Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2017, s. 90-97
Piotr Jarzynkowski1, Renata Piotrkowska1, Janina Książek1, Marek Dobosz1, 2
Satysfakcja pacjentów z badań endoskopowych górnego odcinka przewodu pokarmowego
Satisfaction of patients with endoscopy of the upper gastrointestinal tract
1Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Gdański Uniwersytet Medyczny
2Oddział Chirurgii Ogólnej, Copernicus Podmiot Leczniczy Sp. z o. o.
Summary
Introduction. The rapid development of gastroenterology and gastrointestinal endoscopy in the past few years has led to a significant increase in the number of endoscopic procedures. Esophagogastroduodenoscopy (EGD), popularly known as gastroscopy is the most commonly performed diagnostic examination and therapeutic upper gastrointestinal (upper GI). Satisfaction of patients with endoscopic procedures performed is a valuable measure of quality. It allows for the creation and implementation of standards for use in endoscopic surgeries.
Aim. The aim of the study is to determine the level of satisfaction of patients with endoscopy of the upper gastrointestinal (upper GI).
Material and methods. The study included 106 patients (55 women and 51 men) who underwent upper GI endoscopy. The study was conducted in 2015 in the studios of endoscopy in Pomorskie and Kujawsko-Pomorskie. The study employed a survey of diagnostic and research tool was a questionnaire by their own.
Results. Patients who underwent upper GI endoscopy under general anesthesia and intravenous local feel less discomfort than patients using only local anesthesia or local anesthesia and premedication. Socio-demographic factors do not affect the tolerance of endoscopy of the upper gastrointestinal tract.
Conclusions. Should pay more attention to the proper preparation of the patient for gastroscopy by introducing uniform standards of education. You should also consider the introduction of a standard can choose the type of anesthesia to the patient, which will increase their satisfaction, but also allow for more accurate and efficient study.
Wstęp
Możliwość dokładnego zbadania przewodu pokarmowego spowodowała szybki rozwój gastroenterologii. Współczesna endoskopia oparta jest na wykorzystaniu giętkich endoskopów. Zapewniają one praktycznie pełne pole obserwacji, podnoszą komfort badania endoskopowego i zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań (1, 2).
Ezofagogastroduodenoskopia (EGD), powszechnie nazywana gastroskopią, jest jedną z częściej wykonywanych procedur endoskopowych. Dostarcza wartościowych informacji dotyczących górnego odcinka przewodu pokarmowego (GOPP), umożliwia pobranie materiału do badań histopatologicznych oraz przeprowadzenie określonych zabiegów, pozwalających uniknąć pacjentowi zabiegów chirurgicznych, np. usunięcia polipów, zahamowania krwawienia czy zamknięcia żylaków przełyku (3, 4). Wskazania i przeciwwskazania do endoskopii GOPP szczegółowo przedstawia tabela 1.
Tab. 1. Wskazania diagnostyczne i terapeutyczne oraz przeciwwskazania do endoskopii GOPP (3)
Wskazania do endoskopii GOPPPrzeciwwskazania od endoskopii GOPP
krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowegobrak zgody i współpracy z pacjentem
wymioty świeżą krwią, wymioty fusowate i smoliste stolce podejrzenie perforacji
zaburzenia połykania (dysfagia, odynofagia)wczesne, chemiczne oparzenia GOPP
zgaga lub pieczenie, mdłości, bóle za mostkiemzaburzenia krzepnięcia
niedokrwistośćzawał mięśnia sercowego lub niestabilna choroba wieńcowa
podejrzenie obecności ciała obcegotętniak aorty piersiowej
niewyjaśniony spadek masy ciała w krótkim czasie 
usuwanie polipów z przełyku lub żołądka 
badanie kontrolne po leczeniu zachowawczym lub zabiegowym 
Przygotowanie pacjenta do endoskopii GOPP nie jest szczególnie złożone. Istotnym jest, aby chory na 6 godzin przed badaniem nie spożywał pokarmów stałych, a na 4 godziny przed badaniem – płynów. W przygotowaniu do badania nie ma danych przemawiających za koniecznością wykonania dodatkowych badań, wyjątkiem są osoby z zaburzeniami krzepnięcia oraz osoby, u których planowane jest przeprowadzenie gastroskopii w znieczuleniu ogólnym dożylnym (5, 6). Gastroskopia, jak wszystkie badania endoskopowe, niezależnie od wieku czy płci wywołuje u pacjentów obawy natury psychicznej i fizycznej. Stres towarzyszący badanym najprawdopodobniej spowodowany jest brakiem wiedzy na temat planowanego badania, obawą przed bólem, nieprzyjemnymi dolegliwościami, takimi jak: wzdęcia brzucha, oddawanie gazów czy odbijanie, oraz lękiem przed niepomyślną diagnozą (7). Dlatego przed badaniem należy przeprowadzić z pacjentem rozmowę, wyjaśnić cele i przebieg gastroskopii, poinformować o mogących wystąpić dolegliwościach i ewentualnych powikłaniach, w zrozumiały sposób przekazać informacje o znieczuleniu. Ważną rzeczą jest uświadomienie choremu, że dobra współpraca z pielęgniarką i lekarzem oraz stosowanie się do ich zaleceń w trakcie badania w znaczący sposób przyczyniają się do sprawnego wykonania badania (8). Ze względu na możliwość zastosowania sedacji, znieczulenia ogólnego dożylnego chory powinien zgłosić się na badanie z osobą towarzyszącą (9). Właściwe przygotowanie pacjenta w znaczący sposób zmniejsza ryzyko powikłań. Na obniżenie ryzyka powikłań mają również wpływ: staranna kwalifikacja chorych do badań, określenie korzyści, jakie dana procedura przyniesie pacjentowi, ocena stanu ogólnego chorego oraz przeprowadzenie badania zgodnie z obowiązującymi standardami (10, 11). Po badaniu należy poinformować chorego na piśmie co do sposobów dalszego postępowania (ograniczenia dietetyczne, dalsze stosowanie leków) oraz o możliwości wystąpienia późnych powikłań. Trzeba również zwrócić uwagę na konieczność odbioru wyników badania (histopatologia). Zaleca się również wykonywanie okresowej oceny satysfakcji pacjenta z badania (12).
Cel pracy
Celem pracy jest określenie poziomu satysfakcji pacjentów z badań endoskopowych górnego odcinka przewodu pokarmowego w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim.
Materiał i metody
Materiał badań stanowiło 106 pacjentów, u których wykonano endoskopię GOPP. Badania przeprowadzono w 2015 roku w pracowniach endoskopowych na terenie województw pomorskiego oraz kujawsko-pomorskiego (Gdańsk, Bydgoszcz). Na przeprowadzenie badań uzyskano pisemną zgodę kierowników poszczególnych pracowni endoskopowych. Badania miały charakter anonimowy. Pacjenci wyrazili świadomą i dobrowolną zgodę na udział w badaniu. W pracy wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Narzędzie badawcze stanowił kwestionariusz ankiety własnego autorstwa, który składał się z 3 części. Pierwsza część zawierała 8 pytań, które pozwoliły na zebranie danych społeczno-demograficznych. Druga część dotyczyła przebiegu badania. Trzecia część zawierała 5 pytań pozwalających określić poziom satysfakcji pacjenta z przebiegu badania endoskopowego oraz z uzyskanych informacji przed badaniem i po nim.
Statystyczna analiza danych została przeprowadzona przy użyciu pakietu statystycznego IBM SPSS 20 oraz arkusza kalkulacyjnego Excel 2010. Zmienne ilościowe zostały scharakteryzowane za pomocą średniej arytmetycznej, odchylenia standardowego, wartości minimalnej i maksymalnej. Natomiast zmienne typu jakościowego przedstawiono za pomocą liczności oraz wartości procentowych.
Istotność różnic pomiędzy więcej niż dwiema grupami sprawdzono testem Kruskala-Wallisa. W przypadku otrzymania istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami zastosowano testy post hoc Bonferroniego, a istotność różnic pomiędzy dwoma grupami wyliczono testem U Manna-Whitneya. W celu stwierdzenia powiązania siły oraz kierunku między zmiennymi zastosowano analizę korelacji, obliczając współczynniki korelacji Spearmana. Testy niezależności Chi-kwadrat wykorzystano dla zmiennych jakościowych. We wszystkich obliczeniach za poziom istotności przyjęto p < 0,05.
Wyniki
Grupę badawczą stanowiło 106 pacjentów: 55 kobiet (51,9%) i 51 mężczyzn (48,1%). Najmłodszy badany pacjent był w wieku 14 lat, najstarszy – 83 lat. Średni wiek badanych pacjentów wyniósł 48 lat (48,27%). Średnia masa ciała badanych pacjentów wyniosła 73 kg (72,51%), gdzie najniższa waga ciała badanego to 47 kg, a najwyższa – 114 kg. Większą liczbę osób przebadano w województwie kujawsko-pomorskim – 64 osoby (60,4%), w województwie pomorskim – 42 osoby (39,6%). Wykształcenie wyższe deklarowało 29 osób (27,4%), średnie – 43 osoby (40,6%), zawodowe – 24 osoby (22,6%), a 10 osób (9,4%) legitymowało się wykształceniem podstawowym. Wśród respondentów palenie tytoniu deklarowało 30 (28,3%) osób, nigdy nie paliło 13 osób (12,3%), a 63 osoby to byli palacze tytoniu. W badanej grupie najczęściej współistniejące choroby dotyczyły układu krążenia – 20 osób (17,5%), następnie choroby ze strony układu stawowo-ruchowego – 18 osób (15,8%). Cukrzyca współwystępowała u 13 pacjentów (11,4%), a 5 osób (4,4%) wskazało na choroby układu nerwowego. Brak chorób współistniejących zadeklarowało 47 badanych (41,2%). Na pytanie o doświadczenia z gastroskopią, aż 46 (43,4%) osób odpowiedziało, że jest to ich kolejne badanie, dla 60 respondentów (56,6%) było to pierwsze badanie. W celu weryfikacji założonych celów pracy, wykonano szereg szczegółowych analiz za pomocą testów statystycznych. W tabeli 2 przedstawiono wpływ wieku, płci, wykształcenia i miejsca zamieszkania na poziom uzyskanej informacji na temat gastroskopii przed badaniem. Analiza nie wykazała związku pomiędzy zmiennymi w przypadku wieku, płci i wykształcenia. Wiek, płeć i wykształcenie nie wpływają na poziom uzyskanej informacji na temat gastroskopii przed badaniem. Analiza statystyczna pokazała, że badani na terenie województwa pomorskiego posiadali wyższy poziom informacji na temat gastroskopii przed zabiegiem niż badani na terenie województwa kujawsko-pomorskiego: Z = -2,56; p < 0,010.
Tab. 2. Wiek, płeć, wykształcenie i teren wykonania badania (województwo) a poziom uzyskanej informacji na temat gastroskopii przed badaniem
Poziom informacji przed zabiegiem vs wiek   NrHO p
Wiek   106-0,05 0,619
Poziom informacji przed zabiegiem vs płećNM SD Zp
Kobieta
Mężczyzna
55
51
2,09
2,32
1,19
1,41
-0,200,840
Poziom informacji przed zabiegiem vs wykształcenieNMSDHDfp
Podstawowe
Zawodowe
Średnie
Wyższe
10
24
43
29
3,30
3,13
3,28
3,52
0,82
0,85
0,93
0,69
3,1530,369
Poziom informacji przed zabiegiem vs województwoN M SD Zp
Pomorskie
Kujawsko-pomorskie
42
64
3,57
3,14
0,67
0,91
-2,560,010
Źródło: opracowanie własne
N – liczba badanych; M – wartość średnia; SD – odchylenie standardowe – miara, która określa, jak bardzo wartości danych są rozproszone wokół średniej; Z – symbol testu U Manna-Whitneya; H – symbol testu Kruskala-Wallisa; Df – stopnie swobody; p – poziom istotności; rHO – symbol testu korelacji Spearmana
Porównywalne wyniki uzyskano, badając poziom uzyskanej informacji na temat zachowania po gastroskopii. Wiek, płeć i poziom wykształcenia nie wpływają na poziom uzyskanej informacji na temat zachowania po badaniu. Przeprowadzona analiza wykazała jednak, że badani na terenie województwa pomorskiego posiadali wyższy poziom informacji na temat zachowania po gastroskopii niż badani na terenie województwa kujawsko-pomorskiego: Z = -2,50; p < 0,012 (tab. 3).
Tab. 3. Wiek, płeć, wykształcenie i teren wykonania badania (województwo) a poziom uzyskanej informacji na temat zachowania po gastroskopii
Poziom informacji po zabiegu vs wiek   NrHOp
Wiek   1060,050,589
Poziom informacji po zabiegu vs płećNMSDZp
Kobieta
Mężczyzna
55
51
3,49
3,62
0,69
0,56
-0,910,362
Poziom informacji po zabiegu vs wykształcenieNMSDHDfp
Podstawowe
Zawodowe
Średnie
Wyższe
10
24
43
29
3,50
3,42
3,63
3,59
0,53
0,83
0,62
0,50
1,3930,707
Poziom informacji po zabiegu vs województwo NMSDZp
Pomorskie
Kujawsko-pomorskie
42
64
3,76
3,42
0,43
0,71
-2,500,012
Źródło: opracowanie własne
N – liczba badanych; M – wartość średnia; SD – odchylenie standardowe – miara, która określa, jak bardzo wartości danych są rozproszone wokół średniej; Z – symbol testu U Manna-Whitneya; H – symbol testu Kruskala-Wallisa; Df – stopnie swobody; p – poziom istotności; rHO – symbol testu korelacji Spearmana
Kolejnym badanym elementem był wpływ premedykacji i znieczulenia na poziom odczuwanego dyskomfortu podczas badania. Na potrzeby tej analizy określono kilka zmiennych, m.in. ból, obecność gastroskopu, poszanowanie intymności, trudności w oddychaniu. Badani, którzy nie mieli zastosowanej premedykacji, istotnie statystycznie bardziej odczuwali dyskomfort z powodu obecności gastroskopu. W przypadku pozostałych zmiennych nie uzyskano istotnie statystycznej zależności (tab. 4).
Tab. 4. Premedykacja a dyskomfort związany z obecnością gastroskopu, poszanowaniem godności, bólem, trudnościami w oddychaniu, oddawaniem gazów
Premedykacja vs obecność gastroskopuNMSDZp
Tak
Nie
34
72
2,41
3,07
1,13
0,94
3,070,003
Premedykacja vs poszanowanie intymnościNMSDZp
Tak
Nie
34
72
2,91
3,22
1,76
1,68
0,810,419
Premedykacja vs trudności w oddychaniuNMSDZp
Tak
Nie
34
72
1,85
2,17
1,02
1,09
1,490,137
Premedykacja vs bólNMSDZp
Tak
Nie
34
72
1,88
2,24
0,91
1,00
1,660,097
Premedykacja vs oddawanie gazówNMSDZp
Tak
Nie
34
72
1,82
1,58
0,90
0,90
1,550,121
Źródło: opracowanie własne
N – liczba badanych; M – wartość średnia; SD – odchylenie standardowe – miara, która określa, jak bardzo wartości danych są rozproszone wokół średniej; Z – symbol testu U Manna-Whitneya; p – poziom istotności
Pacjenci, u których zastosowano znieczulenie miejscowe, bardziej odczuwali dyskomfort z powodu obecności gastroskopu, bólu, bezwiednego oddawania gazów, mieli większe trudności z oddychaniem niż pacjenci, którzy mieli wykonane badanie w znieczuleniu ogólnym dożylnym i miejscowym (tab. 5).
Tab. 5. Rodzaj znieczulenia a dyskomfort związany z obecnością gastroskopu, bólem, trudnościami w oddychaniu i bezwiednym oddawaniem gazów
Znieczulenie vs obecność gastroskopuNMSDZp
Gardło Lignokaina 10%
Ogólne dożylne
96
10
2,94
2,10
1,03
0,88
2,290,022
Znieczulenie vs trudności w oddychaniuNMSDZp
Gardło Lignokaina 10%
Ogólne dożylne
96
10
2,14
1,40
1,09
0,52
2,080,038
Znieczulenie vs bólNMSDZp
Gardło Lignokaina 10%
Ogólne dożylne
96
10
2,19
1,50
0,97
0,97
2,390,017
Znieczulenie vs oddawanie gazówNMSDZp
Gardło Lignokaina 10%
Ogólne dożylne
96
10
1,73
1,00
0,92
0,00
2,680,007
Źródło: opracowanie własne
N – liczba badanych; M – wartość średnia; SD – odchylenie standardowe – miara, która określa, jak bardzo wartości danych są rozproszone wokół średniej; Z – symbol testu U Manna-Whitneya; p – poziom istotności
W ostatniej części badań podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy ogólna tolerancja badania była zależna od czynników społeczno-demograficznych, palenia tytoniu i chorób współistniejących. Szczegółowe wyniki prezentują tabele 6-10. W przypadku dwóch zmiennych – wiek i masa ciała – na potrzeby niniejszej pracy pogrupowano je w przedziały.
Tab. 6. Tolerancja badania a płeć i wykształcenie badanych
PłećTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Kobieta41,5%10,4%51,9%
Mężczyzna40,6%7,5%48,1%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
WykształcenieTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Podstawowe7,5%1,9%9,4%
Zawodowe17,9%4,7%22,6%
Średnie33,0%7,5%40,6%
Wyższe23,6%3,8%27,4%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Źródło: opracowanie własne
Tab. 7. Tolerancja badania a wiek badanych
Tolerancja badaniaWiek badanych
14-2021-3031-4041-5051-6061-7071-83Ogółem
Tak5,7%8,5%12,3%14,2%19,80%13,2%8,5%82,1%
Nie1,9%1,9%2,8%4,7%1,9%3,8%0,9%17,9%
Ogółem7,5%10,4%15,1%18,9%21,7%17,0%9,4%100,0%
Źródło: opracowanie własne
Tab. 8. Tolerancja badania a masa ciała badanych
Tolerancja badania Masa ciała badanych
47-6061-7071-8081-9092-114Ogółem
Tak15,1%27,4%19,8%11,3%8,5%82,1%
Nie4,7%4,7%1,9%4,7%1,9%17,9%
Ogółem19,8%32,1%21,7%16,0%10,4%100,0%
Źródło: opracowanie własne
Tab. 9. Tolerancja badania a palenie tytoniu wśród badanych
Palenie tytoniuTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Palę20,8%7,5%28,3%
Nie palę50,0%9,4%59,4%
Paliłem/am11,3%0,9%12,3%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Źródło: opracowanie własne
Tab. 10. Tolerancja badania a choroby współistniejące w grupie badanych
Choroby układu krążeniaTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie65,1%16,0%81,1%
Tak17,0%1,9%18,9%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Choroby układu oddechowegoTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie78,3%17,0%95,3%
Tak3,8%0,9%4,7%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Choroby układu nerwowegoTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie77,4%17,9%95,3%
Tak4,7%0,0%4,7%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
CukrzycaTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie73,6%14,2%87,7%
Tak8,5%3,8%12,3%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Choroby układu stawowo-ruchowegoTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie67,0%16,0%83,0%
Tak15,1%1,9%17,0%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
OsteoporozaTolerowałam/emNie tolerowałam/emOgółem
Nie77,4%17,0%94,3%
Tak4,7%0,9%5,7%
Ogółem82,1%17,9%100,0%
Źródło: opracowanie własne
Nie uzyskano istotnie statystycznej zależności pomiędzy tolerancją badania a płcią badanych: X2(1, N = 106) = 0,33; p = 0,563. Nie uzyskano również istotnie statystycznej zależności pomiędzy tolerancją badania a wykształceniem badanych: X2(3, N = 106) = 0,52; p = 0,915.
Wiek ankietowanych nie wpływa na tolerancję badania: X2(6, N = 106) = 2,94; p = 0,816.
Masa ciała ankietowanych nie wpływa na tolerancję badania: X2(4, N = 106) = 3,59; p = 0,464. Również palenie tytoniu nie wpływa istotnie statystycznie na tolerancję badania: X2(2, N = 106) = 2,67; p = 0,264.
Analiza statystyczna wykazała, że choroby współistniejące nie wpływają na tolerancję badania gastroskopowego (choroby układu krążenia – nie uzyskano statystycznie istotnej zależności pomiędzy zmiennymi: X2(1, N = 106) = 1,05; p = 0,305; choroby układu oddechowego: X2(1, N = 106) = 0,01; p = 0,901; cukrzyca: X2(1, N = 106) = 1,66; p = 0,197; choroby układu nerwowego: X2(1, N = 106) = 1,15; p = 0,284; choroby układu stawowo-ruchowego: X2(1, N = 106) = 0,68; p = 0,408; osteoporoza: X2(1, N = 106) = 0,01; p = 0,934).
Dyskusja
Ocena poziomu satysfakcji pacjenta z badań endoskopowych przewodu pokarmowego jest ważnym aspektem w opiece zdrowotnej. W piśmiennictwie polskim jest dość dużo doniesień na temat badań satysfakcji pacjentów z badań kolonoskopowych, jednak prawie w ogóle na temat badań satysfakcji z gastroskopii. Nie ma również wystandaryzowanych kwestionariuszy dotyczących satysfakcji pacjentów w endoskopii przewodu pokarmowego. Zagraniczne badania na ten temat pokazują, że stosowane są wystandaryzowane kwestionariusze ogólnego poziomu satysfakcji pacjentów, które można zastosować w wielu specjalizacjach. Wiele światowych badań wskazuje na to, że rozmowa, właściwie dobrane i przekazane informacje oraz staranne przygotowanie do badania pomagają w zmniejszeniu lęku i poprawiają poziom tolerancji u pacjentów poddanych gastroskopii (13). W niektórych krajach duży nacisk kładzie się na edukację pacjentów, którą zajmują się pielęgniarki endoskopowe. Jak wskazują badania, ma ona istotny wpływ na tolerancję i zmniejszenie niepokoju (14). Rasool i wsp. przebadali 251 pacjentów, z których prawie 91,3% oceniło informacje i przygotowanie do gastroskopii jako bardzo dobre, 3,6% pacjentów było nieusatysfakcjonowanych zbyt długim oczekiwaniem od pierwszej wizyty u gastrologa do samej gastroskopii (15). Badania dotyczące dyskomfortu w czasie endoskopii GOPP opublikowane w „Skandynawskim Przeglądzie Gastroenterologicznym” pokazały, że 68% badanych w niewielkim stopniu lub w ogóle nie odczuwało dyskomfortu, natomiast 32% badanych odczuwało dyskomfort głównie z powodu bólu (16). W 2009 roku w Korei Południowej podczas badań przesiewowych w kierunku raka żołądka u ponad 4000 pacjentów poddanych gastroskopii zbadano poziom satysfakcji z informacji przekazanych o badaniu. Ponad 12,3% pacjentów negatywnie oceniło informacje o przygotowaniu do badania. Wyjaśnienia o całej procedurze gastroskopii źle oceniło 13,8% respondentów, o możliwości wystąpienia bólu w trakcie przygotowania i w czasie badania – odpowiednio 27,5 i 30,3%. Badani ocenili również atmosferę i zachowanie personelu pracowni endoskopowych oraz poszanowanie godności osobistej. Negatywnie o atmosferze wypowiedziało się 16,2%, o personelu – 11,2% badanych. Natomiast 8,8% odczuwało dyskomfort z powodu braku poszanowania godności osobistej. Badania te oprócz poprawy satysfakcji z procedur związanych z endoskopią GOPP miały również na celu ustalenie programu szkoleń dla personelu pracowni endoskopowych w zakresie umiejętności komunikacji i interakcji międzyludzkich (17). W niemal wszystkich publikacjach zagranicznych podaje się, że po endoskopii GOPP pacjenci powinni być poinformowani o konieczności kontaktu z lekarzem, jeśli wystąpią niepokojące objawy, jak: ból brzucha, ból w klatce piersiowej, gorączka, dreszcze, wzdęcia lub objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (krwiste wymioty, smoliste stolce). Pacjenci powinni być również poinformowani o wynikach badania (18).
Endoskopia GOPP jest bezpieczną i szybką procedurą, powinna być wykonywana bez sedacji. Jednakże może wywoływać lęk, niepokój, poczucie bezbronności i dyskomfortu. Dlatego w niektórych krajach mimo większych kosztów pozwala się pacjentowi na dokonanie wyboru, czy chce mieć wykonane badanie w sedacji, czy bez (19, 20).
Satysfakcja pacjenta jest ważnym wskaźnikiem jakości badań endoskopowych. Stan emocjonalny, zadowolenie będą istotnie wpływać na decyzje pacjenta w zakresie dalszego postępowania i podjęcia lub zaniechania dalszego leczenia czy dalszej profilaktyki i kontroli, do której należy zaliczyć ponowne wykonanie gastroskopii. Satysfakcja niewątpliwie wpłynie na ostateczną opinię pacjenta z wykonanego badania i należy pamiętać, że najprawdopodobniej zostanie przekazana innym zainteresowanym. Dlatego autorzy badań dowodzą, że istnieje potrzeba ujednolicenia standardów edukacji i przygotowania pacjentów do badań endoskopowych GOPP.
Wnioski
1. Wiek, płeć i wykształcenie w badanej grupie nie mają wpływu na poziom uzyskanej informacji na temat gastroskopii przed badaniem i zachowania po badaniu. Czynniki społeczno-demograficzne, palenie tytoniu oraz choroby współistniejące nie wpływają na ogólną tolerancję badania gastroskopowego.
2. Pacjenci badani na terenie województwa pomorskiego posiadali wyższy poziom informacji na temat gastroskopii przed badaniem i zachowania po badaniu niż pacjenci przebadani w województwie kujawsko-pomorskim.
3. Premedykacja przed badaniem oraz zastosowanie znieczulenia ogólnego dożylnego i znieczulenia miejscowego poprawiają tolerancję badania endoskopowego GOPP.
Piśmiennictwo
1. Krzesiek E, Iwańczak B: Wskazania do diagnostycznej i terapeutycznej endoskopii przewodu pokarmowego u dzieci. Prz Gastroenterol 2010; 5(4): 183-188.
2. Gilger MA: Gastroenterologic endoscopy in children: past, present, and future. Curr Opin Pediatr 2001; 13: 429-434.
3. Yamada T: Podręcznik gastroenterologii (tłum. E Małecka-Panas). Czelej, Lublin 2006.
4. Celińska-Cedro D: Powikłania endoskopii przewodu pokarmowego. Pediatr Współcz Gastroenterol Hepatol Zywienie Dziecka 2008; 10(4): 169-172.
5. McQuaid KR, Laine L: A systematic review and meta-analysis of randomized, controlled trials of moderate sedation for routine endoscopic procedures. Gastrointest Endosc 2008; 67: 910-923.
6. Zeroske J, Sivak MV Jr: The gastrointestinal assistant. [In:] Sivk MV Jr (ed.): Gastroenterologic endoscopy. WB Saunders, Philadelphia 2000: 79-94.
7. Standards of Practice Committee, Zuckerman MJ, Shen B et al.: Informed consent for GI endoscopy. Gastrointest Endosc 2007; 66: 213-218.
8. Enestvedt BK, Eisen GM, Holub J, Lieberman DA: Is the American Society of Anesthesiologists classification useful in risk stratification for endoscopic procedures? Gastrointest Endosc 2013; 77: 464-471.
9. Bambrowicz J, Cierzniakowska K. Szewczyk MT et al.: Badania endoskopowe i opieka pielęgniarska nad chorym w pracowni endoskopii. Piel Chir Angiolog 2011; 1: 1-6.
10. Kutlutürkan S, Görgülü Ü, Fesci H, Karavelioglu A: The effects of providing pre-gastrointestinal endoscopy written educational material on patients anxiety: A randomised controlled trial. Int J Nurs Stud 2010; 47(9): 1066-1073.
11. Aabakken L, Barkun AN, Cotton PB et al.: Standarized endoscopic reporting. J Gastronterol Hepatol 2014; 29(2): 234-240.
12. Kurek K, Baniukiewicz A, Białek A et al.: Wskaźniki jakości w endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego – wytyczne grupy roboczej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii. Gastroenterol Prakt 2014; 3: 30-48.
13. Huppertz-Hauss G, Chengarov L, Dahler S et al.: „Drop in” gastroscopy outpatient clinic-experience after 9 months. BMC Gastroenterology 2012; 12: 12.
14. Kowsalya R, Akila P, Malarvizhi M: Effectivenes of Behavioural Intervention on Anxiety and Tolerance among Gastroscopy Patients. IJPSR 2015; 4(9): 827-830.
15. Rasool S, Ahmed S, Siddiqui S et al.: Evaluation of quality and patient satisfaction during endoscopic procedure: a cross sectional study from south Asian country. J Pak Med Assoc 2010; 60(12): 990-995.
16. Seip B, Huppertz-Hauss G, Sauar J et al.: Patients’ satisfaction: an important factor in quality control of gastroscopies. Scand J Gastroenterol 2008; 43: 1004-1011.
17. Lee HY, Lim SM, Han MA et al.: Assessment of participant satisfaction with upper gastrointestinal endoscopy in South Korea. World J Gastroenterol 2011; 17(36): 4124-4129.
18. Cohen J, Safdi MA, Deal SE et al.: Quality indicators for esophagogastroduodenoscopy. Am J Gastroenterol 2006; 101: 886-891.
19. Trevisani L, Sartori S, Gaudenzi P et al.: Upper gastrointestinal endoscopy: are preparatory interventions or conscious sedation effective? A randomized trial. World J Gastroenterol 2004; 10: 3313-3317.
20. Ladas SD, Aabakken L, Rey JF et al.: Use of sedation for routine diagnostic upper gastrointestinal endoscopy: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy Survey of National Endoscopy Society Members. Digestion 2006; 74: 69-77.
otrzymano: 2017-04-13
zaakceptowano do druku: 2017-05-04

Adres do korespondencji:
Piotr Jarzynkowski
Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego
Gdański Uniwersytet Medyczny
ul. Dębinki 7, bud. 15, 80-952 Gdańsk
tel. +48 (58) 349-12-47
p.jarzynkowski@gumed.edu.pl
 

Medycyna Rodzinna 2/2017
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna