Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Postępy Fitoterapii » 2/2009 » Działanie propolisu krajowego na drobnoustroje chorobotwórcze pochodzące od ludzi i zwierząt
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2009, s. 98-105
*Bogdan Kędzia1, Anna Kędzia2, Przemysław Dudko3, Elżbieta Hołderna-Kędzia1

Działanie propolisu krajowego na drobnoustroje chorobotwórcze pochodzące od ludzi i zwierząt

THE ACTIVITY OF POLISH PROPOLIS ON THE PATHOGENIC MICROORGANISMS OF HUMAN AND animal ORIGIN
1Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. Grzegorz Spychalski
2Katedra Mikrobiologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Anna Kędzia
3Katedra Weterynarii Rolniczej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Jędrzej Jaśkowski
Summary
The results of studies on the activity of ethanol extracts from propolis (EEP) against aerobic and anaerobic bacteria, fungi and pathogenic protozoa showed the highest sensitivity of anaerobic bacteria (MIC=0.03-3 mg/ml) to this product. The mean antibacterial activity showed EEP against Gram-positive and Gram-negative cocci, coryenbacteria and mycobacteria (MIC=0.075-10 mg/ml) also protozoa (MIC=0.05-9 mg/ml). It should be added that the few data indicate the killing of staphylococci only in concentration 12-21 mg/ml and Entamoeaba histolytica survived in presence of 20 mg/ml EEP.
The least sensibility to EEP had Gram-negative bacteria (fermentative and non-fermentative) (MIC=4-20 mg/ml EEP) also yeast fungi and moulds (MIC=5->25 mg/ml EEP).
Polecane książki z księgarni medycznej udoktora.pl:
Suplement diety a zdrowie, Jarosz Mirosław
Suplement diety a zdrowie
Pełnia życia, Błaszczyszyn Maja
Pełnia życia
Zdrowi stulatkowie, Robbins John
Zdrowi stulatkowie
Liczne publikacje krajowe, dotyczące działania przeciwdrobnoustrojowego ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) wskazują, że wrażliwość bakterii, grzybów i pierwotniaków na ten produkt znacznie się różni. Dotyczy to zarówno poszczególnych szczepów i gatunków, jak i całych grup drobnoustrojów.
Dla przykładu Stojko i Furowicz (1) wyizolowali gronkowce złociste ( S. aureus) wrażliwe na 0,075 mg/ml EEP, natomiast Starzyk i Doleżal (2) określili wrażliwość wyizolowanych przez siebie gronkowców złocistych na 3-4 mg/ml EEP.
Istnieją także duże różnice we wrażliwości na EEP pomiędzy gatunkami należącymi do tego samego rodzaju drobnoustrojów. Przykładem mogą być bakterie beztlenowe należące do gatunku Fusobacterium russii wrażliwe w większości na 0,01-0,06 mg/ml EEP i bakterie beztlenowe należące do gatunku Fusobacterium nucleatum wrażliwe w większości dopiero na stężenia 1-3 mg/ml EEP (3).
Innym przykładem może być grupa ziarniaków Gram-dodatnich, której przedstawiciele wrażliwi są na działanie EEP w granicach stężeń 0,05-1 mg/ml i grupa pałeczek Gram-ujemnych, której przedstawiciele ulegają działaniu EEP dopiero w stężeniach 5-20 mg/ml (4).
Różnice te wynikają z wielu powodów. Przede wszystkim ważnym czynnikiem jest skład chemiczny propolisu, zależny od roślin, z których zbierany jest surowiec i pory jego zbioru (5). Duży wpływ na wyniki oznaczeń ma także pochodzenie szczepów (ludzkie i zwierzęce), ich zjadliwość, oporność na antybiotyki, a także metodyka przeprowadzonych badań (działanie bakteriostatyczne lub bakteriobójcze, wielkość inokulum, użyte podłoże bakteriologiczne, warunki inkubacji).
W tej sytuacji wydawało się celowe przeprowadzenie analizy badań krajowych pod kątem działania przeciwdrobnoustrojowego EEP i wyciągnięcie na tej podstawie bardziej ogólnych wniosków odnośnie wrażliwości poszczególnych grup drobnoustrojów na ten produkt.
Bakterie tlenowe
Badania krajowe, dotyczące działania EEP, obejmują ziarniaki Gram-dodatnie i Gram-ujemne, maczugowce, prątki oraz pałeczki Gram-ujemne fermentujące i niefermentujące.
Jako jedni z pierwszych w kraju zagadnienie to zaczęli badać Scheller i wsp. (6). Stwierdzili oni, że najbardziej wrażliwe na EEP okazały się szczepy maczugowców i prątków (<1 mg/ml). Średnią wrażliwość wykazywały ziarniaki Gram-dodatnie z rodzaju Staphylococcus i Diplococcus oraz ziarniaki Gram-ujemne Neisseria catarrhalis (MIC=1-3 mg/ml). Najmniejszą wrażliwość okazywały bakterie należące do ziarniaków Gram-dodatnich z rodzaju Enterococcus oraz pałeczki Gram-ujemne fermentujące i niefermentujące z rodzajów: Escherichia, Klebsiella, Proteus, Salmonella i Pseudomonas (MIC=7-10 mg/ml) (tab. 1). Wszystkie wyizolowane drobnoustroje pochodziły z materiału zwierzęcego.
Tabela 1. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na drobnoustroje chorobotwórcze dla zwierząt (wg 6).
Rodzaj i gatunek drobnoustrojówMIC (mg/ml)
Ziarniaki Gram-dodatnie
Staphylococcus aureus
Staphylococcus aureus
Diplococcus pneumoniae
Enterococcus faecalis
Enterococcus faecalis

>13
13
11
>10
>10
Ziarniaki Gram-ujemne
Neisseria catarrhalis

>1
Maczugowce
Corynebacterium diphteriae
Corynebacterium hoffmanii

<1
<1
Prątki
Mycobacterium tuberculosis
Mycobacterium tuberculosis

<1
<1
Pałeczki Gram-ujemne fermentujące
Escherichia coli
Klebsiella ozenae
Proteus morganii
Salmonella typhimurium

>10
>10
>10
>10
Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące
Pseudomonas aeruginosa
Pseudomonas aeruginosa

17
10
Badania Kędzi (4) dały podobne efekty. Na EEP większą wrażliwość wykazywały gronkowce z rodzaju Staphylococcus, paciorkowce z rodzaju Streptococcus i maczugowce z rodzaju Corynebacterium (MIC=0,05-1,0 mg/ml) w porównaniu do paciorkowców kałowych z rodzaju Enterococcus, a także pałeczek z rodzajów Escherichia, Klebsiella, Proteus i Pseudomonas (MIC=0,5-20,0 mg/ml) (tab. 2). W badaniach użyto szczepów wyizolowanych z materiału szpitalnego.
Tabela 2. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na drobnoustroje chorobotwórcze dla człowieka (wg 4).
Rodzaje i gatunki drobnoustrojówMIC (mg/ml)
metoda rozcieńczeń seryjnych 1metoda rozcieńczeń seryjnych 2metoda krążków bibułowych
Ziarniaki Gram-dodatnie
Staphylococcus aureus
Staphylococcus epidermidis
Streptococcus pyogenes
Enterococcus faecalis

1,0
0,75
0,25
2,5

0,25
0,1
0,05
0,5

1,0
0,5
1,0
5,0
Maczugowce
Corynebacterium hoffmanii

1,0

0,1

0,5
Pałeczki Gram-ujemne fermentujące
Escherichia coli
Klebsiella pneumoniae
Proteus vulgaris

20,0
20,0
15,0

5,0
5,0
5,0

15,0
15,0
5,0
Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące
Pseudomonas aeruginosa

20,0

5,0

15,0
Kolejne prace także potwierdzają różnice we wrażliwości bakterii tlenowych Gram-dodatnich i Gram-ujemnych (2, 7). Jednak różnice te nie były tak duże. A mianowicie Starzyk i Doleżal (2) stwierdzili, że najmniejsze stężenia bakteriobójcze (MBC) dla EEP wynoszą w przypadku gronkowców złocistych ( S. aureus) 3-4 mg/ml, natomiast dla pałeczek Gram-ujemnych ( E. coli, K. pneumoniae, P. vulgaris, S. enteritidis, S. typhimurium, S. sonnei, P. aeruginosa) wynoszą one 4-9 mg/ml. Badania prowadzono na 300 szczepach izolowanych z materiału klinicznego (tab. 3). Z kolei Dobrowolski i wsp. (7) wykazali, że średnice stref zahamowania wzrostu bakterii Gram-dodatnich (z rodzaju S taphylococcus, Streptococcus, Diplococcus i Corynebacterium) wokół krążków bibułowych zawierających EEP są większe (12-17 mm) w porównaniu do stref zahamowania wzrostu bakterii Gram-ujemnych (z rodzajów Escherichia, Salmonella i Shigella) wokół analogicznych krążków zawierających EEP (11-13 mm) (tab. 4). Wskazuje to na nieco większą wrażliwość na EEP bakterii Gram-dodatnich niż Gram--ujemnych.
Tabela 3. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na bakterie chorobotwórcze pochodzące ze środowiska szpitalnego (wg 2).
Rodzaje i gatunki drobnoustrojówLiczba szczepówMBC (mg/ml)
1234567
Ziarniaki Gram-dodatnie
Staphylococcus aureus

101

52

49
Pałeczki Gram-ujemne fermentujące
Escherichia coli
Klebsiella pneumoniae
Proteus vulgaris
Salmonella enteritidis
Salmonella typhimurium
Shigella sonnei

53
32
39
27
1
1

4

14
8
7

35
24
9
9
1



23
18

1
Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące
Pseudomonas aeruginosa

46

10

36
Łącznie
Procent
300
100
0
0
0
0
52
17,3
53
17,7
29
9,7
88
29,3
78
26,0
Tabela 4. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na bakterie chorobotwórcze pochodzące ze środowiska szpitalnego (wg 7).
Rodzaje i gatunki drobnoustrojówŚrednice stref zahamowania wzrostu szczepów wokół krążków bibułowych (mm)*
Ziarniaki Gram-dodatnie
Staphylococcus aureus
Streptococcus pyogenes
Streptococcus viridans
Diplococcus pneumoniae
Corynobacterium diphteriae

16
17
16
14
12
Bakterie Gram-ujemne
Escherichia coli
Salmonella typhi
Salmonella paratyphi
Shigella flexneri

13
11
11
12
*Autorzy przyjęli strefę wokół krążka większą od 10 mm jako efekt pozytywnego działania EEP na bakterie
Dość duże zróżnicowanie we wrażliwości na EEP wykryto również w obrębie szczepów klinicznych S. aureus. I tak Scheller i wsp. (8) wśród 62 szczepów gronkowców złocistych określili 8,1% szczepów wrażliwych na stężenie <1 mg/ml EEP, 37,1% szczepów wrażliwych na stężenia 1-3 mg/ml i 54,8% szczepów wrażliwych na stężenia 5-10 mg/ml EEP (tab. 5).
Tabela 5. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na gronkowce chorobotwórcze wyizolowane z materiału szpitalnego (wg 8).
Stopień wrażliwości szczepów S. aureus na EEPKryterium wrażliwości MIC (mg/ml)Badane szczepy
liczbaprocent
Wrażliwe
Średnio wrażliwe
Oporne
<1
1-3
5-10
5
23
34
8,1
37,1
54,8
Łącznie<1-1062100,0
Stojko i Furowicz (1) dla 16 szczepów S. aureus wyizolowanych od psów określili wrażliwość w granicach 0,075-0,3 mg/ml EEP. Podobne wartości otrzymali Kędzia i Hołderna (9) dla 10 szczepów klinicznych S. aureus, a mianowicie 0,2-0,4 mg/ml EEP. Zgoła odmienne wyniki podają Scheller i wsp. (10), którzy oznaczali wrażliwość na EEP 56 szczepów gronkowców złocistych pochodzących od chorych. Na 8,9% szczepów bakteriobójczo działały stężenia 3-9 mg/ml EEP, na 41,1% stężenia 12-15 mg/ml, a na 50,0% szczepów bakteriobójczo działały stężenia 18-21 mg/ml EEP (tab. 6).
Tabela 6. Działanie bakteriobójcze (EEP) na gronkowce wyizolowane z materiału szpitalnego (wg 10).
Stężenie EEP (mg/ml)Wrażliwość na działanie propolisu
liczbaprocent
3-9
12-15
18-21
5
23
28
008,9
041,1
050,0
Łącznie56100,0
W innych badaniach, dotyczących szczepów klinicznych prątków kwasoopornych Mycobacterium, Scheller i wsp. (11) także odnotowali duże zróżnicowanie tych drobnoustrojów we wrażliwości na EEP. Wśród 13 szczepów Mycobacterium chorobotwórczych dla człowieka, stężenie 1,8 mg/ml EEP tylko w 6 przypadkach hamowało wzrost wyizolowanych szczepów. Do zahamowania rozwoju pozostałych 7 szczepów wymagane były stężenia EEP wielokrotnie wyższe (autorzy nie podają jakie).
Bakterie beztlenowe
Badania nad wpływem EEP na drobnoustroje beztlenowe przeprowadzone były w jednym ośrodku krajowym (3, 12, 13). Prezentowane powyżej tabele obejmują całokształt tych badań. Były one prowadzone na 690 szczepach bakterii beztlenowych wyizolowanych ze zmian zapalnych w obrębie jamy ustnej i jamy brzusznej. Wrażliwość wszystkich badanych bakterii beztlenowych mieściła się w granicach 0,01-3 mg/ml EEP. W podsumowaniu można stwierdzić, że bakterie beztlenowe z rodzaju Bacteroides (tab. 7), Peptococcus, Peptostreptococcus i Propionibacterium (tab. 9) oraz Actinomyces, Clostridium i inne (tab. 10) są mniej wrażliwe na EEP (najwięcej szczepów wrażliwych na wysokie stężenia EEP: 1-3 mg/ml), w porównaniu do bakterii beztlenowych z rodzaju Fusobacterium (tab. 8) (najwięcej szczepów wrażliwych na niskie stężenia EEP: 0,01-0,06 mg/ml). Działanie EEP na inne bakterie beztlenowe wyizolowane z materiału klinicznego przedstawiono w tabeli 10. Nie mniej bakterie beztlenowe jako grupa drobnoustrojów należą do bardziej wrażliwych na działanie EEP (stężenia hamujące ich wzrost mieszczą się w granicach 0,01-3 mg/ml) w odniesieniu do pozostałych badanych drobnoustrojów (bakterie tlenowe, grzyby i pierwotniaki).
Tabela 7. Działanie EEP na bakterie beztlenowe z rodzaju Bacteroides izolowane z materiału klinicznego (wg 3, 12, 13).
GatunkiLiczba szczepówWrażliwość na EEP (mg/ml)
1,0-3,00,12-0,50,01-0,06
B. asaccharolyticus
B. bivius
B. corredens
B. distasonis
B. fragilis
B. intermedius
B. melaninogenicus
B. multiacidus
B. oralis
B. ovatus
B. pneumosintes
B. ruminicola subsp. brevis
B. ruminicola subsp. ruminicola
B. thetaiotaomicron
B. vulgatus
Bacteroides sp.
27
3
1
57
29
3
23
17
2
2
5
13
5
25
5
57
8
2
0
30
15
2
4
7
2
2
1
6
3
15
4
25
15
0
01
18
8
1
14
3
0
0
3
5
0
7
1
19
4
1
0
9
6
0
5
7
0
0
1
2
2
3
0
13
Łącznie
Procent
274
100,0
126
46,0
95
34,7
53
19,3
Tabela 8. Działanie EEP na bakterie beztlenowe z rodzaju Fusobacterium izolowane z materiału klinicznego (wg 3, 12, 13).
GatunkiLiczba szczepówWrażliwość na EEP (mg/ml)
1,0-3,00,12-0,50,01-0,06
F. bullosum
F. mortiferum
F. necrophorum
F. nucleatum
F. plauti
F. russii
F. varium
Fusobacterium sp.
9
5
4
34
9
43
13
25
0
3
2
17
2
4
2
10
4
2
1
9
4
5
7
11
5
0
1
8
3
34
4
4
Łącznie
Procent
142
100,0
40
28,2
43
30,3
59
41,5
Tabela 9. Działanie EEP na bakterie beztlenowe z rodzaju Peptococcus, Peptostreptococcus i Propionobacterium izolowane z materiału klinicznego (wg 3, 12, 13).
GatunkiLiczba szczepówWrażliwość na EEP (mg/ml)
1,0-3,00,12-0,50,01-0,06
Peptococcus
P. asaccharolyticus
P. magnus
P. prevotii

5
6
5

1
5
1

1
0
0

3
1
4
Peptostreptococcus
P. anaerobius
P. intermedius
P. micros
P. productus
P. variabilis
Peptostreptococcus sp.

4
4
33
38
2
33

0
4
10
18
0
20

2
0
10
12
1
10

2
0
13
8
1
3
Propionibacterium
P. acnes
P. avidum
P. lymphophilum
Propionibacterium sp.

22
3
14
3

14
3
10
3

7
0
3
0

1
0
1
0
Łącznie
Procent
172
100,0
89
51,7
46
26,7
37
21,6
Tabela 10. Działanie EEP na inne bakterie beztlenowe izolowane z materiału klinicznego (wg 3, 12, 13).
GatunkiLiczba szczepówWrażliwość na EEP (mg/ml)
1,0-3,00,12-0,50,01-0,06
Actinomyces fermenti
Actinomyces israelii
Actinomyces odontolyticus
Actinomyces sp.
Arachnia propionica
Eubacterium lentum
Eubacterium sp.
Leptotrichia buccalis
Veilonella parvula
Clostridium beijerinckii
Clostridium cochlearium
Clostridium histolyticum
Clostridium novyi
Clostridium pasteurianum
Clostridium sardiniensis
Clostridium sp.

Niezidentyfikowane pałeczki Gram-dodatnie
1
1
1
8
4
8
3
20
15
1
1
2
2
2
7
19
7
0
1
1
2
2
6
1
1
10
0
1
1
2
0
5
12
6
1
0
0
1
2
2
1
7
3
0
0
0
0
2
2
5
0
0
0
0
5
0
0
1
12
2
1
0
1
0
0
0
2
1
Łącznie
Procent
102
100,0
51
50,0
26
25,5
25
24,5
Grzyby
W badaniach uwzględniono grzyby drożdżoidalne i grzyby pleśniowe (w tym dermatofity) izolowane zarówno od ludzi, jak i zwierząt.
Z najdawniejszych badań wynika, że EEP hamował wzrost grzybów drożdżoidalnych z rodzaju Candida,wyizolowanych od ludzi i zwierząt w granicach stężeń 2,5-10 mg/ml (4, 6). Późniejsze badania Dudko (14), przeprowadzone na 36 szczepach grzybów drożdżoidalnych wyosobnionych z klinicznych przypadków zapalenia wymion u krów ( mastitis) wykazały, że są one wrażliwe na działanie EEP w granicach stężeń 10-20 mg/ml (tab. 11). Grzyby te, poza rodzajem Candida, należały także do rodzajów: Trichosporon, Pichia i Rhodotorula. Najwięcej wyizolowanych grzybów drożdżoidalnych (72,2%) było wrażliwych na stężenie 10 mg/ml EEP (tab. 11).
Tabela 11. Wpływ EEP na grzyby drożdżoidalne wyizolowane z mleka krów chorych na zapalenie wymion (wg 14).
GatunekLiczba szczepówStężenie EEP hamujące wzrost grzybów drożdżoidalnych (mg/ml)
101520
Candida pseudotropicalis
Candida krusei
Candida brumptii
Candida guilliermondii
Candida curvata
Candida solani
Candida lipolytica
Trichosporon cutaneum
Pichia membranaefaciens
Rhodotorula minuta

Niezidentyfikowane
9
5
4
4
4
1
1
4
1
1
2
6
4
1
3
3
1
1
3
1
1
2
1
0
2
1
0
0
0
0
0
0
0
2
1
1
0
1
0
0
1
0
0
0
Łącznie
Procent
36
100,0
26
72,2
4
11,1
6
16,7
Badania Dobrowolskiego i wsp. (7) wskazują, że do zahamowania wzrostu grzybów drożdżoidalnych z gatunku Cryptococcus neoformans nie wystarczało nawet stężenie 25 mg/ml EEP (tab. 12). Na stężenie to były niewrażliwe także grzyby pleśniowe z gatunków Histoplasma capsulatum i Allescheria mycetomi. Pozostałe badane grzyby pleśniowe z rodzajów Microspora, Phialophora, Piedraia i Trichophyton były wrażliwe na EEP w granicach stężeń 5-20 mg/ml EEP (tab. 12).
Tabela 12. Wpływ ekstraktu etanolowego z propolisu (EEP) na grzyby chorobotwórcze pochodzące ze środowiska szpitalnego (wg 7).
Rodzaje i gatunki grzybówStężenie EEP hamujące wzrost grzybów (mg/ml)
Grzyby drożdżoidalne
Cryptococcus neoformans

>25
Grzyby pleśniowe
Histoplasma capsulatum
Allescheria mycetomi
Microsporum canis
Microsporum gypseum
Phialophora jeanseimei
Piedraia hortai
Trichophyton rubrum
Trichophyton mentagrophytes
Trichophyton cutaneum

>25
>25
10
20
20
10
5
5
5
Pierwotniaki
Wyniki badań przeprowadzonych przez Suchego (15) wskazują, że rzęsistek pochwowy ( Trichomonas vaginalis) ulegał całkowitemu zniszczeniu pod wpływem 24-godzinnego działania EEP w stężeniach 3-9 mg/ml. Starzyk i wsp. (16) opisują podobne działanie EEP już w stężeniu 0,15 mg/ml. Natomiast stężenia niższe (0,05-0,005 mg/ml) unieczynniały komórki T. vaginalis po dłuższym czasie (120-144 godz.).
W przypadku Toxoplasma gondii działanie EEP, niszczące żywe formy tego pierwotniaka w ciągu 24 godz., obserwowano w stężeniach 0,05-0,15 mg/ml (16). Niższe stężenia EEP (0,005-0,0005 mg/ml) działały letalnie na T. gondii po 48-72 godz.
Natomiast badania Dobrowolskiego i wsp. (7), odnośnie działania EEP na komórki ameby Entamoeba histolytica, zakończyły się niepowodzeniem. Stwierdzono, że ameba ta przeżywała 24-godzinny kontakt z EEP w stężeniach 5-20 mg/ml.
Podsumowanie badań
Wyniki zbiorcze przytoczonych powyżej badań dla bakterii tlenowych i beztlenowych przedstawiono w tabeli 13, a dla grzybów i pierwotniaków w tabeli 14. Działanie EEP na poszczególne grupy drobnoustrojów chorobotwórczych dla ludzi i zwierząt przedstawiono z kolei w tabeli 15. Wynika z nich, że na EEP najbardziej wrażliwe są bakterie beztlenowe (MIC w granicach 0,01-3 mg/ml).
Tabela 13. Działanie EEP na bakterie tlenowe i beztlenowe pochodzące od ludzi i zwierząt.
DrobnoustrojePiśmiennictwoDziałanie EEP na drobnoustroje (mg/ml)
Bakterie tlenowe
Ziarniaki Gram-dodatnie
Staphylococcus
Streptococcus
Diplococcus
Enterococcus

2, 4, 6, 7, 8, 10
4, 7
6
4, 6

0,075-21
0,05-1
1
0,5->10
Ziarniaki Gram-ujemne
Neisseria

6

1
Maczugowce
Corynebacterium

4, 6

0,1-1
Prątki
Mycobacterium

6, 11

<1->1,8
Pałeczki Gram-ujemne fermentujące
Escherichia
Klebsiella
Proteus
Salmonella
Shigella

2, 4, 6
2, 4, 6
1, 2, 4, 6
2, 6
2

4-20
5-20
0,15-15
6-10
7
Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące
Pseudomonas

2, 4, 6

5-20
Bakterie beztlenowe
Bacteroides, Fusobacterium, Peptococcus,
Peptostreptococcus, Propionibacterium, Actinomyces,
Arachnia, Eubacterium, Leptotrichia, Veilonella, Clostridium
3, 12, 130,01-3
Tabela 14. Działanie EEP na grzyby i pierwotniaki chorobotwórcze dla ludzi i zwierząt.
DrobnoustrojePiśmiennictwoDziałanie EEP na drobnoustroje (mg/ml)
Grzyby drożdżoidalne
Candida
Cryptococcus
Pichia
Rhodotorula
Trichosporon

4, 6, 14
7
14
14
14

2,5-20
>25
10
10
10-20
Grzyby pleśniowe
Allescheria
Histoplasma
Microsporum
Phialophora
Piedraia
Trichophyton

7
7
7
7
7
7

>25
>25
10-20
20
10
5
Pierwotniaki
Trichomonas vaginalis
Toxoplasma gondii
Entamoeba histolytica

15, 16
16
7

0,15-9
0,05-0,15
>20
Tabela 15. Działanie EEP na drobnoustroje chorobotwórcze dla człowieka i zwierząt.
Grupy drobnoustrojówZakres działania EEP na drobnoustroje (mg/ml)Stopień aktywności przeciwdrobnoustrojowej
Ziarniaki Gram-dodatnie, ziarniaki Gram-ujemne, maczugowce i prątki
Pałeczki Gram-ujemne (fermentujące i niefermentujące)
Bakterie beztlenowe
Grzyby drożdżoidalne i pleśniowe
Pierwotniaki
0,075-10 (18-21)
4-20
0,01-3
5->25
0,05-9 (>20)
++
+
+++
+
++
Stopień aktywności przeciwdrobnoustrojowej:
+++ wysoki, ++ średni, + niski; w nawiasach podano skrajne wartości.
Średnią aktywnością przeciwdrobnoustrojową odznacza się EEP wobec ziarniaków Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, maczugowców i prątków (MIC w granicach 0,075-10 mg/ml) oraz pierwotniaków (MIC w granicach 0,05-9 mg/ml). Należy przy tym dodać, że według nielicznych danych gronkowce mogą ulegać zniszczeniu dopiero w stężeniach 12-21 mg/ml (9), a Entamoeba histolytica przeżywała w obecności 20 mg/ml EEP (6).
Natomiast najmniejszą wrażliwością na EEP odznaczają się pałeczki Gram-ujemne (fermentujące i niefermentujące) (MIC w granicach 4-20 mg/ml) oraz grzyby drożdżoidalne i pleśniowe (MIC w granicach 5->25 mg/ml EEP).
Piśmiennictwo
1. Stojko A, Furowicz AJ. Próba zastosowania etanolowego ekstraktu propolisu (EEP) w terapii otitis externa u psów. Med Wet 1980; 36:110-13. 2. Starzyk J, Doleżal M. Badania nad działaniem propolisu na drobnoustroje bakteryjne oporne na antybiotyki. V Międzynar Symp Apiter, Kraków 1985. Zagadnienia wybrane. Wyd Pol Zw Pszczel, Kraków-Kamianna 1986; 116-9. 3. Kędzia A, Kałowski M. Ocena skuteczności działania wyciągu etanolowego z propolisu na bakterie bezwzględnie beztlenowe jamy ustnej. Czas Stomat 1988; 41:757-62. 4. Kędzia B. Przeciwdrobnoustrojowe działanie etanolowego ekstraktu z propolisu (EEP). Dokumentacja tematu 3/73. Inst Rośl Przetw Ziel, Poznań 1974. 5. Kędzia B. Skład chemiczny i aktywność biologiczna propolisu pochodzącego z różnych rejonów świata. Post Fitoter 2006; Nr 1:23-35. 6. Scheller S, Rogala D, Stasiak E i wsp. Antibacterial properties of propolis. Pol Arch Wet 1968; 11:391-8. 7. Dobrowolski JW, Vohora SB, Sharma K i wsp. Antibacterial, antifungal, antiamoebic, antiinflammatory and antipyretic studies on propolis bee products. J Ethnopharmacol 1991; 35:77-82. 8. Scheller S, Tustanowski J, Curylo B i wsp. Biological properties and clinical application of propolis. III Investigation of the sensitivity of Staphylococcus isolated from pathological cases to ethanol extract of propolis (EEP). Attempts on inducing resistance in laboratory Staphylococcus strain to EEP. Arzneim-Forsch 1977; 27:1395. 9. Kędzia B, Hołderna-Kędzia E. Badania nad skojarzonym działaniem antybiotyków i propolisu na Staphylococcus aureus. Herba Pol 1986; 32:187-95. 10. Scheller S, Tustanowski J, Paradowski Z. Srawnitelnoje izuczenje czuwstwitelnosti stafilokokkow k propolisu i antibiotikam. W: Cennyj produkt pczełowodstwa: propolis (red. V Harnaj). Izd Apimondia, Bucharest 1987; 97-9. 11. Sheller S, Kowalski H, Oklek K i wsp. Correlation between virulence of various strains of mycobacteria and their susceptibility to ethanolic extract of propolis (EEP). Z Naturforsch, 1988; 53C:1040-4. 12. Kędzia A. Działanie wyciągu etanolowego z propolisu na bakterie beztlenowe. Herba Pol 1986; 32:53-7. 13. Kędzia A. Wrażliwość bakterii bezwzględnie beztlenowych na wyciąg etanolowy z propolisu. Herba Pol 1988; 34:267-72. 14. Dudko P. Badania nad czynnikami etiologicznymi, leczeniem i zwalczaniem zapaleń gruczołu mlekowego u krów. Rozprawa doktorska. Akademia Rolnicza, Lublin 1986. 15. Suchy H. Próba oceny propolisu w terapii rzęsistka pochwowego. Wiad Parazytol 1977; 23:611-2. 16. Starzyk J, Scheller S, Szaflarski J i wsp. Biological properties and clinical application of propolis. III. Studies on the antiprotozoan activity of ethanol extract of propolis. Arzneim-Forsch 1977; 27:1198-9.
otrzymano: 2009-03-05
zaakceptowano do druku: 2009-04-10

Adres do korespondencji:
*Bogdan Kędzia
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
Oddział Roślin Zielarskich
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel. (0-61) 665-95-40, fax: 665-95-51
e-mail: bkedzia@iripz.pl, bognao@o2.pl

Postępy Fitoterapii 2/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies