Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Balneologia Polska 4/2006, s. 202-206
*Marek Kawecki1,3, Grzegorz Knefel1, Bożena Szymańska1, Mariusz Nowak1, Aleksander Sieroń2
Aktualne wskazania i możliwości zastosowania hiperbarycznej terapii tlenowej
Present Indications And Capabilities of HBO Applying
1 Centrum Leczenia Oparzeń, Siemianowice Śląskie Dyrektor: lek. med. Mariusz Nowak 2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej, Bytom
Kierownik: prof. dr hab. n. med. dr h. c. Aleksander Sieroń 3 Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyń i Transplantacyjnej Śląskiej Akademii Medycznej, Katowice
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Lech Cierpka
Streszczenie
Wstęp: Hiperbaryczna terapia tlenowa będąca metodą inhalacji chorego czystym tlenem pod ciśnieniem umożliwia znaczne zwiększenie prężności tlenu we krwi na zasadzie fizycznego rozpuszczania się w osoczu. Wskazana jest dla pacjentów z niedokrwionymi i niedotlenionymi tkankami i/lub ranami, w celu wspomagania ich gojenia się równolegle ze stosowanymi w tym samym czasie standardowymi procedurami terapeutycznymi. Terapię HBO podejmuje się na podstawie wskazań Europejskiego Komitetu Medycyny Hiperbarycznej oraz listy procedur zatwierdzonych przez NFZ.
Cel pracy: Przedstawienie aktualnej wiedzy na temat wskazań formalnych oraz przeciwwskazań do zastosowania HBO oraz zasad kontraktowania tych procedur w NFZ.
Wskazania do podjęcia terapii HBO zostały ustalone na konferencji Europejskiego Komitetu Medycyny Hiperbarycznej (ECHM) oraz (w USA) na konferencjach Stowarzyszenia Medycyny Podwodnej i Hiperbarycznej (UHMS). Obejmują one wiele jednostek chorobowych zarówno o przebiegu ostrym jak i schorzenia przewlekłe takie jak: zatrucie CO, zator gazowy, choroba dekompresyjna czy trudno gojące się rany (np. owrzodzenia troficzne podudzi) lub uszkodzenia tkanek po radioterapii i zapalenia kości i szpiku. HBO wykorzystuje się też w leczeniu schorzeń nie znajdujących się w oficjalnych listach wskazań (udary mózgu, choroby skóry, urazy w sporcie, choroba Leśniowskiego-Crohna, stwardnienie rozsiane) aczkolwiek w większości tego typu przypadków prowadzi się nadal badania mające na celu potwierdzenie skuteczności HBO. W Polsce wskazania do stosowania tlenu hiperbarycznego zostały ustalone przez NFZ na podstawie wskazań ECHM.
Wniosek: W miarę nabywania doświadczenia przez poszczególne ośrodki hiperbaryczne, wzrasta liczba wskazań do zastosowania HBO i coraz częściej staje się ona metodą leczenia z wyboru.
Wstęp
Hiperbaryczną terapią tlenową (HBO) nazywamy inhalację pacjenta czystym tlenem z użyciem ciśnienia 2 do 3 atmosfer absolutnych (ATA), które zapewniają odpowiednio skonstruowane komory ciśnieniowe, jedno- i wieloosobowe (1-4).
Hiperbaryczna terapia tlenowa jest wskazana dla pacjentów z niedokrwionymi i niedotlenionymi tkankami i/lub ranami, w celu wspomagania ich gojenia się równolegle ze stosowanymi w tym samym czasie standardowymi procedurami terapeutycznymi. Połączenie chirurgicznego oczyszczania rany, antybiotykoterapii i hiperbarycznej terapii tlenowej stanowi zespół czynności usprawniających gojenie. Tlen dostarczany jest pacjentowi zarówno poprzez umieszczenie go w atmosferze czystego tlenu w komorach jednomiejscowych jak i poprzez zastosowanie masek i kapturów tlenowych w komorach wielomiejscowych, gdzie pacjenci przebywają w atmosferze powietrznej. Obydwa te sposoby powodują wzrost ciśnienia parcjalnego tlenu w płucach, znaczny wzrost jego stężenia w osoczu na zasadzie fizycznego rozpuszczania się w ilościach do 20 razy większych niż w warunkach normobarycznych. Przyczynia się to do znacznego zwiększenia promienia dyfuzji tlenu z naczyń włosowatych do otaczających je niedotlenionych tkanek. Przy ciśnieniu 3 ATA i oddychaniu 100% tlenem jego prężność w osoczu może wynieść nawet 2000 mm Hg, co zwiększa dyfuzję tlenu do tkanek czterokrotnie po stronie tętniczej, a dwukrotnie po stronie żylnej krążenia włośniczkowego. Zastosowanie tlenu hiperbarycznego powoduje wzrost aktywności p-bakteryjnej leukocytów, obniżenia zdolności neutrofili do adhezji na ścianach naczyń, a tym samym do ograniczenia uszkodzeń śródbłonka, wazokonstrykcję naczyń w obszarach o prawidłowym stężeniu tlenu bez zmian w krążeniu w obszarach o upośledzonym przepływie, przywrócenie wzrostu fibroblastów i produkcji kolagenu, stymulacja produkcji dysmutazy nadtlenkowej, magazynowanie ATP w błonach komórkowych – wpływ na redukcję obrzęków w tkankach, ograniczenie niektórych postaci odpowiedzi immunologicznej, pobudzenie aktywności osteoklastów, proliferacja włośniczek, obniżenie elastyczności soczewek w oku, zahamowanie produkcji surfaktantu w płucach, zablokowanie peroksydacji lipidów przy zatruciu CO i jego przyspieszone usuwanie z Hb (5-7). Wpływ tlenu hiperbarycznego na narządy i tkanki jest różnoraki. W warunkach wysokiego ciśnienia i wysokich stężeń parcjalnych tlen staje się lekiem wywierając wiele istotnych zjawisk w organizmie chorego, z czego najistotniejszym jest wpływ na jego metabolizm.
Cel pracy
Przedstawienie aktualnej wiedzy na temat wskazań formalnych oraz przeciwwskazań do zastosowania HBO oraz zasad kontraktowania tych procedur w NFZ.
Wskazania do leczenia tlenem hiperbarycznym:
Wskazania do zastosowania HBO w Europie ustalono na konferencji uzgodnieniowej ECHM (European Commitee of Hyperbaric Medicine) w Lille w 2004 roku (ECHM Consensus Conference) uwzględniając różne stopnie rekomendacji do podjęcia leczenia tlenem hiperbarycznym (8).
1. Rekomendacja typu I: stan chorego wymaga natychmiastowego przekazania do ośrodka hiperbarycznego, gdyż tylko to gwarantuje pozytywny efekt leczenia.
2. Rekomendacja typu II: podjęcie terapii tlenem hiperbarycznym skutkuje pozytywnym efektem terapeutycznym.
3. Rekomendacja typu III: leczenie tlenem hiperbarycznym może być
4. opcjonalne.
Wskazania do prowadzenia terapii HBO podzielono też na kilka stopni istotności w zależności od zaawansowania badań klinicznych nad zastosowaniem tlenu hiperbarycznego w poszczególnych jednostkach chorobowych.
Poziomy istotności:
A, B i C (powszechnie akceptowane),
oraz D, E i F (nie polecane/nie akceptowane) przy czym:
1. grupa A – to przynajmniej 2 zgodne, obszerne, podwójnie ślepe, kontrolowane, randomizowane badania bez lub z niewielkim wpływem czynników metodologicznych zmieniających losowość próbki,
2. grupa B – podwójnie ślepa kontrolowana, randomizowana próba z metodologicznym odchyleniem, badania na niewielkich grupach lub tylko na grupie pojedynczej,
3. grupa C – zgodne opinie ekspertów,
4. grupa D – badania nie kontrolowane statystycznie, bez opinii ekspertów,
5. grupa E – brak obecności korzystnych efektów lub metodologiczne i interpretacyjne odchylenia uniemożliwiają porozumienie,
6. grupa F – procedura nie wskazana według obecnego stanu wiedzy.
Wskazania akceptowane:
Typ I:
– zatrucie CO – B
– zespół zmiażdżenia – B
– profilaktyka osteoradionekrozy po ekstrakcji zęba – B
– osteoradionekroza (żuchwa) – B
– radionekroza tkanek miękkich (cystitis) – B
– DCI – C
– zator gazowy – C
– infekcje beztlenowcami lub mieszane z udziałem beztlenowców – C
Typ II:
– zespół stopy cukrzycowej – B,
– przeszczepy skóry i płaty skórne zagrożone martwicą – C,
– osteoradionekroza – C,
– popromienne zapalenie jelit/odbytnicy – C,
– popromienne uszkodzenia tkanek miękkich – C,
– postępowanie chirurgiczne i implanty w napromieniowanych tkankach – C,
– nagła głuchota – C,
– owrzodzenia wynikające z niedokrwienia – C,
– przewlekłe zapalenie kości – C,
– neuroblastoma typ IV – C
Typ III:
– encefalopatia po niedotlenieniu – C,
– poradiacyjne uszkodzenie krtani – C,
– poradiacyjne uszkodzenia OUN – C,
– zespół reperfuzyjny po zabiegach naczyniowych – C,
– doszczepienie kończyn – C,
– oparzenia> 20% TBSA II0 – C,
– ostre zaburzenia niedokrwienne oczu – C,
– trudno gojące się rany wtórne do procesu zapalnego – C,
– pneumatosis cystoides intestinalis – C
Inne ewentualne wskazania:
– zapalenie śródpiersia po sternotomii – D,
– udar mózgu – D,
– anemia sierpowatokrwinkowa – D,
– złośliwe zapalenie ucha środkowego – D,
– zawał serca – D,
– martwica główki kości udowej – D,
– retinitis pigmentosa – E,
– szum w uszach – E,

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Hart G (2002) The Monoplace Chamber. W: Kindwall EP, Whelan HT Hyperbaric Medicine Practice, Best Publishing Company, Flagstaff, AZ: pp 99-126.
2. Kindwall EP (2002) The Multiplace Chamber. W: Kindwall EP, Whelan HT Hyperbaric Medicine Practice, Best Publishing Company, Flagstaff, AZ: pp 127-142.
3. Strzelec P, Majewski K (2006) Sprzęt stosowany w terapii hiperbarycznej. W: Sieroń A, Cieślar G, Kawecki M Zarys medycyny hiperbarycznej. α–medica press, Bielsko-Biała: pp140-149.
4. Shimada H, Morita T, Kunimoto F et al (1996) Immediate application of hyperbaric oxygen therapy using a newly devised transportable chamber. Am J Emerg Med 14: pp 412-415.
5. Zamboni WA, Browder LK, Martinez J (2003) Hyperbaric oxygen and wound healing. Clin Plast Surg 30: pp 67-75.
6. Matos LA, Nunez AA (2002): Enhancement of Healing In Selected problem Wounds. W: Kindwall EP, Whelan HT Hyperbaric Medicine Practice, Best Publishing Company, Flagstaff, AZ: pp 813-850.
7. Jain KK (2004) Physical, Physiological and Biochemical Aspects of hyperbaric oxygenation. W: Textbook of Hyperbaric Medicine. 4th revised and expanded edition. Hogrefe and Huber Publishers, Gottingen, Lower Saxony, Germany: pp 9-19.
8. Mathieu D, Schmutz J, Cronje F (2006): Indications for HBO. W: Mathieu D (Ed.), Handbook On Hyperbaric Medicine, Springer: pp 163-170.
9. Załącznik nr 4 do materiałów informacyjnych – SOK. W: Załączniku do zarządzenia Nr 84/2005 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Szczegółowe materiały informacyjne o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
10. Jain KK (2004): Indications, Contraindications and Complications of HBO Therapy. W: Textbook of Hyperbaric Medicine. 4th revised and expanded edition. Hogrefe and Huber Publishers, Gottingen, Lower Saxony, Germany: pp 73-78.
11. Nowak M, Majewski K, Strzelec P, Sieroń A (2006) Wskazania i przeciwskazania do stosowania hiperbarycznej terapii tlenowej. W: Sieroń A, Cieślar G, Kawecki M Zarys medycyny hiperbarycznej. α–medica press, Bielsko-Biała: pp 235-248.
otrzymano: 2006-08-28
zaakceptowano do druku: 2006-12-12

Adres do korespondencji:
*Marek Kawecki Centrum Leczenia Oparzeń ul. Jana Pawła II 2, 41-100 Siemianowice Śląskie tel. (0-32) 735-44-44

Balneologia Polska 4/2006