Agnieszka Białas
Zapalenie odbytnicy – opis przypadku
Proctitis – case report
Department of General Surgery, BCM Hospital in Bielsko-Biała
Streszczenie
Termin proctitis obejmuje zapalenie odbytnicy, które może mieć charakter ostry lub przewlekły. Objawy kliniczne to: krwawienia z odbytu, wydzielina śluzowo-krwista z odbytu, ból i parcie na stolec. Zapalenie odbytnicy może występować w przebiegu nieswoistych chorób zapalnych jelit (NChZJ), takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna. W diagnozowaniu etiologii należy wziąć też pod uwagę zakaźne przyczyny zapalenia odbytnicy, m.in. choroby przenoszone drogą płciową (STI), ponieważ mogą one przypominać objawy i patologię NChZJ. W artykule przedstawiamy przypadek pacjenta MSM leczonego w Poradni Proktologicznej z powodu krwawień z odbytu i biegunek. W wykonanej kolonoskopii postawiono rozpoznanie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Jednak po otrzymaniu dodatkowych wyników badań laboratoryjnych w kierunku zakażenia kiłą i rzeżączką zmieniono rozpoznanie. Pacjent był leczony skutecznie doksycykliną, z całkowitym ustąpieniem dolegliwości. Przypadek ten podkreśla znaczenie przeprowadzenia wywiadu dotyczącego preferencji seksualnych i uwzględnienia STI jako przyczyny zapalenia odbytnicy. Pozwoli to zaplanować odpowiednie badania diagnostyczne i szybkie leczenie, a potencjalnie także uniknąć niepotrzebnych badań endoskopowych i medycznych, które mogłyby opóźnić rozpoznanie.
Summary
The term proctitis refers to inflammation of the rectum, which may be acute or chronic in nature. Clinical symptoms include rectal bleeding, mucous-bloody discharge from the rectum, pain, and urgency to defecate. Proctitis may occur in the course of inflammatory bowel diseases (IBD), such as ulcerative colitis and Crohn’s disease. When diagnosing the etiology of proctitis, infectious causes – including sexually transmitted infections (STIs) – should be considered, as they can mimic the symptoms and pathology of IBD. This article presents a case of an MSM patient treated at a proctology outpatient clinic for rectal bleeding and diarrhea. Ulcerative colitis was initially diagnosed during colonoscopy. However, after additional laboratory test results confirmed syphilis and gonorrhea infections, the diagnosis was revised. The patient was effectively treated with doxycycline, resulting in complete resolution of symptoms. This case highlights the importance of taking a thorough sexual history and considering STIs as a potential cause of proctitis. This approach allows for planning appropriate diagnostic tests and prompt treatment, potentially avoiding unnecessary endoscopic and medical procedures that could delay diagnosis.
Key words: proctitis, gonorrhea, syphilis
Wstęp
Zapalenie odbytnicy może występować w przebiegu wielu chorób: nieswoistych zapaleń jelit (NChZJ), radioterapii, a także chorób infekcyjnych, bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Poniżej przedstawiono przypadek pacjenta z zapaleniem odbytnicy na tle kiły i rzeżączki.
Opis przypadku
Pacjent MSM (ang. man who have sex with men), lat 46, HIV-dodatni, zgłosił się do Poradni Proktologicznej na początku grudnia 2022 roku. W wywiadzie podawał trwające od września 2022 roku problemy z wypróżnianiem – pojawiła się śluzowa wydzielina z odbytu, czasem niezależnie od wypróżnienia, z uczuciem parcia na stolec i dolegliwościami bólowymi. Chory zgłaszał luźne wypróżnienia, do kilku na dobę, czasem oddawał sam śluz, sporadycznie śluz z krwią. Negował gorączkę i stany podgorączkowe, występowały poty nocne. Dolegliwości same się zmniejszyły, bez leczenia. Następnie pacjent w październiku 2022 roku przebywał za granicą – kraje trzeciego świata
Po powrocie wykonał diagnostykę – badania w kierunku kiły oraz wymaz z odbytu w kierunku rzeżączki oraz kolonoskopię. W badaniach z 8 listopada 2022 roku wykazano: wymaz z odbytu w kierunku rzeżączki – PCR dodatni, VDRL ujemy, FTA dodatni, TPHA wysoko dodatni.
Dnia 18 listopada 2022 roku wykonano kolonoskopię do kątnicy, Boston 2/3/3, w którym uwidoczniono: krucha błona śluzowa bańki odbytnicy, w odbytnicy okrężny naciek zapalny – brak widocznej siatki naczyniowej, miejscami błona śluzowa wybujała, o nierównej powierzchni, widoczne liczne owrzodzenia, w części dolnej dwa duże owrzodzenia pokryte włóknikiem i treścią ropną – podejrzenie wrzodziejącego zapalenia odbytnicy, proctitis, wrzód samotny? Pobrano wycinki do badania histopatologicznego. Wyniki otrzymano w grudniu 2022 roku: obraz mikroskopowy przemawia za rozpoznaniem aktywnej fazy colitis ulcerosa (CU) – konieczna korelacja z obrazem klinicznym i endoskopowym.
Po otrzymaniu wyników badań bakteriologicznych pacjent zgłosił się do lekarza rodzinnego, który od około 20 listopada 2022 roku włączył antybiotykoterapię doustną – doksycyklina 2 x 100 mg na 30 dni oraz probiotyk.
Po tym leczeniu pacjent odczuwał poprawę – zmniejszyły się liczba wypróżnień oraz dolegliwości bólowe, ustąpiło uczucie parcia na stolec. Nadal obecny był śluz z wypróżnieniami, ale już bez krwawień.
Mężczyzna pozostawał pod stałą opieką Poradni Chorób Zakaźnych, leczony przewlekle Biktarvy (biktegrawir + emtryctabina + tenofowir), obecnie wiremia niewykrywalna, prawidłowy poziom limfocytów CD4. Negował inne choroby przewlekłe.
W wywiadzie podawał kontakty seksualne analne bez prezerwatywy.
W badaniu per rectum i anoskopii widoczna była rozpulchniona błona śluzowa odbytnicy, miejscami krucha, bez widocznych owrzodzeń, wydzielina śluzowa, ale bez krwi; guzki hemoroidalne II stopnia, prawidłowe napięcie zwieraczy, okolica odbytu bez zmian.
Zalecono kontynuowanie antybiotykoterapii, dodatkowo włączono czopki z mesalazyną 1 g na noc, oznaczenie kalprotektyny oraz kontrolę po ok. miesiącu.
Pacjent nie poinformował endoskopisty wykonującego badanie, że jest w trakcie diagnostyki chorób przenoszonych drogą płciową (ang. sexually transmitted infection – STI). Ze względu na wątpliwości co do prawidłowego rozpoznania CU (szybka poprawa dolegliwości po antybiotykoterapii, brak wszystkich danych klinicznych dla patologa) poproszono Zakład Patomorfologii o ponowną ocenę preparatów, uwzględniając możliwość chorób zakaźnych.
W ponownym badaniu histopatologicznym: całość obrazu przemawiała za owrzodzeniem z aktywnym zapaleniem jelita grubego. Według patomorfologa raczej można było wykluczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego, bardziej prawdopodobne było owrzodzenie samotne (na tle infekcji lub antybiotykoterapii).
Pacjent zgłosił się na wizytę kontrolną w styczniu 2023 roku. Zakończył antybiotykoterapię, nie zużył wszystkich czopków z mesalazyną, nie oznaczył kalprotektyny. Wszystkie uprzednio podawane dolegliwości ustąpiły – wypróżnienia regularne, bez biegunek, bez śluzu i krwi. W anoskopii znaczna poprawa – śluzówka odbytnicy nieco zaczerwieniona, bez owrzodzeń, bez śluzu, krwi, widoczna treść wodnista, ale pacjent wykonał wlewkę przed badaniem.
Uwzględniając całość obrazu klinicznego i nowy wynik badania histopatologicznego, ustalono rozpoznanie infekcyjnego zapalenia odbytnicy o etiologii kiłowej i chlamydiowej.
W razie nawrotu dolegliwości pacjent miał wykonać badanie kalprotektyny i zgłosić się na rektoskopię z ponownym pobraniem wycinków. Pouczono go o konieczności stosowania prezerwatywy przy kontaktach seksualnych.
W kolejnej kontroli, ok. 6 miesięcy później, pacjent nie zgłaszał żadnych dolegliwości, nie było odchyleń w badaniu przedmiotowym, w tym proktologicznym. Potem nie zgłosił się do Poradni.
Omówienie i dyskusja
Chociaż homoseksualiści stanowią mniejszość populacji męskiej, zapadalność na STI w tej grupie jest procentowo znacznie wyższa niż wśród mężczyzn o orientacji heteroseksualnej. Ważnymi przyczynami szerzenia się STI w tym środowisku były i nadal są późne zgłaszanie się do lekarza i ukrywanie swojej orientacji seksualnej (1, 2).
W 2021 roku ukazały się wytyczne European Academy of Dermatology and Venereology dotyczące diagnostyki i leczenia pacjentów z objawami żołądkowo-jelitowymi i podejrzeniem STI (3). Chociaż większość badań nad tymi zakażeniami koncentrowała się na mężczyznach uprawiających seks z mężczyznami, kobiety uprawiające seks analny również mogą być narażone.
Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
- Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
- Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
- Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.
Opcja #1
29 zł
Wybieram
- dostęp do tego artykułu
- dostęp na 7 dni
uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony
Opcja #2
69 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 30 dni
- najpopularniejsza opcja
Opcja #3
129 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 90 dni
- oszczędzasz 78 zł
Piśmiennictwo
1. Mroczkowki T (red.): Choroby przenoszone drogą płciową. Tom II. Wyd. IV. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2022: 269-287.
2. Levy I, Gefen-Halevi S, Nissan I et al.: Delayed diagnosis of colorectal sexually transmitted diseases due to their resemblance to inflammatory bowel diseases. Int J Infect Dis 2018; 75: 34-38.
3. de Vries HJC, Nori AV, Kiellberg Larsen H et al.: 2021 European Guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by sexually transmissible pathogens. J Eur Acad Dermatol Venereol 2021; 35(7): 1434-1443.
4. Lourtet Hascoet J, Dahoun M, Cohen M et al.: Clinical diagnostic and therapeutic aspects of 221 consecutive anorectal Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae sexually transmitted infections among men who have sex with men. Int J Infect Dis 2018; 71: 9-13.
5. Siwak E, Suchacz MM, Cielniak I et al.: Inflammatory Bowel Disease in Adult HIV-Infected Patients-Is Sexually Transmitted Infections Misdiagnosis Possible? J Clin Med 2022; 11: 5324.
6. Lamb CA, Lamb EIM, Mansfield JC et al.: Sexually transmitted infections manifesting as proctitis. Frontline Gastroenterol 2013; 4: 32-40.
7. O’Byrne P, MacPherson P, Orser L: Approach to sexually transmitted infection testing for men who have sex with men. Can Fam Physician 2024; 70(7-8): 449-455.
8. Oliver L, Pak K, Maier A, Sadowski B: Chlamydial Proctitis Mimicking Inflammatory Bowel Disease in a Young Active Duty Sailor With Undiagnosed Human Immunodeficiency Virus Infection: A Case Report. Mil Med 2025; 190(1-2): e426-e428.
9. Peters RP, Verweij SP, Nijsten N et al.: Evaluation of sexual history-based screening of anatomic sites for chlamydia trachomatis and neisseria gonorrhoeae infection in men having sex with men in routine practice. BMC Infect Dis 2011; 11: 203.
10. Szondy I, Meznerics FA, Lőrincz K et al.: Doxycycline prophylaxis for the prevention of sexually transmitted infections: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Int J Infect Dis 2024; 147: 107186.
11. IUSTI Europe Position Statement on use of DoxyPEP: June 2024.
12. Close E, Jones A, Noggle W: Doxycycline Postexposure Prophylaxis for Sexually Transmitted Infection Prevention. J Am Board Fam Med Nov 2024; 37(6): 1140-1142.
13. Bachmann LH, Barbee LA, Chan P et al.: CDC Clinical Guidelines on the Use of Doxycycline Postexposure Prophylaxis for Bacterial Sexually Transmitted Infection Prevention, United States, 2024. MMWR Recomm Rep 2024; 73(2): 1-8.
