Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2007, s. 55-56
*Janina Suchorzewska
Granice intensywnej terapii – trudny problem etyczny
Limits of intensive therapy – an ethical issue
Zakład Etyki, Bioetyki i Deontologii AM w Gdańsku
p.o. kierownika: dr n. med. M. Michowska
Summary
New medical technologies, changes in doctor-patient relationships together with other factors are the source of numerous ethical problems in modern medicine. Such problems, e.g. finiteness of human life, euthanasia or medical futility, which particularly concern patients treated in the intensive therapy units, should become the subject of wide interdisciplinary debates.
There is the need to explain cooperatively to what extend statistical data may be useful in decision making about cessation of treatment or whether analgesic therapy sometimes accelerates death, etc.
This will prevent many misunderstandings or controversies and medical actions will be taken in the name of the patient´s good and respect for his autonomy. The dialogue between physicians, philosophers, ethicists and lawyers is necessary.
Słowa kluczowe: intensywna terapia, etyka.
Współczesna medycyna, określana dziś często jako medycyna sukcesu, wraz ze znaczącymi osiągnięciami jest równocześnie źródłem licznych problemów natury etycznej, które nie ominęły także anestezjologii i intensywnej terapiii. W naszej specjalności ich źródłem są nowopowstałe technologie medyczne, zmiany w kryteriach stwierdzania śmierci i ustalania definicji zdrowia, jak również zmiany w relacjach pomiędzy lekarzem a chorym.
Oddziały intensywnej terapii stały się miejscem podejmowania nie tylko złożonych decyzji medycznych, ale również najtrudniejszych decyzji etycznych o zakresie stosowanej terapii, w imię dobra chorego i szacunku dla jego autonomii [1, 2].
Pojawia się pytanie czy doświadczony specjalista anestezjolog umiejący rozstrzygnąć konkretny problem medyczny potrafi dostrzec i równie sprawnie rozwiązać ukryty w problemie medycznym problem moralny? Czy potrafi według własnej oceny rozwiązać konflikt pomiędzy istotnymi wartościami etycznymi? To bardzo trudne zadanie, kiedy w grę wchodzą elementarne dobra jakimi są życie i zdrowie człowieka [3].
O tych problemach i dylematach należy dyskutować nie tylko w środowisku medycznym. Potrzebny jest dialog z filozofami, etykami i prawnikami. Dialog który, choć zapewne nie przyniesie ustalonych rozwiązań, pozwoli na refleksje niewątpliwie wzbogacające nasze doświadczenie kliniczne.
Z tych powodów rozważania na temat granic intensywnej terapii i ich wyznaczników, publikowane w aktualnym wydaniu „Anestezjologii Intensywnej Terapii” [4] zasługują na szczególną uwagę. Artykuł, zgodnie z profesją Autora, dotyczy zagadnień związanych ze śmiercią w oparciu o przesłanki natury filozoficznej i kulturowej. To dobrze, że anestezjolodzy czytający ten artykuł będą mogli spojrzeć szerzej na zjawisko umierania oraz na problemy związane z orzekaniem śmierci i granicami intensywnej terapii nie tylko z punktu widzenia somatycznego procesu umierania.
Autor, mający duże doświadczenie w problematyce zajmującej się bioetyką, w swoim artykule porusza również zagadnienia terminologiczne. Wypowiadając się w tej materii dość autorytatywnie, stwarza płaszczyznę do dyskusji, która jest ciągle przedmiotem znaczących kontrowersji nawet w środowisku etyków. Dotyczy to szczególnie określeń zaliczanych nie zawsze słusznie do działań eutanatycznych.
Trudno jest zrozumieć intencje Autora połączenia w jednym artykule takich trzech zagadnień jak skończoność życia ludzkiego, eutanazja i problemy daremnego leczenia. Jakkolwiek te dwa ostatnie dotyczą ingerencji w proces umierania, to każde z nich stanowi całkowicie odrębne zagadnienie, wymagające wyraźnego i zdecydowanego rozgraniczenia.
Doświadczonemu klinicyście nasuwają się wątpliwości wobec opinii Autora dotyczącej szans na wyleczenie i przeżycie. Według Autora, cytuję: „5% statystyczne prawdopodobieństwo przeżycia oznacza, że chory prawie nie ma już szansy na liczące się przedłużenie życia i prowadzone leczenie przyczynowe należy uznać za daremne”. Nie wydaje się, aby taka statystyka mogła być pomocna w podejmowaniu decyzji o zaniechaniu leczenia przyczynowego. Klinicyści dobrze wiedzą, że matematyczne wyznaczniki tych decyzji nie spełniają przypisywanej im przez teoretyków roli. Trudno się zgodzić, aby w obecnym stanie wiedzy powoływać się na podręcznikowe określenie „letalnych dawek morfiny” w aspekcie ingerencji pośredniej w proces umierania. Określenie: letalna dawka, jest w tym przypadku nieomal historyczne i pochodzi zapewne ze starych podręczników. Obecne możliwości medycyny pozwalają na zwalczanie bólu w sposób na tyle kontrolowany, że nie można mówić o terapii zwiększonymi dawkami środków przeciwbólowych, przyśpieszającej śmierć. Dawki letalne nie mają zastosowania w prawidłowo prowadzonej i kontrolowanej analgezji.
Bardzo cenne i celowe są uwagi Autora artykułu o konieczności społecznej akceptacji daremności leczenia. Tylko taka akceptacja spowoduje, że lekarze nie będą ulegać presji ratowania życia, wywieranej przez bliskich osoby umierającej w sytuacjach nie rokujących pozytywnego skutku. Pozwoli to uniknąć bardzo trudnych, konfliktowych sytuacji wynikających z braku akceptacji uzasadnionych medycznie decyzji lekarskich.
Piśmiennictwo
1. Stevens L, Cook D, Guyatt G:Education, ethics, and end-of-life decisions in the intensive care unit. Crit Care Med 2002; 30: 290-296.
2. Arnold RM, Kellum J:Moral justifications for surrogate decision making in the intensive care unit – Implications and limitations. Crit Care Med 2003; 31: 347-353.
3. Biesaga TSDB:Elementy Etyki Lekarskiej. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2006.
4. Szewczyk K:Granice intensywnej terapii i ich wyznaczniki. Anest Inten Terap 2007; 39: 50-54.
otrzymano: 2006-11-22
zaakceptowano do druku: 2006-12-28

Adres do korespondencji:
*Janina Suchorzewska
Zakład Etyki, Bioetyki i Deontologii AM
ul. Tuwima 15, 80-210 Gdańsk
tel./fax: 0-58 349 14 86
e-mail: zakladetyki@amg.gda.pl

Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2007