Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Postępy Fitoterapii » 4/2007 » Wykorzystanie propolisu i miodu w zakażeniach
- reklama -
Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2007, s. 202-206
*Bogdan Kędzia, Elżbieta Hołderna-Kędzia

Wykorzystanie propolisu i miodu w zakażeniach

USE OF PROPOLIS AND HONEY FOR TREATMENT OF INFECTIONS
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: dr hab. n. med. Przemysław M. Mrozikiewicz
Summary
Propolis and honey belong to the most efficacious bee products used for the treatment of internal and external infections. Propolis and honey are successfully applicated as the alternative remedies in therapy of skin diseases, after surgery intervention and after otorhinolaryngological, stomatological, ophtalmological, proctological operations also in gynecology and obstetrics. Positive results have been noted after oral application of propolis and honey in therapy of diseases of respiratory system and gastrointestinal system. The presented data show, that use of propolis and honey in treatment of infections is well-founded in medical practice.
Produkty pszczele, jak i powstała na ich gruncie dyscyplina medyczna, zwana apiterapią, są przedmiotem niesłabnącego zainteresowania lekarzy i ośrodków naukowych na całym świecie. Wśród współczesnych, naturalnych metod leczenia, apiterapia zajmuje ważną pozycję. Umiejętne wykorzystanie produktów pszczelich pozwala bowiem na wyleczenie wielu schorzeń, zwłaszcza w przypadku nieskuteczności terapii lekami syntetycznymi, m.in. antybiotykami i sterydami. Propolis i miód zaliczane są do najcenniejszych produktów pszczelich przeznaczonych do leczenia zakażeń, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych (1).
Propolis
Propolis stosowany jest zarówno w warunkach domowych, jak i w terapii szpitalnej. Terapia propolisem pozwala na uzyskanie pozytywnych wyników w wielu chorobach skóry, błon śluzowych i narządów wewnętrznych, trudnych do wyleczenia za pomocą dostępnych środków farmakologicznych.
Za pomocą propolisu leczy się ropne choroby skóry, w tym zakażenia wywołane przez gronkowce, między innymi czyraki i ich postać gromadną, przewlekłe zapalenia mieszków włosowych, zapalenie gruczołów potowych, ropnie pach, a także zakażenia paciorkowcowe i mieszane, to jest piodermie przewlekłe wrzodziejące, wyprzenia i zajady. Badania kliniczne wskazują na 76% skuteczność propolisu w leczeniu tego typu schorzeń (2) (ryc. 1).
Ryc. 1. Leczenie ropnych chorób skóry propolisem (2).
Pozytywne wyniki lecznicze uzyskuje się w przypadku grzybic skóry różnego pochodzenia, wywołanych zarówno przez dermatofity (grzybice skóry owłosionej i gładkiej), jak i grzyby drożdżoidalne (okolice międzypalcowe rąk i stóp, fałdy skórne, okolice pachwinowe).
Terapia propolisowa prowadzi do uzyskania pomyślnych wyników w gruźlicy skóry, rumieniach wysiękowych oraz chorobach wirusowych (opryszczki wargowe, półpasiec). W przypadku łuszczycy u ponad 75% chorych, którym podawano propolis, stwierdzono znaczną poprawę, a często całkowite ustąpienie zmian chorobowych.
Propolis okazał się skuteczny w przypadku ran oparzeniowych (3) (ryc. 2) oraz uszkodzeń popromiennych (rumień, przebarwienia i owrzodzenia skóry) zakażonych drobnoustrojami.
Ryc. 2. Leczenie ran oparzeniowych propolisem (3).
Propolis stał się pomocnym środkiem w wielu schorzeniach chirurgicznych powikłanych zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi, takich jak zmiażdżenia palców rąk, dłoni, przedramion, podudzi, zapalenia kości i szpiku kostnego, amputacje i przeszczepy oraz rany po zabiegach chirurgicznych okolicy odbytu. Z badań klinicystów wynika, że propolis był skuteczny w leczeniu prawie 100% powikłanych ran pooperacyjnych.
Kolejną grupę schorzeń leczonych z powodzeniem za pomocą tego produktu pszczelego stanowią schorzenia otorynolaryngologiczne. Propolis stosuje się w zapaleniu oraz grzybicy przewodu słuchowego, zapaleniu ucha środkowego oraz zapaleniu ucha wewnętrznego. Dobre efekty uzyskuje się w schorzeniach jamy nosowej i zatok, między innymi w ostrym i przewlekłym zapaleniu błony śluzowej nosa, ostrym i przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych oraz zapaleniu zatok szczękowych.
Schorzenia gardła i krtani są także podatne na leczenie propolisem, zwłaszcza ostre nieżytowe zapalenie gardła i krtani, przewlekłe zapalenie gardła oraz zapalenie ropne krtani. W przypadku nieżytowego zapalenia gardła u około 75% pacjentów, a w przypadku zapalenia gardła i krtani u około 79% pacjentów stwierdzono wyleczenie lub wyraźną poprawę.
Za pomocą propolisu leczy się liczne schorzenia jamy ustnej, w tym ostre i przewlekłe opryszczkowe zapalenie jamy ustnej (afty), grzybicze zapalenie jamy ustnej (pleśniawki), powierzchniowe zapalenie języka i rogowacenie białe błony śluzowej policzka.
Propolis jest cennym środkiem stosowanym w stomatologii przy opracowywaniu ubytków próchniczych, w nadwrażliwości tkanek zęba, chorobach miazgi zębowej i kanałów korzeniowych, ostrym i przewlekłym zapaleniu ozębnej, wrzodziejącym zapaleniu dziąseł oraz parodontozie.
Dobre efekty osiągnięto także stosując propolis w leczeniu chorób oczu, a zwłaszcza w zapaleniach i wrzodach rogówki. Obserwacje kliniczne dowodzą, że wyleczenie tego schorzenia kończącego się zazwyczaj zmętnieniem rogówki, uzyskuje się u ponad 70% pacjentów.
Badania przeprowadzone w kraju świadczą o prawie 98% odsetku wyników pozytywnych w leczeniu propolisem ran po operacjach położniczych. W rzęsistkowym zapaleniu pochwy uzyskano wyleczenie wszystkich badanych przypadków. Propolis stosowano poza tym z dobrym skutkiem w bakteryjnym i grzybiczym zapaleniu pochwy oraz stanach zapalnych i nadżerkach szyjki macicy (4) (ryc. 3).
Ryc. 3. Leczenie za pomocą propolisu zapaleń pochwy i nadżerek szyjki macicy (4).
W wielu przypadkach schorzeń wewnętrznych zastosowanie propolisu pozwala na wyleczenie, bądź wyraźną poprawę stanu zdrowia chorych. Dobre efekty uzyskano na przykład w stanach zapalnych żołądka i jelit, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, przewlekłym stanie zapalnym żołądka, nieswoistym wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego i przewlekłym zapaleniu okrężnicy.
Podatne na leczenie propolisem są schorzenia układu oddechowego, takie jak stany zapalne oskrzeli i przewlekłe nieswoiste zapalenie płuc. Dla przykładu po 3-miesięcznym leczeniu propolisem w przewlekłym zapaleniu oskrzeli uzyskano znaczną poprawę zdrowia u 93% chorych. Skuteczne okazały się także inhalacje z propolisu. Pozwalają one na wyleczenie około 75% chorych z zapaleniem gardła wywołanym przez gronkowce złociste i na około 77% wyleczeń zapalenia krtani. Dobre efekty otrzymano także w leczeniu propolisem choroby przeziębieniowej (5) (ryc. 4).
Ryc. 4. Leczenie propolisem choroby przeziębieniowej wywołanej przez Rhinovirus (5).
Badania kliniczne wykazały, że propolis stosowany wspomagająco pozwala na uzyskanie znacznej poprawy stanu zdrowia we wszystkich przypadkach wirusowego zapalenia wątroby, przewlekłych zakażeń pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych i dróg moczowych oraz chorób pasożytniczych (lambliozy).
Miód pszczeli
W świetle wielu publikacji zachodnich miód okazał się skutecznym środkiem w zakażeniach chirurgicznych. U chorych z zakażonymi ranami pooperacyjnymi, przewlekłymi owrzodzeniami i ropniami miód dawał lepsze efekty lecznicze w porównaniu z klasyczną antybiotykoterapią. Ponadto stosowanie miodu na oddziałach chirurgicznych skutecznie zabezpieczało przed zakażeniami ran szczepami szpitalnymi oraz pozwalało na wykonanie przeszczepów skóry i amputacji kończyn bez powikłań.
Miód stosowany jest przez chirurgów także w leczeniu ran oparzeniowych (6) (ryc. 5). Inna publikacja podaje, że 2-tygodniowe leczenie miodem oparzeń zabezpieczało je w 87% przed zakażeniem, w porównaniu do 10% ran oparzeniowych leczonych tradycyjnie. Zauważono przy tym, że miód wspomaga proces gojenia rany na drodze oczyszczania jej z chorej tkanki, tworzenia zdrowej tkanki ziarninowanej oraz zabezpieczenia przed wtórnym zakażeniem drobnoustrojami. Z fachowego piśmiennictwa lekarskiego wynika, że miód stosowany jest w leczeniu zakażonych ran odleżynowych (7) (ryc. 6) i nowotworowych, owrzodzeń zgorzelinowych i gruźliczych, a także uszkodzeń skóry piersi u kobiet poddawanych radioterapii z powodu nowotworu tego narządu (8) (ryc. 7). Skuteczność działania przypisuje się pochodnym fruktozy obecnym we fragmentach wosku występującego w miodzie.
Ryc. 5. Miejscowe stosowanie miodu w oparzeniach (6).
Ryc. 6. Leczenie miodem ran odleżynowych (7).
Ryc. 7. Leczenie miodem uszkodzeń skóry piersi u kobiet poddawanych radioterapii z powodu nowotworu tego narządu (8).
Właściwości lecznicze miodu wykorzystywane są w chorobach błon śluzowych, szczególnie w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia, parodontozie oraz schorzeniach jamy ustnej i dziąseł na tle grzybiczym (pleśniawki u dzieci).
Z dużym powodzeniem zastosowano miód w okulistyce, szczególnie w przypadku zakażeń oczu wywołanych przez drobnoustroje, takich jak ostre pęcherzykowate zapalenie spojówek i rogówki, poopryszczkowe zbliznowacenie rogówki oraz ropne zapalenie brzegów powiek.
Miód stosowany jest często w stanach przeziębieniowych. Najlepsze efekty uzyskuje się na początku procesu chorobowego. Wówczas zwiększa on odporność organizmu i chroni drogi oddechowe przed rozwojem zakażenia. W trakcie leczenia ustępują stopniowo objawy towarzyszące początkowej fazie przeziębienia, takie jak kaszel, chrypka, drapanie i ból gardła, dreszcze oraz podwyższona temperatura ciała. Miód stosowany jest z powodzeniem w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych gardła, schorzeniach zapalnych nosogardzieli, a także ostrych i przewlekłych zapaleniach migdałków podniebiennych. Leczenie za pomocą miodu prowadzi do stopniowego ustępowania suchości w gardle, nawilżenia błon śluzowych, a także eliminacji ropnej wydzieliny.
Z dobrym skutkiem miód wykorzystywany jest w schorzeniach jamy nosowej, a mianowicie w ostrych i przewlekłych zapaleniach błony śluzowej nosa, łącznie z towarzyszącymi im stanami ropnymi. Przyjmowanie miodu pozwala w krótkim czasie na przywrócenie drożności dróg oddechowych oraz na odnowę błony śluzowej nosa. Zadowalające efekty uzyskuje się także w ostrym i przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych, zapaleniu zatok czołowych oraz ostrym i przewlekłym zapaleniu krtani i tchawicy. W trakcie terapii miodem obserwuje się ustępowanie kaszlu, bólu gardła i głowy, normalizację temperatury ciała oraz poprawę ogólnego samopoczucia. Należy zaznaczyć, że w przypadku schorzeń przewlekłych, czy przeciwwskazań do leczenia antybiotykami, zastosowanie miodu pozwala często na ustąpienie objawów chorobowych. Poza tym w uporczywym kaszlu, trudnym do zwalczenia powszechnie stosowanymi preparatami leczniczymi, miód jest środkiem niezawodnym. Ze względu na właściwości upłynniające wydzielinę oskrzelową i wykrztuśne, miód stosowany jest w wielu schorzeniach dolnych dróg oddechowych. Przede wszystkim należy tutaj wymienić ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli.
Wspomagająco wykorzystywany jest m.in. w przypadku rozstrzenia oskrzeli, zapalenia płuc i pylicy płuc. W trakcie kuracji obserwuje się ustępowanie kaszlu, łatwiejsze odkrztuszanie wydzieliny, ułatwienie oddychania oraz poprawę obrazu krwi i przyrost masy ciała. W przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli dużą skutecznością odznacza się kompleksowe leczenie miodem. Miód podawany równocześnie doustnie, w postaci inhalacji i za pomocą jonoforezy przez okres 3 miesięcy, znacznie polepszył stan zdrowia chorych w porównaniu do pacjentów leczonych tradycyjnie. Miód wykazuje także pewne nieswoiste działanie w gruźlicy płuc. Stosuje się go wówczas łącznie z podstawową terapią leczniczą, w celu ogólnie wzmacniającym i podwyższającym odporność organizmu na zakażenia.
Miód stosuje się z powodzeniem w przypadku biegunek zakaźnych u dzieci (9) (ryc. 8) oraz zapaleniu żołądka i jelit (enteritis) pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego, zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych. Produkt ten podawany doustnie w płynie elektrolitowym prawie o połowę skracał czas trwania biegunek i wysokiej gorączki, w porównaniu do klasycznej metody leczenia tego schorzenia, polegającej na podawaniu glukozy i elektrolitów we wlewach dożylnych i stosowaniu antybiotyków. Dobre efekty uzyskano także w trakcie leczenia nieswoistych, przewlekłych biegunek. Po 4 miesiącach terapii 83% chorych uznano za wyleczonych. Wyraźną poprawę stwierdzono również u 78% pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy.
Ryc. 8. Leczenie miodem biegunek zakaźnych u dzieci (9).
Miód okazał się skutecznym lekiem w wielu schorzeniach wątroby i dróg żółciowych. Stosuje się go samodzielnie, a także łącznie z podstawową terapią leczniczą, w przypadku wirusowego zapalenia wątroby, marskości wątroby, schorzeniach pęcherzyka i dróg żółciowych, kamicy żółciowej, w trakcie długotrwałego przyjmowania leków, zatrucia metalami ciężkimi oraz alkoholem. W wyniku leczenia obserwuje się odnowę tkanki wątrobowej oraz normalizację przepływu żółci i obniżenie poziomu bilirubiny.
Miód stosowany jest także wspomagająco w chorobach układu moczowego, takich jak ostre i przewlekłe zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego i miedniczek nerkowych, przewlekłe owrzodzenie pęcherza moczowego. Przyjmowanie miodu prowadzi w wielu przypadkach do uzyskania znacznej poprawy lub nawet całkowitego wyleczenia.
Ostatnio mówi się także o korzystnym działaniu miodu w chorobach nowotworowych. Z jednej strony ma on wzmagać działanie cytostatyków, a z drugiej strony zmniejszać możliwości przerzutów komórek nowotworowych do innych tkanek.
Jak można zorientować się z powyższego przeglądu, zarówno propolis, jaki i miód, mogą być cennymi lekami w wielu zakażeniach, lub służyć jako wartościowe uzupełnienie już prowadzonej terapii. Ich zastosowanie w leczeniu zakażeń u ludzi wydaje się być w pełni uzasadnione.
Piśmiennictwo
1. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E.: Leczenie produktami pszczelimi. PWRiL, Warszawa 1994. 2. Chorążak T., i wsp.: Wstępna ocena przydatności klinicznej preparatów kitu pszczelego (propolisu). Przegl. Lek. 1971, 28, 828. 3. Puchała J.: Scaldex – nowa alternatywa w leczeniu oparzeń niepełnej grubości skóry i innych ran u dzieci. Ordynat. Lek. 2002, Nr 9, 45-50. 4. Zawadzki J., Suchy H., Scheller S.: Próby leczenia propolisem stanów zapalnych pochwy i szyjki macicy. Przegl. Lek. 1973, 30, 620. 5. Szmeja Z., et al.: Wartość lecznicza flawonoidów w zakażeniach wywołanych przez Rhinoviruses. Otolaryng. Pol. 1989, 43, 180. 6. Subrahmanyam M.: Topical application of honey in treatment of burns. Br J. Surg. 1991, 78, 497. 7. Güneş Ü.Y., Eşer I.: Effectivenes of a honey dressing for healing pressure ulcers. J. Wound Ostomy Contin. Nurs. 2007, 34, 184. 8. Moolenaar M., Poorter R.L., Van der Toorn P.P.G. et al.: The effect of honey compared to conventional treatment on healing of radiotherapy-induced skin toxicity in breast cancer patients. Acta Oncol 2006, 45, 623. 9. Haffejee I.E., Moosa A.: Honey in the treatment of infantile gastroenteritis. Br. Med. J. 1985, 290, 1866.
otrzymano: 2007-08-14
zaakceptowano do druku: 2007-10-15

Adres do korespondencji:
*Bogdan Kędzia
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel.: (0-61) 665-95-40, fax: 665-95-51
e-mail: bognao@o2.pl

Postępy Fitoterapii 4/2007
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies