Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Balneologia Polska 1-2/2005, s. 56-59
Lucyna Rajchel1, Włodzisław Kuliński3, Jacek Rajchel2
Polskie Towarzystwo Balneologiczne – rys historyczny
Polish Balneological Society – a short history
1z Zakładu Stratygrafii i Geologii Regionalnej,
2z Zakładu Geologii Ogólnej i Matematycznej; Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica w Krakowie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. inż. Stanisław Majewski
3z Kliniki Rehabilitacji z Zakładem Medycyny Fizykalnej WIM w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. Włodzisław Kuliński
Streszczenie
Początki Polskiego Towarzystwa Balneologicznego sięgają roku 1858 gdy utworzono Komisję Balneologiczną w ramach Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Współzałożycielami byli prof. prof.: Józef Dietl, Józef Majer, Fryderyk Skobel. Polskie Towarzystwo Balneologii powstało 15.01.1905 r. w Krakowie i kontynuuje działalność naukową i organizacyjną w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego do chwili obecnej.
WSTĘP
Wody mineralne do celów leczniczych wykorzystywane były już w starożytności, szczególnie w państwie rzymskim. W średniowieczu tradycje te zanikły, w okresie Odrodzenia doceniono wartość leczniczą wód i rozbudowano zakłady kąpielowe. W XVII i XVIII wieku działanie lecznicze wód tłumaczono istnieniem tajemniczego ducha źródeł, gdyż przy ówczesnym poziomie wiedzy nie można było określić dokładnego chemizmu wód oraz leczniczego mechanizmu ich działania.
Rozwój nauk ścisłych umożliwił rozwój naukowej ery balneologii, chemicy zaczęli wykonywać analizy chemiczne wód, a lekarze rozpoczęli badania nad ich leczniczym działaniem. Stworzone zostały naukowe podstawy balneologii będące działem wiedzy medycznej zajmującej się właściwościami fizycznymi i chemicznymi wód mineralnych oraz analizą ich oddziaływania na organizm człowieka. Balneologia zaczęła budzić coraz większe zaufanie wśród lekarzy, uczonych różnych specjalności, a szczególnie wśród chorych. Wyjazdy do wód w celach leczniczych przybierały masowy charakter i były nakazem mody. Zdrojowiska stały się przemysłem przynoszącym dochody. Kuracjusze polscy do wód wyjeżdżali głównie za granicę, gdyż rodzime zdrojowiska były zaniedbane i prymitywne, trudno było do nich nawet dojechać. Walory lecznicze polskich wód nie ustępowały absolutnie zagranicznym. Należało przekonać społeczeństwo o walorach rodzimych zdrojowisk, oraz starać się o ich rozbudowę i unowocześnienie. Zadania tego podjęła się grupa ludzi (Korczyński 1928), głównie z pobudek patriotycznych i troski o polską balneologię, która miała już swoje tradycje sięgające XII wieku u źródeł w Inowłodzi nad Pilicą (Poradzisz 1984).
Pierwsze publikacje zostały opracowane przez polskich jatrochemików, zwolenników twórcy jatrochemii Paracelsa. Za ojca balneologii polskiej uważa się nadwornego lekarza i przyrodnika króla Stefana Batorego – Wojciecha Oczkę. Na polecenie króla opracował dzieło „Cieplice seu Thermarum descriptio” (cieplice – thermae określano wszystkie wody mineralne), która została wydana w 1578 roku. Opisuje w nim wody siarczkowe w Szkle pod Lwowem. Jan Soschinius w 1597 ogłosił rozprawę o wodach Iwonicza „Oratio de natura etvirtutibus aquarum acidarum”. Badania naukowe w polskim lecznictwie zapoczątkowały również prace Erazma Sixtusa „O cieplicach we Szkle”, „Ksiąg troje” (1617) i Jana Innocentego Petrycego „O wodach w Drużbaku i Łąckowej” (1635) (Szmytówna 1970).
W roku 2004 minęła dwusetna rocznica urodzin prof. Józefa Dietla, nazwanego ojcem balneologii współczesnej, a w roku 2005 mija 130 rocznica reaktywowania Komisji Balneologicznej w Akademii Umiejętności oraz 100. rocznica powstania Polskiego Towarzystwa Balneologicznego.
POWSTANIE KOMISJI BALNEOLOGICZNEJ
Komisja Balneologiczna została utworzona w 1858 roku w ramach Oddziału Nauk Przyrodniczych i Ścisłych Towarzystwa Naukowego Krakowskiego (Dybiec 1993). Współzałożycielami byli prof. Józef Dietl, prof. Józef Majer i prof. Fryderyk Skobel. Osiągnięcia Komisji były efektem zaangażowania jej członków, a zadania były bardzo trudne z powodu zaniedbania polskich zdrojowisk, oraz braku pomocy i zainteresowania ze strony zaborców. Chronicznie niedoinwestowane, prymitywnie urządzone uzdrowiska polskie pozostawały w tyle za szybko rozwijającymi się renomowanymi uzdrowiskami zagranicznymi.
Komisja Balneologiczna utworzona przez polskich lekarzy i uczonych różnych dziedzin, głównie przez patriotów, pragnęła powstrzymać dalszą degradację polskich uzdrowisk. Członkowie Komisji zajmowali się nie tylko badaniem polskich zdrojowisk, ale chcieli uświadomić społeczeństwo o wartościach leczniczych rodzimych wód mineralnych. Komisja Balneologiczna swoje powstanie zawdzięcza wybitnemu lekarzowi XIX wieku prof. Józefowi Dietlowi, który odegrał decydującą rolę w jej założeniu i działalności. Zwracał się on do Polaków ...Ale i wy zacni, lecz częstokroć wybredni współobywatele, poznajcie niepoślednią cenę naszych wód. Żywcie w piersiach Waszych zamiłowanie do naszych wybornych źródeł, do naszych wspaniałych, wiecznie zielonych lasów, do naszych uroczych dolin, do naszych rozkosznych łąk. Powściągajcie wadę narodową, tj. żądzę wałęsania się po świecie i gonienia za wiatrem. Wyrzeknijcie się długiego, kosztownego, a najczęściej wcale niepotrzebnego pobytu za granica, owej zgubnej skłonności, która nie tylko Was samych wyzuwa z majątku, ale nadto tak bardzo się przyczynia do ubożenia Waszego kraju...” (Dietl 1858).
Dietl zwiedził większe zdrojowiska europejskie i poznał dokładnie ich problematykę balneologiczną, co dokładnie opisał. W sezonie letnim 1856 roku zwiedził polskie zdrojowiska a efektem podróży były „Uwagi nad zdrojowiskami krajowemi” (Dietl 1858), pisał w nich ...Wy, którzy z łaski najwyższego posiadacie lub zawiadujecie naszemi zdrojowiskami, rozważcie, iż z prawem własności spadła na Was odpowiedzialność za mądre używanie tego drogocennego daru Niebios. Wprawdzie woda do Was należy, ale przymiot uzdrawiania, który w nią tchnęła Miłość przedwieczna, nie może być wyłączną własnością jednego człowieka. Tysięczne głosy wołają do Was: Pozwólcie nam pić z waszego odżywiającego zdroju, abyśmy się wydobyli z naszej niedoli... Bądźcie uprzejmi dla każdego, nawet dla najmniejszego z pośród waszych gości, którzy przybyli do Waszego uzdrawiającego źrzódła, aby u niego znaleźć pomoc i pociechę...” Dokładnie opisał właściwości, ogromne walory lecznicze, oraz potrzeby i niedostatki uzdrowisk. Porównanie stanu polskich i europejskich uzdrowisk było niewątpliwie bodźcem do złożenia na ręce prof. Majera, przewodniczącego Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, wniosku w sprawie założenia Komisji Balneologicznej. Wniosek został przyjęty i na posiedzeniu Oddziału Nauk Przyrodniczych i Ścisłych TNK w dniu 10. XII. 1857 roku przyjęto statut stowarzyszenia, a 8. II. 1858 zatwierdzono jego założenia i ogłoszono w „Roczniku Towarzystwa” jako Instrukcja dla Komisji Balneologicznej. Stanowiła ona podstawę działalności Komisji, której celem miało być popieranie i rozwój balneologii krajowej. W jej skład wchodzili lekarze, chemicy, fizycy, botanicy, geolodzy, budowniczowie i mecenasi nauki (Poradzisz 1984).
Pierwsze zebranie Komisji Balneologicznej odbyło się 8. III. 1858 roku, jej pierwszym przewodniczącym został prof. Skobel, a po dwu latach został wybrany prof. Dietl, a sekretarzem został lekarz M. Zieleniewski.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Dietl J.: Uwagi nad zdrojowiskami krajowymi ze względu na ich skuteczność, zastosowanie i urządzenie. Kraków, 1858.
2. Dybiec J.: Polska Akademia Umiejętności 1872-1952. PAU, Wydawnictwo i Drukarnia "Secesja", str. 1-126, Kraków; 1993.
3. Gantkowski P.: Działalność Polskiego Towarzystwa Balneologicznego. Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Balneologicznego. Wydawnictw Towarzystwa t. IX, Nakład i własność PTB, str. 25-40, Kraków, 1930.
4. Informator Nauki Polskiej, t. 3, Społeczny Ruch Naukowy, 1995/1996, Wydanie XXVI, Warszawa, 1996.
5. Kochański J.W.: Balneologia i hydroterapia. Wydawnictwo AWF we Wrocławiu, str. 1-251, Wrocław 2002.
6. Korczyński L.: Józef Dietl jako balneolog. Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Balneologicznego. Wydawnictw Towarzystwa t. VII. Nakład i własność PTB; str. 7-36, Kraków, 1928.
7. Korczyński L.: Przyrodzone źródła sił i zdrowia ziemi krakowskiej. Nakładem PTB, str. 1-128, Kraków; 1931.
8. Korczyński L.: Zagajenie Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Polskiego Towarzystwa Balneologicznego 12 grudnia 1932 roku. Publikacje z zakresu Balneo- i Klimatologii. Osobne odbicie z XXII Rocznicy Przeglądu Zdrojowo-Kapielowego, str. 1-137, Kraków; 19 33.
9. Kowalenko H.: Polskie Towarzystwo Balneologii, Bioklimatologii i Medycyny Fizykalnej. [W]: Łoś L. Słownik Polskich Towarzystw Naukowych, t. I, Towarzystwa naukowe działające obecnie w Polsce. PAN, str. 305-306, Warszawa, 1978
10. Polski Słownik Biograficzny: Korczyński Ludomił 1867-1936. PAN, t. XIV/1, z. 60; str. 51-52, 1968.
11. Poradzisz J.: Komisja balneologiczna w Krakowie 1858-1877. Historia nauk biologicznych i medycznych. z. 31, PAN. Studia i materiały z dziejów nauki polskiej, seria B, PWN; str. 124, 1984.
12. Rocznik c.k. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Poczet trzeci. t. IV. W drukarni C.K. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 1860.
13. Szmytówna M. (red): Balneochemia. PZWL, str. 1-216, Warszawa; 1970.
14. Zanietowski M.: Sprawozdanie z czynności Polskiego Towarzystwa Balneologicznego za czas 1905-1909. Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Balneologicznego. Wydawnictw Towarzystwa t. II, str. 220-227, Kraków, 1909.
15. Zieleniewski M.: Posiedzenie Komisyi Balneologicznej w c.k. Towarzystwie Naukowem Krakowskiem w dniu 4 grudnia 1868 r. Gazeta Lekarska nr 43, Warszawa 24 kwietnia 1869. Warszawa, 1869.
16. Zieleniewski M.: Posiedzenie Komissyi Balneologicznej w c.k. Towarzystwie Naukowem Krakowskiem w d. 22 marca 1869. Gazeta Lekarska. Pismo tygodniowe, nr 36; t. VI, Warszawa, 22 lutego 1869; str. 731-732, Warszawa, 1869.
Adres do korespondencji:
Lucyna Rajchel
ul. Powstańców 30b/44, 31-422 Kraków

Balneologia Polska 1-2/2005