Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2005, s. 7-14
Bogdan Kędzia1, Henry Ostrowski-Meissner2
Badanie podprzewlekłej toksyczności dwóch doustnych dawek Macy żelatynizowanej (Maca-GO) w 90-dniowym teście na szczurach obu płci
Investigation of the oral subchronic toxicity of ninety-days gelatinized Maca (Mmaca-GO)
1Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu Dyrektor Instytutu: doc. dr hab. n. med. Przemysław M. Mrozikiewicz
2Faculty of Health Studies, Charles Sturt University, Sydney, Australia
Summary
Roots of Maca (Lepidium peruvianum Chacon) for century have been used by natives of Peruvian Andes as an energizing vegetable and as medicinal plant. Amongst variety of displayed therapeutic functions, it has been recognized to help maintaining proper thyroid function, prevents osteoporosis, as well as through balancing effect on hormones, counteracts negative symptoms observed by women before menstruation and during their menopausal stage. The above properties were already utilized overseas in designing various dietary supplements and therapeutic preparations based on processed (gelatinized) Maca for use by men, pre- and post-menopausal women and youth.
Earlier, short-term study from his laboratory on rats receiving gelatinized Maca (Maca-GO) indicated a dose up to 7.5 g/kg body weight as a save and non-toxic level of administration to rats. However, there is no information as to both, lower dose of application and longer-term effect of administration on physiological responses and potential toxic effect on gelatinized Maca on laboratory animals in a model experimental design, results of which could be extrapolated to internationally-accepted therapeutic standards.
The aim of his study was to determine potential longer-term effect of administration of the two doses of gelatinized Maca to rats, in order to fulfil one of the required conditions determining registration of the gelatinized Maca as a marketable product in countries under the EU jurisdiction.
Sprague-Dowley male (30) and female (30) rats receiving two dietary levels of powder (0.75 g/kg and 7.5 g/kg body weight) were assessed against control during 90 days trials. Blood morphology, levels of sex hormones, lipid profile, and histology of internal organs were determined and homogenates of skeletal muscles and bones of rats were analysed.
Irrespective of the level of the inclusion level, after 90 days of Maca-GO application to male and female rats, there was a highly significant (p<0.001) reduction in weight gains (14,3-17,1% in males and 8,0% in females) as compared to control animals. There were no significant differences (p>0.05) recorded in blood morphology at both levels of Maca-GO administration which could be attributed to 0.75 g/kg or 7.5 g/kg long-term administration of Maca-GO to rats, as well as no abnormal changes in histology of internal organs were observed. There was a significant increase in blood glucose level (19%-26%) and progesterone in females (63%-93%) with simultaneous lowering in cortisol level (17%-36%) as compared to corresponding control groups of rats.
It may be concluded, that the pre-gelatinized Maca-GO as used in this study has low toxicity and appears to be safe for short-term and extended use as dietary supplement or in functional dietary preparations. Different responses observed in male and female rats to both different levels of Maca-GO intake and the length of its administration warrant further more detail study.
Maca ( Lepidium peruvianum Chacon) jest rośliną uprawianą w górskich rejonach Andów. Korzeń rośliny od dawna wykorzystywany jest przez miejscową ludność jako warzywo, a także produkt o właściwościach leczniczych. Działa tonizująco, reguluje czynność wydzielniczą tarczycy, zapobiega osteoporozie oraz łagodzi objawy związane z miesiączkowaniem i menopauzą (1). Z tego względu sproszkowany i poddany żelatynizacji na drodze fizycznej surowiec znalazł zastosowanie jako produkt leczniczy, m.in. do produkcji preparatu stosowanego u kobiet w okresie wczesnej menopauzy (2).
Wcześniejsze badania własne wykazały, że Maca żelatynizowana w dawce maksymalnej 7,5 g/kg masy ciała, jaką udało się podać szczurom (produkt pęcznieje w środowisku wodnym), nie wywiera działania toksycznego. Stąd zaistniała potrzeba wyjaśnienia, czy Maca żelatynizowana podawana przez dłuższy okres czasu w tej dawce, a także w dawce 10-krotnie mniejszej, odznacza się działaniem toksycznym.
Celem badań było określenie toksyczności podprzewlekłej Macy żelatynizowanej na potrzeby rejestracyjne preparatów otrzymywanych z tego produktu.
MATERIAŁ I METODY
Preparat użyty do badań
Do badań toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej użyto preparatu w postaci sproszkowanej pod nazwą Maca żelatynizowana (Maca-GO), dostarczonego przez firmę TTD International Pty Ltd (Sydney, Australia).
Zwierzęta doświadczalne
W badaniach użyto 60 szczurów rasy Sprague-Dowley: 30 samic o masie ciała (mc.) w granicach 240-250 g oraz 30 samców o mc. w granicach 340-350 g.
Przeprowadzenie badań
Określenie korzeń toksyczności podprzewlekłej doustnej Macy GO prowadzono w oparciu o wytyczne OECD (3). Szczurom obojga płci w pozycji pionowej, unieruchomionym przez podającego, wprowadzano do żołądka za pomocą sondy preparat Maca GO zawieszony w wodzie destylowanej w dawce 0,75 g/kg mc. i 7,5 g/kg mc. (najwyższa dawka jaką udało się podać zwierzętom). Preparat podawano pięć razy w tygodniu przez 90 dni. W grupie kontrolnej zwierzętom podawano odpowiednią ilość wody destylowanej.
Użyto 3 grupy zwierząt: kontrolną i dwie badane (0,75 i 7,5 g/kg mc.), po 20 zwierząt w grupie. Podczas całego doświadczenia zwierzęta karmione były paszą standardową Muligran z nieograniczonym dostępem do wody. Szczury przed doświadczeniem i po 90 dniach doświadczenia ważono. Po zakończeniu badań szczury skrwawiano w narkozie thiopentalowej, celem pobrania krwi do badań biochemicznych, a następnie przeprowadzano sekcję zwierząt i pobierano narządy wewnętrzne do badań histopatologicznych oraz mięśnie szkieletowe i kości do badań chemicznych.
W ramach badań biochemicznych określano morfologię krwi oraz zawartość w surowicy krwi: glukozy, cholesterolu całkowitego, HDL i LDL, triglicerydów, sodu, potasu, żelaza, hormonów: kortyzolu, ACTH, TSH, progesteronu, estradiolu i LH.
Badania histopatologiczne obejmowały wątrobę, śledzionę, trzustkę, nerki i moczowody, a także macicę (samice) oraz stercz, nasieniowody i jądra (samce).
Badania chemiczne uwzględniały oznaczanie w homogenacie mięśni i kości szczurów zawartości suchej masy, popiołu, białka całkowitego, lipidów całkowitych, wapnia i fosforu. Do tego celu używano obu tylnych kończyn zwierząt doświadczalnych obojga płci.
WYNIKI BADAŃ
Badania toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej w dawce 0,75 g/kg mc.
Wyniki badań zebrane w tabeli 1 wskazują, że w okresie 90-dniowego podawania preparatu Maca-GO w dawce 0,75 g/kg m.c., zarówno w grupach kontrolnych, jak i badanych samców i samic, obserwowano statystycznie znamienny wzrost masy ciała zwierząt, przy czym był on zdecydowanie wyższy w grupach kontrolnych w porównaniu do grup badanych. Szczególnie wyraźnie można to zaobserwować w przypadku samic otrzymujących długotrwale badany preparat.
Tabela 1. Zmiana masy ciała szczurów w okresie 90-dniowego podawania preparatu Maca-GO w dawce 0,75 g/kg m.c.
Grupa zwierzątMasa ciała początkowa (g/kg)Masa ciała po okresie podawania (g/kg)Zmiana masy ciała (%)Stopień istotności
Samce
  grupa kontrolna
  grupa badana
Samice
  grupa kontrolna
  grupa badana

350 ? 8,0
350 ? 8,3

240 ? 6,4
250 ? 5,9

420 ? 8,9
410 ? 4,9

300 ? 8,8
270 ? 5,8

+ 20,0
+ 17,1

+ 25,0
+ 8,0

p < 0,001
p < 0,001

p < 0,001
p < 0,002
Badania elementów morfotycznych krwi (tab. 2), ujęte dla całej populacji badanych zwierząt, bez podziału na samce i samice, wykazały tylko nieznaczny spadek zawartości hemoglobiny w grupie zwierząt otrzymujących preparat Maca-GO. Pozostałe elementy morfotyczne krwi oznaczane u zwierząt badanych nie różniły się w żaden istotny sposób w porównaniu do grupy zwierząt kontrolnych.
Tabela 2. Elementy morfotyczne krwi oznaczone w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO podawanego szczurom w dawce 0,75 g/kg mc.
Elementy morfotyczne krwiGrupa kontrolnaGrupa badanaStopień istotności
Liczba krwinek białych WBC (w 1 ?l)6,1 ? 2,26,5 ? 3,6p = 0,66
Liczba krwinek czerwonych RBC (w 1 ?l)6,5 ? 0,86,1 ? 1,3p = 0,29
Zawartość hemoglobiny HGB (g/dl)13,4 ? 0,912,3 ? 2,3p = 0,07
Hematokryt HCT (%)35,2 ? 2,933,2 ? 3,9p = 0,11
Średnia objętość krwinki czerwonej MCV (fl)54,8 ? 4,856,3 ? 7,9p = 0,52
Średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej MCH (pg)20,9 ? 1,820,4 ? 1,8p = 0,42
Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej MCHC (g/dl)38,2 ? 1,836,7 ? 4,4p = 0,22
Liczba krwinek płytkowych PLT (w 1 ?l)778 ? 86730 ? 123p = 0,22
Liczba limfocytów LYMPH% (%)76,3 ? 10,773,1 ? 3,72p = 0,29
Liczba limfocytów LYMPH (w 1 ?l)4,5 ? 1,44,8 ? 2,6p = 0,74
Miara rozkładu krwinek czerwonych RDW-CV (%)15,2 ? 2,716,3 ? 3,1p = 0,29
Wskaźnik krwinek płytkowych PDW (fl)17,4 ? 0,917,5 ? 0,9p = 0,72
Średnia wielkość krwinek płytkowych MPV (fl)6,5 ? 0,66,3 ? 0,7p = 0,46
Natomiast badania biochemiczne surowicy krwi zwierząt otrzymujących doustnie przez 90-dni preparat Maca-GO w dawce 0,75 g/kg mc., przedstawione w tabeli 3, wykazały w porównaniu do zwierząt kontrolnych istotne zmiany w przypadku kortyzolu oraz na granicy istotności w przypadku glukozy, cholesterolu LDL i żelaza. W przypadku kortyzolu i cholesterolu LDL obserwowano obniżenie zawartości tych parametrów, natomiast w przypadku glukozy i żelaza wzrost zawartości tych parametrów w surowicy krwi. Pozostałe parametry biochemiczne krwi nie wykazywały w trakcie podawania badanego preparatu wyraźnych zmian.
Tabela 3. Badania biochemiczne w surowicy krwi oznaczane w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO podawanego szczurom w dawce 0,75 g/kg mc.
Cechy biochemiczne surowicy krwiGrupa kontrolnaGrupa badanaStopień istotności
Glukoza (mg/dl)89 ? 30106 ? 19p = 0,08
Cholesterol całkowity (mg/dl)77 ? 1575 ? 15p = 0,75
Cholesterol HDL (mg/dl)32 ? 632 ? 7p = 0,87
Cholesterol LDL (mg/dl)14 ? 412 ? 3p = 0,06
Triglicerydy (mg/dl)59 ? 2261 ? 15p = 0,78
Sód (mmol/l)138 ? 4136 ? 3p = 0,15
Potas (mmol/l)4,8 ? 0,94,3 ? 0,8p = 0,13
Żelazo (?g/dl)113 ? 23136 ? 42p = 0,08
Kortyzol (nmol/l)4.7 ? 2,13,0 ? 1,8p < 0,03
ACTH (pg/ml)108 ? 10571 ? 85p = 0,31
Hormon TSH (?IU/ml)0,23 ? 0,10,19 ? 0,1p = 0,35
Progesteron (ng/ml) - samice5,6 ? 3,19,1 ? 8,3p = 0,33
Estradiol (pg/ml) - samice51,5 ? 20,950,3 ? 17,2p = 0,91
Hormon LH (mIU/ml) - samice0,10 ? 0,010,11 ? 0,03p = 0,61
Badania histopatologiczne wątroby, trzustki, śledziony, nerek oraz narządów płciowych po 90-dniowym podawaniu doustnym preparatu Maca-GO w dawce 0,75 g/kg mc. (tab. 4), nie wykazały żadnych istotnych zmian w budowie w porównaniu do narządów zwierząt kontrolnych.
Tabela 4. Obraz histopatologiczny narządów wewnętrznych szczurów kontrolnych oraz szczurów po 90-dniowym doustnym podawaniu preparatu Maca-GO w dawce 0,75 g/kg mc.
Badany narządObraz histopatologiczny
Szczury kontrolne
Samce
   wątroba
   trzustka
   śledziona
   nerki

   jądra
Samice
   wątroba
   trzustka
   śledziona
   macica
Szczury badane
Samce
   wątroba
   trzustka
   śledziona
   nerki
   jądra
Samice
   wątroba
   trzustka
   nerki
   macica


pojedyncze, drobne śródzrazikowe ogniska zapalne złożone z limfocytów oraz wylewy krwi; prawidłowe utkanie wątroby
prawidłowe utkanie trzustki
z cechami świeżego przekrwienia biernego i złogami hemosyderyny
pojedyncze drobne nacieki limfocytarne w warstwie korowej oraz ogniskowe torbielowate poszerzenie światła cewek krętych i zbiorczych z obecnością homogennej, eozynochłonnej substancji
niezmienione utkanie

pojedyncze nacieki zapalne i śródzrazikowe o niewielkim nasileniu; prawidłowe utkanie wątroby
prawidłowe utkanie trzustki
przekrwienie znacznego stopnia z obecnością obfitych złogów hemosyderyny
na granicy szyjki i trzonu macicy obecny ropień śródścienny


obecne drobne, pojedyncze śródzrazikowe skupiska limfocytów
obraz przeciętnej normy
utkanie z cechami świeżego przekrwienia
ogniskowo światło cewek krętych i zbiorczych torbielowato poszerzone z zastojem homogennej eozynochłonnej treści
prawidłowe utkanie gonady

prawidłowe utkanie wątroby
budowa prawidłowa
ogniskowo światło cewek krętych i zbiorczych torbielowato poszerzone z zastojem homogennej eozynochłonnej treści
brak utkania gonady
Badania toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej w dawce 7,5 g/kg mc.
Wyniki badań zebrane w tabeli 5 wskazują, że w okresie 90-dniowego podawania preparatu Maca-GO w dawce 7,5 g/kg mc., zarówno w grupach kontrolnych, jak i badanych samców i samic, obserwowano statystycznie znamienny wzrost masy ciała zwierząt, przy czym był on zdecydowanie wyższy w grupach kontrolnych w porównaniu do grup badanych. W przypadku samców wzrost masy ciała po długotrwałym podawaniu badanego preparatu wzrósł średnio w grupie kontrolnej o 20%, a w grupie badanej o 14,3%. Natomiast w przypadku samic wartości te kształtowały się odpowiednio na poziomie 25 i 8%.
Tabela 5. Zmiana masy ciała szczurów w okresie 90-dniowego podawania preparatu Maca-GO w dawce 7,5 g/kg mc.
Grupa zwierzątMasa ciała początkowa (g/kg)Masa ciała po okresie podawania (g/kg)Zmiana masy ciała (%)Stopień istotności
Samce
  grupa kontrolna
  grupa badana
Samice
  grupa kontrolna
  grupa badana

350 ? 8,0
350 ? 7,5

240 ? 6,4
250 ? 5,8

420 ? 8,9
400 ? 2,6

300 ? 8,8
270 ? 6,1

+ 20,0
+ 14,3

+ 25,0
+ 8,0

p < 0,001
p < 0,001

p < 0,001
p < 0,002
Badania elementów morfotycznych krwi (tabela 6), ujęte dla całej populacji badanych zwierząt, bez podziału na samce i samice, nie wykazały żadnych istotnych różnic pomiędzy zwierzętami kontrolnymi i otrzymującymi długotrwale w dużej dawce preparat Maca-GO.
Tabela 6. Elementy morfotyczne krwi oznaczone w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO podawanego szczurom w dawce 7,5 g/kg mc.
Elementy morfotyczne krwiGrupa kontrolnaGrupa badanaStopień istotności
Liczba krwinek białych WBC (w 1 ?l)6,1 ? 2,25,9 ? 2,2p = 0,85
Liczba krwinek czerwonych RBC (w 1 ?l)6,5 ? 0,86,2 ? 0,8p = 0,35
Zawartość hemoglobiny HGB (g/dl)13,4 ? 0,912,9 ? 1,3p = 0,15
Hematokryt HCT (%)35,2 ? 2,934,1 ? 3,6p = 0,34
Średnia objętość krwinki czerwonej MCV (fl)54,8 ? 4,255,2 ? 2,8p = 0,77
Średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej MCH (pg)20,9 ? 1,820,9 ? 1,6p = 0,93
Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej MCHC (g/dl)38,2 ? 1,837,8 ? 1,9p = 0,55
Liczba krwinek płytkowych PLT (w 1 ?l)778 ? 86721 ? 135p = 0,17
Liczba limfocytów LYMPH% (%)76,3 ? 10,774,4 ? 4,44p = 0,51
Liczba limfocytów LYMPH (w 1 ?l)4,5 ? 1,44,4 ? 1,4p = 0,74
Miara rozkładu krwinek czerwonych RDW-CV (%)15,2 ? 2,714,6 ? 1,8p = 0,51
Wskaźnik krwinek płytkowych PDW (fl)17,4 ? 0,917,9 ? 1,1p = 0,17
Średnia wielkość krwinek płytkowych MPV (fl)6,5 ? 0,66,8 ? 0,9p = 0,26
Badania biochemiczne surowicy krwi zwierząt otrzymujących doustnie przez 90-dni preparat Maca-GO w dawce 7,5 g/kg mc. (tab. 7) wykazały w porównaniu do zwierząt kontrolnych istotne zmiany w przypadku glukozy, potasu i progesteronu. Zawartość glukozy w surowicy krwi zwierząt badanych była podwyższona podobnie jak w poprzednich doświadczeniach (o około 26%). Poziom potasu był niższy w porównaniu do kontroli o 21%, natomiast poziom progesteronu był wyższy w porównaniu do kontroli prawie dwukrotnie. Pozostałe parametry biochemiczne krwi nie wykazywały w trakcie podawania badanego preparatu wyraźnych zmian.
Tabela 7. Badania biochemiczne w surowicy krwi oznaczane w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO podawanego szczurom w dawce 7,5 g/kg mc.
Cechy biochemiczne surowicy krwiGrupa kontrolnaGrupa badanaStopień istotności
Glukoza (mg/dl)89 ? 30112 ? 17p < 0,01
Cholesterol całkowity (mg/dl)77 ? 1671 ? 19p = 0,29
Cholesterol HDL (mg/dl)32 ? 630 ? 9p = 0,42
Cholesterol LDL (mg/dl)14 ? 413 ? 5p = 0,31
Triglicerydy (mg/dl)59 ? 2258 ? 16p = 0,89
Sód (mmol/l)138 ? 4138 ? 4p = 0,77
Potas (mmol/l)4,8 ? 0,93,8 ? 0,4p < 0,0003
Żelazo (?g/dl)113 ? 23124 ? 51p = 0,45
Kortyzol (nmol/l)4,7 ? 2,13,9 ? 2,2p = 0,38
ACTH (pg/ml)108 ? 10574 ? 55p = 0,26
Hormon TSH (?IU/ml)0,23 ? 0,10,24 ? 0,2p = 0,83
Progesteron (ng/ml) - samice5,5 ? 2,910,6 ? 5,8p < 0,04
Estradiol (pg/ml) - samice51,5 ? 20,546,6 ? 20,1p = 0,90
Hormon LH (mIU/ml) - samice0,10 ? 0,010,10 ? 0,01p = 0,33
Badania histopatologiczne wątroby, trzustki, śledziony, nerek oraz narządów płciowych po 90-dniowym podawaniu doustnym preparatu Maca-GO w dawce 7,5 g/kg mc. (tab. 8), nie wykazały żadnych istotnych zmian w budowie w porównaniu do narządów zwierząt kontrolnych. Należy dodać, że narządy wszystkich zwierząt użytych w doświadczeniu, zarówno kontrolnych jak i badanych, w obrazie histopatologicznym wykazywały nieznaczne zmiany patologiczne wskazujące na to, że wszystkie zwierzęta prawdopodobnie narażone były w tym czasie na bliżej niezidentyfikowane czynniki chorobowe. W związku z powyższym odnosi się wrażenie, że obraz histopatologiczny narządów zwierząt kontrolnych bardziej odbiegał od normy w porównaniu do obrazu histopatologicznego narządów zwierząt otrzymujących długotrwale preparat Maca-GO.
Tabela 8. Obraz histopatologiczny narządów wewnętrznych szczurów po 90-dniowym doustnym podawaniu preparatu Maca-GO w dawce 7,5 g/kg m.c.
Badany narządObraz histopatologiczny
Szczury kontrolne
Samce
  wątroba
  trzustka
  śledziona
  nerki

  jądra
Samice
  wątroba
  trzustka
  śledziona
  macica
Szczury badane
Samce
  wątroba
  trzustka
  jądra
Samice
  wątroba
  nerki


pojedyncze, drobne śródzrazikowe ogniska zapalne złożone z limfocytów oraz wylewy krwi; prawidłowe utkanie wątroby
prawidłowe utkanie trzustki
z cechami świeżego przekrwienia biernego i złogami hemosyderyny
pojedyncze drobne nacieki limfocytarne w warstwie korowej oraz ogniskowe torbielowate poszerzenie światła cewek krętych i zbiorczych z obecnością homogennej, eozynochłonnej substancji
niezmienione utkanie

pojedyncze nacieki zapalne i śródzrazikowe o niewielkim nasileniu; prawidłowe utkanie wątroby
prawidłowe utkanie trzustki
przekrwienie znacznego stopnia z obecnością obfitych złogów hemosyderyny
na granicy szyjki i trzonu macicy obecny ropień śródścienny, drobne pojedyncze nacieki zapalne śródzrazikowe złożone z limfocytów


utkanie bez zmian mikroskopowych z cechami świeżego przekrwienia
bez zmian mikroskopowych
prawidłowe utkanie gonady

pojedyncze, drobne, śródzrazikowe skupiska limfocytów; prawidłowe utkanie wątroby
w śródmiąższu obecne, pojedyncze niewielkie nacieki z komórek jednojądrzastych o typie limfocytów; światło cewek zbiorczych poszerzone i wypełnione homogenną, eozynochłonną substancją
Zawartość białka, lipidów i makroelementów w mięśniach szkieletowych i kościach szczurów otrzymujących długotrwale preparat Maca-GO
Wyniki analiz chemicznych dotyczące suchej masy, popiołu, białka i lipidów całkowitych oraz zawartości wapnia i fosforu w homogenacie mięśni gładkich i kości szczurów otrzymujących w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparat Maca-GO w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg mc. zostały zebrane w tabeli 9. Przeprowadzone badania wskazują, że homogenaty mięśni szkieletowych i kości zwierząt z grup kontrolnych i badanych, niezależnie od płci, nie różniły się istotnie pod względem suchej masy, zawartości popiołu i białka całkowitego. Natomiast w homogenatach mięśni szkieletowych i kości samców otrzymujących długotrwale badany preparat stwierdzono wyraźne obniżenie zawartości lipidów całkowitych w porównaniu do zwierząt kontrolnych (w granicach 17-19%), a w przypadku homogenatu mięśni i kości samic otrzymujących długotrwale badany preparat stwierdzono wyraźny wzrost zawartości lipidów w porównaniu do materiału kontrolnego (w granicach 27-30%).
Tabela 9. Zawartość białka, lipidów i makroelementów w mięśniach szkieletowych i kościach szczurów otrzymujących w ramach toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg mc.
Badane zwierzętaSucha masa (%)Popiół (%)Białko całkowite (%)Lipidy całkowite (%)Wapń (%)Fosfor (%)
Samce (kontrola)36,607,1623,216,001,941,26
Samce (0,75 g/kg)37,207,8524,264,912,151,51
Samce (7,5 g/kg)35,836,8323,984,982,021,38
Samice (kontrola)35,617,3523,614,021,971,29
Samice (0,75 g/kg)36,887,3823,036,172,091,32
Samice (7,5 g/kg)36,387,5523,485,332,051,42
Analiza zawartości makroelementów w homogenatach mięśni szkieletowych i kości badanych szczurów wskazuje, że zwierzęta obojga płci otrzymujące długotrwale preparat Maca-GO w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg mc. odznaczały się wyższym poziomem wapnia (średnio o 4,8%) i fosforu (średnio o 10,4%) w wymienionych tkankach w porównaniu do zwierząt kontrolnych.
PODSUMOWANIE BADAŃ
Masa ciała zwierząt i elementy morfotyczne krwi
W trakcie długotrwałego podawania preparatu Maca-GO stwierdzono różnicę w masie ciała samców i samic w odniesieniu do zwierząt kontrolnych. Po 90 dniach doświadczenia u samców i u samic, niezależnie od dawki, stwierdzono znacznie mniejszy przyrost masy ciała w porównaniu do zwierząt kontrolnych. W przypadku samców wynosił on od 14,3 do 17,1%, a w przypadku samic 8,0%.
Elementy morfotyczne krwi
Elementy morfotyczne krwi nie wykazywały odchyleń od normy w porównaniu do zwierząt kontrolnych, niezależnie od dawki preparatu podawanego zwierzętom doświadczalnym.
Parametry biochemiczne krwi
Badania biochemiczne po 90-dniowym doustnym podawaniu preparatu Maca-GO w dawce 0,75 i 7,5 g/kg mc. wykazały istotne zmiany w poziomie glukozy w surowicy krwi (wzrost od 19 do 26% w odniesieniu do zwierząt kontrolnych), kortyzolu (obniżenie od 17 do 36% w porównaniu do kontroli) oraz progesteronu u samic (wzrost od 63 do 93% w porównaniu do kontroli).
Obraz histopatologiczny narządów wewnętrznych
W trakcie badań toksyczności podprzewlekłej doustnej 90-dniowej preparatu Maca-GO, podawanego szczurom w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg masy ciała, nie stwierdzono istotnych zmian w obrazie histopatologicznym narządów wewnętrznych zwierząt.
Białko, lipidy i makroelementy w mięśniach szkieletowych i kościach
Stwierdzono, że homogenaty mięśni szkieletowych i kości zwierząt otrzymujących przez 90 dni preparat Maca-GO w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg mc. nie różnią się od homogenatów zwierząt kontrolnych pod względem białka całkowitego, natomiast w próbkach pochodzących od samców stwierdzono obniżenie zawartości lipidów całkowitych (w granicach 17-19%), a w przypadku samic wzrost zawartości lipidów (w granicach 27-30%). Ponadto w homogenatach mięśni szkieletowych i kości zwierząt obojga płci stwierdzono wyższy poziom wapnia (średnio o 4,8%) i fosforu (średnio o 10,4%) w porównaniu do zwierząt kontrolnych.
WNIOSKI
1. Długotrwałe (90-dniowe) podawanie doustne preparatu Maca-GO szczurom obojga płci w dawkach 0,75 i 7,5 g/kg mc. nie wskazuje na jego szkodliwe oddziaływanie na organizm badanych zwierząt doświadczalnych.
2. W trakcie długotrwałego podawania preparatu Maca-GO szczurom obserwuje się korzystny wzrost poziomu progesteronu w surowicy krwi samic oraz wapnia i fosforu w mięśniach i kościach zwierząt obojga płci.
3. Długotrwałe podawanie preparatu Maca-GO powoduje niewielki wzrost zawartości lipidów całkowitych w tkance ciała samic, a także wzrost poziomu glukozy i obniżenie poziomu kortyzolu w surowicy krwi zwierząt obojga płci. Stąd przy długotrwałym stosowaniu preparatów zawierających Macę żelatynizowaną wydaje się celowe kontrolowanie gospodarki węglowodanowo-lipidowej u chorych.
4. Przeprowadzone badania toksyczności podprzewlekłej doustnej Macy żelatynizowanej (preparatu Maca-GO) wskazują na możliwość bezpiecznego stosowania tego produktu w lecznictwie.
Piśmiennictwo
1. Lutomski J.: Maca – żywność energetyzująca czy lek? Post. Fitoter. 2001, Nr 2-3, 15. 2.Ostrowski-Meissner H., Kapczyński W. i wsp.: Próba zastosowania Maca ( Lepidium peruvianum) u kobiet w okresie wczesnej menopauzy. Post. Fitoter. 2003, Nr 1, 19. 3.Wytyczna 408 OECD. Toksyczność podprzewlekła doustna – gryzoń: badanie 90-dniowe. Wyd. Inst. Med. Pracy i Zdrowia Środowisk., Tom II, Sosnowiec 1997.
Postępy Fitoterapii 1-2/2005
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii