Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2017, s. 111-117
Bartosz Kulczyński, Anna Gramza-Michałowska, Marzena Grdeń
Właściwości terapeutyczne Moringa oleifera
Therapeutic properties of Moringa oleifera
Katedra Technologii Żywienia Człowieka, Wydział Nauk o Żywności i Żywieniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Summary
Moringa oleifera is a small tree belonging to the Moringaceae family. It is known as „tree of life” or „miracle tree” due its high health-promoting potential. Originally Moringa comes from India, Pakistan, Bangladesh and Afghanistan. For thousands of years it has been widely used in folk medicine. It was used in the treatment of many diseases: asthma, rhinitis, bronchitis and cholera. Chemical composition analysis showed that Moringa is a rich source of numerous bioactive compouds: flavonoids (myricetin, quercetin, kaempferol, isorhamnetin, rutin), phenolic acids (caffeic, chlorogenic, coumaric, ellagic, ferulic, gallic acids) or carotenoids (lutein, luteoxanthin, beta-carotene, zeaxanthin). It also contains components such as dietary fiber, minerals (potassium, magnesium, zinc), vitamins (A, C, niacin, pantothenic acid), alkaloids, tannins, saponins, phytates, oxalates, glucosinolates and isothiocyanates. Based on the numerous studies it can be stated that the Moringa oleifera exerts hypoglycemic, lipid lowering, antiplatelet and antihypertensive properties. Furthermore its anti-inflammatory and antimicrobial activities were confirmed.
Wprowadzenie
Moringa olejodajna (Moringa oleifera) to niewielkie drzewo należące do rodziny moringowatych (Moringaceae), obejmującej łącznie 13 gatunków: M. arborea, M. rivae, M. borziana, M. pygmaea, M. longituba, M. stenopetala, M. ruspoliana, M. ovalifolia, M. drouhardii, M. hildebrandi, M. peregrine, M. concanesis (1, 2). Ze względu na liczne właściwości prozdrowotne, nazywana jest „drzewem życia” lub „drzewem cudu”. Korzenie moringi cechują się smakiem podobnym do chrzanu, stąd jest ona również bardzo często określana drzewem chrzanowym (3). Roślina ta pochodzi z obszarów Indii, Pakistanu, Bangladeszu i Afganistanu. Głównym producentem są wspomniane Indie, gdzie jej roczną produkcję szacuje się na poziomie 1,1-1,3 mln ton (1). W wielu krajach afrykańskich, takich jak: Ghana, Nigeria, Etiopia, Malawi, wykorzystuje się ją do wzbogacania wielu produktów spożywczych, m.in. pieczywa, ciastek, jogurtów, serów, zup (2, 4). Aktualnie moringa olejodajna rozprzestrzeniona jest na terenach Filipin, Karaibów, Kambodży, Ameryki Północnej i Południowej (5). Od tysięcy lat stosowano ją w ajurwedzie (systemie medycyny indyjskiej). Cieszyła się także sporą popularnością wśród starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian (1). Wiele różnych części rośliny: liści, korzeni, kwiatów, nasion czy też owoców, wykorzystywano w celach terapeutycznych (5). Przypisywano im właściwości przeciwreumatyczne, bakteriobójcze, przeciwrobacze, moczopędne, wykrztuśne, przeczyszczające, przeciwzapalne oraz pobudzające (3, 6). Wykorzystywano je w leczeniu astmy, kataru, zapalenia oskrzeli czy też cholery (2). Spożywanie kory, liści i korzeni służyło poprawie trawienia (6). Moringę olejodajną stosowano także w celu zwiększenia laktacji u kobiet i dlatego też określa się ją mianem „najlepszego przyjaciela matki” (5). Moringa oleifera znalazła zastosowanie nie tylko w medycynie, lecz również w innych gałęziach życia. Drewno pozyskane z drzewa służy do produkcji niebieskich barwników. Ze sproszkowanych nasion przygotowuje się biopestycydy, nawozy oraz paszę dla zwierząt. Wykorzystuje się je również przy oczyszczaniu mętnych wód. Z liści moringi uzyskuje się biogaz. Z kolei otrzymany z nasion olej stosuje się w produkcji kosmetyków (3, 7). W dalszej części artykułu przedstawiono krótką charakterystykę botaniczną rośliny oraz skupiono się na omówieniu jej składu chemicznego i właściwości prozdrowotnych.
Charakterystyka botaniczna
Moringa oleifera jest szybko rosnącym, wiecznie zielonym drzewem liściastym, osiągającym wysokość 10-12 m. Jego średnica wynosi ok. 20-40 cm. Rośnie głównie w klimacie tropikalnym lub subtropikalnym, na terenach położonych do 2000 m n.p.m. Dla optymalnego wzrostu preferuje temperaturę w zakresie 18-28°C oraz wymaga rocznej sumy opadów na poziomie 250-3000 mm (1, 7, 8). Adaptuje się do różnych warunków glebowych, dobrze rośnie na glebach piaszczystych i gliniastych o pH 4,5-8,0 (1, 9). Nie toleruje nadmiaru wody i mrozu (9). Drzewo pokryte jest miękką, kruchą, biało-szarą korą. Charakteryzuje się opadającymi gałęziami z naprzemianległymi, eliptycznymi, jasnozielonymi liśćmi, osiągającymi 30-60 cm długości (10). Kwiaty o szerokości 2,5 cm są białe, pachnące, zebrane w wiechy. Zwisające, zielone strąki są żebrowane i mają długość 20-60 cm (3, 7). Moringa olejodajna zaczyna owocować po 6-8 miesiącach od momentu nasadzenia. Produktywność drzewa szacuje się na poziomie 45 ton strąków/hektar (10).
Skład chemiczny
Roślina jest źródłem wielu składników odżywczych. Owoce moringi są niskokaloryczne i dostarczają tylko 37 kcal/100 g. Zawierają: błonnik pokarmowy, magnez, potas i witaminę C. Liście cechują się wyższą kalorycznością (64 kcal/100 g) i dostarczają przede wszystkim wapnia, potasu, fosforu, witaminy A i C (11). Co ciekawe, w badaniach przeprowadzonych na modelu zwierzęcym zaobserwowano wysoką biodostępność folianów (ok. 82%) pochodzących z tej części rośliny (12). Z kolei nasiona są bogate w białko, tłuszcz, wapń, żelazo, fosfor oraz witaminę E (13). Wartość odżywcza poszczególnych części moringi została przedstawiona w tabeli 1. Wysoka wartość żywieniowa liści wynika z obecności wielu związków bioaktywnych. W liściach zidentyfikowano przede wszystkim flawonoidy (mirycetynę, kwercetynę, kaempferol, izoramnetynę, rutynę) oraz kwasy fenolowe (kawowy, chlorogenowy, kumarowy, elagowy, ferulowy, galusowy) (14-18). Znajdują się w nich także alkaloidy (niazyryna, marumozyd A, marumozyd B, morynginina) (19, 20), taniny, saponiny, fityniany (21), szczawiany (22), glukozynolany (23) i będące produktem ich rozkładu – izotiocyjaniany (24). Świeże liście moringi są jednocześnie dobrym źródłem karotenoidów, takich jak luteina (37 mg/100 g), β-karoten (18 mg/100 g) i zeaksantyna (6 mg/100 g) (25). Wysokie ilości karotenoidów zaobserwowano również w niedojrzałych owocach, spośród których najwięcej znajdowało się luteiny (52%). W mniejszych ilościach zidentyfikowano luteoksantynę, luteinę, zeaksantynę i β-karoten (26). Analiza składu białka liści wykazała, że najliczniej występującymi aminokwasami są: leucyna, lizyna, glicyna, walina, alanina, arginina, kwas glutaminowy oraz kwas asparaginowy (11). Liście moringi są dobrym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6. Dominującymi kwasami są kwas α-linolenowy (49-59%) i kwas linolowy (6-13%). Spośród nasyconych kwasów tłuszczowych wymienia się przede wszystkim kwas palmitynowy (16-18%). Z kolei niedojrzałe strąki i kwiaty cechują się wyższą zawartością jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (16-30%) i niższą wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (34-47%) (27). Odmiennym profilem kwasów tłuszczowych charakteryzują się nasiona, w których dominują kwasy: oleinowy (70-80%), palmitooleinowy (6-10%), stearynowy (4-10%) i arachidonowy (2-4%) (17). Nasiona moringi są bogate w sterole roślinne, w tym głównie: β-sitosterol (46,65%), stigmasterol (19%), kampesterol (16%), Δ5-avenasterol (10,70%). W niewielkich ilościach obecne są również: klerosterol (1,95%), 24-metylenocholesterol (1,49%), stigmastanol (1,0%), Δ7-avenasterol (0,96%) oraz Δ7-kampestanol (0,5%) i 28-izoavenasterol (0,5%) (28).
Tab. 1. Wartość energetyczna i zawartość składników odżywczych w owocach, liściach i nasionach Moringa oleifera (11, 13)
Składniki*Owoce (strąki)LiścieNasiona
Energiakcal3764b/d
Białkog2,19,435,97
Tłuszcz0,21,438,67
Węglowodany8,538,288,67
Błonnik pokarmowy3,222,87
Popiół0,972,26b/d
Wapńmg30185751,67
Żelazo0,3645,2
Magnez454245
Fosfor50112635
Potas46133775
Sód429b/d
Cynk0,450,60,05
Miedź0,080,1b/d
Mangan0,261b/d
Selen ug0,70,9b/d
Witamina Cmg14151,74,5
Tiamina0,050,260,05
Ryboflawina0,070,660,06
Niacyna0,622,220,2
Kwas pantotenowy0,790,12b/d
Witamina B60,121,2b/d
Witamina Eb/db/d751,7
Folianyug4440b/d
Witamina AIU747564b/d
*Wartości wyrażono w przeliczeniu na 100 g części jadalnej surowca
Właściwości kardioprotekcyjne

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2017-05-10
zaakceptowano do druku: 2017-05-31

Adres do korespondencji:
Bartosz Kulczyński
Katedra Technologii Żywienia Człowieka
Wydział Nauk o Żywności i Żywieniu
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 31, 60-624 Poznań
tel. +48 (61) 848-73-26
bartekk@up.poznan.pl

Medycyna Rodzinna 2/2017
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna