Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 1/2000, s. 27-30
Jolanta Niścigorska
Wątroba w chorobach zakaźnych
Liver in infectious diseases
Klinika Chorób Zakaźnych Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Anna Boroń-Kaczmarska
Streszczenie
W pracy przedstawiono rolę wątroby w chorobach zakaźnych oraz dokonano krótkiego przeglądu chorób zakaźnych przebiegających z zajęciem wątroby, ze zwróceniem uwagi na charakter wywoływanych zmian: zapalenia wątroby miąższowe, zapalenia dróg żółciowych, odczyny ziarniniakowe wątroby, zmiany ogniskowe. Wyszczególniono następstwa chorób zakaźnych oraz poruszono problem hepatotoksyczności związanej z antybiotykoterapią.
Summary
The paper presents the role of liver in infectious diseases and short review of infectious diseases affecting liver is given with regards to type of pathological changes: hepatitis, cholangitis, granulomatous hepatitis and focal lesions. The sequels of infectious liver diseases and antibiotic induced liver injury are stressed.
Wątroba, największy w ustroju człowieka narząd o budowie gruczołowej, w sposób bezpośredni lub pośredni bierze udział w większości chorób infekcyjnych. Wynika to z unikatowych i wielorakich metabolicznych funkcji wątroby o także ze szczególnego unaczynienia tego narządu. Wątroba jest zaopatrywana w krew poprzez tętnicę wątrobową oraz przez żyłę wrotną. To podwójne unaczynienie stawia ten narząd w pozycji „filtru” dla patogenów lub toksyn pochodzących z przewodu pokarmowego jak i docierających z krwią systemową.
Bezpośredni lub pośredni wpływ patogennego czynnika infekcyjnego czy też jego metabolitów wskutek uszkodzenia strukturalnego lub tylko zaburzenia funkcji hepatocytów wywoływać może wtórne zaburzenia przemiany białkowej, węglowodanowej, tłuszczowej, układu hemostazy, funkcji detoksykacyjnych i innych wątroby.
Wśród złożonych procesów metabolicznych zachodzących w tym narządzie mieści się synteza układu dopełniacza – grupy około 20 białek surowicy, biorących udział w fagocytozie, kontrolujących stan zapalny oraz współdziałających z przeciwciałami w zjawisku obrony immunologicznej. Ponadto poprzez obecność bogato reprezentowanego układu siateczkowo-śródbłonkowego (u.s.ś.) wątroba bierze udział w zjawiskach odpornościowych. Coraz rzadziej używany termin u.s.ś. oznacza sieć fagocytujących makrofagów tkankowych, wraz z komórkami śródbłonka i komórkami wielojądrzastymi. Makrofagi osiadłe w wątrobie znane jako komórki Kupffera, wyścielające zatoki wątrobowe, pochłaniają, neutralizują i niszczą różnego rodzaju cząsteczki, m.in. patogeny zakaźne oraz prezentują antygeny limfocytom T (7).
Cechy uszkodzenia wątroby mogą być objawem osiowym lub też jedną z wielu manifestacji danej choroby zakaźnej. Do pierwszej grupy chorób należą niewątpliwie wirusowe zapalenia wątroby, do drugiej szereg chorób bakteryjnych (leptospiroza, legionelloza, borelioza itp.) jak i pasożytniczych (schistosomoza, malaria) (3, 7, 15).
Wśród czynników etiologicznych infekcyjnych chorób wątroby znajdują się zarówno wirusy, bakterie, grzyby jak i pasożyty (tab. 1).
Tabela 1. Przeglad chorób zakaznych przebiegajacych z zajeciem watroby.
Typ patogenuJednostki choroboweCzynniki etiologiczne
Wirusywirusowe zapalenie watroby A, wzw B, wzw C, wzw E, cytomegalia, mononukleoza zakazna, zólta goraczka, dengaHAV, Picornaviridae, HBV, Hepadnaviridae, HCV, Flaviviridae, HEV, CMV, Herpesviridae, EBV, Herpesviridae, YFV, Flaviviridae, Arbovirus gr B, Flaviviridae
Bakterieropnie bakteryjne watroby, zapalenia dróg zólciowych, prosówka watroby, gruzliczak watroby, gruzlicze zapalenie dróg zólciowych, aktynomykoza watroby, listeriozowe zapalenie watroby E. coli, Str. faecalis, Klebsiella spp., Proteus vulgaris, Bacteroides spp., Actinomyces spp., j.w., Mycobacterium tuberculosi, Actinomyces israeli, Listeria monocytogenes
Riketsjegoraczka plamista Gór Skalistych, goraczka QRickettsia rickettsii, Rickettsia burnetti
Grzybykandydiaza watroby, histoplazmoza, kryptokokozaCandida albicans, Hiatoplasma capsulatum, Cryptococcus neoformans
Pasozytybablowica watroby, schistosomoza, przywrzyce, malaria, leiszmanioza trzewna (kala-azar), amebioza watroby, toksokaroza, kapilarioza watrobowa, toksoplazmoza, giardiaza, glistnicaEchinococcus granulosus, Echinococcus multilocularis, Schistosoma spp.*, Clonorchis sinensis, Fasciola hepatica, Fasciolopsis buski, Plasmodium spp.*, Leishmania donovani complex, Entamoeba histolytica, Toxocara canis, cati, Capillaria hepatica, Toxoplasma gondi, Giardia intestinalis, Ascaris lumbricoides
* Dotyczy tylko gatunków patogennych dla czlowieka.
REAKTYWNOŚĆ WĄTROBY W CHOROBACH ZAKAŹNYCH
W patofizjologii wielu chorób zakaźnych dochodzi do uszkodzenia hepatocytów, jak również komórek dróg żółciowych. Wiele patogenów uszkadza powyższe struktury bezpośrednio, inne poprzez wydzielanie różnego rodzaju toksyn, lub też wtórnie poprzez stymulację nadmiernej lub nieadekwatnej odpowiedzi immunologicznej.
W zależności od charakteru drobnoustroju można wyróżnić dwie podstawowe reakcje wątroby:
1. Czynniki chorobotwórcze oddziałujące pozakomórkowo powodują ostrą reakcję narządowo-wątrobową manifestującą się uwalnianiem w miejscu zadziałania patogenu granulocytów obojętnochłonnych z powstaniem miejscowej reakcji zapalnej. Możliwe jest tworzenie ognisk martwicy hepatocytów i zmian ropnych. Tego typu zmiany wywołują głównie gronkowce i paciorkowce (2, 3).
2. Patogeny o aktywności wewnątrzkomórkowej wywołują narządową reakcję zapalną objawiającą się grudkowo-ogniskowymi naciekami zapalnymi z przewagą limfocytów, fibroblastów, granulocytów kwasochłonnych, monocytów, które mogą dalej różnicować się w komórki olbrzymie lub nabłonkowate. W tym typie lokalnej odpowiedzi wątrobowej mieści się również powstawanie ziarniniaków. Tego rodzaju reakcje wywołują wirusy, pałeczki Brucella, Listeria monocytogenes, prątki gruźlicy, pierwotniaki, niektóre grzyby (3, 12).
Odpowiedź immunologiczna stymulowana obecnością czynnika zakaźnego może mieć również skutki patologiczne – przykładem jest przewlekłe zapalenie wątroby typu C; w malarii, trypanosomozie i leiszmaniozie trzewnej zwiększona liczba i wzrost aktywności makrofagów i limfocytów między innymi w wątrobie powodują powiększenie tego narządu. W niektórych chorobach pasożytniczych znaczna część patologii wynika z tworzenia ziarniniaków wokół jaj (schistosomoza, kapilarioza wątrobowa) lub larw pasożytów (toksokaroza) zdeponowanych w wątrobie (12).
TYPY ZMIAN WĄTROBOWYCH W CHOROBACH ZAKAŹNYCH
Na podstawie dominującego charakteru zmian patologicznych, znajdujących odzwierciedlenie w badaniach biochemicznych – przewaga uszkodzenia miąższu wątroby, cechy cholestazy, lub też brak wykładników biochemicznych uszkodzenia wątroby z obecnością zmian ogniskowych, choroby zakaźne wątroby można podzielić na przebiegające jako:
A. zapalenie miąższu wątroby,
B. stany zapalne dróg żółciowych,
C. zmiany ogniskowe wątroby,
D. odczyny ziarniniakowe wątroby (tab. 2).
Tabela 2. Podzial zakaznych chorób watroby w zaleznosci od dominujacych zmian patologicznych.
Charakter zmian patologicznychJednostki choroboweWykladniki biochemiczne
Zapalenie miazszu watrobyWzw A, B, C, E, cytomegalia, mononukleoza zakazna, goraczka powrotna, boreliozaALT ÝÝÝ, AST ÝÝÝ, BilirubinaÝ, ALPÝ
Zapalenie dróg zólciowychBakteryjne lub pasozytnicze, cholangiopatia zwiazana z AIDSBilirubina Ý, ALP Ý
Zmiany ogniskoweRopnie bakteryjne watroby, ropnie pelzakowe watroby, torbiele bablowcoweBilirubina Ý, ALP Ý, ALT Ý, AST Ý
Odczyny ziarniniakoweBruceloza, kila, gruzlica, tularemia, mykobakteriozy atypowe, goraczka Q, histoplazmoza, toksoplazmoza, toksokaroza, schistosomoza, giardiaza, glistnica, riketsjozy, listeriozaALT Ý, AST Ý, ALP Ý
Zapalenia wątroby obejmują szeroki wachlarz uszkodzeń tego narządu od rozlanej martwicy i lizy hepatocytów do tylko czynnościowej patologii komórki; zwykle dotyczą całego miąższu tego narządu. Najlepiej zostały poznane na przykładzie wirusowych zapaleń wątroby typu A, B, C, E. Ich biochemicznym wykładnikiem jest wzrost aktywności aminotransferaz w osoczu, rzadziej obecność cholestazy. Poza wirusami zapaleń wątroby, tego typu zmiany zapalne, aczkolwiek mniej nasilone obserwuje się w zakażeniach wirusami o częściowym hepatotropizmie: CMV, EBV, VZV, HSV (15).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Barrio J. et al.: Rev. Esp. Enf. Digest., 1997, 7: 559.
2. Branum G.D. et al.: Ann. Surg. 1990, 212: 655.
3. Brzozowski R.: Choroby wątroby i dróg żółciowych, PZWL, Warszawa, 1998.
4. Camacho-Lobato l. et al.: J. Hepatol. 1998, 29: 233.
5. Castiella A. et al.: Rev. Esp. Enferm. Digest. 1998, 6: 419.
6. Feher J.: Progress in Hepatolo-Pharmacology, 1995, 1: 28.
7. Horovitz H.W. et al.: Hepatology, 1996, 6: 1412.
8. Ishibashi H. et al.: J. Clin. Ultrasound. 1992, 20: 204.
9. Khuroo M.S. et al.: N. Engl. J. Med. 1997, 337: 881.
10. Larson E.B. et al.: Medicine 1982, 61: 269.
11. Ona F.V. et al.: Gastroenterology, 1991, 101: 831.
12. Raia S. et al.: Hepatology 1994, 20: 398.
13. Roit I. et al.: Immunologia, Wyd. Med. Słotwiński Verlag, Brema, 1996.
14. Sartin J.S. et al.: Mayo Clin. Proc., 1991, 66: 914.
15. Sherlock S.: Diseases of the Liver and Biliary System. Wyd. Blackwell Science Ltd, 1997.
Postępy Nauk Medycznych 1/2000
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych