Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2002, s. 2-5
Jerzy Jambor, Elżbieta Czosnowska
Preparaty ze świeżych roślin
Herbal medicines from fresh plants
PHYTOPHARM Klęka Spółka Akcyjna
Summary
Products from fresh plants are in recent years becoming a special interest for the pharmaceutical market. In the presented article the main groups of these products available on the pharmaceutical marked are described.
Stosowane od dziesięcioleci w lecznictwie wyciągi ze świeżych surowców roślinnych stają się w ostatnich latach przedmiotem szczególnego zainteresowania rynku farmaceutycznego. Współczesne wyciągi ze świeżych roślin są w większości preparatami otrzymanymi przez ekstrakcję świeżych surowców, stabilizowanych uprzednio parami etanolu w celu unieczynnienia enzymów, mogących spowodować rozkład związków zawartych w roślinie. Preparaty te można uważać za analogiczne do stosowanych w lecznictwie nalewek lub wyciągów płynnych. Różnica polega jednak na tym, że nalewki oraz wyciągi płynne są wytwarzane z roślin wysuszonych, nie zawierających już wszystkich składników soku komórkowego żywej rośliny.
Preparaty ze świeżych surowców roślinnych były znane już w starożytności. Mówią o nich dzieła Hipokratesa z Kos oraz Klaudiusza Galena. Receptariusze słynnych lekarzy oświecenia też podają przepisy na przetwory ze świeżych roślin. Samuel Hahnemann, twórca homeopatii, także wykorzystywał wyciągi ze świeżych roślin i podał szczegółowe przepisy na ich przyrządzenie w dziele „Organon wiedzy medycznej”. Zarys historii stosowania świeżych roślin w lecznictwie przedstawia tabela 1.
Tabela 1. Stosowanie świeżych roślin w celach leczniczych w ujęciu historycznym.
XVII-XVI w. p.n.e.Medycyna starożytnego Egiptu; papirus Ebersa spisany ok. roku 1550 p.n.e. zawiera recepty na wykonanie leków ze świeżych roślin
V-IV w. p.n.e.Hipokrates z Kos - "Corpus Hippocraticum"; pisma Hipokratesa wymieniają wiele środków leczniczych ze świeżych roślin
III-II w. p.n.e.Klaudiusz Galen - twórca nauki "o sporządzaniu leków z roślin świeżych lub ziół"
średniowieczeOkres tzw. medycyny klasztornej. Ludwik Pobożny, syn Karola Wielkiego wydał rozporządzenie o posiadłościach wiejskich "Capitulare de villis" z 795 r., zalecające stosowanie świeżych roślin w celach leczniczych
1613Szymon Syreniusz - "Zielnik" - w owych czasach najobszerniejsze opracowanie dotyczące ziołolecznictwa w Europie. Powołując się na autorów starożytnych, arabskich i lekarzy szkoły Montlpelier, podaje szereg przepisów na przetwory ze świeżych roślin
XVIII-XIX w.Receptariusze lekarskie słynnych lekarzy oświecenia m.in., J.G. Rodemachera, podają przepisy na przetwory ze świeżych roślin
1796Samuel Hahnemann - twórca homeopatii szeroko uwzględnił przetwory ze świeżych roślin pod nazwą esencji i podał szczegółowe przepisy na ich przyrządzanie
XIX w.Synteza kwasu salicylowego (1874 r.) zapoczątkowała "erę leków syntetycznych" i krótkotrwałe załamanie się ziołolecznictwa, w tym również zainteresowania preparatami leczniczymi ze świeżych roślin
1896"E. Bourquelot - "Ferments solubles oxydants et medicaments"", pierwsza praca dotycząca stabilizacji roślin leczniczych i przyrządzania ze stabilizowanych surowców preparatów leczniczych"
1909E. Perrot i A. Goris opracowali nową formę leku roślinnego - wyciąg ze świeżego stabilizowanego surowca roślinnego ("extrait physiologigue")
ok. 1910Francuska firma chemiczno-farmaceutyczna DAUSSE jako pierwsza podjęła przemysłową produkcję preparatów leczniczych wg metody E. Perrota i A. Gorisa nadając tym produktom nazwę "les intraits" - intrakty
1921W Grodzisku Mazowieckim powstała firma Edward Gobiec i Ska - pierwszy w Polsce producent preparatów leczniczych ze świeżych roślin
ok. 1930Produkcja preparatów leczniczych ze świeżych roślin w firmie Klawe w Warszawie
1938J. Muszyński i M. Serafinowicz - "O tak zwanych intraktach oraz wyniki badań niektórych intraktów rynku polskiego", Wiadomości Farmaceutyczne 65, 678, 1938
połowa lat 50-tychUruchomienie produkcji preparatu BIOSTYMINA, leku ze świeżego liścia aloesu drzewiastego w PRZZ HERBAPOL w Klęce, obecnie PHYTOPHARM Klęka S.A.
połowa lat 60-tychUruchomienie produkcji leków ze świeżych stabilizowanych roślin - soków i intraktów w PRZZ HERBAPOL w Klęce, obecnie PHYTOPHARM Klęka S.A.
połowa lat 80-tychPodjęcie porównawczych badań fitochemicznych i farmakologicznych preparatów ze świeżych roślin i ich odpowiedników, otrzymanych z surowców suszonych
1999-2000Budowa prototypowej instalacji do stabilizacji świeżych roślin w PHYTOPHARM Klęka S.A.
Już bardzo dawno zauważono, że preparaty z niektórych roślin sporządzone ze świeżego surowca działają korzystniej niż preparaty z surowca suszonego. Nie potrafiono jednak wytłumaczyć tego zjawiska, więc przypisywano je siłom tajemnym. Obecnie jest sprawą oczywistą, że podczas suszenia i przechowywania, substancje znajdujące się w roślinie ulegają różnego rodzaju przemianom chemicznym. Jeżeli przemiany te nie dotyczą substancji wykazujących działanie lecznicze jest rzeczą obojętną, jaki surowiec zostaje użyty do produkcji preparatu leczniczego: świeży czy suszony. Jednak w większości przypadków procesy zachodzące podczas suszenia są niekorzystne z punktu widzenia zachowania związków czynnych.
W surowcach roślinnych, obok substancji terapeutycznie aktywnych, występują liczne substancje towarzyszące. Wśród tych substancji najważniejszą rolę, z punktu widzenia trwałości związków czynnych, odgrywają enzymy. To właśnie enzymy katalizują przemiany chemiczne zachodzące w surowcach roślinnych po zbiorze. W nieznacznym zakresie przemiany te mogą być także katalizowane przez enzymy mikroflory, występującej na powierzchni surowców.
Przemiany enzymatyczne w surowcach roślinnych mogą prowadzić do znacznych, jakościowych i ilościowych zmian składu zawartych w nich związków czynnych. W celu utrwalenia występujących w surowcu roślinnym składników w ich pierwotnej postaci, niezbędna jest inaktywacja towarzyszących im enzymów, nazwana w praktyce stabilizacją. Najczęściej stosowana jest inaktywacja termiczna, polegająca na działaniu na świeży surowiec przegrzanymi parami etanolu, a czasami również przegrzaną parą wodną. W czasie termicznej inaktywacji enzymów następuje ich denaturacja.
Suszenie świeżych surowców roślinnych uważa się również za stabilizację. Znaczne obniżenie zawartości wody w surowcu zapobiega katalizowanym przez enzymy przemianom chemicznym związków czynnych. Jednak całkowite unieczynnienie enzymów następuje dopiero wtedy, gdy zawartość wody w surowcu jest niższa od 5%. Stwierdzono, że nawet najbardziej prawidłowo prowadzone suszenie nie zabezpiecza w pełni pierwotnego składu związków czynnych.
Trwałość wyciągów ze świeżych stabilizowanych surowców roślinnych jest większa niż odpowiednich nalewek lub płynnych wyciągów otrzymywanych z wysuszonych surowców, bowiem nie zachodzą w nich już żadne zmiany wywołane działaniem enzymów. Jedynie podczas dłuższego przechowywania w niestałych warunkach mogą z wyciągów tych wydzielić się wielocząstkowe substancje balastowe. Nie wpływa to jednak negatywnie na ich aktywność terapeutyczną.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Jambor J.: Wyciągi ze świeżych stabilizowanych ziół. Wiadomości Zielarskie 1991, 2, 15. 2. Janicki S., Danek A. (red.): Farmacja stosowana. PZWL, Warszawa 1996, 1998, 2000. 3. List P.H., Schmidt P.C.: Technologie pflanzlicher Arzneizubereitungen, Wissenschafliche Verlagsgesellschaft mbH, Stuttgart 1984. 4. Danek A. (red.): Leksykon farmacji, PZWL, 1990. 5. Kabelitz L., Walch H.: Pharmazie 1998, 31(143), 30.
Postępy Fitoterapii 1-2/2002
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii