Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Postępy Fitoterapii » 2/2016 » Ziele nostrzyka – działanie, zastosowanie, stan badań
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2016, s. 91-96
*Ewa Witkowska-Banaszczak, Marcin Szymański, Łukasz Działakiewicz, Wiesława Bylka
Ziele nostrzyka – działanie, zastosowanie, stan badań
Herb of sweet clover – activity, therapeutic use, review of research
Katedra i Zakład Farmakognozji, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. farm. Wiesława Bylka
Summary
The genus of Melilotus belongs to the family Fabaceae and includes 25 species of annual or biennial, occurring throughout the world. For centuries species of this genus provide the raw material used in medicine. Raw materials were obtained from both the yellow sweet clover (Melilotus officinalis), and white sweet clover (M. alba). Polish Pharmacopoeia IX provides a source of medicinal raw material only M. officinalis. In the herb of sweet clover, Meliloti herba, coumarins are mainly found; moreover, phenolic acids, flavonoids, triterpene saponins, tannins and urea derivatives are also present.
The herb of sweet clover has been applied in classical, traditional medicine in the treatment of thrombophlebitis, venous leg ulcers, hemorrhoids, lymphangitis, skin inflammation, ulcers and boils, rheumatic pain, as well as contusions, joint dislocations and sprains. In homeopathy, it has been used to alleviate angioneurotic symptoms and headaches as well as to treat hemorrhoids. The results of pre-clinical studies have pointed to antioxidant, anti-inflammatory, analgesic, anti-oedematous, cytotoxic, adaptogenic, immunostimulant and antianemic activity. Analgesic, anti-oedematous and cytotoxic activity has been confirmed in clinical studies.
Reklama
Wstęp
Nazwa rodzaju Melilotus wywodzi się z greckich słów meli – miód, słodycz oraz lotos – pasza, koniczyna, co wynika z szerokiego zastosowania gatunków tego rodzaju jako roślin wybitnie miododajnych i pastewnych (1). Rodzaj Melilotus należy do rodziny Fabaceae (Bobowate) i obejmuje około 25 gatunków. Są to rośliny zielne jednoroczne lub dwuletnie rozpowszechnione na całym świecie (1). Występują jako rodzime na terenie Eurazji od Hiszpanii, aż po Chiny i Indie (2). Zadomowiły się także na kontynencie północno-amerykańskim, w całych Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, sięgając Alaski i koła podbiegunowego (3). Gatunki z tego rodzaju są również obecne w Ameryce Południowej (4), Australii (5) oraz w północnej Afryce (np. Etiopia) (1). Według Szafera i wsp. (6) na terenie całej Polski, za wyjątkiem Karpat i Sudetów, występują 4 gatunki z tego rodzaju: M. dentatus Waldst. & Kit. (nostrzyk ząbkowany), M. altissimus Thuill. (nostrzyk wyniosły), M. officinalis L. (nostrzyk żółty) i M. alba Medik. (nostrzyk biały).
Nostrzyk żółty (M. officinalis) znany jest pod synonimowymi nazwami łacińskimi M. arvensis Wallr., M. vulgaris Hill, Trifolium officinale L. oraz polskimi: nostrzyk lekarski, nostrzyk zwyczajny, tatarska trawa, nozderek (7). Nostrzyk biały występuje także pod synonimami M. albus Desr. ex Lam. (3). Oba gatunki rozpowszechnione są w wielu regionach świata. M. officinalis należy do najszerzej rozpowszechnionych gatunków na świecie (8).
Farmakopea Polska VI dopuszcza pozyskiwanie ziela do celów leczniczych z dwóch gatunków: M. officinalis i M. altissimus (9). Monografia Meliloti herba zawarta w Farmakopei Polskiej VIII i Farmakopei Polskiej IX podaje jako źródło surowca leczniczego tylko gatunek M. officinalis (10, 11).
Skład chemiczny
Związkami charakterystycznymi dla gatunków z rodzaju Melilotus są kumaryny: kumaryna, melilotyna, melilotozyd. Obecność wolnej kumaryny w nostrzyku warunkuje jego charakterystyczny zapach. W świeżej roślinie jej zawartość może być niska. Rozdrabnianie lub inne uszkodzenia mechaniczne tkanki roślinnej powodują uwolnienie zmagazynowanych w wakuolach β-glukozydów kwasów cis(Z)- i trans(E)-o-kumarowych. Kolejno, wskutek działania endogennej β-glukozydazy, której substratem może być tylko izomer cis(Z), odłącza się cząsteczka cukru i powstaje niestabilny kwas cis-o-kumarowy, natychmiast kondensujący do kumaryny. Kwas trans(E)-o-kumarowy może uczestniczyć w tych przemianach po izomeryzacji do formy cis(Z) pod wpływem promieni UV (12, 13). W gnijącym zielu nostrzyka występuje także dikumarol. Powstaje on pod wpływem działania grzybów Penicillium, Aspergillus, Mucor spp., z kwasu cis-o-dihydrokumarynowego, który przekształcany jest do 4-hydroksykumaryny, a następnie dikumarolu (13, 14). Oprócz kumaryn, w M. officinalis i M. alba zidentyfikowano: kwasy fenolowe, flawonoidy, saponiny triterpenowe oraz garbniki, ponadto kwas alantoinowy, alantoinę, witaminę C, sole mineralne. Dane na temat składu chemicznego M. officinalis i M. alba przedstawiono w tabeli 1.
Tab. 1. Skład chemiczny M. officinalis i M. alba
GatunekGrupa związkówŹródło
Kumaryny
M. officinalisKumaryna, 0,3-0,8%
3,4-Dihydrokumaryna (melilotyna) 0,2%
Melilotozyd (glukozyd kwasu o-hydroksycynamonowego) 0,4%
Dikumarol, ok. 0,2%
Skopoletyna
Umbeliferon (7-hydroksykumaryna)
Herniaryna
4-Oksykumaryna
18-20
M. albaKumaryna
3,4-Dihydrokumaryna
Dikumarol
Umbeliferon
Eskulina
Glikozydy kumaryn
21, 22
Kwasy fenolowe
M. officinalisKwas dihydro-o-kumarynowy (melilotowy) 0,2%
Kwas kawowy 0,1%
Kwas ferulowy
Kwas o- i p-kumarowy
Kwas salicylowy
Kwas chlorogenowy
Kwas cynamonowy
Kwas elagowy
Kwas wanilinowy
Kwas p-hydroksybenzoesowy
18, 20
M. albaKwas o- i p-kumarowy
Kwas dihydro-o-kumarynowy (melilotowy)
Meliloester
22, 23
Flawonoidy
M. officinalisRutyna
Hyperozyd
Hesperydyna
Witeksyna
Luteolina
Kwercetyna
Robinina
3-O-Galaktozylo-(1→6) glukozyd 7-O-ramno-ramnozydu kemferolu
3-Ramnozylo-(1→6) – galaktozyd 7-O-arabino-ramnozydu kwercetyny
3-O-β-Glukopiranozyd kemferolu
Genisteina
18, 20, 24, 25
M. albaRobinina
3-O-Galaktozylo-(1→6) glukozyd 7-O-ramno-ramnozydu kemferolu
3-Ramnozylo-(1→6) – galaktozyd 7-O-ramnozydu kwarcetyny
26
Saponiny triterpenowe pentacykliczne
M. officinalisKwas oleanolowy
Sojasaponina I
Wistariasaponina D
Astragalozyd VIII
Melilotus-saponina O2
Azukisaponina II
Karboksylan azukisaponiny V
Sojasapogenol A i B
Melilotigenina
Kwas betulinowy
Lupeol
Lupanon
18, 24, 27
M. albaGlikozydy pochodne sojasapogenolu B: melilotozyd A, B, C21
Inne
M. officinalisGarbniki
Kwas moczowy
Kwas alantoinowy
Alantoina
Witamina C
Sole mineralne
13, 16
Przeprowadzono za pomocą HPLC oznaczanie zawartości kumaryn dla 15 gatunków z rodzaju Melilotus, w tym M. officinalis (27 próbek) i M. alba (34 próbki). Surowiec do analizy pobierano w czasie 90% kwitnienia, z roślin wysianych z nasion pozyskanych z różnych krajów. Według autorów (5) dla M. officinalis i M. alba obserwowano dużą zmienność zawartości kumaryn; 0,16-0,61% w M. officinalis oraz 0,17-1,3% w M. alba. W przeliczeniu na suchą masę nostrzyk żółty zawierał średnio 0,33% kumaryn, a nostrzyk biały 0,52%. Dane z innego źródła podają zawartość kumaryn w M. officinalis w wysokości 0,46%, a w M. alba w wysokości 0,49% (15).
Badania Krzakowej i Grzywacza (16) dotyczyły porównania składu ekstraktów z dwumiesięcznych siewek M. officinalis i M. alba. Analizę wykonano metodą dwukierunkowej chromatografii cienkowarstwowej. Na chromatogramach obu gatunków zaobserwowano 66 plam związków występujących w obu gatunkach oraz 15 plam związków charakterystycznych dla M. alba i 16 charakterystycznych dla M. officinalis.
Miliauskas i wsp. (17) oznaczali zawartość polifenoli w ekstraktach z roślin występujących w centralnej oraz wschodniej Europie, w tym otrzymanych z M. officinalis. Do badań użyto wysuszonego ziela nostrzyka zebranego w początkowym okresie kwitnienia. Suma związków fenolowych oznaczona metodą Folin-Ciocalteu w ekstrakcie metanolowym wynosiła 4,3 mg/g (0,43%), w przeliczeniu na kwas galusowy. Zawartość flawonoidów oraz flawonoli w przeliczeniu na rutynę była odpowiednio na poziomie 1 mg/g (0,1%) oraz 0,1 mg/g (0,01%).
Badania in vitro
Działanie przeciwutleniające
Miliauskas i wsp. (17) określali właściwości przeciwutleniające i zawartość polifenoli w ekstraktach z roślin pochodzących z centralnej oraz wschodniej Europy, w tym z M. officinalis. Do analizy użyto wysuszone liście, łodygi i kwiaty nostrzyka zebrane w początkowym okresie kwitnienia. Właściwości przeciwutleniające analizowano zmodyfikowaną metodą Branda-Williamsa opartą na redukcji rodnika DPPH, w ekstrakcie metanolowym, acetonowym i octanu etylu. Najwyższą aktywność przeciwutleniającą wykazywał ekstrakt metanolowy, który hamował tworzenie rodników ponadtlenkowych w 75,9%, podczas gdy ekstrakty acetonowy i octanu etylu hamowały ten proces odpowiednio w 7,6 i 8,1%. Suma związków fenolowych oznaczana metodą Folin-Ciocalteu w ekstrakcie metanolowym wyniosła w przeliczeniu na kwas galusowy 4,3 mg/g (0,43%). Zawartość flawonoidów oraz flawonoli w przeliczeniu na rutynę określono na poziomie odpowiednio 1 mg/g (0,1%) oraz 0,1 mg/g (0,01%).
Działanie przeciwdrobnoustrojowe
Oznaczenie aktywności antybiotycznej przeprowadzono dla trzech ekstraktów, a mianowicie heksanowego, octanu etylu i wodnego z ziela M. officinalis. Ekstrakty wykazywały nieznaczną aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec szczepu S. aureus (MIC ≥ 1000 μg/ml) (28).
Działanie cytotoksyczne
Kumaryna oraz 7-hydroksykumaryna w badaniach cytotoksyczności, prowadzonych na ludzkich liniach komórek nowotworowych, wykazywały działanie przeciwnowotworowe (29, 30). Ekstrakt etanolowy z ziela Melilotus officinalis, zawierający kumaryny, hamował proliferację ludzkich komórek nowotworowych (31), podczas gdy ekstrakt wodny z tego surowca nie wykazywał istotnego działania (32), co wskazywało, że obecne w nim związki fenolowe pozbawione są istotnego działania cytotoksycznego.
Badania in vivo
Działanie przeciwzapalne
W badaniu in vivo Plesca-Manea i wsp. (15) analizowali wpływ ekstraktu z kwiatów nostrzyka, zawierającego 0,25% kumaryny i 0,38% flawonów, na ostry stan zapalny u szczurów wywołany terpentyną. Wyniki porównywano z aktywnością kumaryny i solą sodową hemibursztynianu hydrokortyzonu. Badanie prowadzono na szczurach, którym na 15 min przed zastosowaniem terpentyny podawano badany ekstrakt lub substancje kontrolne. Po 48 h analizowano aktywność fagocytozy testem in vitro oraz stężenie cytruliny, a także liczbę i proporcje poszczególnych krwinek białych we krwi. Ekstrakt z nostrzyka wykazywał przeciwfagocytarne właściwości w stopniu podobnym do kumaryny, ale słabszym od hydrokortyzonu. Autorzy sugerują, iż mechanizm powyższego działania kumaryny może wynikać z aktywności przeciwutleniającej tego związku. Obniżenie stężenia cytruliny przez ekstrakt z nostrzyka, kumarynę oraz hydrokortyzon mieściło się na podobnym poziomie. Cytrulina, będąc metabolitem syntazy NO, może być traktowana jako marker aktywności tego enzymu. Fagocyty wytwarzają NO i początkowy wzrost syntezy tego tlenku sprzyja aktywności fagocytozy. Zmniejszenie syntezy NO, po podaniu ekstraktu z nostrzyka, hamuje rozwój stanu zapalnego. Wszystkie badane związki obniżały procentowy udział liczby neutrofili we krwi, co według autorów wskazuje na obniżoną odpowiedź szpiku kostnego na czynniki prozapalne. Najsilniejszy efekt obserwowano po podaniu hydrokortyzonu; ekstrakt z nostrzyka i kumaryna działały słabiej (15).
Ekstrakt etanolowy z ziela nostrzyka, zawierający azukisaponinę V oraz inne glikozydy saponinowe i flawonoidowe, podawany szczurom w dawce 2,2 mg, hamował migrację leukocytów w 48%, natomiast w dawce 4,4 mg – w 56% (p < 0,01). Kwas acetylosalicylowy hamował migrację leukocytów w 39,6% przy znacznie wyższej dawce – 15 mg/szczura (p < 0,01). Wyizolowana z ekstraktu z nostrzyka azukisaponina V w dawce 2 mg hamowała migrację leukocytów w 30%, a w dawce 6 mg – w 49%. Próbę kontrolną stanowił kwas acetylosalicylowy w dawce 20 mg. Hamował on proces migracji leukocytów w 69%. Azukisaponina II i frakcja flawonoidowa otrzymane z ekstraktu nie wykazywały działania przeciwzapalnego (18).
Właściwości przeciwzapalne ekstraktu octanu etylu otrzymanego z Melilotus suaveolens określano w komórkowym modelu badawczym przy zastosowaniu komórek RAW 264.7 stymulowanych LPS (33). Wykazano, że ekstrakt octanu etylu znacząco hamował wytwarzanie IL-1β, IL-6, NO, TNF-alfa oraz COX-2. Wykazano, że ekstrakt zwiększał także wytwarzanie IL-10 i HO-1 oraz hamował wytwarzanie NF-kappaB, w porównaniu z komórkami stymulowanymi LPS.
Działanie przeciwobrzękowe
Wyciąg z nostrzyka wykazywał działanie przeciw- obrzękowe zmniejszające skutki oparzenia termicznego kończyn u szczurów. Ekstrakt w dawce 2,5 mg/kg mc., podawany dootrzewnowo przed oparzeniem lub zaraz po oparzeniu, istotnie statystycznie (p < 0,01) obniżał opuchliznę i obszar martwicy tkanek w odniesieniu do grupy kontrolnej, u której stwierdzono trzeci stopień głębokości oparzenia (18).
Szczurom z obrzękiem łapy wywołanym karageniną podawano dootrzewnowo kumarynę wyizolowaną z wyciągu z ziela M. officinalis (50 mg/kg m.c.). Osiągnięty rezultat dorównywał kwasowi flufenamowemu w dawce 1,5 mg/kg m.c. Kumaryna spowodowała zmniejszenie obrzęku o 42% po 4 godz. i kolejne 33% po 6 godz., w porównaniu do próby kontrolnej (18).
Oceniano także wpływ kumaryny podawanej domięśniowo w ilości 4 mg/dzień na proces zakrzepowego zapalenia żył kończyn psów. Kumaryna istotnie (p < 0,0005) skracała czas wchłaniania się obrzęku, który w grupie badanej wynosił 7 dni, a w grupie kontrolnej nieleczonej 17 dni (18).
Działanie adaptogenne, immunostymulujące i przeciwanemiczne
Podkoizin i wsp. (34) oceniali wpływ frakcji polisacharydowej z ziela nostrzyka na parametry morfologii krwi i wydolność fizyczną szczurów i myszy. Frakcję polisacharydową wyodrębnioną metodą dializy z wyciągu wodnego z ziela nostrzyka podawano doustnie zwierzętom w dawkach 50 lub 500 μg/kg/dzień przez 30 dni. Co 3-5 dni badane zwierzęta były ważone, testem pływackim oceniano ich sprawność fizyczną oraz pobierano próbki krwi, oznaczając w nich ilość i udział poszczególnych frakcji. Dodatkowo od kilku zwierząt pobierano grasicę i śledzionę. Organy ważono i oznaczano w nich liczbę leukocytów. U części szczurów wywołano niedokrwistość octanem ołowiu, chcąc ocenić wpływ ziela nostrzyka na procesy hematopoezy.
W grupie badanej zaobserwowano istotny wzrost masy ciała o 19,8% w stosunku do grupy kontrolnej i zwiększenie wydolności fizycznej (czas pływania wzrósł o 38,5%, osiągając maksimum w 10. dniu). Stwierdzono znaczny spadek masy śledziony i istotny wzrost masy grasicy badanych zwierząt. Ponadto we krwi z grasicy odnotowano również istotny wzrost liczby krwinek czerwonych i białych oraz limfocytów. Badania krwi obwodowej zwierząt, w stosunku do grupy kontrolnej, wskazywały na statystycznie istotny wzrost liczby limfocytów i obniżenie odsetka neutrofili. W grupie kontrolnej szczurów z eksperymentalnie wywołaną niedokrwistością notowano od 3- do 3,5-krotnego spadku poziomu hemoglobiny i krwinek czerwonych we krwi. W grupie szczurów otrzymujących frakcję polisacharydową poziom hemoglobiny i krwinek czerwonych był w normie, a poziom krwinek białych w normie lub powyżej normy. Zwiększenie dawki frakcji polisacharydowej do 500 μg/kg m.c. nie wywoływało silniejszego efektu. Autorzy wskazują, że działanie biologiczne frakcji polisacharydowej z ziela M. officinalis może wynikać z pobudzania limfocytów do stymulowania różnych procesów komórkowych, takich jak odpowiedź immunologiczna oraz aktywność adaptogenna.
Badania kliniczne
Działanie przeciwbólowe
Mazzocchi i wsp. (35) przeprowadzili badanie, w którym 50 kobietom skarżącym się na cykliczny i acykliczny ból piersi (mastalgię) podawano ekstrakt z ziela M. officinalis codziennie przez okres jednego miesiąca, a następnie po miesięcznej przerwie terapię powtórzono. Zmniejszenie odczuwania bólu deklarowały 23 osoby, 8 pacjentek nie zaobserwowało poprawy. Wyniki badań pozostałych 19 pacjentów nie były rozpatrywane.
Działanie przeciwobrzękowe
200 mg suchego ekstraktu z ziela M. officinalis podawano przez 15 dni pacjentom cierpiącym na przewlekłą niewydolność żylną. Efekty działania wyciągu z ziela nostrzyka były porównywane z efektami ozonoterapii oraz leczenia skojarzonego. Ekstrakt z ziela nostrzyka zmniejszał obrzęk kostek, nocne kurcze łydek oraz uczucie ciężkości nóg. Nie wpływał na odczuwany ból, parestezje i hipertermię skóry (36, 37).
4536 pacjentom z przewlekłą niewydolnością żylną podawano ekstrakt z ziela M. officinalis zawierającego 20% kumaryny, w dawce od 4 do 8 g dziennie. Terapia trwała od 3 do 8 miesięcy. U 70% pacjentów zaobserwowano poprawę ich stanu zdrowia. U 67 pacjentów wystąpiły objawy uboczne: u 55 osób zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a u 12 odczyny uczuleniowe (38).
Kumaryna w wysokich dawkach 100-400 mg dziennie podawana 31 kobietom z obrzękiem limfatycznym górnych kończyn po limfadenektomii oraz 21 innym pacjentom z obrzękiem limfatycznym kończyn dolnych o różnej etiologii powodowała zmniejszenie objętości kończyn i obniżenie temperatury skóry (18). Mechanizm działania może wynikać z poprawy motoryki i kinetyki chłonki oraz pobudzania aktywności makrofagów, prowadzących do wzrostu proteolizy białek gromadzących się w tkankach objętych obrzękiem i utrudniających odpływ limfy.
140 kobietom podawano doustnie 400 mg kumaryny dziennie przez sześć miesięcy, oceniając wpływ na obrzęk limfatyczny po mastektomii. Efektywność terapii była oceniana na podstawie pomiaru objętości ramienia oraz wyników ankiet wypełnianych przez pacjentów. Rezultaty w grupie badanej nie różniły się od placebo (36, 39, 40).
Ekstrakt z ziela nostrzyka w ilości 400 mg/dobę podawano 20 pacjentom cierpiącym na obrzęk limfatyczny kończyn dolnych. Leczenie prowadzono przez 6 miesięcy, stosując jednocześnie terapię uciskową. U wszystkich pacjentów zaobserwowano poprawę (41).
Znaczące zmniejszenie obrzęku ręki obserwowano także u 25 kobiet z obrzękiem limfatycznym będącym powikłaniem leczenia nowotworu piersi, którym podawano przez okres 12 tygodni standaryzowany ekstrakt z ziela nostrzyka (42).
Działanie cytotoksyczne
Badania kliniczne obejmowały grupę pacjentów z nowotworami skóry, nerek i prostaty, którym podawano doustnie kumarynę w dawce 100 mg przez 14 dni. Po tym czasie do leczenia włączono cymetydynę (300 mg 4 razy dziennie) (43-46). Spośród 14 pacjentów z nowotworem prostaty tylko 9 było poddanych ocenie. U wszystkich zaobserwowano przerzuty nowotworu do kości. Trzech chorych deklarowało zmniejszone odczucie bólu kości. Wyniki badań wskazywały na brak skuteczności w leczeniu zaawansowanego nowotworu prostaty (45).
Działanie przeciwzakrzepowe
Badania oceniające przeciwzakrzepowe działanie preparatu Esberiven, zawierającego standaryzowany wodny ekstrakt z ziela nostrzyka (zawartość kumaryny 0,1%), przeprowadzono na 18 ochotnikach. Zaobserwowano, że parametry krzepnięcia krwi nie ulegały zmianie po zastosowaniu preparatu (47, 48).
Związkiem mogącym wpłynąć na krzepliwość krwi jest dikumarol, powstający dopiero w gnijącym zielu nastrzyka, pod wpływem działania grzybów Penicillium, Aspergillus i Mucor, natomiast sama kumaryna nie wykazuje działania przeciwzakrzepowego; nie wpływa na aktywność CYP2C9 odpowiedzialnego za metabolizm leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny) (18). Dikumarol, będący antagonistą działania witaminy K w wątrobie, uniemożliwia powstawanie w niej kwasu γ-karboksyglutaminowego, odpowiedzialnego za wiązanie jonów wapnia do czynników II, VII, IX, X krzepnięcia krwi. Powoduje to obniżenie krzepliwości krwi, doprowadzając do skazy krwotocznej, objawiającej się licznymi krwotokami wewnętrznymi (49).
Podsumowanie
Ziele nostrzyka oraz preparaty z ziela nostrzyka tradycyjnie zalecane są w leczeniu zapalenia naczyń limfatycznych, w łagodzeniu objawów zaburzenia krążenia żylnego, kruchości naczyń włosowatych, oparzeniach, obrzęku limfatycznym o różnej etiologii, żylakowatym owrzodzeniu podudzi i guzkach krwawniczych, także w bólach reumatycznych, niestrawności. W postaci okładów i kataplazów znalazły także zastosowanie w leczeniu chorób dermatologicznych, takich jak ropnie, czyraki, wrzody, siniaki i wybroczyny podskórne oraz w stłuczeniach, zwichnięciach, skręceniach i ukąszeniach owadów. Ponadto stosowane są do przemywania i okładów w zapaleniu powiek, jęczmieniu (18, 19, 36). Ziele M. officinalis znajduje również zastosowanie w preparatach homeopatycznych stosowanych w celu łagodzenia objawów naczynioruchowych (uderzenia gorąca podczas klimakterium), hemoroidach oraz bólach głowy (50).
Wyniki badań potwierdzają zasadność stosowania preparatów galenowych z ziela nostrzyka w leczeniu zaburzeń krążenia żylnego i obrzęków o różnej etiologii, w tym także dolegliwości związanych z urazami, takimi jak stłuczenia, skręcenia, zwichnięcia, siniaki. Wykazano słabe działanie przeciwdrobnoustrojowe
Reklama
Piśmiennictwo
1. Brown D. Wielka encyklopedia ziół. Muza SA 1999; 157. 2. Rogers ME, Colmer TD, Frost K i wsp. Diversity in the genus Melilotus for tolerance to salinity and waterlogging. Plant Soil 2008; 304:89-101. 3. Spellman B, Wurtz T. Invasive sweetclover (Melilotus alba) impacts native seedling recruitment along floodplains of interior Alaska. Biol Inv 2011; 13:1779-90. 4. Wolf JJ, Beatty SW, Seastedt TR. Soil characteristics of Rocky Mountain National Park grasslands invaded by Melilotus officinalis and M. alba. J Biogeogr 2004; 31:415-24. 5. Nair RM, Whittall A, Hughes SJ i wsp. Variation in coumarin content of Melilotus species grown in South Australia. New Zealand J Agric Res 2010; 53(3):201-13. 6. Szafer W, Kulczyński S, Pawłowski B. Rośliny polskie. PWN, Warszawa 1976; 353-4. 7. Duke J. The Handbook of Medicinal Herbs. CRC Press 2002; 806. 8. Pacanoski Z. Biology, ecology, agricultural importance and managment of yellow sweetclover (Melilotus officinalis). Herbol 2010; 11(2):25-35. 9. Farmakopea Polska VI. Pol Tow Farm, Warszawa 2002. 10. Farmakopea Polska VIII. Pol Tow Farm, Warszawa 2008. 11. Farmakopea Polska IX. Pol Tow Farm, Warszawa 2011. 12. Dewick PM. Medicinal Natural Products. A biosynthetic approach. John Willey and Sons 2001; 142-5. 13. Matławska I, Bylka W, Gawron-Gzella A i wsp. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji. Wyd Nauk Uniw Med im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 2008; 184-6. 14. Knight A, Walter RA. Guide to plant poisoning of animals in North America. Teton New Media 2001; 192-4. 15. Plesca-Manea L, Parvu AE, Parvu M i wsp. Effects of Melilotus officinalis on acute inflammation. Phytother Res 2002; 16:316-9. 16. Krzakowa M, Grzywacz E. Phenolic compounds pattern in sweet clover (Melilotus officinalis) vs white clover (M. alba) revealed by 2D TLC (two-dimentional thin-layer chromatography) and its taxonomic significance. Herba Pol 2010; 56(3):53-62. 17. Miliauskas G, Venskutonisa PR, Van Beek TA. Screening of radical scavenging activity of some medicinal and aromatic plant extracts. Food Chem 2004; 85:231-7. 18. Bradley P. British Herbal Compendium, Vol. 2. Brit Herb Med Ass 2006; 270-5. 19. Ożarowski A. Ziołolecznictwo. PZWL, Warszawa 1982; 183-5. 20. Bubenchikov VN, Drozdova IL. HPLC analysis of phenolic compounds in yellow sweet-clover. Pharm Chem J 2004; 38(4):195-6. 21. Khodakov GH, Akimov YA, Shashkov AS i wsp. Triterpene and steroid glycosides of the Melilotus genus and their genins I. Melilotosides A, B and C from the roots of Melilotus albus. Chem Nat Comp 1994; 30(6):704-8. 22. Davies EG, Ashton WM. Coumarin and related compounds of Anthoxanthum puelii and Melilotus alba and dicoumarol formation in spoilt sweet vernal and sweet clover hay. J Sci Food Agric 1964; 15(11):733-8. 23. Khatoon R, Saba N, Zahoor A i wsp. Meliloester, a new melilotic ester from Melilotus alba. Nat Prod Commun 2012; 7(1):61-2. 24. Suhail Anwer M, Mohtasheem M, Azhar I i wsp. Chemical constituents from Melilotus officinalis. J Basic Appl Sci 2008; 4(2):89-94. 25. Hanganu D, Vlase L, Olah N. LC/MS analysis of isoflavones from Fabaceae species extracts. Farmacia 2010; 58(2):177-83. 26. Nicollier GF, Thompson AC. Phytotoxic compounds from Melilotus alba (white sweet clover) and isolation and identification of two new flavonoids. J Agric Food Chem 1982; 30(4):760-4. 27. Hirakawa T, Okawa M, Kinjo J, Nohara T. A new oleanene glucuronide obtained from the aerial parts of Melilotus officinalis. Chem Pharm Bull 2000; 48:286-7. 28. Hołderna-Kędzia E, Kędzia B, Mścisz A. Poszukiwanie wyciągów roślinnych o wysokiej aktywności antybiotycznej. Post Fitoter 2009; (1):3-11. 29. Kostova I. Synthetic and natural coumarins as cytotoxic agents. Curr Med Chem Anti-Cancer Agents 2005; 5:29-46. 30. Weber U, Steffen B, Siegers CP. Antitumor-activities of coumarin, 7-hydroxy-coumarin and its glucuronide in several human tumor cell lines. Res Commun Molec Pathol Pharmacol 1998; 99(2):193-206. 31. Dragomir OG, Ceapa CD, Bodea LG i wsp. The effect of Melilotus officinalis extract rich in coumarins on human breast cancer cells MDA-MB 231 and MDA-MB 435. 2nd European Conference on Chemistry for Life Sciences 4-8 September, Wrocław 2007; 160. 32. Trouillas P, Calliste CA, Allais DP i wsp. Antioxidant, anti-inflammatory and antiproliferative properties of sixteen water plant extracts used in the Limousin countryside as herbal teas. Food Chem 2002; 80:399-407. 33. Tao J-Y, Zheng G-H, Zhaox L i wsp. Anti-inflammatory effects of ethyl acetate fraction from Melilotus suaveolens Ledeb. on LPS-stimulated RAW264.7 cells. J Ethnopharmacol 2009; 123:97-105. 34. Podkoizin AA, Dontsov VI, Syehev IA i wsp. Immunomodulating, antianemic, and adaptogenic effects of polysaccharides from Plaster Clover (Melilotus officinalis). Bull Exper Biol Med 1996; 6:597-9. 35. Mazzocchi B, Andrei A, Bonifazi VF i wsp. Trattamento con estratto di Melilotus officinalis della mastodinia ciclicae non ciclica delle donnea fferenti presso un Ambulatorio Senologico. Gazz Med Ital – Arch Sci Med 1997; 156:221-4. 36. http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_HMPC_assessment_report/2010/01/WC500059266.pdf (08.2012) Community herbal monograph on Melilotus officinalis. 37. Stefanini L, Gigli P, Galassi A i wsp. Trattamento farmacologico e/o balneoterapico dell’insufficienza venosacronica. Gazz Med Ital – Arch Sci Med 1996; 155:179-85. 38. Aloisi D, Scondotto G. Efficacia dell’estratto cumarinico di Meliloto negliedemi da stasiflebolinfantica. Minerva Cardioangiol 1999; 47:196-8. 39. Loprinzi CH, Kugler JW, Sloan JA i wsp. Lack of effect of coumarin in women with lymphedema after treatment for breast cancer. N Engl J Med 1999; 340(5):346-50. 40. Ganz PA. The quality of life after breast cancer – solving the problem of lymphedema. N Engl J Med 1999; 5:340. 41. Martignani A, Ferrari F, Aloisi D i wsp. Terapia farmacologica del linfedema con estratto naturale di Meliloto. Gazz Med Ital – Arch Sci Med 1997; 156:85-9. 42. Muraca MG, Baroncelli TA. I linfedemi degliartisuperiori post-mastectomia. Trattamento con l’estratto di meliloto officinale. Gazz Med Ital – Arch Sci Med 1999; 158:133-6. 43. Dexeus FH, Logothetis CJ, Sella A i wsp. Phase II study of coumarin and cimetidine in patients with metastatic renal cell carcinoma. J Clin Oncol 1990; 8(2):325-9. 44. Kokron O, Maca S, Gasser G i wsp. Cimetidine and coumarin therapy of renal cell carcinoma. A pilot study. Oncol 1991; 48(2):102-6. 45. Marshall ME, Butler K, Hermansen D. Treatment of hormone-refractory stage D carcinoma of prostate with coumarin (1,2-benzopyrone) and cimetidine: a pilot study. Prostate 1990; 17(2):95-9. 46. Thornes RD, Lynch G, Sheehan MV. Cimetidine and coumarin therapy of melanoma. Lancet 1982; 8293(2):328. 47. Völker E. Klinische und kreislauf analytische Über prüfungeines Melilotus präparates. Med Klin 1961; 20. 48. Mayer W, Sukthaworn K. Zur Frage der Zirkulations förderung durch Steinklee – (Melilotus) Extrakt in der unteren Extremität von Unfallverletzten. Arzneim Forsch 1963; 13:335-8. 49. Janiec W. Farmakodynamika. Tom 1. PZWL,Warszawa 2008; 526-7. 50. De Marque D, Jouanny J, Poiteuin B i wsp. Homeopatyczna Materia Medica, Boiron-Cedy 2005; 401-2.
otrzymano: 2015-04-03
zaakceptowano do druku: 2015-10-15

Adres do korespondencji:
*dr Ewa Witkowska-Banaszczak
Katedra i Zakład Farmakognozji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
ul. Święcickiego 4, 60-781 Poznań
tel.: +48 (61) 854-67-08, fax: +48 (61) 854-67-01
e-mail: banaszcz@ump.edu.pl

Postępy Fitoterapii 2/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2017 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies