowy dostarcza rozgrzaną gutaperkę do kanału, przez igłę z pistoletu rozgrzewającego. Szczelne wypełnienie kanału uzyskujemy już po kilku sekundach od umieszczenia w nim uplastycznionego materiału. Obtura może być użyta do wstecznego wypełnienia kanału, polecana jest też do szerokich kanałów, z defektami anatomicznymi lub resorpcją (1).

3. System B (Analytic Endodontics) został wprowadzony jako alternatywa dla tradycyjnej metody pionowej kondensacji ciepłej gutaperki, która jest bardzo czaso- i pracochłonna. System B wykorzystuje rozgrzane upychadło, którym uplastyczniamy pojedynczy ćwiek gutaperkowy. W metodzie tej najpierw uplastyczniamy i kondensujemy ćwiek gutaperkowy w 1/3 wierzchołkowej części kanału. Pozostałe 2/3 koronowe kanału mogą być dopełnione systemem Obtura lub inną metodą (1).

System B możemy wykorzystać do usuwania ćwieków gutaperkowych podczas rewizji leczenia kanałowego (30).

METODA TERMOMECHANICZNA

W technice Multi-Fill za pomocą napędzanego maszynowo upychadła kanałowego rozgrzana uprzednio gutaperka jest uplastyczniona w kanale przez tarcie i kondensowana w kierunku wierzchołka korzenia. Gutaperka pokrywająca upychadło składa się z dwóch warstw: wewnętrznej odpornej na kurczenie i płynnej zewnętrznej zastępującej uszczelniacz. Upychadło natychmiast po wprowadzeniu do kanału powinno obracać się w prawo z prędkością od 4000 do 5000 obrotów na minutę (ważne jest gwałtowne uzyskanie wymaganej liczby obrotów). Upychadło obraca się przez 2 sekundy na ustalonej długości kanału a następnie powoli wycofujemy je z kanału, zachowując stałą liczbę obrotów. Technika ta wymaga modyfikacji w przypadku szerokiego otworu wierzchołkowego (31).

Chociaż dysponujemy obecnie licznymi metodami i materiałami służącymi do wypełniania kanału, żadna z nich nie zapewnia uzyskania idealnej szczelności. Możliwe, że udoskonalenie MTA i obniżenie kosztów jego produkcji pozwoli na zastąpienie nim gutaperki i osiągnięcie lepszych wyników leczenia.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Biochemia jamy ustnej

Chirurgia ogólna dla stomatologów

Chirurgia stomatologiczna i szczękowo-twarzowa

Piśmiennictwo

1. G. N. Glickman, K. A. Koch: 21st-ceuntry endodontics, JADA, Vol. 131(6), 39S-46S(2000). 2. Torabinejad M., Chivian N.: Clinical applications of mineral tiroxide aggregate. J Endod 1999 25, 3, 197-205. 3. Abedi H.R., Ingle J.I.: Mineral trioxide aggregate: a review of a new cement. J Calif. Dent. Assoc., 1995, 23, 12, 36-9. 4. Schwartz R.S. et al.: Mineral trioxide aggregate: a new material for endodontics. J. Am. Dent.Assoc., 1999, 130, 7, 967-75. 5. Germain LP.: Mineral trioxide aggregate: a new material for the new millenium. Dent. Today, 1999, 18, 1, 66-71. 6. Yatsushiro J. et al.: Longitudinal study of the mikroleakage of two root-end fillings materials using a fluid conductive system. J, Endod., 1998, 24, 11, 716-9. 7. Wu M. et al.: Long-term seal provided by some root-end filling materials., J. Endod, 1998, 24, 8, 557-60. 8. Fischer E.J. et al.: Bacterial leakage of mineral tiroxide aggregate as compared with zinc-free amalgam, intermediate restorative material, and super EBA as a root end filling material. J. Endo., 1998, 24, 3, 176-179. 9. Bates C.F. et al.: Longitudinal sealing ability of mineral tiroxide aggregate as a root end filling material. J. Endo., 1996, 22, 11, 575-8. 10. Torabinejad M. et al.: Sealing ability of mineral tiroxide aggregate when used as a root end filling material. J. Endo., 1993, 19, 12, 591-5. 11. Shabahang S. et al.: A comparative study of root-end induction using osteogenic protein-1, calcium hydroxide, and mineral tiroxide aggregate in dogs. J. Endod., 1999, 25, 1, 1-5. 12. Holland R. et al.: Reaction of dogs´ teeth to root canal filling with mineral tiroxide aggregate or glass ionomer sealer. J. Endod, 1999, 25, 11, 728-30. 13. Ford T.R. et al.: Using mineral tiroxide aggregate as a pulp-capping material. J. Am. Dent. Assoc.,1996, 127, 10, 1491-4. 14. Lee Musikant B. et al.: Alternatywna metoda wypełniania kanału korzeniowego: metoda pojedyńczego ćwieka. Stomat. Wsp., 2001, 8, 1, 49-52.15. Lee Musikant B. et al.: Uproszczona metoda wypełniania zwężających się stopniowo kanałów korzeniowych. Stomat. Wsp., 2000, 7, 4, 27-31. 16. Seidman D.: Dwie nowe metody endodontyczne z punktu widzenia lekarza stomatologa specjalności ogólnej. Cz. I, Stomat. Wsp., 2000, 6, 5. 17. Seidman D.: Dwie nowe metody endodontyczne z punktu widzenia lekarza stomatologa specjalności ogólnej. Cz. II, Stomat. Wsp., 2000, 7, 6, 29-33. 18. Felstead A.M. et al.: An in vitro investigation of Thermafi obturation at different temperatures. Endod Dent. Traumatol., 1994, 10(3), 141-3. 19. Leung S.F., Gulabivala K.: An in vitro evaluation of influence of canal curvature on sealing ability of Thermafil. Int. Endod.J., 1994, 27(4), 190-6. 20. Pathomvanich S., Edmunds D.H., The sealing ability of Thermafil obturators assessd by four different microleakage techniques. Int Endod. J., 1996, 29(5), 327-34. 21. Fabra-Campos H.: Experimental apical sealing with a new canal obturation system. J. Endod, 1993, 19(2), 71-5. 22. Bhambhani S.M., Sprechman K.: Microleakage comparsion of thermafil versus vertical condensation using two different sealers. Oral. Surg. Oral. Med. Oral. Pathol. 1994, 78(1), 105-8. 23. Clark D.S., ElDeeb M.E.: Apical sealing of metal versus plastic carrier Thermafil obturators. J. Endod. 1993,19(1), 4-9. 24. Dummer P.M. et al.: A laboratory study of root fillings in teeth obturated by lateral condensation of gutta-percha or Thermafil obturators. Int. Endod. J., 11994, 27(1), 32-38. 25. Gulabivala K. et al.: An in vitro comparsion of thermoplasticised gutta-percha obturation techniques with lateral condensation. 1998, 14(6), 262-9. 26. Wilcox L.R., Juhlin J.J.: „Endodontic retreatment of Thermafil versus laterally condensed gutta-percha. J. Endod., 1994,20(3), 115-7. 27. Frajlich S.R. et al.: Comparative study of retreatment of Thermafil and lateral condensation endodontic fillings. Int Endod. J. 1998, 31(5), 345-7. 28. Zuolo M.L. et al.:,,Endodontic retreatment of thermafil or lateral condensatio obturations in post space prepared teeth. J. Endod, 1994, 20(1), 9-12. 29. Wilcox L.R.:,,Thermafil retreatment with and without chloroform solvent. J. Endod. 1993, 19(11), 563-6. 30. Wolcott J.F. et al.: Thermafil retreatment using a new System B technique or a solvent 1999, 25(11), 761-4. 31. G. Vorwerk: Leczenie kanału korzeniowego za pomocą narzędzi obrotowych. Koncepcja leczenia planowego dla praktyki. Quintessence Tom 8(2),115-127(2000).

Nowa Stomatologia 3/2001
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3/2001:

- reklama -