Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2002, s. 6-15
Jerzy Lutomski
Wpływ środków ziołowych na witalność organizmu
The effect of herbal remedies on the vitality of body
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich, Poznań
Summary
The effect of diet on the sexuall activity is known from time immemorial – especially by men. According to the demand exist on the American and European market the special food products enriched with medicinal plants. These special products content the necessary vitamins and herbal extracts acting as a soft sexuall stimulans. To the „aphrodisiac food” belong the spices and herbal products mainly based on exotic crude drugs disscused in this paper.
W życiu każdego człowieka występują fazy wzmożonego wysiłku fizycznego i psychicznego. Obciążenia tego rodzaju na ogół nie są szkodliwe, raczej służą zdrowiu, jeżeli nie przekraczają pewnego natężenia. Wiadomo jednak, że wytrzymałość poszczególnych osób jest bardzo różna. Ponadto w życiu każdego człowieka okres największej witalności przypada w wieku od 20 do 30 lat. Do 70 roku życia wytrzymałość spada mniej więcej o połowę (1). Krytyczne przeciążenia, które ludzie młodzi i zdrowi znoszą bez trudu, u osób starszych lub chorych mogą prowadzić do katastrofy, której skutkiem są liczne schorzenia m.in. impotencja seksualna.
Erekcyjne dysfunkcje można podzielić na impotencję pierwotną i wtórną. Pierwotne przyczyny są rzadkie i mogą być związane z niskim poziomem androgenów, defektami genetycznymi i poważną psychopatologią. Wtórna impotencja jest znacznie częstsza. Jak wskazuje nazwa, może wynikać z różnych jeszcze innych powodów takich jak cukrzyca, arterioskleroza, schorzenia neurologiczne, uwarunkowania psychologiczne, przedłużony stres lub zabiegi chirurgiczne na narządach płciowych. Leki na obniżenie ciśnienia i leki antydepresyjne mogą również prowadzić do impotencji, szczególnie u osób starszych.
Wbrew popularnej opinii, starzenie nie musi być nieuchronnym powodem impotencji. Wiele zależy od samopoczucia. Dobre samopoczucie warunkowane jest także możliwością utrzymania normalnej aktywności płciowej, często hamowanej w następstwie przewlekłych stanów stresowych i innych przyczyn. Jak podaje Kolanowski (2) żywność „afrodyzyjna”, tj. wzmagająca popęd płciowy, może być pomocna w zaspokajaniu tych oczekiwań. Wpływ diety na aktywność seksualną znany jest od wieków. Ma ona istotne znaczenie szczególnie w przypadku mężczyzn. Wzmożona aktywność seksualna prowadzi u mężczyzn m.in. do utraty niektórych składników mineralnych i aminokwasów, stanowiących składnik płynu nasiennego. Poprzez odpowiedni dobór witamin i diety istnieją szanse regulacji aktywności gruczołów płciowych (3).
Dieta bogata w witaminy, minerały i przeciwutleniacze z owoców, warzyw i ziół pomaga utrzymywać zawartość żylną i wystarczający przepływ krwi do tkanek prącia (corpus cavernosum). Właściwa dieta chroni również przed utlenianiem lipidów, sprzyjających powstawaniu wolnych rodników, które obniżają poziom hormonów (4).
Znaczenie roślin zielarskich w prewencji
Rośliny były i są znaczącą bazą ludzkiego pożywienia. Fakt, że określone rośliny posiadają właściwości również dietetyczne i lecznicze bardzo szybko został odkryty przez człowieka. Tak na przykład w grobie Neandertalczyka Shanidara IV (Irak), którego wiek ocenia się na ok. 60 000 lat, odkryto pyłki 7 roślin, które z dużym prawdopodobieństwem były wykorzystywane jako surowce lecznicze. Do nich należały Centaurea solstitialis L. (chaber, Asteraceae), Ephedra altissima Desf. (przęśl, Ephedraceae), Achillea (krwawnik, Aseraceae), Althea (ślaz, Malvaceae), Muscario (szafirek, Liliaceae) i Senecio (starzec, Asteraceae). Przypuszczalnie rośliny te tworzyły rodzaj dywanu kwiatowego, na którym kładziono zmarłych. Czy były one przez neandertalczyka rzeczywiście wykorzystywane w lecznictwie, pozostaje nadal spekulacją. Pewne jest jednak, że znalezione tam rośliny miały wielkie kulturowe znaczenie.
Wybór roślin jest świadomym procesem, który w przebiegu rozwoju ludzkości przybrał wielorakie formy. Również wśród zwierząt mamy wiele przykładów ukierunkowanego doboru roślin, które często służą za pożywienie, a nie rzadko za leki.
Rośliny mogą być wykorzystane do całkiem różnych celów i znajdują różnorodne zastosowanie jako: pożywienie, środki barwierskie, materiał konstrukcyjny, rośliny ozdobne, rośliny włókniste, paliwo, nawozy, leki i środki prewencji zdrowotnej.
Granica między wykorzystywanymi w rodzimych systemach medycznych roślinami leczniczymi a takimi roślinami, które głównie odgrywają rolę w odżywianiu jest płynna. W przypadku plemienia Hausa (Nigeria) wyrażenie oznaczające roślinę leczniczą i spożywczą to „magani”. Termin ten oznacza zarówno „roślinę, która jest stosowana do leczenia gorączki”, jak również „pożywienie do zaspokajania głodu”. Oznacza to, że dla plemienia Hausa obie dla nas koncepcyjnie zróżnicowane grupy są bardzo ściśle związane (5).
W etnobotanicznych badaniach często znaczenie takich „środków spożywczych” w rodzimych systemach medycznych nie jest akceptowane, gdyż ich autorzy w przypadkach diagnozowania choroby z reguły pomijają wpływ zmiany w odżywianiu na stan zdrowotny człowieka.
Środki pochodzenia ziołowego często korygują dysfunkcję erekcyjną. W niektórych przypadkach, gdy mamy do czynienia z poważną patologią, zalecane zioła pozwalają przywrócić funkcje na jeszcze wyższym poziomie, niż to wcześniej było możliwe (6, 7, 8, 9).
Przykładowo miłorząb japoński powoduje wzrost przepływu krwi obwodowej zarówno u normalnych, zdrowych pacjentów, jak też u tych z arteriosklerozą. Dawka 60 mg dziennie podawanego wyciągu z Ginkgo podwyższała tętniczy przepływ przez prącie w grupie pacjentów, którzy nie reagowali na zastrzyki doprąciowe z papaweryną (10, 11). Połowa z 60 uczestników badań odzyskała potencję podczas 6-miesięcznej kuracji. Inne afrodyzjaki do jakich zalicza się korę yohimbe czy łodygi damianu wykazują (12, 13, 14) działanie podwyższające libido i skracają czas latencji między ejakulacjami, podnosząc funkcje erekcyjne u pacjentów z diabetyczną neuropatią.
Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniom seksualnym na rynku amerykańskim i europejskim egzystują specjalnie wzbogacane ziołami produkty spożywcze. Zawierają one niezbędne witaminy i wyciągi z ziół o lekkim działaniu pobudzającym seksualnie. Odżywki te ułatwiają nasilenie aktywności płciowej. Stanowią one tzw. „żywność afrodyzyjną”. Należą do nich m.in. produkty przyprawowe jak: seler, gardamon, imbir, kurkuma, gałka muszkatołowa, gorczyca, jałowiec – których pobudzające działanie seksualne wynika z obecności substancji drażniących, powodujących lekkie, wybiórcze przekrwienie obszarów w obrębie miednicy małej, w tym także narządów płciowych.
Z kolei wyciągi ziołowe oparte najczęściej o surowce egzotyczne (m.in. damiana, pochrzyn, maka, kolcorośl, żeń-szeń, winorośl, yohimba) powodują efekt erotyzujący, wpływając pobudzająco na ośrodki przywspółczulnego układu nerwowego w rdzeniu przedłużonym, wzmagając podniecenie seksualne i podatność na bodźce erotyczne.
Charakterystyka surowców afrodyzyjnych
Turnera aphrodisiaca Turnera niżawka (Damiana)
Wysuszony ekstrakt wodny z kwiatów i łodyg zawiera garbniki, gorycze i gumy. W Ameryce roślina stosowana jest jako aphrodisiacum i diureticum (15). Ostre, rozgrzewające zioło o smaku podobnym do fig. Poprawia trawienie i samopoczucie, uspokaja nerwy, a także reguluje działanie hormonów i pobudza układ moczowo-płciowy. Środek antystresowy stosowany w medycynie tradycjonalnej w wyczerpaniu nerwowym, stanach lękowych, depresji, impotencji, przedwczesnej ejakulacji, oziębłości i w kłopotach okresu przekwitania (16, 17, 18).
Dioscorea villosa – Pochrzyn włochaty
Stanowi jeden z wielu gatunków pochrzynów (jamsów). Kłącze gotowane w wodzie jest jadalne. Zawiera saponiny sterydowe (diosgeninę), żywiczą dioskoreinę i znaczne ilości skrobi. Ze względu na obecność skrobi jest cennym środkiem spożywczym wśród tubylców (15). Sporządzano zeń pigułki antykoncepcyjne w czasie, gdy na rynku brak było syntetycznych hormonów. Dziki meksykański pochrzyn (D. villosa) zawiera substancje hormonalne bardzo podobne do progesteronu. Działa rozluźniająco na mięśnie gładkie; stąd jego inna potoczna nazwa, „korzeń kolkowy”. Wielu innych gatunków pochrzynu używa się do produkcji hydrokortyzonów, stanowiących składnik klasycznych kremów przeciw egzemie (19). Nie należy stosować dużych dawek D. villosa podczas ciąży, chyba że pod kontrolą lekarza (l.c.).
W medycynie hinduskiej Dioscorea villosa pod nazwą „aluka” wykorzystywana jest do łagodzenia problemów płciowych i hormonalnych, a także histerii (15, 16).
Lepidium peruvianum – Maca
Korzeń Lepidium meyenii Walpers zwany przez rdzennych mieszkańców Peru „macą” stanowił składnik podstawowego pożywienia Inków. To legendarne warzywo obecnie przechodzi renesans swojej świetności. W 1991 roku WHO wydało zalecenie rozpowszechnienia i popularyzacji tej konsumpcyjnej rośliny ze względu na wartości dietetyczne i prewencyjne. Liczne prace biologiczne (m.in. 2, 20-48), których wyniki omówiono poniżej dowodzą, że „maca” odżywia i jednocześnie działa na cały organizm człowieka, celem utrzymania lub przywrócenia jego równowagi. „Maca” stymuluje metabolizm, daje efekt energizujący, rewitalizujący, łagodzi stresy.
Do roku 1990 w piśmiennictwie europejskim nie odnotowano danych dotyczących składników odżywczych i nieodżywczych zawartych w Lepidium meyenii Walpers/Lepidium peruvianum Chacon. W doniesieniach peruwiańskich (35, 38, 49-54) pojawiały się dokładniej nie zdefiniowane informacje na temat związków alkaloidowych, tanin, saponin, flawonoidów, steroli i glukozynolatów oraz produktów ich rozpadu. Dopiero badania Włochów (30) przyniosły wyraźniejszy pogląd na substancje nieodżywcze tej rośliny. Autorzy badali suchy korzeń „macy” zebrany w Ayakawa w Peru w 1990 roku. Badania objęły ocenę zawartości tłuszczu i kwasów tłuszczowych, białka i aminokwasów wchodzących w jego skład, związków steroidowych, węglowodanów i błonnika. Profil aminokwasów wchodzących w skład białka okazał się bardzo interesujący, szczególnie ze względu na obecność niezbędnych aminokwasów. Analiza kwasów tłuszczowych wykazała wysoką zawartość kwasu linolenowego. Frakcja sterolowa składa się głównie z sitosterolu i kampesterolu. Równie interesujące okazały się składniki mineralne, szczególnie pod względem zawartości żelaza i wapnia.
Mieszkańcy Andów wierzą w skuteczność tej rośliny i stosują „macę” jako środek energetyzujący, poprawiający pamięć oraz podnoszący odporność organizmu (21). Ponadto stosuje się „macę” w zespole przewlekłego zmęczenia oraz jako środek wspomagający budowę i wytrzymałość masy mięśniowej (36, 37). Obecnie w Limie oraz USA wysuszona „maca” jest sprzedawana jako suplement dietetyczny podnoszący żywotność organizmu (38, 39). Dobre samopoczucie warunkowane jest także możliwością utrzymania normalnej aktywności, często hamowanej w następstwie przewlekłych stanów stresowych i innych przyczyn. „Maca” i jej przetwory mogą być pomocne w zaspokajaniu tych oczekiwań (2, 40).
Jednym z najlepszych sposobów podtrzymania odpowiedniego poziomu „NO” (tlenku azotu) jest zapewnienie wystarczającego spożycia argininy. Arginina jest bowiem prekursorem tlenku azotu. Synteza „NO” odgrywa istotną rolę w wielu fizjologicznych funkcjach organizmu (41, 42). Między innymi „NO” jest homeostatycznym regulatorem funkcji ścian naczyń.
Obecna w macy w znacznych ilościach arginina jest prekursorem kreatyny o właściwościach regulujących odporność organizmu. Mężczyźni aktywni seksualnie wymagają także odpowiednio zwiększonej podaży białka ogółem, a szczególnie argininy, która stanowi główny składnik (80%) białka płynu nasiennego (3).
Arginina odgrywa także bardzo ważną rolę w procesach z uczestnictwem neuroprzekaźników, które są nośnikami przekazu między komórkami mózgu. Tajemnica harmonijnej płciowości polega z jednej strony na odpowiedniej ilości neuroprzekaźników, a z drugiej strony na zrównoważonym układzie nerwowym. Również zaburzenia ukrwienia, zły przepływ krwi i niedostateczna elastyczność tkanek narządów płciowych (ciała jamiste) upośledzają w znacznym stopniu współżycie seksualne. Bez właściwego dopływu krwi dla wypełniania ciał jamistych i wsparcia tkanek niewyobrażalna jest dobra jakość życia płciowego. Arginina należy do wychwytywaczy wolnych rodników; utrzymuje normalną lepkość krwi, właściwe relacje między naczyniami krwionośnymi oraz dopływ krwi do męskich i żeńskich organów płciowych (55).
Arginina może podnosić ruchliwość i liczbę plemników przyczyniając się do zwalczania problemów bezpłodności.
Według doniesień zagranicznych (56-59) maca stymuluje metabolizm, daje efekt energizujący i rewitalizujący, poprawia pamięć, reguluje wydzielanie hormonów, łagodzi stresy i depresje, znosi zaburzenia okresu przekwitania jak np. tzw. uderzenia gorąca, zmęczenie, labilność nastrojów, zwiększa popęd płciowy u mężczyzn i ułatwia erekcję.
Działanie afrodyzyjne może być przypisane obecności prostaglandyn i steroli w korzeniu (30), a także amidom wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które jak stwierdził Zeng (59) polepszały funkcje seksualne u szczurów i myszy. Gonzales i wsp. (60) w badaniach na szczurach stwierdzili, że wyciąg wodny z korzenia macy wzmacnia spermatogenezę poprzez działanie na jej początkowe stadium. Ostatnie badania tego samego autora (61) przeprowadzone na dorosłych mężczyznach dały wyniki pozwalające wnioskować, że maca poprawia produkcję spermy i ruchliwość plemników poprzez mechanizmy nie związane z hormonami.
Wyniki dotychczasowych badań nie wskazują jednoznacznie, że maca jest afrodyzjakiem. Poprawa funkcji seksualnych jest być może związana z polepszeniem ogólnego stanu zdrowia wynikającym z przyjmowania tego surowca, co może mieć korzystny wpływ i na tą sferę życia.
Smilax officinalis – Kolcorośl lekarski (Sarsaparilla)
Suchy etanolowy wyciąg z korzeni uzyskuje się z różnych gatunków kolcorośli, nie tylko ze Smilax officinalis, ale także Smilax chinensis.
Sarsaparyla zawiera sterydy: sarsasapogeninę, parillinę, smilageninę, sitosterol, stigmasterol i pollinastanol oraz saponiny: sarsaponinę, smilasaponinę, sarsaparillozyd, glikozyd sitosterolowy i inne (62, 63). Wyciąg z kolcorośli zawiera bogaty zestaw witamin, polisacharydów, aminokwasów i innych substancji odżywczych pochodzenia roślinnego. Sterydy roślinne i ich działanie na organizm człowieka są ciągle przedmiotem zainteresowania. Mimo, że sarsaparyla jest bogatym źródłem sterydów i saponin, nigdy nie została uznana za posiadającą działanie anaboliczne, nie znaleziono w niej również testosteronu (64, 65).
Zakres właściwości prozdrowotnych kolcorośli jest bardzo szeroki i nie bez powodu porównywany jest on w Farmakopei Chińskiej do żeń-szenia, zwłaszcza z uwagi na działanie wzmacniające (tonizujące). Relatywnie nowe badania wskazują na mniej lub bardziej udokumentowane potwierdzone wyniki działania tonizującego i immunomodulującego kolcorośli (Smilax officinalis). Dotyczą one: 1) stymulacji proliferacji fibroblastów dziąsłowych; 2) hamowania proliferacji hodowli komórek śledziony szczura; 3) efektywnego nasilania odpowiedzi immunologicznej; 4) obniżenia wpływu wolnych rodników.
Prozdrowotny wpływ kolcorośli na zwierzęta i ludzi sprowadza się do działania przeciwutleniającego, wzmacniającego odporność, hipoglikemicznego i hipotensyjnego, co sprzyja opóźnianiu procesów starzenia. W Argentynie, Brazylii, Chinach, Indiach a także w niektórych krajach europejskich znalazł zastosowanie jako składnik żywności afrodyzyjnej.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Postępy Fitoterapii 1-2/2002
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii