Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 6/2016, s. 404-409
Magdalena Prościak1, 2, Magdalena Urbanik1, *Aleksandra Lewandowicz-Uszyńska1, 2
Choroba Kawasaki u 8-letniego chłopca w przebiegu zakażenia Mycoplasma pneumoniae powikłana zakażeniem rotawirusowym – opis przypadku
Kawasaki disease in 8-year-old boy in the course of infection with Mycoplasma pneumoniae infection complicated by rotavirus – a case report
1III Katedra Pediatrii, Klinika Immunologii i Reumatologii Wieku Rozwojowego, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Kierownik Katedry: dr med. Aleksandra Lewandowicz-Uszyńska
2Oddział Immunologii i Pediatrii, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu
Ordynator Oddziału: dr med. Aleksandra Lewandowicz-Uszyńska
Streszczenie
Choroba Kawasaki (zespół Kawasaki, zespół skórno-śluzówkowo-węzłowy) jest chorobą o podłożu autoimmunizacyjnym, prowadzącą do zapalenia małych i średnich naczyń krwionośnych. W chorobie tej szczególnie często dochodzi do zajęcia naczyń wieńcowych z następowym powstaniem tętniaków, konsekwencją czego może być ostre niedokrwienie mięśnia sercowego. Choroba występuje na całym świecie, najczęściej w okresie jesienno-zimowym u dzieci poniżej 5. r.ż., ale może także występować u dzieci starszych oraz u osób dorosłych. W przebiegu choroby Kawasaki występują charakterystyczne objawy kliniczne: nieustępująca, wysoka gorączka trwająca powyżej 5 dni (pomimo zastosowanego leczenia), powiększenie węzłów chłonnych, wysypka, zapalenie w obrębie błon śluzowych jamy ustnej i spojówek oka, niekiedy występuje obrzęk dłoni i stóp oraz otrębiaste złuszczanie naskórka zaczynające od wałów paznokciowych.
W pracy przedstawiono objawy, wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych oraz przebieg kliniczny choroby Kawasaki u 8-letniego chłopca. Omówiono sposób dochodzenia do właściwego rozpoznania oraz aktualne wytyczne. Przedstawiono zastosowaną terapię IVIG (ang. intravenous immunoglobulin, dożylny wlew preparatu immunoglobulin 2 g/kg m.c., podane w ciągu 10-12 godzin, kwas acetylosalicylowy 30-50 mg/kg m.c./dobę w czterech dawkach).
Summary
Kawasaki disease (Kawasaki syndrome, mucocutaneous lymph node syndrome) is an autoimmune systemic vasculitis of small and medium-sized blood vessels. This condition particularly affects coronary arteries, which may result in formation of aneurysms and myocardial ischemia. Kawasaki disease is recognized worldwide, with the highest incidence in autumn and winter. It is mainly diagnosed in children under the age of five, but it can also appear in older children and adults. Kawasaki disease presents with some characteristic clinical symptoms such as continuous, high fever, lasting over 5 days (non-responsive to treatment), enlarged lymph nodes, rash, inflammation of oral mucous membranes and conjunctivae. In this report we present results of laboratory and imaging data, and clinical course of eight-year-old boy with Kawasaki disease. We discuss the whole diagnostic process, based on actual guidelines, applied treatment (IVIG – intravenous immunoglobulins, 2 g/kg body weight in 10-12 hour infusion, acetylsalicylic acid (ASA) 30-50 mg/kg body weight daily in four doses) and therapeutic alternatives in case of failure of first-line treatment.
Wstęp
Choroba Kawasaki (zespół Kawasaki, zespół skórno-śluzówkowo-węzłowy) jest to ostre, samoograniczające się zapalenie małych i średnich naczyń krwionośnych (według Klasyfikacji ELUAR/Pres – European League Against Rheumatism/Paediatric Rheumatology International Trials Organisation/Paediatric Rheumatology European Society), występujące najczęściej we wczesnym dzieciństwie (1). Zdarza się także u dzieci starszych oraz u osób dorosłych, u których przebieg kliniczny obarczony jest większym ryzykiem wystąpienia powikłań. W przebiegu choroby często dochodzi do zajęcia naczyń wieńcowych z powstaniem groźnych dla życia tętniaków. Konsekwencją choroby może być ostre niedokrwienie mięśnia sercowego, a w życiu dorosłym jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca. W krajach rozwiniętych jest to najczęstsza przyczyna nabytych wad serca u dzieci (2). Pomimo tego, że największą zachorowalność obserwuje się w populacji japońskiej (pierwszy chorobę opisał w 1967 roku japoński pediatra T. Kawasaki), występuje na całym świecie.
W Europie zapadalność u dzieci < 5. r.ż. (75% wszystkich przypadków, ze szczytem zapadalności między 18.-24. m.ż.) wynosi 1/12 500-1/11 000 i jest to druga po plamicy alergicznej (choroba Schönleina-Henocha) najczęściej występująca waskulopatia w populacji dziecięcej (3-5). Około dwa razy częściej chorują chłopcy niż dziewczęta (6). Obserwuje się związek choroby z okresem zimy i wczesnej jesieni, stąd też niektórzy naukowcy doszukują się infekcyjnego podłoża choroby, mimo iż dość często nie udaje się jednoznacznie ustalić czynnika patogennego.
Czynnikami indukującymi mogą być między innymi wirusy: EBV, parwowirus B19, retrowirusy, rotawirusy oraz bakterie z grupy: paciorkowców, gronkowców, Pseudomonas, bakterie atypowe, a także grzybów (Candida) (7). Postuluje się aktywację układu odpornościowego poprzez określony patogen, który działa jak superantygen, wywołując u predysponowanych genetycznie osób uogólnioną reakcję immunologiczną (8). Badania nad ludzkim genomem wykazały kilka pojedynczych polimorfizmów nukleotydów, które mogą korelować z podatnością na chorobę oraz z możliwymi powikłaniami (9-11).
Opis przypadku
Ośmioletni chłopiec został przyjęty do Oddziału Immunologii Klinicznej i Pediatrii w 7. dobie gorączki, z zapaleniem węzłów chłonnych, leczony dotychczas w rejonie bez efektu amoksycyliną z kwasem klawulonowym, następnie aksetylem cefuroksymu. W wywiadzie osobniczym – alergia wziewna na roztocza kurzu domowego oraz krwinkomocz w obserwacji. Wywiad rodzinny bez znaczenia.
Przy przyjęciu z odchyleń od normy stwierdzono: gorączkę 38,5°C, obustronnie powiększone węzły chłonne szyjne i podżuchwowe do 3 cm, z przewagą po stronie lewej, obustronne zaczerwienienie spojówek (ryc. 1). W badaniach dodatkowych wykazano podwyższone wartości wykładników zapalnych, w morfologii krwi – granulocytozę. Wyniki badań serologicznych wykazały dodatnie miano przeciwciał przeciwko Mycoplasma pneumoniae w klasie IgM i IgG (tab. 1). W zdjęciu rtg kl. piersiowej wykazano w dole płuca prawego wzmożenie rysunku płucnego (tab. 2). Ze względu na występowanie objawów takich jak: gorączka, zaczerwienienie i suchość czerwieni wargowej (polakierowane usta) oraz truskawkowy język (ryc. 2, 3) wysunięto podejrzenie choroby Kawasaki (tab. 3), którą potwierdzono w badaniu USG serca, wykazując zmiany w naczyniach wieńcowych, które mogą występować w tej chorobie (tab. 2). W leczeniu w 9. dobie od wystąpienia gorączki zastosowano IVIG – dożylny wlew preparatów immunoglobulin (w dawce 2 g/kg m.c.) oraz doustnie kwas salicylowy (najpierw w dawce 100 mg/kg m.c., następnie w 19. dobie od wystąpienia gorączki zmniejszono do 50 mg/kg m.c., później z uwagi na wystąpienie wymiotów zredukowano dawkę do 5 mg/kg m.c., kończąc terapię w 28. dniu po konsultacji z kardiologiem) i klarytromycynę, uzyskując poprawę stanu ogólnego oraz ustąpienie gorączki. Od 7. doby hospitalizacji ponownie obserwowano stany podgorączkowe, do których dołączyły się: utrata apetytu, bóle brzucha, pojedyncze wymioty oraz zwiększenie częstotliwości i zmiana konsystencji stolców, co mogło sugerować inne objawy choroby Kawasaki (tab. 3). Wykonano dodatkowo badanie kału na obecność rotawirusów – wynik dodatni. Zastosowano leczenie dietetyczne, wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz zadecydowano o zmniejszeniu dawki kwasu acetylosalicylowego. W 16. dniu pobytu w Oddziale u chłopca na skórze stóp obserwowano wybroczynową wysypkę, co mogło sugerować pojawienie się kolejnych rzadkich objawów klinicznych w przebiegu choroby Kawasaki lub być wynikiem działania niepożądanego stosowanych leków. W wykonanych wówczas badaniach laboratoryjnych obserwowano spadek płytek krwi, narastanie enzymów wątrobowych oraz obniżenie aktywności protrombiny (tab. 1). Zdecydowano o zupełnym odstawieniu kwasu acetylosalicylowego (przy prawidłowych wynikach USG serca) oraz klarytromycyny. Włączono do leczenia leki hepatoprotekcyjne. W kontroli poszpitalnej wykazano normalizację liczby płytek krwi, stężenia enzymów wątrobowych oraz układu krzepnięcia.
Ryc. 1. Typowe dla choroby Kawasaki zmiany w obrębie spojówek oczu
Ryc. 2. Zmiany w obrębie śluzówek jamy ustnej
Ryc. 3. Zmiany w obrębie języka (truskawkowy język)
Tab. 1. Wyniki badań laboratoryjnych u prezentowanego pacjenta
ParametrDataWynikiNorma
OB13-01-15
27-01-15
71 po 1 h
19 po 1 h
[bn]
CRP11-01-15
20-01-15
27-01-15
59,8 mg/L
17,9 mg/L
3,7 mg/L
[< 6]
Leukocytoza13-01-15
28-01-15
30-01-15
18,19 103/uL
3,27 103/uL
4,76 103/uL
[4,5-13,5]
Płytki krwi13-01-15
16-01-15
27-01-15
30-01-15
403 103/uL
600 103/uL
39 103/uL
173 103/uL
[150-420]
Hemoglobina13-01-15
20-01-15
30-01-15
12,7 g/dL
9,6 g/dL
12,6 g/dL
[11,9-15,0]
GOT11-01-15
20-01-15
27-01-15
30-01-15
16 IU/L
53 IU/L
707 IU/L
615 IU/L
[0-38]
GPT11-01-15
27-01-15
30-01-15
7 IU/L
740 IU/L
826 IU/L
[0-48]
GGTP28-01-1564 IU/L[12-55]
Bilirubina całkowita28-01-150,40 mg/dL[0,17-1,29]
Ferrytyna13-01-15
27-01-15
30-01-15
196,5 ng/ml
505,1 ng/ml
375,6 ng/ml
[9,3-65]
IgG27-01-152187,0 mg/dL[553-1232]
IgA27-01-15161,1 mg/dL[25,0-193,0]
IgM27-01-15107,3 mg/dL [40,0-175,0][40,0-175,0]
Mycoplasma pneumoniae IgM13-01-15
20-01-15
1,3 RATIO
1,1 RATIO
ujemny < 0,9; wątpliwy 0,9-1,1; dodatni > 1,1
Mycoplasma pneumoniae IgG13-01-15
21-0115
118,5 AU/mL
151 AU/mL
ujemny < 12; wątpliwy 12-18; dodatni > 18
Chlamydia pneumoniae IgM13-01-150,5 RATIOujemny < 0,9; wątpliwy 0,9-1,1; dodatni > 1,1
Chlamydia pneumoniae IgA13-01-15< 10 AU/mlujemny < 12; wątpliwy 12-18; dodatni > 18
Chlamydia pneumoniae IgG13-01-1510,1 AU/mlujemny < 12; wątpliwy 12-18; dodatni > 18
EBV VCA IgM test jakościowy 11-01-15(-) ujemny 
CMV IgM test jakościowy13-01-15(-) ujemny 
HBsAg28-01-15(-) ujemny 
Anty-HCV28-01-15(-) ujemny 
Rotawirusy23-01-15(+) dodatni 
Adenowirusy23-01-15(-) ujemny 
Norowirusy23-01-15(-) ujemny 
Posiew krwi27-01-15jałowy 
Posiew kału26-01-15
 
nie wyhodowano pałeczek
1. Salmonella/Shigella
2. Escherichia coli
3. Enterococcus spp.
4. Candida spp.
 
Albuminy13-01-15
16-01-15
3,8 g/dL
3,2 g/dL
[3,8-5,4]
Białko całkowite13-01-157,2 g/dL[6,5-8,6]
Elektroforeza15-01-15białko c.: 7,2 g/dl
albuminy: 45,3%
glob. alfa1: 4,6%
glob. alfa2: 20,8%
glob. beta: 12,6%
glob. gamma: 16,7%
[6,2-8,1]
[53-68]
[2,0-5,5]
[6-12]
[8-15]
[11-21]
CK-MB 13-01-150,1 ng/ml[< 7,0]
Tab. 2. Odchylenia w badaniach obrazowych u przedstawianego pacjenta
BadanieDataWynik
RTG klatki piersiowej11-01-15W dole płuca prawego wzmożenie rysunku płucnego, nie można wykluczyć pojedynczych, drobnoplamistych zapalnych zagęszczeń miąższu w tej okolicy
USG serca 12-01-15
 
USG serca: RCA widoczne na odc. 17 mm i poszerzone do 4 mm na całej długości z odczynem „hallo”. LCA – widoczne na odc. 13 mm, równomiernie poszerzone do 4-5 mm z odczynem „hallo”.
DGN: Obraz echokardiograficzny naczyń wieńcowych odpowiada chorobie Kawasaki. Bez zaburzeń funkcjonalnych
USG serca15-01-15USG serca: LCA o RCA w miejscach typowych, widoczne odcinki RCA i LCA szerokości prawidłowej 2-2,5 mm. Zastawka dwudzielna – fala zwrotna do 1/4 LA (+), zastawka płucna i trójdzielna – śladowa fala zwrotna. Przegroda międzyprzedsionkowa ścieńczenie w środkowej cz. przegrody – nie zarejestrowano przecieku.
DGN: Łagodna MVI. Ch. Kawasaki
Tab. 3. Objawy choroby Kawasaki
ObjawyCzęsto występująceObjawy u opisywanego pacjenta
OgóloustrojoweNagle pojawiająca się wysoka gorączka 38-40°C, trwająca od 5 do 14 dni, brak odpowiedzi na leczenie antybiotykami, ustępująca po podaniu IVIG+
SkóraWielopostaciowa wysypka (na tułowiu, niekiedy na ramionach i udach w okolicy krocza), cechy: wykwitów pokrzywkowych, wysypki grudkowo-plamkowej odropodobnej, erytrodemii płonicopodobnej, rumień wielopostaciowy
OkoObustronne zapalenie spojówek z nastrzyknięciem gałki ocznej, bez bolesności i obecności wydzieliny, światłowstręt+
Błony śluzoweZaczerwienienie: czerwieni wargowej, śluzówki gardła i języka (malinowy język)+
Ręce, stopyZaczerwienienie i obrzęk dłoni i stóp, złuszczanie naskórka (otrębiaste), zaczynające się od okolicy wałów paznokciowych, schodzące na całe ręce lub stopy, czasami płatowe złuszczanie się naskórka
Węzły chłonneBolesne, twarde, śr. od 1,5 do 5 cm (jedno- lub obustronnie), skóra nad węzłami niekiedy zaczerwieniona, bez chełbotania+
Objawy Rzadko występujące 
Układ kostno-stawowyStan zapalny stawów: biodrowych, kolanowych, łokciowych
Układ moczowyBiałkomocz, erytrocyturia, ropomocz, jałowe zapalenie cewki moczowej, niewydolność nerek
Układ nerwowyZmienność nastroju, nadpobudliwość lub nadmierna senność, śpiączka, drgawki, porażenie nerwu twarzowego, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, encefalopatia, ataksja, porażenie nerwów czaszkowych+
Układ oddechowyKatar, kaszel, zmiany śródmiąższowe w płucach, zapalenie płuc i opłucnej+
Układ pokarmowyWymioty, biegunka, bóle brzucha, obrzęk pęcherzyka żółciowego, zapalenie wątroby, żółtaczka, niedrożność porażenna jelit+
Wymioty, biegunka, zapalenie wątroby
InneZapalenie ucha środkowego, zaburzenie słuchu, zapalenie jąder, martwica palców, zespół Schwartza-Barttera (zespół niewłaściwego uwalniania wazopresyny), zespół hemofagocytarny, wysypka wybroczynowa, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu po immunizacji BCG+
Wysypka wybroczynowa
Dyskusja
Wobec braku swoistych testów laboratoryjnych potwierdzających chorobę Kawasaki rozpoznanie ustala się na podstawie klinicznych kryteriów diagnostycznych (tab. 4) oraz po wykluczeniu innych jednostek chorobowych jak:
– toczeń rumieniowaty układowy, sarkoidoza, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów,
– płonica, zespół wstrząsu toksycznego, gronkowcowy zespół oparzonej skóry, leptospiroza,
– mononukleoza zakaźna, odra, świnka, zakażenie enterowirusowe,
– reakcje na leki i toksyny,
– choroba posurowicza.
Tab. 4. Kryteria rozpoznania choroby Kawasaki
Kryterium główneKryteria dodatkowe
Gorączka trwająca minimum 5 dni Obustronne, nieropne zapalenie (niekiedy nastrzyknięcie) spojówek, bez wysięku
 Powiększenie węzłów chłonnych szyi > 1,5 cm
 Zaczerwienienie czerwieni wargowej (polakierowane usta) oraz śluzówki gardła i języka (truskawkowy język)
 Polimorficzna osutka skórna
 Zmiany dotyczące kończyn górnych i dolnych: zaczerwienienia, obrzęki dłoni i stóp, złuszczanie okołopaznokciowe
Rozpoznanie
Kryterium główne + minimum 4 z 5 kryteriów dodatkowych
Kryterium główne + mniej niż 4 kryteria dodatkowe, jeśli stwierdzono zmiany w tętnicach wieńcowych w dwuwymiarowym badaniu echokardiograficznym
W pierwszej fazie choroby dominującym objawem chorobowym jest gorączka 38,5-39°C trwająca powyżej pięciu dni. Innymi objawami są obustronne, nieboleśnie nastrzyknięte spojówki, polimorficzna wysypka obejmująca głównie tułów oraz okolicę narządów moczowo-płciowych, limfadenopatia najczęściej obejmująca bolesne, asymetryczne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, zaczerwienienie oraz twarde obrzęki dłoni i stóp, suche, zaczerwienione usta, truskawkowy język oraz często nadpobudliwość (12). W drugiej fazie choroby obserwuje się łuszczenie naskórka z dłoni i stóp, a zwłaszcza z okolic okołopaznokciowych palców, mogą pojawić się objawy ze strony innych narządów takie jak: bóle jamy brzusznej i stawowe, biegunka, wymioty oraz inne (tab. 3). W trzeciej fazie choroby obserwuje się ustępowanie objawów chorobowych oraz w przypadku braku wystąpienia powikłań stopniową poprawę stanu ogólnego.
Brak swoistych badań laboratoryjnych jednoznacznie potwierdzających rozpoznanie może mieć negatywny wpływ na czas wdrożenia swoistego leczenia (IVIG), które jest najskuteczniejsze, jeśli zostanie zastosowane do 10. dnia gorączki.
Należy zwracać uwagę na wzrost markerów stanu zapalnego (OB, CRP, prokalcytoniny, α1-antytrypsyny oraz białych krwinek w morfologii krwi), mając jednocześnie świadomość, że w początkowym stadium choroby nie wszystkie markery stanu zapalnego muszą być podwyższone. Jednak brak ich wzrostu czyni rozpoznanie mało prawdopodobnym (4, 5, 7). Charakterystyczna dla choroby Kawasaki trombocytoza występuje najczęściej od końca drugiego tygodnia trwania choroby. Natomiast wystąpienie trombocytopenii wiąże się zwykle ze złym rokowaniem (4, 5, 7, 13). Innymi obserwowanymi nieprawidłowościami może być: neutropenia z obecnością niedojrzałych form neutrofilów, niedokrwistość, hipoalbuminemia z towarzyszącym białkomoczem, jałowy ropomocz, zwiększone stężenie immunoglobuliny IgE oraz hipertransaminazemia.
Wczesne rozpoznanie i włączenie odpowiedniego leczenia znacząco zmniejsza ryzyko powstania groźnych dla życia powikłań (< 5%), do których należą między innymi: zapalenie wsierdzia, osierdzia, zawał mięśnia sercowego. W leczeniu stosuje się IVIG podane jednorazowo w dawce 2 g/kg m.c., najlepiej w jednej infuzji w ciągu 10-12 godzin oraz kwas acetylosalicylowy (w dawce 30-50 mg/kg m.c./dobę w czterech dawkach) (4, 14-16). Przy braku nieprawidłowości w zakresie naczyń wieńcowych kontynuuje się terapię kwasem acetylosalicylowym w dawce 3-5 mg/kg m.c./dobę przez 8 tygodni. W randomizowanej meta-analizie porównywano stosowanie pojedynczej infuzji IVIG (2 g/kg m.c./dobę > 10 h) oraz IVIG w mniejszych, podzielonych dawkach (400 mg/kg m.c./dobę) przez 4 kolejne dni. Wykazano jednakową skuteczność obu schematów, jednak podanie w jednorazowej dawce miało lepszy efekt terapeutyczny w zapobieganiu tworzenia się tętniaków tętnic wieńcowych (17).
W przeszłości w trakcie ostrej fazy choroby stosowane były duże dawki kwasu acetylosalicylowego (80-120 mg/kg m.c./dobę). Obecnie w związku z porównywalną skutecznością i mniejszym ryzykiem powikłań zaleca się stosowanie mniejszych dawek kwasu acetylosalicylowego (30-50 mg/kg m.c./dobę) (18).
Istnieje kilka skali punktowych (Kobayashi-, Egano-, Sano scoring system) pomagających wyselekcjonować pacjentów zagrożonych złą odpowiedzią na wdrożone leczenie, tym samym najbardziej zagrożonych rozwojem tętniaków na tętnicach wieńcowych (13, 19, 20). Jednak ich zastosowanie w populacjach innych niż japońska jest ograniczone faktem, że przy zachowanej wysokiej swoistości ich czułość jest znacznie mniejsza (21).
W przypadku pacjentów opornych na infuzję IVIG (ok. 20%), należy rozważyć intensyfikację leczenia: dwukrotne, a nawet trzykrotne podanie IVIG (2 mg/kg m.c./dobę), GKS (metyloprednizolon 30 mg/kg m.c. dożylnie przez 3 dni lub doustnie prednizolon 2 mg/kg m.c., anty-TNFα: infliximab, etanercept (4, 5, 7, 22).
Ostatnie doniesienia naukowe podkreślają wspomagającą rolę glikokortykosteroidów w zapobieganiu powstawania tętniaków tętnic wieńcowych (23). Jednak jak dotąd nie udało się ustalić obowiązujących wytycznych uwzględniających dawkowanie konkretnego preparatu GKS. Podaż GKS należy rozważyć u pacjentów, u których:
– pomimo wlewu IVIG (> 48 h) utrzymują się gorączka i inne objawy kliniczne,
– obarczonych ryzykiem powikłań ze względu na wiek < 1. r.ż., > 5. r.ż.,
– w badaniach laboratoryjnych utrzymują się wysokie wykładniki stanu zapalnego, markery uszkodzenia wątroby, ciężka hipoalbuminemia, anemia,
– występują objawy wstrząsu, zespół hemofagocytarny,
– pojawiają się powikłania sercowe (24, 25).
W swojej metaanalizie Chen i wsp. proponują zastosowanie ekwiwalentu 2 mg/kg m.c. prednizolonu przez 5-7 dni do czasu redukcji białka C-reaktywnego (26).
W literaturze istnieją doniesienia o pojedynczych próbach leczenia przypadków niereagujących na wlewy IVIG oraz anty-TNFα cyklosporyną, cyklofosfonamidem oraz transfuzją osocza.
Wnioski
Mimo iż choroba Kawasaki występuje rzadko, należy zawsze pamiętać o możliwości jej wystąpienia zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym u dzieci poniżej 5. r.ż., w wypadku utrzymywania się gorączki powyżej 5 dni (nieodpowiadającej na leczenie) z towarzyszącymi zmianami w obrębie błon śluzowych jamy ustnej, spojówek oka oraz symetrycznie powiększonymi węzłami chłonnymi. Istotnym dla przebiegu choroby jest wdrożenie leczenia przeciwzapalnego przed 7.-10. dniem utrzymywania się gorączki, co w znacznym stopniu poprawia rokowanie w tej chorobie.
Piśmiennictwo
1. Gietka P, Rutkowska-Sak L, Wieteska-Klimczak A: Choroby reumatyczne w pierwszych 6 miesiącach życia. Reumatologia 2008; 46: 278-273.
2. Eleftheriou D, Levin M, Shingadia D et al.: Review Management of Kawasaki disease. Arch Dis Child 2014; 99: 74-83.
3. Gardner-Medwin JM, Dolezalova P, Cummins C et al.: Incidence of Henoch-Schönlein purpura, Kawasaki disease, and rare vasculitides in children of different ethnic origins. Lancet 2002; 360: 1197-1202.
4. Newburger JW, Takahashi M, Gerber MA et al.: Diagnosis, treatment, and long-term management of Kawasaki disease. Circulation 2004; 110: 2747-2771.
5. Brogan PA, Bose A, Burgner D et al.: Kawasaki disease: an evidence based approach to diagnosis, treatment, and proposals for future research. Arch Dis Child 2002; 86: 286-290.
6. Zackei J, Pietrzak J, Obuchowicz J: Choroba Kawasaki. Lekarz 2006; 12: 60-68.
7. Dillon MJ, Eleftheriou D, Brogan PA et al: Medium-size-vessel vasculitis. Pediatr Nephrol 2010; 25: 1641-1652.
8. Fujita Y, Nakamura Y, Sakata K et al.: Kawasaki disease in families. Pediatrics 1989; 84: 666-669.
9. Onouchi Y: Molecular genetics of Kawasaki disease. Pediatr Res 2009; 65: 46R-54R.
10. Onouchi Y: Genetics of kawasaki disease. Circul J 2012; 76: 1581-1586.
11. Burgner D, Davila S, Breunis WB et al.: A genome-wide association study identifies novel and functionally related susceptibility Loci for Kawasaki disease. PLoS Genetics 2009; 5: e1000319.
12. Lewandowicz-Uszyńska A: Choroba Kawasaki – wyniki leczenia preparatami gammaglobulin. Pediatria po Dyplomie, Wyd. Spec. 2012; 43-46.
13. Kobayashi T, Inoue Y, Takeuchi K et al.: Prediction of intravenous immunoglobulin unresponsiveness in patients with Kawasaki disease. Circulation 2006; 113: 2606-2612.
14. Durongpisitkul K, Gururaj VJ, Park JM et al.: The prevention of coronary artery aneurysm in Kawasaki disease: a meta-analysis on the efficacy of aspirin and immunoglobulin treatment. Pediatrics 1995; 96: 1057-1061.
15. Szenborn L: Zastosowanie preparatów immunoglobulin w leczeniu chorób zakaźnych. Pol Merk Lek 2011; 20: 441-447.
16. Zeman K, Cywińska-Berbas A: Preparaty immunoglobulin w leczeniu chorób układowych o podłożu autoimmunizacyjnym i zapaleniach naczyń u dzieci. Pol Merk Lek 2011; 20: 400-404.
17. Newburger JW, Takahashi M, Beiser AS et al.: A single intravenous infusion of gamma globulin as compared with four infusions in the treatment of acute Kawasaki syndrome. N Engl J Med 1991; 324: 1633-1639.
18. Terai M, Shulman ST: Prevalence of coronary artery abnormalities in Kawasaki disease is highly dependent on gamma globulin dose but independent of salicylate dose. J Pediatr 1997; 131: 888-893.
19. Egami K, Muta H, Ishii M et al.: Prediction of resistance to intravenous immunoglobulin treatment in patients with Kawasaki disease. J Ped 2006; 149: 237-240.
20. Sano T, Kurotobi S, Matsuzaki K et al.: Prediction of non-responsiveness to standard high-dose gamma-globulin therapy in patients with acute Kawasaki disease before starting initial treatment. Eur Journ Ped 2007; 166: 131-137.
21. Sleeper LA, Minich LL, McCrindle BM et al.: Evaluation of Kawasaki disease risk-scoring systems for intravenous immunoglobulin resistance. J Pediatr 2011; 158: 831-835.
22. Rutkowska-Sak L, Gietka P, Wierzbowska M et al.: Reumatologia Wieku Rozwojowego. Reumatologia 2012; 50(2): 142-161.
23. Kobayashi T, Saji T, Otani T et al.: Efficacy of immunoglobulin plus prednisolone for prevention of coronary artery abnormalities in severe Kawasaki disease (RAISE study): a randomised, open-label, blinded-endpoints trial. Lancet 2012; 379: 1613-1620.
24. Latino GA, Manlhiot C, Yeung RS et al.: Macrophage activation syndrome in the acute phase of Kawasaki disease. J Ped Hem/Onc 2010; 32: 527-531.
25. Lega JC, Bozio A, Cimaz R et al.: Extracoronary echocardiographic findings as predictors of coronary artery lesions in the initial phase of Kawasaki disease. Arch Dis Child 2013; 98: 97-102.
26. Chen S, Dong Y, Yin Y et al.: Intravenous immunoglobulin plus corticosteroid to prevent coronary artery abnormalities in Kawasaki disease: meta-analysis. Heart 2013; 99: 76-82.
otrzymano: 2016-05-04
zaakceptowano do druku: 2016-05-25

Adres do korespondencji:
*Aleksandra Lewandowicz-Uszyńska
III Katedra Pediatrii, Klinika Immunologii i Reumatologii Wieku Rozwojowego UM im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
ul. Koszarowa 5, 51-149 Wrocław
tel. +48 (71) 39-25-396, -397
alusz1@poczta.onet.pl

Postępy Nauk Medycznych 6/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych