Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2011, s. 48-51
*Anna Nowak
Fitosterole w codziennej diecie
Phytosterols in everyday dietary
Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Dermatologicznej, Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie
Kierownik Pracowni: dr hab. n. med. Adam Klimowicz
Summary
Phytosterols are chemical homolog soft cholesterol that are found in vegetable oils and whole grains. The principal forms are β-sitosterol, campesterol and stigmasterol. Phytosterols are hypocholesterolemic agents since a daily intake about of 2 g/day lowers total and LDL cholesterol concentrations by 9-13%. Phytosterols lower the serum total and LDL level and the mechanism of phytosterols action is based on its ability to reduce cholesterol absorption. The absorption of phytosterols is very small and most clinical studies suggest that consumption is safe. However phytosterols in high dose may interfere with the absorption of carotenoids and other fat-soluble vitamins while lowering serum total and LDL level cholesterol concentration. During phytosterols consumption increasing the intake of vegetables and fruits to more than 5 serving per day.
Wstęp
Fitosterole, zwane również sterolami roślinnymi, występują w diecie każdego człowieka. Od wielu lat podkreśla się zdrowotne znaczenie tych substancji, a w szczególności ich korzystny wpływ na obniżanie stężenia cholesterolu frakcji LDL w surowicy krwi. Obecnie wprowadzono na rynek produkty spożywcze, głównie margarynę, o wysokiej zawartości steroli roślinnych. Mała absorpcja fitosteroli powoduje, iż spożywanie ich w dużych ilościach jest bezpieczne i nie wykazuje efektów ubocznych (1). Dlatego też substancje te coraz częściej są spożywane w dużej ilości, często przekraczającej dzienne zapotrzebowanie. Z przeprowadzonych w ostatnich latach badań wynika, że zbyt wysoka dzienna dawka steroli roślinnych obniża w surowicy krwi zawartość cennych składników, tj. karotenów i innych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (2-5). Ponadto Komitet ds. Żywności (SCF) podaje, iż nie istnieją dowody dodatkowych korzyści spożywania fitosteroli powyżej 3 g dziennie, ponieważ może wywołać to niepożądane skutki, tj. obniżenie w surowicy krwi zawartości bardzo ważnych składników pokarmowych rozpuszczalnych w tłuszczach, np. karotenów czy tokoferoli (6). Właściwym postępowaniem byłoby tutaj nieprzekraczanie zalecanej dziennej dawki fitosteroli, jak również odpowiednie komponowanie diety, która mogłaby zwiększyć ich biodostepność, przy jednoczesnym utrzymaniu na stałym poziomie zawartości cennych składników pokarmowych.
Budowa i występowanie fitosteroli
Fitosterole występują naturalnie zarówno w formie wolnej, jak i zestryfikowanej, stanowiąc składniki roślinnych błon komórkowych. Do fitosteroli zaliczmy sterole (związki nienasycone) i stanole (związki nasycone) występujące w produktach spożywczych w mniejszej ilości (7). Fitosterole stanowią chemiczne homologi cholesterolu o innym stopniu nasycenia i innej konfiguracji łańcucha. Podstawowe sterole roślinne, znajdujące się w olejach roślinnych, różnią się budową łańcucha bocznego (ryc. 1).
Ryc. 1. Budowa cholesterolu i fitosteroli.
Największe ilości fitosteroli występują w produktach pochodzenia roślinnego, tj. olejach roślinnych oraz niektórych nasionach (8). W królestwie roślin istnieje więcej niż 200 różnych fitosteroli, z czego większa ich część znajduje się w jadalnych produktach spożywczych. W zależności od struktury i biosyntezy, roślinne sterole zostały podzielone na następujące grupy: 4-dimetylosterole, 4α-monometylosterole i 4,4-dimetylosterole. Najczęściej występujące w świecie roślinnym są 4-dimetylosterole, do których należą: stigmasterol, β-sitosterol i kampesterol. W produktach pochodzenia roślinnego najwięcej znajduje się β-sitosterolu, zaś w mniejszych ilościach znajduje się w nich kapmesterol i stigmasterol (tab. 1).
Tabela 1. Zawartość fitosteroli (mg/100 g) w niektórych produktach roślinnych (9-11).
Produkt Fitosterole ogółem β-Sitosterol Kampesterol Stigmasterol
Olej słonecznikowy
Olej rzepakowy
Olej sojowy
Oliwa z oliwek
Olej sezamowy
Nasiona sezamowe
Orzechy włoskie
Orzechy ziemne
240-725
480-1130
221-457
98-189
360-473
231-1900
121
153
238
378
221
117
367
231
114
47-133
31
227
58
5
77
53
5
6-18
31
3
67
4
28
22
2
7-10
Mechanizm działania fitosteroli
Wieloletnie badania dowodzą, że codzienne spożywanie fitosteroli zapobiega rozwojowi zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych (12). W codziennej diecie największą część powinien zajmować β-sitosterol (65%), następnie kampesterol (30%) oraz stigmasterol (5%) (13, 14). Dieta bogata w fitosterole obniża zawartość cholesterolu w surowicy krwi, poprzez obniżenie jego stężenia. Redukuje ona również poziom nasyconych kwasów tłuszczowych oraz dodatkowo może regulować obieg cholesterolu. Wielu autorów donosi o zmniejszeniu stężenia cholesterolu frakcji LDL i cholesterolu całkowitego w osoczu krwi o ok. 9-13% (5, 15, 16).
Cholesterol jest w organizmie skutecznie wchłaniany i utrzymywany przeciętnie tylko w 45-60%, natomiast reszta jest wydalana jako produkty degradacji bakterii w postaci kaprostanolu i cholestanolu (17-19). Działanie hipocholesterolemiczne fitosteroli polega na zmniejszeniu wchłaniania cholesterolu z przewodu pokarmowego o około 10-45% (12, 13, 15). Mechanizm działania fitosteroli nie jest do końca wyjaśniony. Za główną przyczynę tego podaje się większą hydrofobowość fitosteroli niż cholesterolu, przez co mają one większe powinowactwo do tzw. mieszanych miceli niż cholesterol, skutecznie wypierając go. Roślinne sterole i stanole mają podobną strukturę do cholesterolu i są włączane w mieszane micele w obszarze jelita. W rezultacie następuje mniejsza absorpcja cholesterolu i jego redukcja w jelicie oraz większe jego wydalanie.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2010-11-15
zaakceptowano do druku: 2010-11-21

Adres do korespondencji:
*Anna Nowak
Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Dermatologicznej Pomorska Akademia Medyczna
ul. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin
tel.: 509-497-115, fax: (91) 466-16-31
e-mail: ania-woz@wp.pl

Postępy Fitoterapii 1/2011
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii