Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 3/2018, s. 199-207 | DOI: 10.25121/MR.2018.21.3.199
Bogusława Kaczor-Pyter, Paweł Januszewicz
Wiedza dotycząca zaburzeń odżywiania w opinii studentów pielęgniarstwa
Knowledge of nutritional disorders in the opinion of nurse students
Instytut Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, Katedra Pielęgniarstwa, Przyrodniczo-Medyczne Centrum Badań Innowacyjnych, Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski
Summary
Introduction. Eating disorders are a big problem that affects many people. Appropriate level of knowledge of health sector employees is a great opportunity to help people, especially young people, who are affected by this problem.
Aim. The aim of the study was to assess the level of knowledge on eating disorders among nursing students at the University of Rzeszów.
Material and methods. The survey was conducted among students of nursing, using the Author’s Questionnaire from May to June 2018.
Results. Socio-demographic factors slightly differentiate the knowledge of nursing students about eating disorders. Young people between the ages of 14 and 18 are the most exposed to eating disorders.
Conclusions. The knowledge of medical students on the field of eating disorders should be increased.
Wstęp
Zaburzenia odżywiania coraz częściej dotykają współczesne społeczeństwo, zwłaszcza młodych ludzi, stąd duże zainteresowanie tym zagadnieniem. W mediach obecne są treści dotyczące zdrowego i niezdrowego sposobu odżywiania, profilaktyki i leczenia chorób, a także informacje odnośnie dbania o wygląd (1). Wizerunek człowieka w dziejach historii przechodził liczne przemiany. Wiek XX w okrągłych kształtach sylwetki upatrywał człowieka zdrowego (2). Natomiast w XXI wieku podejście to zmieniło się diametralnie – dziś coraz powszechniej panuje pogląd o zdrowej, czyli szczupłej sylwetce ciała. Pojawiła się więc moda na szczupłą sylwetkę, a co za tym idzie presja otoczenia, świata medialnego, na promowanie szczupłości. W związku z tym często młodzi ludzie zaczynają się sobie przyglądać i, co najgorsze, bardzo krytycznie oceniać. Porównują się wszyscy, ale jedni sobie z tą presją radzą, a inni zaczynają grzęznąć w niezadowoleniu, w analizach, rytuałach odchudzania w ćwiczeniach i kontrolowaniu własnego ciała (3). Odżywianie należy do podstawowych potrzeb życiowych każdego człowieka, a jednocześnie gwarantuje kształtowanie masy ciała. Zaburzenia odżywiania są narastającym problemem we współczesnym świecie (2). Zagadnienia związane z zaburzeniami odżywiania stanowią wyzwanie zarówno dla klinicystów, jak i edukatorów, chcących zwiększyć świadomość społeczeństwa, a przez to zmniejszyć lub ograniczyć liczbę występujących zachorowań (2). Literatura dotycząca zaburzeń odżywiania jest obszerna, co roku też przybywa artykułów i prac monograficznych, a mimo to wciąż rośnie liczba osób, u których zaburzenia odżywiania stają się problemem życiowym, stąd konieczność zwiększenia działań edukacyjnych adresowanych do szerokich grup odbiorców. Zaburzenia odżywia są problemem natury medycznej i społecznej. Ograniczenia w zakresie przyjmowania lub nadmiar posiłków powoduje wiele negatywnych skutków, które mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, przewlekłych chorób, a nawet śmierci. Zaburzenia odżywiania w ostatnim czasie stanowią stale narastający problem społeczny, obserwuje się zwiększającą się liczbę przypadków nowych zachorowań i coraz to młodszych osób. Zaburzenia odżywiania są także poważnym problemem medycznym, często przewlekłym, potencjalnie zagrażającym życiu (4). Zaburzenia odżywiania zwykle rozwijają się w okresie dojrzewania i powodują wiele problemów psychologicznych charakterystycznych dla tej kategorii wiekowej (5). „Żyjemy w świecie promującym szczupłość, jesteśmy bombardowani najróżniejszymi i często sprzecznymi przekazami na temat jedzenia, wagi, diety, co prowadzi do dezorientacji, swoistego chaosu poznawczego, licznych błędów w myśleniu i zachowaniach” (6). Anoreksja jest chorobą, która dotyczy przede wszystkim dziewcząt w okresie dojrzewania oraz młodych kobiet. Rozwój cywilizacyjny spowodował ogromne zainteresowanie zagadnieniami zdrowego odżywiania i kształtowania idealnej sylwetki. Zaliczenie anoreksji i bulimii do zaburzeń behawioralnych podyktowane zostało wieloma czynnikami, m.in. niekontrolowanym odchudzaniem lub objadaniem się, wyrzutami sumienia (7, 8). Pracownicy sektora ochrony zdrowia to osoby, które w szczególności powinny posiadać odpowiedni poziom wiedzy na temat zaburzeń odżywiania. Do takich osób należą studenci pielęgniarstwa, których wiedza w tym zakresie jest niezwykle istotna w edukowaniu młodych ludzi i reagowaniu w przypadku wykrycia jakichkolwiek objawów wskazujących na wystąpienie zagrożeń związanych z zaburzeniami odżywiania (9).
Cel pracy
Celem badania była ocena poziomu wiedzy na temat zaburzeń odżywiania wśród studentów pielęgniarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Materiał i metody
Metodą badawczą zastosowaną w niniejszym badaniu był sondaż diagnostyczny przeprowadzony za pomocą techniki ankietowej. Dla osiągnięcia celu badania wykorzystano Autorski Kwestionariusz Ankiety, zawierający 30 pytań, zbudowany z dwóch części: pierwsza składała się z pytań dotyczących danych socjodemograficznych badanych; druga z pytań o opinię studentów pielęgniarstwa na temat wiedzy o zaburzeniach odżywiania. Badanie zostało przeprowadzone wśród 100 studentów studiów I stopnia I i III roku, którzy wyrazili zgodę na udział w badaniu. Ankiety dostarczono badanym w drodze kontaktu bezpośredniego, podczas którego wyjaśniono respondentom cel i zasadność przeprowadzonego badania. Badania przeprowadzono w okresie od maja do czerwca 2018 roku. Udział w badaniu był dobrowolny, a zgodę stanowiło wypełnienie kwestionariusza. Łącznie rozdano 150 ankiet, z czego 119 zebrano zwrotnie. Po sprawdzeniu wszystkich kwestionariuszy 19 ankiet zostało odrzuconych ze względu na niekompletność udzielonych odpowiedzi. Definitywnie dane ze 100 ankiet zostały naniesione na arkusz i poddane analizie statystycznej.
Zastosowano następujące kryteria doboru respondentów:
– kryteria włączenia: studenci I i III roku kierunku pielęgniarstwa,
– kryteria wykluczenia: studenci innych kierunków niż pielęgniarstwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Wyniki
Charakterystyka grupy badanej
W badanej grupie znalazło się 100 studentów trzyletnich studiów licencjackich pielęgniarstwa Wydziału Medycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego. Średnia wieku badanych wahała się od 19. do 21. roku życia. Większość badanej grupy stanowiły kobiety – 96 osób (96%), mieszkające na wsi – 73 osoby (73%). Wśród ankietowanych było 51 (51%) studentów I roku i 49 (49%) studentów III roku.
Znajomość pojęć, przyczyn, zasad leczenia i skutków zaburzeń odżywiania
Badani respondenci na pytanie, czym są zaburzenia odżywiania, udzielili niejednoznacznych odpowiedzi. Większość z nich rozumie to pojęcie jako zaburzenia łaknienia o podłożu psychicznym – 63 osoby (63%), jako spożywanie posiłków niepokrywających zapotrzebowania kalorycznego – 47 osób (47%), spożywanie posiłków przekraczających zapotrzebowanie kaloryczne – 31 osób (31%), nieregularne jedzenie posiłków – 13 osób (13%). Czynnikiem, który istotnie wpływał na zrozumienie pojęć związanych z zaburzeniem odżywiania, jest wiek badanych (ryc. 1).
Ryc. 1. Poziom wiedzy dotyczący zaburzeń w odżywianiu a wiek badanych
Respondenci znali rodzaje zaburzeń odżywiania. W największym stopniu swój poziom wiedzy łączyli z zaburzeniami o podłożu psychicznym – anoreksją (80%), bulimią (68%) czy kompulsywnym objadaniem się (50%). Innych zaburzeń dotyczących odżywiania ankietowani nie potrafili wymienić (ryc. 2).
Ryc. 2. Poziom wiedzy ankietowanych na temat zaburzeń odżywiania
Analiza badań własnych wykazała zależności pomiędzy poziomem wiedzy na temat zaburzeń w odżywianiu a wiekiem ankietowanych opisane w tabeli 1.
Tab. 1. Poziom wiedzy badanych na temat zaburzeń odżywiania a wiek respondentów
Lp.Najczęściej występujące zaburzenia odżywianiaWiek badanych
19-21 (n = 61, 100%)22 i więcej (n = 39, 100%)
n%n%
1Otyłość2947,541230,77
2Anoreksja2439,342564,10
3Bulimia58,201025,64
4Kompulsywne objadanie się813,1100,00
5Inne00,0000,00
Badania wykazały, że respondenci w większości poprawnie przypisywali znaczenie poszczególnym rodzajom zaburzeń. Wszyscy ankietowani (100%) wiedzieli, czym jest anoreksja, ponad połowa badanych (51 osób) bulimię określa jako żarłoczność. Mało znanym pojęciem była ortoreksja – poprawne znaczenie przypisało tylko 28 osób (28%), natomiast 56 badanych (56%) nie znało takiego pojęcia. Termin „pregoreksja” był znany tylko 29 osobom (29%), 63 studentów (63%) nie potrafiło udzielić odpowiedzi na to zagadnienie, pozostałych 8 badanych nie potrafiło przypisać znaczenia temu pojęciu. Definicja „alkoreksji” była znana 45 osobom (45%), 32 badanych (32%) nie znało takiego określenia. Najtrudniejsze okazało się wyjaśnienie kompulsywnego objadania się – spośród badanych nikt nie udzielił poprawnej odpowiedzi (0%), mylnie opisało ten termin 64 studentów (64%), 46 osób (46%) określiło to jako żarłoczność psychiczną. Żaden z czynników socjodemograficznych, takich jak: wiek, rok studiów ani miejsce zamieszkania respondentów, nie wpływały na poziom wiedzy o zaburzeniach odżywiania. Badani znali przyczyny zaburzeń odżywiania oraz grupy osób najbardziej zagrożone ich wystąpieniem. Najczęściej wybieranymi odpowiedziami były: niskie poczucie własnej wartości oraz presja społeczna – tak odpowiedziało 67 ankietowanych. Przyczyn zaburzeń odżywiania ankietowani upatrywali bardzo często w niewłaściwych nawykach żywieniowych (60 odpowiedzi) wynikających z niedostatecznej edukacji żywieniowej wyniesionej z domu rodzinnego. Otrzymane wyniki wykazały brak związku pomiędzy występowaniem zaburzeń w odżywianiu a niewłaściwymi relacjami w rodzinie. Młodzież mogła wybrać więcej niż jedną odpowiedź, podkreślając wieloprzyczynowość w powstawaniu zaburzeń. Otrzymane wyniki ukazują, że wiek badanych jest stosunkowo mało istotną zmienną jako czynnik wpływający na zwiększenie świadomości przyczyn zaburzeń (ryc. 3).
Ryc. 3. Przyczyny zaburzeń odżywiania a wiek badanych
Badania wykazały, że najbardziej narażone na powstawanie zaburzeń w odżywianiu są młode osoby, a w szczególności dziewczęta w wieku 14-18 lat – tak odpowiedziała zdecydowana większość badanych, tj. 66 osób (66%) (tab. 2).
Tab. 2. Osoby szczególnie narażone na występowanie zaburzeń odżywiania
Lp.Osoby najbardziej narażone na występowanie zaburzeń odżywianian%
1Kobiety w wieku dojrzałym33,00
2Mężczyźni w wieku dojrzałym11,00
3Młodzież w wieku 16-20 lat, niezależnie od płci2929,00
4Młodzież żeńska w wieku 14-18 lat6666,00
5Młodzież męska w wieku 14-18 lat00,00
6Nie wiem11,00
Spośród skutków zdrowotnych wynikających z nieodpowiedniego odżywiania się ankietowani najczęściej wskazywali na zaburzenia miesiączkowania i niedowagę, a także na nadwagę i depresję. Badani nie potrafili wymienić innych skutków zaburzeń odżywiania (tab. 3).
Tab. 3. Skutki zdrowotne wynikające z zaburzeń odżywiania
Lp.Skutki zdrowotne zaburzeń odżywianian%
1Nadwaga4747,00
2Niedowaga6060,00
3Zaburzenia miesiączkowania7474,00
4Depresja4444,00
5Inne00,00
Badania wykazały, że ankietowani w większości uważali, że zaburzenia odżywiania mogą doprowadzić do śmierci (86%). Według prawie połowy respondentów (42%) zaburzenia odżywiania to epizody jednorazowe, a również zaburzenia aktywowane przez stres (32%). Zaliczono je także do chorób o małej skuteczności leczenia. Zaledwie kilku ankietowanych (3 osoby) uważało, że szansę na wyzdrowienie daje tylko specjalistyczne leczenie (tab. 4).
Tab. 4. Konsekwencje zaburzeń odżywiania
Lp.Czy zaburzenia odżywiania są schorzeniamin%
1Mogącymi doprowadzić do śmierci8686,00
2Zazwyczaj aktywuje je stres3232,00
3 Są epizodem jednorazowym4242,00
4Są stosunkowo łatwe w leczeniu1111,00
5Należą do chorób o małej skuteczności leczenia2222,00
6Mają charakter nawrotowy11,00
7Tylko specjalistyczne leczenie jest szansą na wyzdrowienie33,00
Ankietowani posiadali odpowiednią wiedzę dotyczącą form i metod leczenia zaburzeń odżywiania, duży nacisk położono na indywidualne leczenie ambulatoryjne. Badania wykazały dużą świadomość ankietowanych w zakresie konieczności leczenia zaburzeń odżywiania w warunkach oddziału psychiatrycznego dla osób z zaburzeniami odżywiania, częściej wskazując formę leczenia w warunkach dziennego pobytu niż w warunkach oddziału psychiatrycznego zamkniętego (tab. 5).
Tab. 5. Formy leczenia zaburzeń odżywiania
Lp.Na czym polega leczenie zaburzeń odżywiania?n%
1Indywidualne leczenie ambulatoryjne4242,00
2Leczenie szpitalne w warunkach oddziału psychiatrycznego dziennego3737,00
3Leczenie szpitalne na oddziale psychiatrycznym zamkniętym2626,00
4Inne11,00
Analiza przeprowadzonych badań wykazała, że według ankietowanych najskuteczniejsze metody leczenia zaburzeń odżywiania można uzyskać po wcześniejszym zastosowaniu psychoterapii indywidualnej oraz rodzinnej i po wyrównaniu zagrożeń w warunkach szpitalnych. Psychoterapia rodzinna także jest znaczącą metodą leczenia w opinii badanych. Często wskazywaną przez respondentów formą zaburzeń odżywiania jest anoreksja, stąd wśród odpowiedzi podkreślano znaczenie leczenia dietetycznego, mającego na celu wyrównanie masy ciała. Pojedynczy ankietowani wskazali także jako metodę leczenia „Inne”, uzasadniając to koniecznością przyjmowania leków z grupy neuroleptyków czy antydepresantów (tab. 6).
Tab. 6. Metody leczenia zaburzeń odżywiania
Lp.Metody leczenia zaburzeń odżywianian%
1Psychoterapia indywidualna6868,00
2Psychoterapia rodzinna1414,00
3Psychoterapia rodzinna po wcześniejszym wyrównaniu zagrożeń w warunkach szpitalnych2323,00
4Leczenie dietetyczne wyrównujące masę ciała3939,00
5Inne11,00
6Nie wiem11,00
Najczęściej ankietowani wymieniali otyłość jako zaburzenie w odżywianiu, znając dobrze jej przyczyny, objawy i skutki (tab. 7).
Tab. 7. Przyczyny otyłości
Lp.Przyczyny otyłościn%
1Niewłaściwe nawyki żywieniowe8686,00
2Błędy jakościowe3232,00
3Błędy ilościowe4242,00
4Niewłaściwy wizerunek własnej osoby1111,00
5Nadopiekuńczość rodziców2222,00
6Nie wiem11,00
7Inne33,00

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Harrison A, Bertrand S: To what extend to the public need educating about eating disorders. Journal of Obesity & Eating Disorders 2016; http://obesity.imedpub.com/to-what-extent-do-the-public-need-educating-about-eating-disorders.php?aid=17628 (data dostępu: 15.11.2018).
2. Prϋfer P (red.): Na krawędzi, reperkusje zachowań ryzykownych w relacjach do ciała. Wydawnictwo Naukowe Akademii im. Jakuba z Paradyża, Gorzów Wielkopolski 2016.
3. Ryciarz-Myszkowska J, Gago E, Harton A: Wiedza żywieniowa oraz postrzeganie własnej masy ciała przez nastoletnie dziewczęta. [W:] Wolska-Adamczyk A (red.): Znaczenie racjonalnego żywienia w edukacji zdrowotnej. WSiZ, Warszawa 2015: 133.
4. Brazier Y: Anorexia nervosa: What you need to know. Medical News Today 2018; https://www.medicalnewstoday.com/articles/267432.php (data dostępu: 15.11.2018).
5. Fairburn ChG: Terapia poznawczo-behawioralna i zaburzenia odżywiania. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013: 245.
6. Mroczkowska D, Ziółkowska B, Cwojdzińska A: Zaburzenia odżywiania. Poradnik dla rodziców i bliskich. Scholar, Warszawa 2007: 12.
7. Morciniec P (red.): Zniewoleni działaniem. Uzależnienia behawioralne a rodzina. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2013: 148.
8. Abraham S, Llewellyn-Jones D: Anoreksja, bulimia, otyłość. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.
9. Myszkowska-Ryciak J, Leśniak W, Harton A et al.: Poziom wiedzy na temat specyficznych zaburzeń odżywiania w wybranych grupach populacyjnych. Bromat Chem Toksykol 2012; XLV(3): 827.
10. Szurowska B: Anoreksja w rodzinie. Wydawnictwo Difin S.A., Warszawa 2011.
11. Namysłowska I: Terapia rodzin. IPiN, Warszawa 2000.
12. Kokowska A: Anoreksja jako problem zdrowotny współczesnej młodzieży – podstawy teoretyczne. Zeszyty Pedagogiczno-Medyczne: Innowacyjność i Kreatywność w Pedagogice 2012; 19(3): 147-157.
13. Kędra E, Pietras J: Zaburzenia odżywiania – znak naszych czasów. Probl Hig Epidemiol 2011; 92(3): 530-534.
14. Godala M, Karasińska E, Trafalska E et al.: Wiedza studentów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na temat zaburzeń odżywiania. Probl Hig Epidemiol 2012; 93(1): 80-85.
15. Grabowska A: Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) – objawy i leczenie; https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/psychiatria/anoreksja-jadlowstret-psychiczny-objawy-i-leczenie-aa-prNb-yLVi-5A2T.html (data dostępu: 15.11.2018).
16. Szurowska B: Anoreksja i bulimia, śmiertelne sposoby na życie. Harmonia Universalis, Gdańsk 2011.
17. Lumbau A, Spano G, Meloni SM et al.: Eating Disorders: Assessment of Knowledge on a Dentist’s Sample. Int J Child Health Nutr 2015; 4: 50-53.
18. Fairburn Ch, Fairburn P: Eating disorders. Lancet 2003; 361(9355): 407-416.
19. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020. Dz. U. z 2016, poz. 1492; www.sejm.gov.pl (data dostępu: 5.11.2018).
otrzymano: 2018-07-05
zaakceptowano do druku: 2018-07-26

Adres do korespondencji:
Bogusława Kaczor-Pyter
Wydział Medyczny Uniwersytet Rzeszowski
Al. Kopisto 2a, 35-959 Rzeszów
tel.: +48 17-872-115
boguslawa.kaczor@gmail.com

Medycyna Rodzinna 3/2018
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna