Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 5/2003 » Miejsce homeopatii w leczeniu grypy i nieżytów górnych dróg oddechowych okresu jesienno-zimowego
- reklama -
Ski Spa - serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Medycyna Rodzinna 5/2003, s. 161-165
Anna Słowińska

Miejsce homeopatii w leczeniu grypy i nieżytów górnych dróg oddechowych okresu jesienno-zimowego

Homeopathy in the treatment of influenza and upper respiratory tract infections of autumn-winter period
Lecznictwo otwarte w Łodzi
Summary
Influenza is a seasonal disease, the infection appears in all age brackets and quite often takes a serious course of disease. There are three antigenic types of the influenza virus: A, B and C. Upper respiratory tract infections can also be caused by viruses of parainfluenza which induce milder clinical symptoms. Infections which are caused by rhino, corona and adeno viruses are called a common cold with mild course of disease and take the form of upper airways infection. Thanks to the wide range of homeopathic drugs, every patient can get the treatment which depends on his characteristic symptoms.
Według danych MZiOS, w Polsce, wśród zachorowań na choroby zakaźne większość (ok. 70%) wywołują wirusy dróg oddechowych, w tym wirus grypy, 23% – inne czynniki wirusowe, a 7% – czynniki inne niż wirusowe (1). Wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych określamy przeziębieniem. Jest ono chorobą o łagodnym przebiegu, ale bardzo często powodującą nieobecność chorego w pracy lub szkole. Wywiera także ogromny wpływ na codzienną pracę lekarza będąc najczęstszą przyczyną porad ambulatoryjnych. Ocenia się, że około 40% wszystkich ludzi przynajmniej raz w roku choruje na przeziębienie. Częstość występowania wirusowego zakażenia górnych dróg oddechowych zmniejsza się z wiekiem. Dzieci w wieku przedszkolnym chorują przeciętnie 4-8 razy w roku, dzieci w wieku szkolnym średnio 2-6 razy, a dorośli średnio 2-5 razy w roku. Chłodna pogoda w czasie miesięcy jesienno-zimowych przypuszczalnie ułatwia szerzenie się zakażenia wskutek częstego przebywania w pomieszczeniach zamkniętych (domach, żłobkach, przedszkolach, szkołach). Palący papierosy są bardziej podatni na zakażenie i może mieć ono u nich cięższy przebieg. W ciągu całego życia każdy człowiek jest narażony na wielokrotne zachorowania, gdyż po przebytym zakażeniu wirusowym występuje jedynie przemijająca odporność.
Dopiero badania przeprowadzone w latach 20. i 30., i potwierdzone w latach 80. XX wieku, potwierdziły i precyzyjnie określiły wirusowe tło przeziębienia. Podstawową tezą współczesnych poglądów jest fakt, że przeziębienie to choroba zakaźna wywołana przez określone wirusy. Najczęstszymi wirusami wywołującymi przeziębienie są rhino- i coronawirusy, wirusy grypy i paragrypy, RSV i adenowirusy; rzadsze to entero-, reo- i pikornawirusy. Jednak tylko w 25% przypadków chorób infekcyjnych udaje się laboratoryjnie wyizolować i zidentyfikować czynnik etiologiczny (2). Wiadomo że wirusowe zakażenie układu oddechowego charakteryzuje się tym, że z jednej strony jeden i ten sam wirus może wywoływać różne objawy kliniczne, z drugiej zaś ten sam zespół objawów może być wywołany przez różne wirusy.
Przeziębienie jako choroba wirusowa jest chorobą zakaźną i zaraźliwą. Przenosi się łatwo z jednej osoby na drugą z wydzieliną dróg oddechowych przez kichanie i kaszel. Źródłem zakażenia nie jest wyłącznie człowiek z pełnym obrazem klinicznym przeziębienia, ale również nosiciele, tzn. osoby zakażone bez widocznych objawów przeziębienia. Źródło zakażenia stanowią także ozdrowieńcy, gdyż zwykle jeszcze przez dwa, trzy tygodnie po przebytej infekcji chory może być źródłem zakażenia. Niektóre wirusy częściej wywołują schorzenia o charakterystycznej lokalizacji, np. rynowirusy wywołują nieżyt nosa, zatok przynosowych i gardła, adenowirusy – zapalenie gardła. Zakażenia wywołane wirusami grypy i paragrypy, wymienionymi wśród czynników przeziębienia ze względu na charakter objawów i przebieg kliniczny, traktowane są jako odrębne jednostki chorobowe i wymagają osobnego omówienia. Podstawowymi objawami zakażenia wirusowego są: ból gardła, katar, kichanie, kaszel, chrypka, ból głowy, bóle mięśniowe, senność, złe samopoczucie, gorączka lub stany podgorączkowe, czasem dreszcze. W większości przypadków obserwujemy jedynie stany podgorączkowe, a mechanizm gorączki w przeziębieniu nie jest do końca wyjaśniony. Prawdopodobnie główną jej przyczyną są pirogeny endogenne wyzwalane ze zniszczonych wirusami krwinek białych (2).
Przeziębienie najczęściej rozpoczyna się bólem i drapaniem w gardle, złym samopoczuciem i pieczeniem w obrębie oczu. Następnie występują dolegliwości ze strony nosa, swędzenie, kichanie i wyciek. Początkowo surowiczy wyciek z nosa przekształca się stopniowo w surowiczo-śluzowy, a w końcu śluzowy i śluzowo-ropny. W tym czasie rozpoczyna się kaszel, początkowo suchy, przechodzący stopniowo w wilgotny. Drugiego lub trzeciego dnia choroby występują objawy ogólne takie jak: senność, bóle głowy, stany podgorączkowe lub gorączka, czasem z dreszczami, i niekiedy bóle mięśniowe. Okres narastania tych objawów jest dobrym momentem na wdrożenie leczenia homeopatycznego.
W praktyce codziennej leczenie przeziębienia jest jedynie objawowe. W ciągu ostatniego 10-lecia problem lekooporności drobnoustrojów stał się jednym z najpoważniejszych zagadnień współczesnej medycyny. Udowodniono, że nadużywanie leków przeciwbakteryjnych może być szkodliwe dla chorego i środowiska. Powoduje zniszczenie naturalnej flory bakteryjnej organizmu, wywołuje działania niepożądane oraz przyspiesza pojawienie się i rozprzestrzenianie opornych szczepów bakteryjnych. Środowiska medyczne i naukowe są zgodne co do konieczności lokalnego i globalnego przeciwdziałania narastaniu lekooporności. Mimo to w wielu przypadkach stosowanie antybiotyków jest w dalszym ciągu dalekie od racjonalności. Ze względu na to, że antybiotyki nie mają działania przeciwwirusowego, przeziębienie nie jest wskazaniem do zastosowania tego typu leków (2).
Grypa jest chorobą sezonową, a zakażenie wirusem tej choroby występuje we wszystkich grupach wiekowych wśród ludzi na całym świecie. Wyróżnia się trzy typy wirusa: A, B, C – w oparciu o różnice antygenowe między głównymi białkami wirionu. Typy te różnią się pod względem epidemicznym (1). Wirus typu A powoduje zachorowania, które w zależności od nasilenia przybierają postać epidemii lub pandemii. Zakaża on nie tylko człowieka, ale także konie, świnie, ssaki wodne i ptaki. Jest interesujące a zarazem niepokojące, że wszystkie jego podtypy występują wśród ptaków, a tylko kilka wśród ludzi. Wirus typu B zakaża wyłącznie człowieka, natomiast wirus typu C zakaża ludzi i świnie (1). Zakażenie wirusem typu C częściej dotyczy tylko górnych dróg oddechowych. Zakażenie wirusem typu A charakteryzuje się nagłym wystąpieniem gorączki, kaszlem, nadwrażliwością na światło. Zakażenie osób w podeszłym wieku lub osób z niedoborami odporności może być poważne w skutkach. Zakażenie szerzy się epidemicznie, okres wylęgania wynosi od 1 do 3 dni. Miejscem docelowym wirusa grypy są komórki urzęsione nabłonka dróg oddechowych. Zakażenie rozpoczyna się od nacieku zapalnego w górnych drogach, po czym przenosi się na dolne drogi oddechowe. Wirus charakteryzuje się tropizmem do komórek nabłonka oddechowego wywołując zaburzenia ich funkcji, a następnie zmiany martwicze. Powoduje to uszkodzenie mechanizmu śluzowo rzęskowego będącego ważnym elementem systemu obronnego błony śluzowej dróg oddechowych. Z tego względu ważne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie leczenia z dobraniem najwłaściwszych leków.
W XX wieku odnotowano 4 pandemie grypy: w 1918r. – typ A/H1N1 („hiszpanka”), w 1957 r. – typ H2N2 (grypa azjatycka), 1968 r. – typ H3N2 („hongkong”) i w 1971 r. – typ H1N1 (pandemiczność tej ostatniej kwestionują niektórzy wirusolodzy), a groźba kolejnej fali zachorowań w skali światowej jest ciągle realna (1). Należy sprecyzować, co rozumie się pod pojęciami pandemii i epidemii. Klasycznego terminu epidemia używa się, gdy zachorowania na daną chorobę wśród ludności na określonym terenie i w określonym czasie występują w liczbie wyraźnie większej niż w poprzednich latach. Epidemie grypy zdarzają się co roku, ponieważ wirus grypy ulega stałym zmianom (tzw. dryft antygenowy). Nawet niewielkie zmiany w sekwencji aminokwasów w jednej z podjednostek glikoproteinowych wirusa grypy powodują pojawienie się w populacji nowego wariantu, wywołującego zachorowania (1).
Pandemia jest definiowana jako epidemia na dużym obszarze (kilka krajów lub kontynentów, a czasem części świata). Przyjmuje się, że aby można było mówić o pandemii grypy, musi nastąpić nagła zmiana antygenowa wirusa, tzw. shift antygenowy, czyli nowy typ lub podtyp antygenowy, który nigdy przedtem nie krążył w populacji (1).
W tym samym czasie co wirusy grypy podobne objawy, tj. objawy grypopodobne może wywoływać ponad 150 innych wirusów, w tym wirusy paragrypy. Zakażenia tymi wirusami spotykane są na całym świecie i szczególnie często występują u dzieci. W grupie tej wyróżnia się wirusy paragrypy typu 1, 2, 3, 4A, 4B. Na uwagę zasługuje pewna sezonowość zakażeń w zależności od typu wirusa: wirus paragrypy typu 1 częściej powoduje zakażenia o obrazie klinicznym błonicy krtani jesienią, typ 2 nie ma wybitnie sprecyzowanej sezonowości, natomiast typ 3 najczęściej powoduje zakażenia wiosną i latem (2). Okres inkubacji wynosi 2-4 dni, wirus namnaża się w komórkach nabłonkowych nosogardła, po czym zakażenie przenosi się na dolne drogi oddechowe. Zakażenie wirusem typu 1 i 2 częściej dotyczy górnych dróg oddechowych. W przebiegu zakażenia u dzieci często zajęte jest ucho środkowe. Wszystkie zakażenia wirusowe są czynnikami sprzyjającymi wtórnym zakażeniom bakteryjnym. Leczenie antybiotykiem należy włączyć, jeśli po tygodniu leczenia objawy przeziębienia nie cofają się a nawet nasilają, szczególnie gdy wyciek z nosa staje się ropny. Po 10 dniach trwania przeziębienia ryzyko dołączenia się zakażenia bakteryjnego wzrasta do 80% (2).
Z mojego doświadczenia wynika, że z powodzeniem można zastosować leki homeopatyczne w początkowych fazach zakażenia wirusowego, co w wielu przypadkach pozwala uniknąć powikłań w przebiegu tych zakażeń. Przeanalizujmy przebieg wirusowych zakażeń górnych dróg oddechowych z punktu widzenia lekarza homeopaty. W schematycznym ujęciu, z uwzględnieniem klinicznych objawów przedstawia się on następująco:
l Okres inkubacji o przebiegu bezobjawowym (trwa 2-5 dni).
l Okres wzrostu temperatury (przebieg gwałtowny i krótki, lub powolne narastanie objawów).
l Okres rozwiniętych objawów choroby trwający do 7-10 dni: z gorączką, zaburzeniami rytmu serca, potami, bólami głowy, nadwrażliwością na światło, bólami mięśniowymi i kostno-stawowymi, nieżytem górnych dróg oddechowych oraz ogólnym osłabieniem (w przypadku grypy to stadium choroby przebiega najczęściej w dwóch etapach ze zmiennym nasileniem objawów, wzrostem gorączki, jej spadkiem i ponownym narastaniem). W przebiegu grypy w okresie tym mogą wystąpić powikłania ze strony układu oddechowego, w obrębie gardła, osierdzia, ze strony układu pokarmowego oraz neurologiczne.
l Okres ustępowania objawów (spadek temperatury, często z uporczywym kaszlem).
l Okres zdrowienia trwający kilka tygodni, niekiedy z ogólnym osłabieniem organizmu.
Wdrożenie leczenia homeopatycznego na samym początku zakażenia wirusowego pozwala skrócić czas trwania każdej z klinicznych faz rozwoju tego zakażenia. Efekt tego leczenia jest tym lepszy, im wcześniej zostanie ono zastosowane. Ze względu na epidemiczne rozprzestrzenianie się infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych możemy zapobiegawczo zaproponować leczenie homeopatyczne osobom zdrowym w okresie zwiększonej zachorowalności. Lekarz homeopata, równolegle do typowych klinicznych objawów choroby, uwzględnia specyficzne objawy występujące u danego pacjenta. Określenie tych charakterystycznych objawów pozwala dostosować leczenie do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dobór leku homeopatycznego opiera się na następujących obserwacjach:
l Swoistość objawów na poziomie tkanek i organów: które tkanki i które narządy są objęte chorobą (w przypadku zakażeń wirusowych: błony śluzowe górnych dróg oddechowych, gardło, uszy, bóle głowy, bóle stawowe)?
l Swoistość zmian chorobowych: jakie obserwujemy zmiany chorobowe i na czym one polegają (ogólne badanie lekarskie)?
l Odczucia: co odczuwa pacjent? Czym charakteryzują się te odczucia (silne bóle, uczucie ogólnego rozbicia)?
l Przebieg objawów (modalności): czy dolegliwości nasilają się czy też ustępują w określonych warunkach (pora dnia, temp. otoczenia, pozycja ciała)?
l Kontekst: czy objawom podstawowym towarzyszą inne objawy (pragnienie, poty, dreszcze itd.)? Czy te objawy występują w szczególnych okolicznościach związanych z funkcjonowaniem układu trawiennego, zmian hormonalnych, ze stanem psychicznym?
Z punktu widzenia lekarza homeopaty symptomatologia wykracza poza samą diagnozę choroby i stawia sobie za cel dobranie leku odpowiadającego indywidualnym objawom każdego pacjenta. Możemy zastosować różne leki homeopatyczne w zależności od momentu rozpoczęcia leczenia. Poniżej przedstawię proponowane leki według kryterium stopnia zaawansowania choroby obserwowanego w czasie pierwszej wizyty pacjenta u lekarza z powodu nieżytowych objawów ze strony dróg oddechowych.
OKRES INKUBACJI
Jeżeli u pacjenta występuje ryzyko infekcji – kiedy chory zgłasza się z dreszczami lub miał kontakt z grypą, to w bardzo wczesnym stadium (inkubacja) stosuje się:
OSCILLOCOCCINUM „200 K”, 1 fiolka mikrogranulek = 1 dawka, którą podajemy co 6 godzin trzykrotnie, bezpośrednio pod język, bez popijania wodą (3). W przeważającej ilości przypadków po zażyciu Oscillococcinum objawy grypowe nie pojawiają się.
PIERWSZE OBJAWY CHOROBY
Faza gwałtownego narastania objawów
Przy pierwszych objawach grypy obserwujemy nagły wzrost temperatury ciała, pogorszenie samopoczucia, uczucie rozbicia.
Aconitum. Lek ten zalecamy przy gwałtownym rozwoju choroby, wysokiej temperaturze, kiedy obserwujemy u chorego zaczerwienienie i suchość skóry, wzmożone pragnienie oraz niepokój. Podajemy Aconitum w rozcieńczeniu 9 CH, 5 granulek co 1-2 godziny (3).
Belladonna stosujemy bezpośrednio po Aconitum, jeśli zauważamy naprzemienne pobudzenie i wyczerpanie, zaczerwienienie skóry, obfite poty, silny ból głowy, a także skoki temperatury (38-40°C). Lek podajemy w 9 CH, 5 granulek co 2 godziny, a w miarę złagodzenia objawów rzadziej (np. co 3-4 godziny) (3).
Powolne narastanie objawów
Ten etap charakteryzuje się zwykle złym samopoczuciem, dreszczami, bólami głowy, bólami mięśniowymi i kostno-stawowymi, uczuciem ogólnego rozbicia, kaszlem. W okresie rozwijania się objawów, po upływie godziny od podania pierwszej dawki Oscillococcinum, podaje się jednorazowo 10 granulek Sulfur w 15 CH lub 30 CH. Lek ten ma katalizujący wpływ na rozwinięcie się swoistych objawów choroby (wyraźny obraz choroby), a jednocześnie podając dalej właściwy lek homeopatyczny łagodzimy objawy choroby, a tym samym przyspieszamy zdrowienie pacjenta. Sulfur w niskich rozcieńczeniach działa dośrodkowo. Należy ostrożnie stosować niskie rozcieńczenia Sulfur (chorym ze skłonnością do chorób uszu nie podaje się Sulfuru w niskich rozcieńczeniach, np. 5 CH, ponieważ można przyspieszyć proces ropny w błonie bębenkowej) (3).
OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW CHOROBY
Jeśli chory w okresie narastania objawów nie przyjmował leków homeopatycznych, wówczas może dojść u niego do rozwoju choroby. W zależności od objawów występujących u chorego należy dobrać odpowiedni lek spośród:
Gelsemium podajemy, kiedy obserwujemy powolny rozwój typowych objawów: łagodny wzrost temperatury, silny ból głowy, ociężałość i duże znużenie, poty, często dreszcze, brak pragnienia. Lek stosujemy w rozcieńczeniu 9 CH, 5 granulek 3-4 razy dziennie (3).
Rhus toxicodendron stosujemy w przypadku grypy z objawami reumatycznymi. Chory skarży się głównie na bóle mięśni i stawów podobne do bólów reumatycznych (bóle ustępują w ruchu), znaczne poty, duże pragnienie. Czasami obserwujemy opryszczkę wokół ust. Lek podajemy w 9 CH, 5 granulek 3-4 razy dziennie (3).
Eupatorium perfoliatum. Wskazaniem do podawania tego leku w rozwiniętych objawach grypy jest: silny ból kości, stawów, mięśni, uczucie rozbicia, ból gałek ocznych, wzmożone pragnienie, nudności. Lek stosujemy w 9 CH, 5 granulek 3-4 razy dziennie. Można stosować go naprzemiennie z Gelsemium (3).
Bryonia alba jest stosowana również w okresie rozwiniętych objawów grypy, chociaż grypa nie należy do podstawowych wskazań klinicznych tego leku. W przypadku grypy głównym wskazaniem do zalecenia tego leku są bóle stawowe (pogorszenie w ruchu, polepszenie w bezruchu) i suchy kaszel. Chory podczas kasłania odczuwa bóle w klatce piersiowej, dlatego charakterystyczne jest dla niego przytrzymywanie dłońmi klatki piersiowej w czasie kaszlu. Kaszlowi towarzyszą również bóle głowy (polepszenie przez zimne okłady). W rozwiniętych objawach grypy z wymienionymi objawami, stosujemy Bryonia 9 CH, 5 granulek 4 razy dziennie (3).
Ferrum phosphoricum ma zastosowanie w przypadku grypy o średnim nasileniu objawów (nieznacznie podwyższona temperatura 37,5 - 38,5°C), gdy u chorego występuje skłonność do krwawień – przede wszystkim do krwawień z nosa, błona bębenkowa jest zaczerwieniona, a pacjent skarży się na bóle uszu. Charakterystyczny dla obrazu działania tego leku jest suchy kaszel z towarzyszącym uczuciem metalicznego posmaku w ustach w czasie kasłania oraz zapalenie krtani o łagodnym przebiegu. Tego typu objawy obserwujemy przy grypach o niezbyt ostrym przebiegu, szczególnie u dzieci. Ferrum phosphoricum podajemy w 9 CH (ale nie powtarzamy dawek zbyt często), 5 granulek 2 razy dziennie (rano i wieczorem). Zbyt częste powtarzanie dawki może wzmóc ból ucha (3).
Pyrogenium jest lekiem uzupełniającym działanie wymienionych powyżej leków, stosowanym w rozwiniętych objawach grypy. Charakterystyczne dla obrazu działania tego leku jest tzw. rozdwojenie pulsu. A zatem, przy grypie przebiegającej z objawami charakterystycznymi dla obrazu działania Gelsemium i dodatkowo z rozdwojeniem pulsu, podajemy Pyrogenium 9 CH, 5 granulek 2 razy dziennie i możemy podawać ten lek naprzemiennie z Gelsemium (3).
Baptisia tinctoria stosujemy przy grypie przebiegającej z objawami ze strony układu trawienia: biegunką i bólami brzucha. Lek stosujemy w 9 CH, 5 granulek 4 razy dziennie (3).
Ryc. 1. Schemat leczenia homeopatycznego infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych
OKRES ZDROWIENIA
Sulfur jodatum podajemy z chwilą polepszenia stanu ogólnego pacjenta i znacznego spadku temperatury ciała, gdy w dalszym ciągu utrzymują się kaszel i katar. Lek ten zmniejsza przekrwienie skóry i działa przeciwzapalnie. Podajemy go w 9 CH, 5 granulek raz dziennie. Jeżeli zachodzi potrzeba, należy dołączyć leki przeciwkaszlowe (3).
China rubra stosujemy w przypadkach osłabienia fizycznego po wszystkich chorobach zakaźnych. Wskazaniem dla podawania tego leku jest duże znużenie, zmęczenie i pocenie się po najmniejszym wysiłku. Lek ten daje bardzo dobre efekty w przypadku utraty płynów ustrojowych (po krwotokach, bardzo silnych biegunkach). Stosujemy go w 9 CH, 5 granulek 2 razy dziennie.
Kalium phosphoricum podajemy pacjentowi, kiedy obserwujemy u niego utrzymujące się uczucie wyczerpania psychicznego, osłabienia ogólnego, a jednocześnie podenerwowanie i nadwrażliwość. Lek stosujemy w 9 CH, 5 granulek 2 razy dziennie przez okres ok. dwóch tygodni).
Działanie patogenetyczne omówionych powyżej leków homeopatycznych obejmuje wszystkie objawy infekcji wirusowych, w tym grypy. Możliwe jest i okazuje się skuteczne podawanie naprzemienne dwóch lub trzech odpowiednio dobranych leków, stosowanych systematycznie co godzinę lub co dwie godziny, (w miarę poprawy rzadziej), w zależności od nasilenia objawów obserwowanych u pacjenta.
Na zakończenie chciałabym przedstawić uproszczony schemat leczenia infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, w tym grypy, metodą homeopatyczną.
Medycyna Rodzinna 5/2003
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
- reklama -
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies