Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 3/2004, s. 117-118
Irena Ponikowska
Przegląd balneologicznych metod leczniczych
Review of balneological methods of treatment
z Katedry i Kliniki Balneologii i Chorób Przemiany Materii Akademii Medycznej w Bydgoszczy (Ciechocinek)
Naturalne bodźce i czynniki lecznicze ujęte w odpowiednie zespoły tworzą metody lecznicze. Podstawą działania tych metod jest wywołanie reakcji organizmu, które ze względu na swój charakter określane są jako reakcje adaptacyjne i kompensacyjne. Intensywność działania bodźców leczniczych zależy od wielu czynników zarówno pochodzących ze strony zdolności do reagowania organizmu pacjenta, jak również od wielkości natężenia i charakteru bodźca leczniczego. Metody balneologiczne mają działanie trenujące i usprawniające funkcjonowanie układów i procesów fizjologicznych. Do najważniejszych czynników leczniczych wchodzących w skład metod należą:
– naturalne surowce lecznicze (wody mineralne, gazy i peloidy)
– naturalne czynniki przyrodnicze (klimat, krajobraz, szata roślinna)
– czynniki fizyczne (energie)
Stosowane w lecznictwie uzdrowiskowym metody lecznicze mają charakter złożony – kompleksowy. Zwykle stosuje się równocześnie kilka rodzajów metod leczniczych, pozwala to na zwiększenie efektywności leczenia. Niektóre metody przynoszą większe korzyści jeżeli kojarzone są z innymi, gdyż wzajemnie się intensyfikują. Stąd, niezwykle ważna jest kolejność stosowanych zabiegów, tak aby ich działanie sumowało się a nie antagonizowało.
Podstawową grupę zabiegów uzdrowiskowych stanowią procedury balneologiczne. Balneoterapia wykorzystuje wody mineralne, peloidy i gazy lecznicze. Do podstawowych zabiegów balneologicznych zalicza się: kąpiele lecznicze, kurację pitną (krenoterapia), inhalacje i irygacje z wód mineralnych. Szczególnym rodzajem balneoterapii jest peloidoterapia. W metodzie tej wykorzystuje się właściwości lecznicze borowin. Do najczęściej stosowanych zabiegów borowinowych należą: okłady- zawijania całkowite i częściowe, kąpiele borowinowe i koloidowe, nasiadówki, tampony borowinowe oraz zabiegi z pasty borowinowej i innych produktów peloidowych.
Zabiegi borowinowe mają zastosowanie w chorobach reumatycznych, ortopedyczno-urazowych, neurologicznych, ginekologicznych, laryngologicznych, chorobach naczyń kończyn dolnych (pasta borowinowa).
Do naturalnych metod leczniczych wykorzystywanych w lecznictwie uzdrowiskowym należy też klimatoterapia. Klimatoterapia wykorzystuje walory przyrodnicze środowiska uzdrowiskowego do celów leczniczych. Do zabiegów klimatoterapeutycznych zalicza się dawkowane kąpiele słoneczne i powietrzne, inhalacje z naturalnego aerozolu, kąpiele morskie oraz zabiegi w komorach po wyrobiskach solnych i rud uranowych (subterenoterapia).
Szerokie znaczenie w lecznictwie uzdrowiskowym mają zabiegi hydroterapeutyczne, w których wykorzystuje się wodę gospodarczą o różnej temperaturze i ciśnieniu. Do klasycznych zabiegów hudroterapeutycznych należą: natryski różnego rodzaju, kąpiele wirowe kończyn dolnych lub górnych, masaż podwodny, hydromasaż, kąpiele perełkowe, kąpiele kończyn o zmiennej oraz o stopniowanej temperaturze.
Kinezyterapia – to wykorzystanie różnych form aktywności fizycznej do celów leczniczych i profilaktycznych. W uzdrowisku zastosowanie mają zabiegi kinezyterapeutyczne w szerokim zakresie. Oprócz standardowych ćwiczeń fizycznych w sali, w basenie, ćwiczeń wykorzystujących różne przyrządy, w uzdrowisku stosowane są dodatkowo zabiegi charakterystyczne dla warunków uzdrowiskowych tj. terenoterapię (spacery, truchty, biegi, jazda rowerem). W tej metodzie, ćwiczenia fizyczne połączone są z klimatoterapią wykorzystującą walory klimatyczne i krajobrazowe.
Różne formy energii zarówno naturalnie występujące w przyrodzie jak i wytworzone sztucznie przez człowieka maja zastosowanie do zabiegów należących do działu fizykoterapii. W lecznictwie uzdrowiskowym zabiegi te mają znaczenie uzupełniające, często inicjują program balneologiczny lub też kojarzone są z zabiegami balneologicznymi. Do zabiegów fizykoterapeutycznych należy: światłolecznictwo (ultrafiolet, podczerwień, światło widzialne, światło spolaryzowane i laserowe), elektrolecznictwo (prąd stały, małej, średniej i wielkiej częstotliwości), impulsowe pole magnetyczne, ultradźwięki.
Wspomnieć też należy o edukacji zdrowotnej, która jest obecnie traktowana jako część składowa programów leczniczych. Podstawowym celem edukacji jest kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych, porzucenie nałogów, zwiększenie aktywności fizycznej.
Uzupełniającymi metodami nie należącymi do klasycznych metod uzdrowiskowych ale realizowanymi w warunkach uzdrowiskowych jest leczenie dietetyczne, psychoterapeutyczne i farmakologiczne. Podkreślić należy, że współczesna medycyna uzdrowiskowa farmakoterapię łączy z balenoefizykoterapią w jeden program leczniczy. Prawie zawsze farmakoterapia jest uwzględniana w programie leczniczym, w miarę potrzeb indywidualnych pacjenta odpowiednio modyfikowana.
Uzdrowiskowe metody lecznicze mają wiele zalet i cech specyficznych. Metody te są nie tylko skuteczne ale tanie i łatwo dostępne, nie wywołują skutków ubocznych jeżeli są prawidłowo zastosowane, są dobrze tolerowane przez chorych, często połączone z odczuciem komfortu psychicznego. Efekt leczniczy po zakończeniu terapii utrzymuje się stosunkowo długo.
Terapia uzdrowiskowa stosująca wyżej opisane metody ma charakter komplementarny w stosunku do klasycznych metod leczniczych, intensyfikuje te metody, czasami zastępuje, ogólnie rzecz biorąc – istotnie wspiera medycynę kliniczną.
Medycyna Rodzinna 3/2004
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna