Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2013, s. 83-87
*Dorota Przybyłowska, Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
Wpływ higieny jamy ustnej i uzupełnień protetycznych na zdrowie ogólne
The influence of oral and denture hygiene on the general health
Katedra Protetyki Stomatologicznej, Instytut Stomatologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
Summary
The relationship between oral hygiene, denture hygiene and general health is curently a common topic of research and discussion. It has been proven that chronic inflammation of the biofilm cousing by bacterial and Candida infections can influence and can make weaken the general health. The microbiology of denture plaque is directly and indirectly affected by the disease, such as diabetes, COPD, and aspiration pneumonia, cardiovascular disease, osteoporosis and others. In elderly patients living in nursing homes or hospitalized, the colonizations of plaque and denture plate by respiratory pathogens is frequent. Neglect of oral hygiene in this group of patients often results from lack of dental prevention and knowledge of dental and prosthesis hygiene care. Reduction and control of bacterial-fungal biofilm of denture plaque reduces the risk of complications of systemic disease.
WSTĘP
Higiena jamy ustnej ma znaczący wpływ na zdrowie ogólne organizmu oraz na jakość życia. Stan zdrowia tkanek jamy ustnej decyduje o podstawowych funkcjach życiowych, takich jak jedzenie, mowa oraz kontakty interpersonalne, które wpływają także na zdrowie psychiczne człowieka (1-4). Wzrost średniej długości życia wiąże się z większym zapotrzebowaniem na leczenie protetyczne. Poprawa jakości leczenia stomatologicznego wpłynęła co prawda na zmniejszenie się liczby pacjentów bezzębnych, mimo to zapotrzebowanie na leczenie z zastosowaniem protez całkowitych lub częściowych nadal będzie rosło z powodu starzenia się społeczeństwa (5-7). Badania wykazują, iż w ciągu dziesięciu lat populacja ludzi po 75 roku życia w USA wzrośnie do 61%, a w Japonii do roku 2025 populacja ludzi w wieku starczym przekroczy 25% (4, 5). Większość z tej zaawansowanej wiekowo grupy pacjentów charakteryzuje się jednak osłabionym zdrowiem ogólnym, na które ma wpływ także niedostateczna higiena jamy ustnej i uzupełnień protetycznych (3).
Jama ustna stanowi obszerny rezerwuar przestrzenny dla rozwoju i kolonizacji mikroorganizmów: bakterii, grzybów, pierwotniaków i wirusów. Dominującą grupę stanowią bakterie, w liczbie około 600 gatunków (8-10). Płytka protez stanowi złożoną, heterogeniczną strukturę mikroorganizmów i ich metabolitów, utworzoną poprzez przyleganie, agregację i wzrost bakterii ze śliny, błony śluzowej oraz pożywienia. Już w ciągu kilku godzin od oczyszczenia zębów i protez powierzchnie te zasiedlane są przez ziarenkowce S. sanguinis, S. oralis, S. anginosus, S. salivarius, gronkowce Staphylococcus spp. (S. aureus, S. epidermidis), Gram-dodatnie szczepy: Actinomyces spp. (A. israelii, A. naeslundii, A. odontolyticus), Lactobacillus spp., Propionibacterium spp., Veillonella spp., Gram-ujemne szczepy i grzyby Candida spp. (11). Oznacza to, że przy niedostatecznej higienie w ciągu kilku dni rozwija się złożony biofilm mieszany bakteryjno-grzybiczy, tworzący swoistą niszę ekologiczną (12-14). Theilade i Budtz-Jorgensen wykazali, że dominantą flory płytki protez są Gram-dodatnie ziarniaki, paciorkowce (11). Candida albicans stanowiła tylko 0,002% jednostek formujących kolonie (CFU) w mikroflorze płytki u pacjentów zdrowych i 0,3% CFU z zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej (3).
Zdolność do tworzenia biofilmu decyduje o patogenności mikroorganizmu i wzroście zakaźności. Złożone zależności między gronkowcami a Candida albicans lub paciorkowcami jamy ustnej i formami grzyba rozwijają się wskutek ekspresji różnych genów i substancji sygnałowych (10, 15). Akrylowa płyta protezy stwarza dogodne warunki do kumulacji płytki (16). Duża wilgotność, wyższa temperatura i porowatość tworzywa sprawiają, że zakażenie materiału protezy następuje bardzo szybko. Candida albicans w badaniach in vitro tuż po kontakcie z powierzchnią polistyrenową i poliakrylową wykazuje zwiększoną ekspresję genów kodujących kwasy siarkowe odpowiedzialnych za zwiększenie biomasy biofilmu oraz genów związanych z nabywaniem lekooporności (11, 14). Candida albicans jako grzyb dimorficzny występuje w formie jednokomórkowych blastospor oraz w formie nitkowatej. Uważa się, że obie postaci biorą czynny udział w zakażeniu, a mutanty niemające genów odpowiedzialnych za przechodzenie jednej formy w drugą są mniej zjadliwe (17). Grzyby te w różny sposób oddziałują na komórki. Poprzez produkcję szeregu enzymów: lipazy (Lip1-10), fosfolipazy (PLA-D), fosfomannoesterazy, proteazy aspartylowe (SAP 1-10) przełamują pierwszą linię obrony gospodarza i wnikają w głąb tkanek. Mimikra molekularna zapewnia tym patogenom podobieństwo antygenów grzyba do antygenów komórek organizmu, przez co nie są rozpoznawane jako obce. W mieszanym biofilmie płytki protez występują antagonizmy pomiędzy bakteriami a grzybami. Badania Waltera i Franka dowiodły, że u pacjentów z klinicznymi objawami stomatopatii komórki C. albicans otoczone były przez bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Badania in vivo i in vitro udowodniły również antagonistyczne oddziaływanie Pseudomonas aeruginosa na C. albicans (10).
Niedostateczna higiena jamy ustnej i nagromadzona płytka protez przyczyniają się do stanu zapalnego błony śluzowej jamy ustnej, stomatopatii protetycznych, zapalenia dziąseł oraz fetor ex ore. Użytkowanie uzupełnień protetycznych, zwłaszcza osiadających o rozległej płycie, utrudnia samooczyszczanie przez ślinę i stwarza niefizjologiczne warunki w środowisku jamy ustnej (4, 6). Gromadzące się złogi płytki powodują spadek wartości pH, a obecność węglowodanów w diecie potęguje wzrost grzybów drożdżopodobnych i zaostrzenie stanu zapalnego błony śluzowej (13, 18). Badania wykazały wzmożoną proliferację grzybów drożdżopodobnych aż u 90,4% pacjentów ze złymi nawykami higienicznymi dotyczącymi oczyszczania protez. Zauważono również, że większość pacjentów, niezależnie od wykształcenia i rodzaju wykonywanego zawodu, nie znała podstawowych zasad higieny i użytkowania ruchomych uzupełnień protetycznych (3). Dużym problemem jest odpowiedni stan higieny jamy ustnej u osób starszych o słabej kondycji fizycznej i niskiej odporności organizmu, przebywających w szpitalach i domach opieki długoterminowej (10, 19). Badania przeprowadzone przez Makuch i wsp. w Poznaniu potwierdziły fakt, iż potrzeba działań profilaktycznych w zakresie higieny jamy ustnej oraz użytkowanych protez u pensjonariuszy domów opieki społecznej jest znacznie wyższa niż u pacjentów hospitalizowanych (20). Podobnie u osób starszych mieszkających w domach opieki długoterminowej we Wrocławiu (21), jak również u pensjonariuszy domów pomocy społecznej w Szczecinie (22), gdzie zaniedbania wynikały głównie z niedostatecznej higieny i nieprawidłowej edukacji pro-zdrowotnej. Niewątpliwie istotna jest edukacja personelu medycznego oraz rodziny pacjentów w kierunku zasad higieny jamy ustnej i sposobów oczyszczania protez. Udowodniono także, iż pisemne informacje o zasadach oczyszczania uzupełnień protetycznych są skuteczniejsze niż przekaz werbalny (21).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Daniluk T, Fiedoruk K, Ściepuk M et al.: Aerobic bacteria in the oral cavity of patients with removable dentures. Advances in Medical Sciences 2006; 51: 86-90. 2. Frączak B, Aleksandruk G, Brzoza W, Chruściel-Nogalska M: Higiena jamy ustnej oraz ruchomych uzupełnień protetycznych. Czas Stomatol 2009; 62(30): 202-209. 3. Mierzwińska-Nastalska E, Rusiniak K, Gontek R, Okoński P: Wpływ higieny uzupełnień protetycznych na powstawanie infekcji grzybiczej błony śluzowej jamy ustnej. Nowa Stomatologia 2000; 4: 52-55. 4. Preshaw PM, Walls AWG, Jakubovics NS et al.: Association of removable partial denture use with oral and systemic health. J Dent 2011; 39: 711-719. 5. Coulthwaite L, Verran J: Potential pathogenic aspects of denture plaque. Br J Biomed Sci 2007; 64(4): 180-189. 6. Mierzwińska-Nastalska E: Zasady użytkowania, czyszczenia i pielęgnacji protez całkowitych. Protet Stomatol 2011; LXI(4): 293-303. 7. Russell SL, Boylan RJ, Kaslick RS et al.: Respiratory pathogen colonization of the dental plaque of institutionalized elders. Spec Care Dent 1999; 19: 1-7. 8. Abe S, Ishihara K, Adach M, Okuda K: Oral hygiene evaluation for effective oral care in preventing pneumonia in dentate elderly. Arch Gerontol Geriatr 2006; 43: 53-64. 9. Abelson D: Denture plaque and denture cleansers. J Prosthet Dent 1981; 45: 376-379. 10. Nikawa H, Hamada T, Yamamoto T: Denture plaque – past and recent concerns. J Dent 1998; 26: 299-304. 11. Theilade E, Budtz-Jorgensen E, Theilade J: Predominant cultivable microflora of plaque on removable dentures in patients with healthy oral mucosa. Arch Oral Biol 1983; 28(8): 675-680. 12. Gurenlian JR: The role of dental plaque biofilm in oral health. J Dent Hyg 2007; 11(5): 116-116. 13. Mierzwińska-Nastalska E, Spiechowicz E: Przywieranie grzybów drożdżopodobnych do błony śluzowej jamy ustnej i powierzchni protez. Protet Stomatol 1998; 48(6): 309-312. 14. Radford DR, Challacombe SJ, Walter JD: Denture plaque and adherence of Candida albicans to denture – base materials in vivo and in vitro. Crit Rev Oral Biol Med 1999; 10(1): 99-116. 15. Terpenning M, Taylor G, Lopatin D et al.: Aspiration Pneumonia: Dental and Oral Risk Factors in an Older Veteran population. J Am Geriatr Soc 2001; 49: 557-563. 16. Ambjörnsen E, Valderhaug J, Norheim PW et al.: Assesment of an additive index for plaque accumulation on complete maxillary dentures. Acta Odontol Scand 1982; 40(4): 203-208. 17. Krutkiewicz A: Czynniki chorobotwórczości Candida albicans. Mikrobiologia Lekarska 2010; 17(2): 134-137. 18. Ramage G, Tomsett K, Wickes B et al.: Denture Stomatitis: a role for Candida biofilms. Oral Surg Oral Med Oral Path Oral Radiol Endod 2004; 98: 53-59. 19. Raghavendran K, Mylotte JM, Scannapieco FA: Nursing home-associated pneumonia, hospital-acquired pneumonia and ventilatorassociated pneumonia: the contribution of dental biofilms and periodontal inflammation. Periodontology 2000; 44: 164-177. 20. Makuch K, Bielińska M, Pawlik M: Ocena porównawcza stanu jamy ustnej pensjonariuszy Domów Opieki Społecznej i hospitalizowanych pacjentów w wieku podeszłym w Wielkopolsce. Dent Forum 2011; 39(2): 25-30. 21. Bartczyszczyn M, Jaczewski M, Tomalik I: Evaluation of Removable Dentures’ Hygiene Level and Oral Cavity Mucous Membrane Condition Among Long-Term Care Houses Inhabitants in Wroclaw. Dent Med Probl 2005; 42(3): 477-481. 22. Frączak B, Stawska B: Potrzeby protetyczne pensjonariuszy Domów Pomocy Społecznej. Protet Stomatol 2006; LVI(4): 305-311. 23. Scannapieco FA: Pneumonia in nonambulatory patients: the role of oral bacteria and oral hygiene. J Am Dent Assoc 2006; 137(10): 21-25. 24. Scannapieco FA, Bush RB, Paju S: Associations between periodontal disease and risk for nosocomial bacterial pneumonia and chronic obstructive pulmonary disease. A systematic review. Ann Periodontol 2003; 8: 54-69. 25. Scannapieco FA: Role of oral bacteria in respiratory infection. J Periodontol 1999; 70: 793-802. 26. Scannapieco FA, Mylotte JM: Relationships between periodontal disease and bacterial pneumonia. J Periodontol 1996; 67: 1114-1122. 27. Leibovitz A, Plotnikov G, Habot B et al.: Saliva secretion and oral flora in prolonged nasogastric tube-fed elderly patients. Isr Med Assoc J 2003; 5: 329-332. 28. Batura-Gabryel H: Poszukiwanie grup ryzyka zakażenia Candida i kazndydozy jamy ustnej wśród chorych na przewlekłe choroby układu oddechowego. Mikol Lek 2000; 7(3): 133-137. 29. Sumi Y, Miura H, Sunakawa M et al.: Colonization of denture plaque by respiratory pathogens In dependent elderly. Gerodontology 2002; 19(1): 25-29. 30. Sumi Y, Miura H, Michiwaki Y et al.: Colonization of dental plaque by respiratory pathogens in dependent elderly. Arch Gerontol Geriatr 2007; 44(2): 119-124. 31. Chazan R: Współczesna diagnostyka kliniczna zakażeń układu oddechowego. Pol Merk Lek 2001; 30(179): 316. 32. Gomes-Filho I, Passos JS, Seixas da Cruz S: Respiratory disease and the role of oral bacteria. J Oral Microbiol 2010; 2: 5811. 33. Imsand M, Janssens J-P, Auckenthaler R et al.: Bronchopneumonia and Oral health in hospitalized older patients: a pilot study. Gerodontology 2002; 19(2): 66-72. 34. Paju S, Scannapieco FA: Oral biofilms, periodontitis, and pulmonary infections. Oral Dis 2007; 13(6): 508-512. 35. Mojon P: Oral Health and Respiratory Infection. J Can Dent Assoc 2002; 68(6): 340-345. 36. Sethi S: Infection as a comorbidity of COPD. Eur Respir J 2010; 35: 1209-1215. 37. Mojon P, Budtz-Jorgensen E, Michel JP, Limback H: Oral health and history of respiratory tract infection in frail institutionalised elders. Gerodotology 1997; 14(1): 9-16. 38. Didilescu AD, Skaug N, Marica C, Didilescu C: Respiratory Pathogens in dental plaque of hospitalized patients with chronic lung disease. Clin Oral Invest 2005; 9: 141-147. 39. Heo S-M, Sung R, Scannapieco FA, Haase E: Genetic relationships between Candida Albicans strains isolated from dental plaque, trachea, and bronchoalveolar lavage fluid from mechanically ventilated intensive care unit patients. J Oral Microbiol 2011; 3(10): 6362. 40. Crim C, Calverley JA, Anderson J et al.: Pneumonia risk in COPD patients receiving inhaled corticosteroids alone or in combination: TORCH study results. Eur Respir J 2009; 34: 641-647. 41. Liu Z, Zhang W, Zhang L et al.: Oral hygiene, periodontal health and chronic obstructive disease exacerbations. J Clin Periodontol 2012; 39: 45-52. 42. Vikas D, Manohar LB, Salman A, Ramesh SC: Periodontitis as a potential risk factor for chronic obstructive pulmonary disease: A retrospective study. Indian J Dent Res 2009; 20(4): 466-470. 43. Wang Z, Zhou X, Zhang J et al.: Periodontal health, oral health behavious, and chronic obstructive pulmonary disease. J Clin Periodontol 2009; 36: 750-755. 44. Genco RJ, Grossi SG, Nishimura F, Murayama Y: A proposed model linking inflammation to obesity, diabetes, and peridontal infections. J Periodontol 2005; 11(75): 2075-2084. 45. Burzyńska B, Mierzwińska-Nastalska E: Stan jamy ustnej pacjentów chorych na cukrzycę. Dent Med Probl 2011; 48(3): 412-416. 46. Li X, Kolltveit KM, Tronstad L, Olsen I: Systemic diseases caused by oral infection. Clin Microbiol Rev 2000; 13(4): 547-558. 47. Kuliczkowska-Płaksej J, Bednarek-Tupikowska G, Płaksej R, Filus A: Wpływ cukrzycy i insulinooporności na ekspresję receptora CD36. Część II. Udział receptora CD36 w patomechanizmie powikłań cukrzycy. Postępy Hig Med Dośw 2006; 60: 152-162. 48. Goldin A, Beckman JA, Schmidt AM, Creager MA: Advanced glycation end products: sparking the development of diabetic vascular injury. Circulation 2006; 114: 597-605. 49. Banach J: Mechanizmy wpływu cukrzycy na choroby przyzębia i gojenie się ran – przegląd piśmiennictwa. Czas Stomatol 2009; 62(7): 578-587. 50. Kurnatowska A, Bieniek E: Zmiany w jamie ustnej u chorych na cukrzycę insulinozależną. Dent Med Probl 2004; 41(1): 113-118. 51. Szyszkowska A, Matuszkiewicz P: Objawy chorobowe w jamie ustnej u pacjentów chorych na cukrzycę. Poradnik Stomatologiczny 2010; 7-8: 284-288. 52. Manfredi M, McCullough MJ, Al-Karaawi ZM et al.: In vitro evaluation of virulence attributes of Candida spp. isolated from patients affected by diabetes mellitus. Oral Microbiol Immunol 2006; 21: 183-189. 53. Freitas CO, Gomes-Filho IS, Naves RC et al.: Influence of periodontal therapy on C-reactive protein level: a systemic review and metaanalysis. J Appl Oral Sci 2012; 20: 1-8. 54. Stranberg TT, Tilvis R: C-Reactive Protein, Cardiovascular Risk Factors, and Mortality in a Prospective Study in the elderly. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2000; 20: 1057-1060. 55. Ajwani S, Mattila KJ, Närhi TO et al.: Oral health status, C-reactive protein and mortality – a 10 year follow-up study. The Gerodontology Association 2003; 20(1): 32-40. 56. DeStefano F, Anda R, Kahn H et al.: Dental disease and risk of coronary heart disease and mortality. BMJ 1993; 306: 688-691. 57. Pessoa L, Gavao V, Santos-Neto L: Periodontal disease as a risk factor for cardiovascular disease: Suggestion of a further link in systemic lupus erythematosus. Med Hypoth 2011; 77(2): 286-289. 58. Piotrowski P, Szygenda A: Zaniki kostne podłoża protetycznego pod protezami ruchomymi. Opis Przypadków. Dental Forum 2005; 33(2): 103-109. 59. Kucharski Z, Weimert I, Rusiniak-Kubik K, Mierzwińska-Nastalska E: Niektóre aspekty terapii protetycznej u mężczyzn z cukrzycą i osteoporozą. Protet Stomatol 2007; LVII(1): 27-33. 60. Wróbel K, Rusiniak-Kubik K, Golecka-Bąkowska M: Terapia laserowa jako element wspomagający leczenie protetyczne pacjentek w wieku pomenopauzalnym z osteopenią lub osteoporozą. Protet Stomatol 2011; LXI(4): 268-276. 61. Androsz O: Potencjalny związek pomiędzy osteoporozą a chorobą przyzębia – na podstawie piśmiennictwa. Nowa Stomatologia 2005; 2: 107-109.
otrzymano: 2012-10-02
zaakceptowano do druku: 2013-02-07

Adres do korespondencji:
*Dorota Przybyłowska
Katedra Protetyki Stomatologicznej WUM
ul. Nowogrodzka 59, 02-006 Warszawa
tel.: +48 662 223 149
e-mail: dorota.przybylowska@gmail.com

Nowa Stomatologia 2/2013
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia