Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 4/2012, s. 78-80
*Anna Augustynowicz
Tajemnica zawodowa lekarza
Doctor’s professional confindence
Zakład Ekonomiki, Prawa i Zarządzania, Szkoła Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
Kierownik Zakładu: dr hab. Dorota Cianciara
Summary
Article points elementary informations about duty which legislator imposes on doctors: duty of professional confidence. There are also shown the exeptions to analysed rule and possible responsibility in case of disclose this duty.
WSTĘP
W ustawodawstwie polskim obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej jest sformułowany w regulacjach ustawowych. Mam tu na myśli ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (1), a także tzw. ustawy korporacyjne, czyli ustawę o zawodach lekarza i lekarza dentysty (2), ustawę o zawodach pielęgniarki i położnej (3), a także ustawę o diagnostyce laboratoryjnej (4). Obowiązek ten jest także regulowany postanowieniami kodeksów deontologii zawodowej, w tym Kodeksu Etyki Lekarskiej (5), Kodeksu Etyki Pielęgniarki i Położnej (6) oraz Kodeksu Etyki Diagnosty Laboratoryjnego (7). Obowiązkowi zachowania tajemnicy zawodowej przez personel medyczny odpowiada prawo pacjenta do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego (8).
ZAKRES PRZEDMIOTOWY
Na podstawie art. 13 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty tajemnicą zawodową są objęte „informacje związane z pacjentem, a uzyskane przez lekarza w związku z wykonywaniem zawodu”. Według art. 23 Kodeksu Etyki Lekarskiej tajemnica obejmuje „wiadomości o pacjencie i jego otoczeniu uzyskane przez lekarza w związku z wykonywanymi czynnościami zawodowymi”.
Aby uznać, że określony fakt objęty jest tajemnicą zawodową, musi on spełnić jednocześnie dwa kryteria. Po pierwsze, musi być to informacja związana z pacjentem, a po drugie, musi być uzyskana w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Tajemnica zawodowa dotyczy podjętych metod leczenia i postępów w leczeniu. Do przedmiotu tajemnicy należy nie tylko fakt, że ktoś cierpi na określoną dolegliwość, ale i to, że jest zdrowy. Lekarz nie ma także prawa informować o tym, że określona osoba jest jego pacjentem. Art. 40 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wyraźnie bowiem stanowi: „Lekarz nie może podać do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta bez jego zgody”. Poufne są nie tylko wiadomości ściśle związane ze stanem zdrowia pacjenta, ale również wiadomości niezwiązane bezpośrednio ze stanem zdrowia pacjenta, a dotyczące innych aspektów życia osobistego, z którymi osoba wykonująca zawód medyczny zapoznała się przy wykonywaniu zawodu. Mogą być to informacje dotyczące np. działalności zawodowej pacjenta, stosunków rodzinnych i majątkowych (9). Drugim z kryteriów decydujących o uznaniu informacji za objętą tajemnicą zawodową jest sposób jej uzyskania, a mianowicie – powinno to nastąpić w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Tajemnicą zawodową objęte będą informacje powierzone przez pacjenta czy też osoby opiekujące się nim, a także te, które np. lekarz samodzielnie uzyskał podczas badania.
Tajemnicą zawodową objęte są informacje dotyczące nie tylko samego pacjenta, ale również osób trzecich. Ustawodawca wyraźnie stanowi, że tajemnicą zawodową są objęte informacje związane z pacjentem, nie zaś tylko i wyłącznie informacje o pacjencie. Wiadomości objęte tajemnicą zawodową mogą dotyczyć również życia prywatnego innych osób poza pacjentem. Mogą to być także informacje o sytuacji zawodowej i materialnej rodziny pacjenta (10).
ZWOLNIENIA Z TAJEMNICY LEKARSKIEJ
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez lekarza nie ma charakteru absolutnego. Przepisy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 40 ust. 2 przewidują wyjątki od tego obowiązku. Katalog wyjątków od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej ma charakter enumeratywny. Niestety ustawa nie rozstrzyga kiedy lekarz ma prawo, a kiedy obowiązek ujawnienia informacji objętych tajemnicą zawodową. Ujawnienie tajemnicy może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie. Obowiązek zachowania tajemnicy wiąże lekarza także po śmierci pacjenta.
Lekarz jest zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, gdy tak stanowią ustawy (art. 40 ust. 2 pkt 1). Tytułem przykładu można tu wskazać ustawę o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (11), która nakłada na lekarza lub felczera obowiązek niezwłocznego zawiadomienia, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin, o rozpoznaniu lub powzięciu podejrzenia zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z ich powodu, państwowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej lub państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego lub innych podmiotów właściwych ze względu na rodzaj choroby zakaźnej, zakażenia lub zgonu z powodu choroby zakaźnej (zob. szerzej art. 27 i 28 tejże ustawy). Na podstawie ustawy o cmentarzach i chowaniu zwłok w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że przyczyną zgonu było przestępstwo, lekarz, jak i inne osoby powołane do oględzin zwłok powinni zawiadomić o tym natychmiast właściwego prokuratora lub najbliższy posterunek Policji (art. 11 ust. 8) (12). Odrębną ustawą zwalniającą z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej jest także kodeks karny (13), jak również kodeks postępowania karnego (14) w zakresie instytucji zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i składania zeznań w charakterze świadka w procesie karnym, oraz kodeks postępowania cywilnego (15) w zakresie instytucji składania zeznań w procesie cywilnym.
Jeżeli badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych na mocy odrębnych ustaw organów i instytucji, wówczas lekarz informuje o stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy i instytucje (art. 40 ust. 2 pkt 2). Do organów i instytucji, o których mowa, zaliczyć można prokuraturę, sąd, Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Lekarz przekazuje informacje w zakresie, jaki jest niezbędny do udzielania odpowiedzi uprawnionemu podmiotowi. Pozostałe informacje są nadal objęte tajemnicą. Omawianym tu wyjątkiem jest np. występowanie lekarza na zlecenie sądu lub prokuratora w charakterze biegłego. Lekarz występujący w charakterze biegłego ma obowiązek przekazać informacje o stanie zdrowia tylko i wyłącznie organowi, na zlecenie którego przeprowadzono badanie i tylko w zakresie, jaki jest niezbędny z punktu widzenia celu danego postępowania. Wszelkie informacje, jakie nie są niezbędne dla uzasadnienia opinii biegłego, powinny pozostać tajemnicą (16). Wyjątek ten dotyczy także badań osób podejrzanych, podejrzanych i oskarżonych przeprowadzanych w trybie art. 74 k.p.k.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r., Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 174, poz. 1039) Nr 136, poz. 857 z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 144, poz. 1529 z późn. zm.). 5. Uchwała Nadzwyczajnego II Krajowego Zjazdu Izb Lekarskich z 14 grudnia 1991 r. z późniejszymi zmianami. 6. Uchwała nr 9 IV Krajowego Zjazdu Pielęgniarek i Położnych z dnia 9 grudnia 2003 r. 7. Uchwała nr 4/2006 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Diagnostów Laboratoryjnych z 13 stycznia 2006 r. w sprawie uchwalenia Kodeksu Etyki Diagnosty Laboratoryjnego. 8. Kapko M. Zasady wykonywania zawodu lekarza – art. 40. [W:] Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, pod red. E. Zielińskiej, Wolters Kluwer Polska – ABC, Warszawa 2008: 565. 9. Zoll A: Tajemnica zawodowa lekarza. [W:] Tajemnica lekarska: materiały z posiedzenia Komisji Etyki Lekarskiej w dniu 15 listopada 1993 r. Posiedzenie Komisji Etyki Medycznej PAU, Kraków 1994 r., 6-7. 10. Kunicka-Michalska B: Ochrona tajemnicy zawodowej w polskim prawie karnym. Warszawa 1972, s. 5. 11. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570 z późn. zm.). 12. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2011 r., Nr 118, poz. 687). 13. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.). 14. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 43, poz. 555 z późn. zm.). 15. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.). 16. Filar M: Lekarskie prawo karne. Zakamycze, Kraków 2000, 366, 354-355. 17. Zoll A: Okoliczności wyłączające bezprawność czynu. Zagadnienia ogólne. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1982, 50. 18. Filar M: Odpowiedzialność karna lekarza. [W:] Filar M, Krześ S, Marszałkowska-Krześ E, Zaborowski P: Odpowiedzialność lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, 229-230. 19. Safian M: Problemy prawne tajemnicy lekarskiej. Kwartalnik Prawa Karnego, t. IV, 1996, 38. 20. Kulesza W: AIDS i prawnokarne problemy tajemnicy lekarskiej. [W:] Szwarc AJ (red.) AIDS i prawo karne. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1996, 77. 21. Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym (Dz. U. Nr 123, poz. 849 z późn. zm.). 22. Brzeziński T: Etyka lekarska. PZWL, Warszawa 2002, 80-81. 23. Zielińska E: Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2008, 584. 24. Safjan M: Kilka refleksji wokół problematyki zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody wyrządzonej pacjentom. Prawo i Medycyna 1/2005; 18, 7: 5-13.
otrzymano: 2012-08-30
zaakceptowano do druku: 2012-09-26

Adres do korespondencji:
*Anna Augustynowicz
Zakład Ekonomiki, Prawa i Zarządzania Szkoła Zdrowia Publicznego, CMKP
ul. Kleczewska 61/63, 01-826 Warszawa
tel.: +48 (22) 560-11-40
e-mail: aaugustynowicz@poczta.onet.pl

Medycyna Rodzinna 4/2012
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna