Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Pediatria 3/2012, s. 55-60
*Katarzyna Pawelec1, Joanna Wiechecka2, Dariusz Boruczkowski3
Diagnostyka różnicowa powiększonych węzłów chłonnych u dzieci
DIFFERENTIAL DIAGNOSIS ENLARGED LYMPH NODES IN CHILDREN
1Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Michał Matysiak
2Studenckie Koło Naukowe „Sferocyt” przy Katedrze i Klinice Pediatrii, Hematologii i Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
3NZOZ – Polski Bank Komórek Macierzystych, Warszawa
Kierownik: dr n. biol. Tomasz Ołdak
Summary
Introduction. Enlarged lymph nodes are one of the most frequent clinical problems in children. The benign diseases are the cause of it in most cases. However, the lymphadenopathies can be also the first symptom of the neoplasm.
The aim of the study was the retrospective analyse of causes and the differential diagnostics of the lymphadenopathy in children admitted to the Department of Pediatric, Hematology and Oncology Medical University of Warsaw.
Material and methods. 174 children were examined between January 2010 and December 2012. All information from the medical histories, physical examination, laboratory and radiological findings were analyzed in our study. Moreover, the data from the selected cases of the histopathological diagnosis were included to the study. Received information was analyzed statistically using the program SAS 9.2.
Results. The cause of the lymphadenopathy was benign disease in 90.8% of the cases. The main causes were: idiopathic, postinfectious and reactive. In 16 (9.2%) patients the neoplasm was diagnosed. Hodgkin disease was detected in 9 (5.2%) children, acute leukemia was detected in 2 (1.1%) children and non-Hodgkin lymphoma in 3 (1.1%) children.
Conclusion. The results of the analyse showed that lymphadenopathy in children is not the cause of the neoplasm in most cases. The most helpful in the differential diagnostics are the radiological findings (chest X-ray, abdominal USG), then the laboratory findings of the indicators of inflammation and complete blood count with peripheral blood smear. In the cases of the generalized lymphadenopathy and hepathosplenomegaly, the neoplasm should be always excluded. In these cases the biopsy of the lymph node and the bone marrow smear are indispensable.
Powiększone węzły chłonne są częstym problemem klinicznym u dzieci w każdej grupie wiekowej. Przyczyną limfadenopatii mogą być zarówno procesy łagodne (infekcyjne, metaboliczne, immunologiczne), jak i nowotworowe (1-10).
Wśród infekcyjnych przyczyn limfadenopatii przeważają infekcje wirusowe (wirusy górnych dróg oddechowych – rhinowirusy, adenowirusy, reowirusy, wirusy grypy, RSV) oraz wirus Epsteina-Barr (EBV), wirus cytomegalii (CMV), wirus różyczki, ospy wietrznej, wirus zespołu nabytego braku odporności (HIV). Często powiększenie węzłów chłonnych jest wynikiem zakażeń bakteryjnych (np. gronkowiec złocisty, paciorkowce grupy B, Bartonella henselae, prątki gruźlicy, bakterie beztlenowe związane z próchnicą i chorobami przyzębia) oraz pasożytniczych (np. toksoplazmoza) (1-14).
Spośród chorób nowotworowych powodujących powiększenie węzłów chłonnych na pierwszym miejscu należy wymienić ziarnicę złośliwą, nerwiaka zarodkowego (neuroblastom), chłoniaki nieziarnicze, białaczki i mięśniako-mięsaki (rabdomiosarkoma) (8, 10-12).
Rzadziej przyczyną limfadenopatii są choroby tkanki łącznej, choroba Kawasaki, histiocytozy, odczyny polekowe (np. fenytoina, izoniazyd), reakcje poszczepienne (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi – DTP, gruźlicy – BCG) oraz czynniki środowiskowe, takie jak dym tytoniowy, krzem i beryl (2, 4, 6-8).
Celem pracy była retrospektywna analiza przyczyn i diagnostyka różnicowa powiększonych węzłów chłonnych u dzieci.
PACJENCI I METODY
Analizą retrospektywną objęto 174 pacjentów hospitalizowanych w Katedrze i Klinice Pediatrii, Hematologii i Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. Spośród 174 pacjentów dziewczynki stanowiły 31,61% (55 pacjentek), a chłopcy 68,39% (119 pacjentów). Dzieci były w wieku od 2 miesięcy do 18 lat, mediana wieku wynosiła 6 lat.
W analizie uwzględniono dane z wywiadu: wiek, płeć, czas trwania limfadenopatii, utratę masy ciała, gorączkę, wysypkę, nocne poty, infekcję górnych dróg oddechowych przy przyjęciu i nawracające zakażenia, szczepienia przeciw odrze i gruźlicy (BCG) w czasie krótszym niż 3 miesiące.
Badano rozmiar węzłów chłonnych, lokalizację, charakter, przesuwalność względem podłoża, lokalne zaczerwienienie i ucieplenie oraz towarzyszącą lub nie hepatosplenomegalię.
U każdego pacjenta wykonano morfologię krwi obwodowej z rozmazem, białko ostrej fazy (CRP), odczyn opadania krwinek czerwonych (OB), poziom kwasu moczowego, dehydrogenazy kwasu mlekowego (LDH) oraz aminotransferaz (ALT, AST) w surowicy. W ramach dalszej diagnostyki przeprowadzono testy serologiczne w kierunku zakażeń wirusami CMV i EBV, toksoplazmą i jersinią. (przeciwciała w klasie IgM i IgG). Wykonano również badania obrazowe: radiologiczne badanie (RTG) klatki piersiowej oraz ultrasonograficzne badanie (USG) węzłów chłonnych i jamy brzusznej.
W przypadkach podejrzenia choroby rozrostowej wykonano biopsję węzła chłonnego i badanie aspiratu szpiku kostnego.
Limfadenopatię trwającą krócej niż 3 miesiące określono jako ostrą, a trwającą powyżej 3 miesięcy jako przewlekłą.
Powiększone węzły chłonne obejmujące jedną, dwie lub trzy bezpośrednio sąsiadujące okolice zdefiniowano jako zlokalizowaną (lokalna) limfadenopatię. Gdy powiększone węzły dotyczyły kilku okolic niesąsiadujących, przyjęto to za uogólnioną limfadenopatię. Obliczenia statystyczne wykonano przy użyciu programu statystycznego SAS 9.2. Za statystycznie znamienną wartość przyjęto p < 0,005.
WYNIKI
U 158 dzieci ze 174 badanych pacjentów (90,8%) przyczyną powiększonych węzłów chłonnych była choroba nienowotworowa. Tylko u 16 z 174 ( 9,2%) chorych była potwierdzona choroba rozrostowa. Przyczynę limfadenopatii potwierdzono u 140 dzieci (80,46%). Wśród przyczyn nienowotworowych przeważało powiększenie węzłów chłonnych o nieznanej etiologii (34 pacjentów – 19,54%). 26 pacjentów (14,9%) miało odczynowe powiększenie węzłów chłonnych w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, astmy oskrzelowej, atopowego zapalenie skóry, próchnicy lub alergii. Najczęstszą chorobą rozrostową objawiającą się powiększeniem obwodowych węzłów chłonnych w naszej grupie badanej była ziarnica złośliwa (9 pacjentów – 5,2%), istotnie częściej, występująca u dzieci powyżej 5 r.ż. (p < 0,05). Przyczyny limfadenopatii wraz z rozpoznaniem przedstawiono w tabeli 1.
Tabela 1. Przyczyny limfadenopatii w poszczególnych grupach wiekowych.
DiagnozaWiek 0-18 lWiek 0-4 lWiek 5-18 l
N%N%N%
ŁAGODNA15890,87442,538448,28
Przyczyna nieznana4324,71148,052916,67
EBV2614,94105,75169,2
CMV2212,64105,75126,9
EBV/CMV116,3242,374,02
Toksoplazmoza74,020074,02
Jersinioza10,570010,57
Limfadenopatia poszczepienna BCG31,7231,7200
Limfadenopatia poszczepienna odra10,5710,5700
Choroba kociego pazura21,140021,14
Zapalenie węzłów chłonnych, ropień105,7463,4542,3
Torbiel środkowa szyi10,5710,5700,57
Naczyniak w części środkowej szyi21,1410,5710,57
Toksokaroza10,570010,57
Fizjologiczny obraz grasicy10,5710,5700
Odczynowe2614,941810,3484,6
Lamblioza10,570010,57
ZŁOŚLIWA169,1910,57158,62
Ziarnica złośliwa95,170095,17
Chłoniak Burkita10,570010,57
Nieziarnicze chłoniaki złośliwe21,140021,14
Ostra białaczka limfoblastyczna typu B10,570010,57
Ostra białaczka limfoblastyczna typu T10,570010,57
Zespół hemofagocytarny z limfohistiocytoza10,570010,57
Zwojak zarodkowy 10,5710,5700
Rozmiar powiększonych węzłów chłonnych u naszych pacjentów wahał się od 0,25 cm do 8 cm, przy czym u 149 pacjentów (86%) wielkość węzła nie osiągała 4 cm. Jedynie u 9 pacjentów z przyczyną łagodną limfadenopatii węzły chłonne miały średnicę 4 cm.
U pacjentów z limfadenopatią związaną z chorobą nowotworową u 15/16 pacjentów (93,75%) czas od stwierdzenia powiększonych węzłów chłonnych do postawienia diagnozy był krótszy niż 3 miesiące. U 24 hospitalizowanych pacjentów (13,79%) nie uzyskano danych z wywiadu na temat czasu trwania limfadenopatii.
Lokalne powiększenie węzłów chłonnych stwierdzono u 125 pacjentów (71,83%), zaś uogólnioną limfadenopatię u 49 pacjentów (28,16%) w grupie badanej. Łagodna miejscowa limfadenopatia obserwowana była u 121 chorych (69,5%) – przeważały tutaj powiększone węzły chłonne o nieznanej etiologii u 34 chorych (27,2% wszystkich limfadenopatii zlokalizowanych) oraz odczynowa limfadenopatia 19 chorych (15,2%). Zakażenie EBV stwierdzono u 18 pacjentów (14,4%), CMV u 16 pacjentów (12,8%), zapalenia węzłów chłonnych u 9 chorych (7,2%), a toksoplazmozę – u 6 chorych (4,8%).
Łagodną limfadenopatię o uogólnionym charakterze wywoływały głównie wirusy EBV – 8 chorych (16,3% limfadenopatii uogólnionych) i CMV – 6 pacjentów (12,2%). Uogólniona limfadenopatia odczynowa stwierdzona została u 7 chorych (14,2%), a o przyczynie nieznanej u 9 pacjentów (18,4%).
Limfedenopatia uogólniona była znamiennie częściej obserwowana u pacjentów z chorobami nowotworowymi (12/16 pacjentów – 75% ze wszystkich przyczyn złośliwych), co było też statystycznie znamienne p < 0,05.
Najczęściej zajętą grupą węzłów chłonnych były węzły chłonne szyjne (129 pacjentów – 74,14%) i podżuchwowe (59 pacjentów – 33,91%) zarówno w zlokalizowanej, jak i w uogólnionej limfadenopatii. Węzły chłonne śródpiersiowe (13 pacjentów – 7,47%) i nadobojczykowe (14 pacjentów – 8,05%) były częściej powiększone w przypadku uogólnionej limfadenopatii.
Dla ziarnicy złośliwej charakterystyczne było zajęcie węzłów chłonnych nadobojczykowych, podobojczykowych i śródpiersiowych. U pacjentów z rozpoznaną chorobą kociego pazura najczęściej obserwowane były powiększone węzły pachowe, łokciowe i pachwinowe. W przypadku limfadenopatii poszczepiennej, po szczepionce BCG oraz przeciwko odrze, śwince i różyczce stwierdzano powiększenie węzłów szyjnych i pachowych.
Miejscowe ucieplenie węzła wystąpiło u 5 pacjentów (2,87%), które towarzyszyło lokalnej limfadenopatii i u 4 chorych na 5 (80%) było spowodowane zapaleniem węzła chłonnego.
Nieprawidłowa echogeniczność struktury węzła w badaniu USG obserwowana była tylko u 5 pacjentów z rozpoznaną chorobą Hodgkina (55,56% chorych z HD).
U 145 pacjentów (83,33%) stwierdzono węzły chłonne, które były przesuwalne, a u 29 dzieci (16,67%) węzły były w pakietach. U dzieci z rozpoznaną chorobą nowotworową u 15 na 16 chorych węzły chłonne były w pakietach. W tabelach 2 i 3 przedstawiono charakterystykę kliniczną powiększonych węzłów chłonnych oraz ich lokalizacje u naszych pacjentów z grupy badanej.
Tabela 2. Charakterystyka kliniczna powiększonych węzłów chłonnych zależnie od etiologii.
 ŁagodnaZłośliwaWszystkieP
N%N%N%
15810016100174100
Czas   0,04
< 3 mies.8855,71593,7510359,2
> 3 mies.4629,1116,254727,01
Rozmiar   0,001
< 2 cm6742,4116,256839,08
> = 2 cm9157,591593,7510660,92
Lokalizacja   5E-5
Zlokalizowane2113,2942512571,84
Uogólnione3723,4212754928,16
Lokalne ucieplenie   1,000
Obecne53,160052,87
Nieobecne15396,841610016997,13
Przesuwalność   6,828E-13
Obecna14491,1416,2514583,33
W pakietach148,861593,752916,67
Tabela 3. Lokalizacja powiększonych węzłów chłonnych w zależnie od etiologii.
Grupa węzłów chłonnychŁagodnaZłośliwaWszystkie
N%N%N%
15810016100174100
Szyjne12176,58212,512974,13
Podżuchwowe5736,08212,55933,91
Pachowe1710,76212,51910,92
Pachwinowe138,2316,25148,05
Nadobojczykowe53,16956,25148,05
Krezkowe2213,9216,252313,22
Śródpiersia21,271168,75137,47
Przyytchawicze10,630010,57
Potyliczne53,16212,574,02
Przeduszne00212,521,15
Zauszne42,5316,2552,87
Podżuchwowe10,630021,15
Objawy towarzyszące powiększonym węzłom chłonnym wystąpiły u 70 pacjentów (44,3%), u których nie stwierdzono choroby nowotworowej, oraz wszystkich dzieci – 16/16 (100%) – z potwierdzonym nowotworem. Dzieciom z łagodną limfadenopatią gorączka towarzyszyła najczęściej w przypadkach infekcji górnych dróg oddechowych i odczynowego powiększenia węzłów chłonnych (13,92%). U dzieci z chorobą nowotworową gorączka występowała u pacjentów z ziarnicą złośliwą, chłoniakiem nieziarniczym oraz zespołem hemofagocytarnym (31,25%). Łagodnemu powiększeniu węzłów chłonnych najczęściej towarzyszyły objawy ze strony górnych dróg oddechowych (26,58%). Hepatosplenomegalia występowała głównie u dzieci z nowotworami (62,5%) oraz u dzieci zakażonych wirusem EBV (66,7% z grupy pacjentów bez nowotworu) i wirusem CMV (33,3%). Utrata masy ciała i nocne poty znamiennie częściej związane były z limfadenopatią występującą w chorobach nowotworowych (p < 0,05). W tabeli 4 przedstawiono objawy towarzyszące limfadenopatii.
Tabela 4. Objawy towarzyszące limfadenopatii o etiologii łagodnej i złośliwej.
 ŁagodnaZłośliwaP
N%N %
Objawy towarzyszące7044,3161000,038
Utrata masy ciała21,27318,750,0058
Gorączka2213,92531,250,0789
Wysypka148,86212,50,645
Hepatomegalia1811,391062,51,030E-05
Zespół żyły głównej górnej4226,58000,0133
Nawracające infekcje2113,29318,750,4665
Nocne poty31,904250,0014
Niedokrwistość znamiennie częściej towarzyszyła pacjentom z chorobami rozrostowymi. Zmiany w rozmazie krwinek białych o charakterze atypowych limfocytów i przesunięcie w lewo obecne były tylko u pacjentów z zakażeniem wirusem EBV (20,25%). Blasty w rozmazie krwi obwodowej stwierdzono u 6 pacjentów z potwierdzoną chorobą nowotworową (p < 0,05). Podwyższony poziom aminotransaminaz (ALT, AST) również istotnie częściej obserwowano u dzieci z chorobami nowotworowymi (p < 0,05).
Zajęcie węzłów chłonnych śródpiersiowych i wnękowych (75 i 25%) potwierdzone w badaniu RTG klatki piersiowej charakterystyczne było dla chorób rozrostowych. U dzieci z odczynową i pozapalną limfadenopatią w 97,47% przypadków RTG klatki piersiowej było prawidłowe. W badaniu utrasonograficznym powiększone węzły chłonne o charakterze odczynowym bez zatartej struktury węzła były charakterystyczne dla limfadenopatii odczynowej i pozapalnej (81,65%) i nie towarzyszyła temu hepatosplenomegalia. Dla chorób rozrostowych poza obecnością zmian w USG samych węzłów chłonnych w 62,5% przypadków dodatkowo obserwowano powiększoną wątrobę i/lub śledzionę. Zmiany w badaniach dodatkowych w naszej grupie badanej przedstawiono w tabeli 5.
Tabela 5. Badania laboratoryjne w grupach o etiologii łagodnej i złośliwej.
BadaniaŁagodnaZłośliwaP
N%N%
15810016100
Niedokrwistość3824,051381,25< 0,001
Leukocytoza2515,821062,5< 0,001
Leukopenia85,06212,50,2308
Atypowe limfocyty 3220,25000,0454
Przesunięcie w lewo3220,25000,0454
Blasty00637,5< 0,001
CRP + OB.3824,051275< 0,001
Kwas moczowy42,53318,750,0180
LDH1912,03637,50,0143
ALT1710,76637,50,0026
AST1811,39743,750,0091
RTG   
Normy15497,47425< 0,001
Przytchawiczel, Wnękowe, Śródpiersia42,531275
USG   
Norma148,8616,25< 0,001
Limfadenopatia12981,65531,25
Hepatomegalia159,491062,5
Biopsję węzła chłonnego wykonano u 30 pacjentów (17,24%) z powodu podejrzenia choroby rozrostowej. U 16 z 30 dzieci (53,33%) potwierdzono proces nowotworowy, a w 14 przypadkach (46,67%) w badaniu histopatologicznym nie stwierdzono zmian swoistych. U wszystkich 16 dzieci z nowotworem dodatkowo wykonywano biopsję aspiracyjną szpiku kostnego w celu oceny nacieczenia szpiku. Wyniki badania histopatologicznego pobranych węzłów chłonnych przedstawiono w tabeli 6.
Tabela 6. Wyniki badania histopatologicznego.
DiagnozaN
ŁAGODNA14
Choroba kociego pazura2
CMV2
EBV3
Odczynowe4
Zapalenie2
Naczyniak włośniczkowat1
ZŁOŚLIWA 16
Ziarnica złośliwa 9
Chłoniak Burkitta1
Chłoniak nieziarniczy2
Ostra białaczka limfoblastyczna 1
Ostra białaczka lymfoblastyczna typ T1
Zwojak zarodkowy 1
Zespół hemofagocytarny z limfohistiocytozą1
DYSKUSJA
Bardzo często powiększone węzły chłonne mają charakter odczynowy towarzyszący głównie infekcjom górnych dróg oddechowych (1, 2, 6, 8, 10, 14). Na podstawie naszych obserwacji podobnie jak w literaturze stwierdzono, że u większości pacjentów pediatrycznych przyczyną limfadenopatii są również choroby nienowotworowe (90,8%), często samoograniczające się, które nie wymagają leczenia. Około 15% powiększonych węzłów u naszych pacjentów wynikała z zakażeń górnych dróg oddechowych oraz chorób alergicznych. Byli to pacjenci skierowani już do diagnostyki szpitalnej. U dzieci diagnozowanych i leczonych ambulatoryjnie limfadenopatia związana z infekcjami górnych dróg oddechowych może stanowić nawet 80% wszystkich limfadenopatii (10). Jednakże powiększenie węzłów chłonnych może być także pierwszym objawem choroby rozrostowej. W przedstawionej grupie badanej choroba nowotworowa była potwierdzona u 9,19% dzieci. Zbliżone wyniki uzyskali Karadeniz (3) i Oguz (5), którzy w swoim materiale obejmującym podobną grupę hospitalizowanych dzieci (156 pacjentów) zaobserwowali około 81% limfanopatii o charakterze łagodnym. W innym retrospektywnym badaniu obejmującym 334 dzieci z rejonu Tuzi w Bośni i Hercegowinie w 79,39% wszystkich przypadków powiększone węzły chłonne były wynikiem chorób infekcyjnych, a u 11,3% pacjentów choroby nowotworowej (14).
W naszych badaniach rozmiar węzłów chłonnych przekraczający 4 cm sugerował proces rozrostowy, podczas gdy w pracach Oguza (5) i Karadeniza (3) wielkość węzłów chłonnych powyżej 3 cm miała związek z chorobą rozrostową, podobnie jak i w pracy Kumral (6). Uogólnione powiększenie węzłów chłonnych według danych z literatury może wskazywać na proces nowotworowy (3-5, 14). W naszej grupie pacjentów uogólnione powiększenie węzłów chłonnych również występowało znamiennie częściej w przypadku chorób nowotworowych.
Zależność miedzy limfadenopatią uogólnioną a rozpoznaniem chłoniaka potwierdziło opracowanie Latifagic i wsp. (14).
Wśród badanych przez nas pacjentów przeważało powiększenie węzłów chłonnych w jednej, dwóch lub trzech okolic sąsiadujących ze sobą, co wiązało się z odczynowym – nienowotworowym, powiększeniem węzłów chłonnych. Podobne obserwacje opisane zostały przez Karadeniza i wsp. (3). Jednakże w badaniach tych samych autorów z 2006 roku już był inny rozkład pomiędzy limfadenopatią zlokalizowaną – 42% pacjentów, a uogólnioną – 58% (5).
Najczęściej zajętą grupą węzłów chłonnych były zarówno u naszych pacjentów, jak również w innych opracowaniach węzły chłonne szyjne (2, 3, 5, 10, 11, 14). Powiększenie tej grupy węzłów związane było zarówno z chorobą nowotworową, jak i nienowotworową (2, 5, 6). Szczególnym regionem węzłów, który wiąże się głównie z rozpoznaniem chłoniaków i białaczek, jest okolica nadobojczykowa, co również zostało potwierdzone w naszym opracowaniu, jak również w innych badaniach (5, 14).
Węzły chłonne twarde, nieprzesuwalne, zlokalizowane w pakietach sugerowały etiologię rozrostową i były przyczyną wczesnej kwalifikacji do biopsji nie tylko naszych pacjentów (4, 5, 14).
W naszej grupie badanej zaobserwowaliśmy, iż limfadenopatia trwająca krócej niż 3 miesiące jest częstsza w grupie pacjentów z chorobami rozrostowymi. Z danych dostępnych z literatury wynika, iż limfadenopatia trwająca powyżej 4 tygodni ma związek z rozpoznaniem choroby nowotworowej (5).
Wśród objawów towarzyszących mogących sugerować proces rozrostowy, na pierwszym miejscu są: utrata masy ciała, nocne poty i hepatosplenomegalia (8). Objawy te znamiennie częściej występowały wśród naszych pacjentów z chorobami nowotworowymi. Podobne wyniki przedstawił Oguz i wsp. (5) i występowały u dzieci w wieku 2-12 lat.
Również, tak jak w literaturze, obecność limfocytów atypowych w rozmazie krwi obwodowej u naszych dzieci świadczyła o zakażeniu wirusem EBV (4-6, 8, 10, 14).
Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych sugerujące proces złośliwy to m.in. niedokrwistość, leukocytoza, podwyższony poziom transaminaz i wskaźników stanu zapalnego oraz blasty w rozmazie krwi i biopsji szpiku. Potwierdzone zostało to nie tylko w naszym opracowaniu (5, 14). Niezwykle przydatne w diagnostyce różnicowej limfadenopatii są badania obrazowe (RTG klatki piersiowej oraz USG węzłów chłonnych i jamy brzusznej). Stwierdzenie powiększonych węzłów chłonnych, śródpiersia oraz wnęk sugerują proces rozrostowy (5, 6, 8). W badaniu USG obraz struktury węzła, unaczynienie, obecność pakietów również jest bardzo przydana w diagnostyce pomiędzy chorobą rozrostową a zmianami pozapalnymi. Towarzysząca hepatosplenomegalia jest znamiennie przemawiająca za procesem nowotworowym (5, 14).
Mimo powszechności występowania powiększonych węzłów chłonnych u dzieci, dostępności badań diagnostycznych oraz wielu opracować w literaturze, nadal jest to ważny problem kliniczny dla lekarzy pediatrów i lekarzy rodzinnych. Z tego powodu tak ważna jest współpraca lekarzy pierwszego kontaktu i specjalistów w celu szybkiej diagnostyki i wczesnego rozpoznania nowotworów przebiegających z zajęciem węzłów chłonnych.
PODSUMOWANIE
Na podstawie naszej pracy stwierdzono, iż:
– Najczęstszą przyczyną powiększenia węzłów chłonnych wśród dzieci są choroby nienowotworowe.
– Węzły chłonne > 4 cm powinny sugerować proces rozrostowy.
– Uogólnione, twarde, powiększone węzły chłonne w pakietach wymagają dalszej diagnostyki, wraz z biopsją węzła i w uzasadnionych przypadkach biopsą szpiku kostnego.
– Badania laboratoryjne stanowią ważny element diagnostyki różnicowej.
– Badania obrazowe – RTG i USG są bardzo przydatne w diagnostyce różnicowej limfadenopatii.
Piśmiennictwo
1. Jung W, Trümper L: Differenzialdiagnose und – ablkärung von Lymphknotenvergrößerungen. Internist 2008; 49: 305-320. 2. Leung A, Robson W: Childhood cervical lymphadenopathy. J Peditr Health Care 2004; 18: 3-7. 3. Karadeniz C, Oguz A: The Etiology of peripheral lymphadenopathy in children. Pediatr Hematol Oncol 1999; 16: 525-531. 4. Bazemore AW, Smucker DR: Lymphadenopathy and Malignancy. Am Fam Physician 2002; 66: 2103-2110. 5. Oguz A, Karadeniz C: Evaluation of peripheral lymphadenopathy in children. Pediatr Hematol Oncol 2006; 23: 549-561. 6. Kumral A: Assessment of peripheral lymphadenopathies. Pediatr Hematol Oncol 2002; 19: 211-218. 7. Citak EC, Koku N, Demirci M et al.: A retrospective chart review of evaluation of the cervical lymphadenopathies in children. Auris Nasus Larynx 2011; 38: 618-621. 8. Kowalczyk JR, Armata J, Bogusławska-Jaworska J: Powiększenie węzłów chłonnych w chorobach nowotworowych. [W:] Stany przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych. Kowalczyk JR (red.). PZWL, Warszawa 1996: 102-110. 9. Stefaniak MJ: Uogólnione powiększenie węzłów chłonnych w chorobach zakaźnych. [W:] Stany przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych. Kowalczyk JR (red.). PZWL, Warszawa 1996: 141-151. 10. Zawitkowska J, Katska E, Kowalczyk JR: Analiza przyczyn powiększonych węzłów chłonnych u dzieci kierowanych do poradni hematologicznej. Otorynolaryngologia 2009; 8: 72-75. 11. Koczyński A, Rajtar-Leontiew Z: Zmiany patologiczne części miękkich szyi okolicy kata żuchwy w obrazie utrasonograficznym u dzieci. Nowa Pediatria 2002; 2: 53-57. 12. Niedzielska G, Kotowski M, Niedzielski A et al.: Cervical lymphadenopathy in children – incidence and diagnostic management. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2007; 71: 51-56. 13. Yaris N, Cakir M, Sozen W, Cobanoglu U: Analysis of children with peripheral lymphadenopathy. Clin Pediatr 2006; 6: 544-549. 14. Latifagic A, Iljazovic E, Colic B, Mladina N: Etiological and clinical characteristics of lymphadenopathy at child age in Tuzla Canton. Med Arh 2011; 65: 295-299.
otrzymano: 2012-08-10
zaakceptowano do druku: 2012-08-31

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Pawelec
Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM
ul. Marszałkowska 24, 00-576 Warszawa
tel.: +48 (22) 522-74-38
e-mail: katpawelec@poczta.onet.pl

Nowa Pediatria 3/2012
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria