Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2012, s. 351-355
*Jakub Dobruch, Piotr L. Chłosta, Tomasz Szopiński, Łukasz Nyk, Michał Andrzej Skrzypczyk, Sebastian Piotrowicz, Andrzej Borówka
Laparoskopia w urologii
Laparoscopy in urology
I. Zespół Dydaktyki Urologicznej Kliniki Urologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Oddział Urologii Europejskiego Centrum Zdrowia w Otwocku
Kierownik Zespołu: prof. dr hab. med. Andrzej Borówka
Streszczenie
Chirurgia laparoskopowa stanowi obecnie zasadniczą część urologii. Jej początki sięgają pierwszego dziesięciolecia XX wieku. Inwencja nowych instrumentów i doskonalenie umiejętności chirurgicznych umożliwiły rozpowszechnienie tej mało inwazyjnej chirurgii, która nadal ewoluuje. Obecnie, znakomita większość operacji urologicznych jest wykonywana w technologii laparoskopowej. Do najczęstszych należą prostatektomia radykalna, nefrektomia radykalna oraz pieloplastyka. W pracy przedstawiono historie rozwoju urologii laparoskopowej. Opisano jej zastosowanie w codziennej praktyce a także jej ograniczenia, które wymagają prowadzenia dalszych badań.
Summary
Laparoscopic surgery has become a major part of urology. Its history started at the beginning of XX century. Invention of new sophisticated instruments and improvement in surgical performance made laparoscopic surgery widespread. It is still evolving. Currently, majority of urologic surgery is done with laparoscopic minimally invasive approach. The most frequent operations include: radical prostatectomy, radical nephrectomy and pyeloplasty. The paper discusses history of laparoscopic urology. Its application in daily urological practice and its limitations which need further exploration are discussed.
Słowa kluczowe: urologia, endourologia, laparoskopia.
Chirurgia laparoskopowa stanowi obecnie zasadniczą część endourologii, do której zalicza się wszystkie zabiegi wykonywane bez klasycznego cięcia chirurgicznego w obrębie przestrzeni i jam ciała w celu rozpoznania lub/i leczenia chorób i wad układu moczowego i męskich narządów płciowych. Liczba operacji wykonywanych w tej technologii systematycznie wzrasta. Obecnie w wielu ośrodkach odgrywają one dominującą rolę wśród wszystkich zabiegów urologicznych, chociaż przed kilkoma laty nie było jeszcze w Polsce ośrodka, w którym pracowałyby osoby doświadczone w wykonywaniu zaawansowanych operacji laparoskopowych. Historia tej dziedziny chirurgii liczy nieco ponad 100 lat. Pierwsze próby operowania metodą laparoskopową podjęto na początku ubiegłego stulecia (1, 2). Nie ma wątpliwości, że laparoskopia w urologii zakorzeniła się na dobre oraz, że uprawianie nowoczesnej urologii bez znajomości tajników tej techniki, a także bez umiejętności jej stosowania w praktyce nie jest możliwe.
Za pierwszą operację laparoskopową uznaje się wziernikowanie jamy otrzewnej psa, wykonaną cystoskopem w 1901 roku (1, 2). Od tamtej pory warunkiem rozwoju tej metody było konsekwentne, stopniowe wprowadzanie i doskonalenie urządzeń i narzędzi przeznaczonych wyłącznie dla niej. H.C. Jacobaeus opracował automatyczny trokar w 1902 roku (2), B.H. Orndorf udoskonalił to narzędzie w 1929 roku, wprowadzając doń wentylową zastawkę uniemożliwiającą niekontrolowane wyciekanie gazu z jamy otrzewnej, a R. Zolikofer w 1924 roku zastosował dwutlenek węgla do insuflacji jamy otrzewnej (3). Istotnym postępem było opracowanie przez J. Veressa w 1938 roku igły pozwalającej bezpiecznie nakłuć jamę otrzewnej (4). Po niespełna 10 latach R. Palmer skonstruował insuflator wyposażony w system monitorujący ciśnienie wewnątrzotrzewnowe gazu (5). Wreszcie, wykorzystując doświadczenia endoskopii, w tym urologicznej, zastosowano światłowód kwarcowy oraz zewnętrzne źródło światła, co pozwoliło na znaczną poprawę oświetlenia wnętrza jamy brzusznej, jak i obrazu pola operacyjnego (6). Później do laparoskopii wprowadzano bez zwłoki wszelkie nowoczesne rozwiązania techniczne – transmisję obrazu, specjalistyczne narzędzia, urządzenia do hemostazy – powstające w innych dziedzinach endoskopii. Swego rodzaju ukoronowaniem laparoskopii jest wykorzystanie robota DaVinci (ryc. 1) (7, 8) umożliwiające zdalne sterowanie teleskopem i narzędziami (9). Obecnie 75% prostatektomii radykalnych, wykonuje się w USA, wykorzystując roboty. Ich podstawową zaletą jest krótka krzywa nauki i możliwość widzenia stereoskopowego, a także konstrukcja narzędzi, które cechują się wieloma stopniami swobody, co wyróżnia je korzystnie od pozostałych narzędzi stosowanych w klasycznej chirurgii. Roboty, ze względu na rozdzielenie stanowiska pracy operatora od sterylnego pola operacyjnego, stanowią bardzo wygodną, chociaż niezwykle drogą alternatywę dla chirurga. Trzeba przy tym podkreślić, że nie opublikowano do tej pory wiarygodnych danych, które świadczyłyby o wyższości operacji wykonywanych z użyciem robota nad klasycznymi operacjami laparoskopowymi w odniesieniu do wyników onkologicznych leczenia chorych na choroby układu moczowo-płciowego.

Ryc. 1. System daVinci.
Początkowo, a zwłaszcza od połowy lat 50. ubiegłego wieku, laparoskopia stała się coraz powszechniej wykorzystywana w chirurgii oraz w ginekologii (10). Zastosowanie jej w urologii przyszło dość późno, mimo tego, że laparoskopia jest bliska urologicznym metodom endoskopowym, stosowanym i doskonalonym od wielu lat. Pierwsze „prawdziwe” operacje urologiczne w technice laparoskopowej (uro-lap) zaczęto wykonywać na szerszą skalę na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego wieku (11-18). Początkowo były nimi: limfadenektomia miedniczna (11, 12), warikocelektomia (13, 14), uretro-cerwiko-cystopeksja z powodu wysiłkowego nietrzymania moczu (15) i limfocelektomia (16). Nefrektomię radykalną, nefroureterektomię oraz prostatektomię radykalną zaczęto wykonywać od 1991 roku (17, 18). Obawiano się, że operacje laparoskopowe wykonywane z powodów nowotworowych mogą wiązać się z ryzykiem śródoperacyjnego rozsiewu komórek nowotworowych, nie pozwolą na wiarygodną ocenę stopnia zaawansowania guza, a także mogą ograniczyć radykalność operacji. Stopniowo udowadniano, że zakres operacji laparoskopowych nie odbiega od zakresu odpowiadającym im operacjom otwartym, tym samym nie wiążą się z większym odsetkiem dodatnich marginesów chirurgicznych, które sugerują nieradykalne usunięcie guza. Wydobywanie niezmienionego w toku operacji preparatu umieszczonego w worku laparoskopowym przez cięcie, podczas którego rozwarstwia się, a nie przecina kolejne włókna mięśniowe (muscle splitting), umożliwia przeprowadzenie wiarygodnego badania histologicznego i zapewnia zmniejszenie dolegliwości bólowych po operacji. Europejskie Towarzystwo Urologiczne w 2006 roku zaczęło sugerować wykonywanie laparoskopowej nefrektomii radykalnej jako operacji z wyboru u chorych na raka klinicznie ograniczonego do nerki. Znalazło to swój wyraz w wydawanych corocznie zaleceniach EAU (EAU Guidelines – www.uroweb.guidelines.org).
Pierwsze doniesienia na temat operacji laparoskopowych wykonywanych z pomocą ręki operatora, wprowadzonej do jamy brzusznej (H-AL – hand-assisted laparoscopy) opublikowano w 1996 roku (ryc. 2) (19) wierząc, że metoda ta ułatwi preparowanie w polu operacyjnym. Później okazało się jednak, że H-AL nie spełniła pokładanych w niej nadziei. Mimo tego wykorzystywana jest ona obecnie do pobierania nerki do przeszczepu od żywego dawcy. Wynika to z potrzeby szybkiego wydobycia nerki, aby czas ciepłego jej niedokrwienia był jak najkrótszy. Operator, trzymając w ręku wypreparowaną w pełni nerkę, wydobywa ją przez istniejące nacięcie powłok niezwłocznie po zamknięciu tętnicy nerkowej.
Ryc. 2. Hand-assisted laparoscopy.
Inną formą ograniczającą inwazyjność współczesnej chirurgii laparoskopowej jest LESS (Laparo-Endoscopic Single-site Surgery) (20). Polega ona na preparowaniu tkanek odpowiednio wykrzywionymi, długimi narzędziami, które wprowadza się przez pojedynczy port. Niestety, aby usunąć nerkę lub wykonać pieloplastykę zwykle potrzebne jest wprowadzenie jednego lub dwóch dodatkowych trokarów, co ogranicza przewagę LESS nad klasyczną laparoskopią. Z kolei podczas operacji nazywanych NOTES (Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery) wykorzystuje się np. przecięcie sklepienia pochwy by przez nie wprowadzić kamerę i ostatecznie wydobyć preparat.
Kolejnym torem rozwoju uro-lap jest doskonalenie narzędzi chirurgicznych. Liczba stopni swobody, którymi się charakteryzują ulega zwiększeniu i odpowiada tym, które wykorzystuje robot. Ich średnica ulega zmniejszeniu. Imadła o średnicy trzonu tylko 3 mm stwarzają takie same możliwości jak standardowe narzędzia grubsze.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Kelling G: Die tamponade der bauchhöhle mit luft zur stillung lebensgefährlicher intestinalblutungen. Munch Med Wochenschr 1901; 48: 1535-8.
2. Jacobaeus HC: über die möglichkeit die zystoskopie bei untersuchung seröser höhlen anzuwenden. Munch Med Wochenschr 1910; 57: 2090-2.
3. Gaskin TA, Ische JH, Matthews JL et al.: Laparoscopy and the general surgeon. Surg Clin North Am 1991; 71: 1085-97.
4. Veress J: Neues Instrument Zur Ausfuhrung von brustoder Bachpunktionen und Pneumothoraybehundlung. Deutsch Med Wochenschr 1938; 64: 1480-1.
5. Palmer R: Technique et instrumentation de la coelioscopie gynecologique. Gynecol Obstet (Paris) 1947; 46: 420-431.
6. Guiot G, Rougerie J, Fourestier M et al.: Une nouvelle technique endoscopique-explorations endoscopiques intracraniennes Presse Med 1963; 71: 1225-8.
7. Binder J, Brautigam R, Jonas D, Bentas W: Robotic surgery in urology: fact or fantasy? BJU Int 2004; 94: 1183-7.
8. Kim HI, Schulman P: The PAKY, HERMES, AESOP, ZEUS, and da Vinci robotic systems. Urol Clin North Am 2004; 31: 659-69.
9. Rassweiler J, Binder J, Frede T: Robotic and telesurgery: will they change our future? Curr Opin Urol 2001; 11: 309-20.
10. Spaner SJ, Warnock GL: A brief history of endoscopy, laparoscopy, and laparoscopic surgery. J Laparoendosc Adv Surg Tech A 1997; 7: 369-73.
11. Gershman A, Daykhovsky L, Chandra M et al.: Laparoscopic pelvic lymphadenectomy. J Laparoendosc Surg 1990; 1: 63-8.
12. Schuessler WW, Vancaillie TG, Reich H, Griffith DP: Transperitoneal endosurgical lymphadenectomy in patients with localized prostate cancer. J Urol 1991; 145: 988-91.
13. Aaberg RA, Vancaillie TG, Schuessler WW: Laparoscopic varicocele ligation: a new technique. Fertil Steril 1991; 56: 776-7.
14. Winfield HN, Donovan JF: Laparoscopic varicocelectomy. Semin Urol 1992; 10: 152-60.
15. Albala DM, Schuessler WW, Vancaillie TG: Laparoscopic bladder suspension for the treatment of stress incontinence. Semin Urol 1992; 10: 222-6.
16. Ancona E, Rigotti P, Zaninotto G et al.: Treatment of lymphocele following renal transplantation by laparoscopic surgery. Int Surgery 1991; 76: 261-3.
17. Clayman RV, Kavoussi LR, Soper NJ et al.: Laparoscpic nephrectomy: initial case report. J Urol 1991; 146: 278-82.
18. Schuessler WW, Schulam PG, Clayman RV, Kavoussi LR: Laparoscopic radical prostatectomy: initial short-term experience. Urology 1997; 50: 854-7.
19. Bemelman WA, van Doorn RC, de Wit LT et al.: Hand-assisted laparoscopic donor nephrectomy. Ascending the learning curve. Surg Endosc 2001; 15: 442-4.
20. Chłosta P, Jaskulski J, Obarzanowski M et al.: Technika laparoskopowego wycięcia nerki z dostępu przez pojedynczy port (LESS). CEJU 2010; 63; Supl. 1: 110.
21. Porpiglia F, Volpe A, Billia M, Scarpa RM: Laparoscopic versus open partial nephrectomy: analysis of the current literature. Eur Urol 2008; 53: 732-42.
22. Dobruch J, Borówka A, Szostek P et al.: Małoinwazyjne metody leczenia chirurgicznego guzów nerki – część II. Pol J Urol 2008; 62: 130-5.
23. Thompson RH, Frank I, Lohse CM et al.: The impact of ischemia time during open nephron sparing surgery on solitary kidneys: a multi-institutional study. J Urol 2007; 177: 471-6.
24. Zupancic M, Kramer F, Korsic L et al.: Laparoskopowe wycięcie radykalne pęcherza moczowego – technika operacji. Przegląd Urologiczny 2006; 35: 35-8.
25. Rodriguez A, Pow-Sang JM: Laparoscopic surgery in urologic oncology. Cancer Control 2006; 13: 169-78.
26. Sikorski A, Modrzejewski A: Nefrektomia laparoskopowa. Urol Pol 1993; 46: 218-20.
27. Jarzemski P: Laparoscopic radical prostatectomy. J Endourol 2000; 14 (suppl.): 1-8.
28. Chłosta PL, Varakarakis IM, Drewa T et al.: Technika wyłuszczenia gruczolaka stercza metodą laparoskopii przedotrzewnowej – doświadczenia własne na podstawie pierwszych 66 przypadków. Postępy Nauk Medycznych 2011; 24: 30-3.
29. Jarzemski P: Laparoscopic cystoprostatectomy with Bricker ileal conduit. J Endourol 2001; 15 (suppl.): 11-4.
30. Chłosta P, Antoniewicz AA, Jaskulski J et al.: Technika radykalnego wycięcia pęcherza moczowego metodą laparoskopową. Urol Pol 2008; 61; Suppl. 1: 37-8.
31. Słojewski M, Chłosta P, Gołąb A: Laparoskopia onkologiczna w urologii – stan aktualny. Atlas laparoskopii urologicznej. Warszawa, Polskie Towarzystwo Urologiczne 2008: 184-8.
32. Borówka A, Antoniewicz AA, Jarzemski P: Analiza kosztów rzeczywistych wybranych procedur urologicznych i wielkości refundacji tych kosztów przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przegl Urol 2007; 8: 13-5.
33. Borówka A: Nauczanie laparoskopii w urologii. [W:] Chłosta P, Słojewski M (editors). Atlas laparoskopii urologicznej. Warszawa, Polskie Towarzystwo Urologiczne 2008: 190-7.
34. Vickers AJ, Savage CJ, Hruza M et al.:The surgical learning curve for laparoscopic radical prostatectomy: a retrospective cohort study. Lancet Oncol. 2009; 10: 475-80.
otrzymano: 2012-01-25
zaakceptowano do druku: 2012-02-29

Adres do korespondencji:
*Jakub Dobruch
I. Zespół Dydaktyki Urologicznej Kliniki Urologii CMKP, Oddział Urologii ECZ w Otwocku
ul. Borowa 14/18, 05-400 Otwock
tel.: +48 (22) 710-30-49
e-mail: jakub.dobruch@ecz-otwock.pl

Postępy Nauk Medycznych 4/2012
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych