Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 6/1999, s. 14-16
Robert Bartkowiak
Badania dopplerowskie naczyń płodowych w diagnostyce niedotlenienia okołoporodowego
Doppler sonographic assessment of fetal vessels in the diagnosis of peripartum hypoxia
z I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. n. med. Longin Marianowski
Streszczenie
Restricted intrauterine support to the fetus can lead to intrauterine growth retardation (IUGR) and hypoxia and is associated with a high risk of perinatal morbidity and mortality. The main effects of moderate to severe hypoxia on the fetus are different degrees of blood flow redistribution and reduction of oxygen consumption to maintain oxygen delivery to the central organs (the „brain sparing” effect). Recently, a Doppler ultrasonic technology (continuous wave, pulsed wave, colour flow imaging) has been developed for the non invasive measurment of flow. Doppler velocimetry detects the flow velocity waveform (FVW) which reflects the cardiac output, the vascular compliance and the resistance to flow in a defined point of the vessel. Velocity waveform indices (S/D, Pi, Ri) have been applied to a number of fetal vessels. Doppler ultrasound, when combined with ultrasonic imaging, offers possibilities of estimating fetal hypoxia in some detail, without significant discomfort for the patient and without any known risk.
Niedostateczne zaopatrzenie płodu w składniki odżywcze związane z różnego stopnia niewydolnością jednostki matczyno-płodowej prowadzić może do wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu oraz niedotlenienia (7). Wiąże się to często z wysokimi wskaźnikami ryzyka umieralności okołoporodowej. Efektem niedotlenienia w zależności od jego zaawansowania są zmiany redystrybucji przepływu krwi i różnego stopnia ograniczenie zużycia tlenu przez narządy obwodowe dla zapewnienia odpowiedniego utlenowania organów centralnych (tzw. efekt oszczędzania mózgu).
W okresie kilku ostatnich lat zostały rozwinięte techniki badań ultrasonograficznych oparte na zjawisku Dopplera (metoda fali ciągłej, pulsacyjnej, mapowanie przepływu – tzw. kolorowy Doppler) będące nieinwazyjnym narzędziem pomiaru przepływu krwi w naczyniach. Za ich pomocą można zobrazować kształt fali przepływu, który jest odzwierciedleniem objętości wyrzutowej serca, podatności ścian naczyń oraz oporu, jaki stawiają ściany naczyń przepływającej krwi. Kształt fali przepływu może też być opisany wskaźnikami liczbowymi, które obiektywizują badania lub prostszymi kryteriami takimi, jak obecność lub nieobecność fali przepływu rozkurczowego, czy odwrócenie fali przepływu w czasie rozkurczu. W związku z postępem dokonującym się w produkcji sprzętu ultrasonograficznego wskaźniki te można obecnie oceniać w coraz większej liczbie naczyń płodowych o coraz mniejszym kalibrze i trudniejszej lokalizacji. Są to zarówno naczynia tętnicze jak i ostatnio coraz powszechniej oceniane naczynia żylne. Najczęściej badaniom poddaje się: tętnice i żyłę pępowinową, tętnicę środkową mózgu, aortę zstępującą, przewód żylny, prawą żyłę wątrobową, żyłę główną górną i dolną, tętnicę nerkową czy nawet naczynia nadnerczy i naczynia kończyn (np. tętnica udowa) (4). Wewnątrzmaciczne zaopatrzenie płodu w podstawowe składniki odżywcze za pośrednictwem jednostki matczyno-płodowej odbywa się na drodze bardziej lub mniej złożonych mechanizmów biofizycznych. Najważniejszym objawem upośledzenia tego transportu jest spadek utlenowania krwi płodowej. Istnieją trzy podstawowe mechanizmy powodujące hipoksemię płodową: 1) upośledzenie przepływu macicznego krwi, 2) upośledzenie przepływu pępowinowego, 3) spadek zawartości tlenu we krwi tętniczej matki. Inne mechanizmy, jak na przykład anemia płodowa są stwierdzane względnie rzadko. Kiedy występuje jedno z wyżej wymienionych zjawisk płód stopniowo adaptuje się do przewlekle obniżonego ciśnienia parcjalnego tlenu najczęściej na drodze obniżenia aktywności oraz ograniczenia tempa wzrostu. W takich wypadkach wykazuje on redystrybucję przepływu krwi do ważnych życiowo organów. Jeśli hipoksja się utrzymuje wzrasta ilość erytrocytów w krążeniu płodowym, aktywuje się metabolizm beztlenowy i w efekcie pojawiają się zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (kwasica metaboliczna). Ta kaskada zjawisk regulowana jest szeregiem para- i endokrynnych mechanizmów. Zmiany hemodynamiki płodu kontrolowane są przez ciśnienie parcjalne tlenu, dwutlenku węgla, aktywność alfa i betaadrenergiczną, system renina-angiotensyna, opioidy endogenne, prostaglandyny i inne niezidentyfikowane dotychczas czynniki.
Zapewnienie odpowiedniego utlenowania mózgu i mięśnia sercowego w czasie umiarkowanej hipoksji wymaga zwiększenia przepływu krwi do tych narządów i zachodzi równolegle z zanikaniem różnicy w zawartości tlenu między krążeniem tętniczym i żylnym płodu. Wymaga to utrzymania stałej objętości wyrzutowej serca, która w stanach nasilającej się hipoksji znacznie się obniża. W takich warunkach zaczyna się nasilać niedobór tlenu w komórkach mózgowych, dochodzi do zaburzeń autoregulacji przepływu mózgowego i pojawiają się cechy obrzęku mózgu. Zwiększa się ciśnienie wewnątrzczaszkowe i jeżeli zaburzenia te nie zostaną wyrównane dochodzi do nieodwracalnych uszkodzeń kory móz-gu.
Hipoksja płodu jest zatem łańcuchem następujących po sobie procesów biochemicznych i hemodynamicznych zachodzących w przeciągu określonego czasu, a zadaniem nowoczesnej diagnostyki perinatalnej powinno być jak najwcześniejsze wykrycie stanu zagrożenia. Stan taki może występować w szeregu patologii ciążowych takich, jak: nadciśnienie w ciąży, cukrzyca ciążowa, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, ciąża przeterminowana, przedwczesne odpłynięcie płynu owodniowego i inne.
Diagnostyka dopplerowska jest jedną z najnowocześniejszych nieinwazyjnych, stale rozwijających się metod oceny dobrostanu płodu. Metoda Dopplera pulsacyjnego i kolorowego mapowania naczyń są wzajemnie komplementarne i dają wartościowe informacje na temat charakterystyki przepływu krwi w coraz większej ilości naczyń płodowych. Każde dostępne temu badaniu naczynie ma charakterystyczny kształt fali przepływu, który może być modyfikowany w różnym stopniu wiekiem ciążowym oraz patologiami wikłającymi ciążę. Dla obiektywizacji jego badania wprowadzono szereg współczynników liczbowych takich, jak wskaźnik skurczowo-rozkurczowy (S/D), współczynnik pulsacji (PI) czy współczynnik oporu (RI).
Tętnica środkowa mózgu
Naczynie to uwidocznić można ustawiając wiązkę tak, jak do pomiaru wymiaru dwuciemieniowego i następnie przesuwając ją równolegle w kierunku doogonowym do poziomu podstawy czaszki, gdzie ukazują się przednie, środkowe i tylne doły czaszkowe. Tętnice środkowe mózgu uwidaczniają się jako naczynia przebiegające przy skrzydłach większych kości klinowych, pomiędzy przednimi i środkowymi dołami czaszki.
W normalnych warunkach tętnica środkowa mózgu jest naczyniem o dość niskiej oporności przez które w jednostce czasu przepływają duże objętości krwi i w którym maksymalna prędkość skurczowa przepływu rośnie wraz z wiekiem ciążowym (6).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Gudmundsson S. et al.: Venous Doppler in the fetus with absent enddiastolic flow in the umbilical artery. Ultrasound Obstet Gynecol., 1996, 7:262-7. 2. Kalafatic D. et al.: The relationship between fetal umbilical and middle cerebral artery Doppler indices, perinatal asphyxia and subsequent brain damage. Prenatal and Neonatal Medicine, 1998, 3 (Sup. 1):90. 3. Rizzo G. et al.: Doppler indices from inferior vena cava adn ductus venosus in predicting pH and oxygene tension in umbilical blood at cordocentesis in growth-retarded fetuses. Ultrasound Obstet Gynecol., 1996, 7:401-410. 4. Rokicki T., Marianowski L.: Zmiany przepływu krwi w tętnicach nadnerczowych płodu w wyniku wenątrzmacicznych transfuzji donaczyniowych. Doniesienie wstępne. Gin. Pol., 1997, 68:190. 5. Salihagic A. et al.: Doppler monitoring of the fetal brain response to chronic hypoxia. Prenatal and Neonatal Medicine, 1998, 3 (Sup.1):14. 6. Sherer D.M.: Prenatal ultrasonographic assessment of the middle cerebral artery: a review. Obstet Gynecol. Surv., 1997, 52:444-455. 7. Voigt H.J., Becker V.: Uteroplacental insufficiency-comparison of uteroplacental flow velocimetry and histomorphology of placental bed. J. Maternal Fetal. Invest., 1992, 2:251-5. 8. Vyas S. et al.: Middle cerebral artery flow velocity waveforms in fetal hypoxaemia. Br. J. Obstet Gynaecol., 1990, 97:797-803.
Nowa Medycyna 6/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna