Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - New Medicine 3/2018, s. 79-86 | DOI: 10.25121/NewMed.2018.22.3.79
Agata Wasilewska, *Lidia Zawadzka-Głos
Odczyn na wyrostku sutkowatym w przebiegu zapalenia ucha zewnętrznego o etiologii P. aeruginosa
Retroauricular region involvement during otitis externa caused by P. aeruginosa
Department of Pediatric Otolaryngology, Medical University of Warsaw, Poland
Head of Department: Associate Professor Lidia Zawadzka-Głos, MD, PhD
Streszczenie
Wstęp. Rozlane zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego jest jedną z przyczyn bólu ucha, szczególnie dzieci w wieku szkolnym. Chorobie sprzyja uszkodzenie skóry w wyniku czyszczenia przewodu słuchowego, narażenia na wilgoć, czynniki anatomicznie oraz schorzenia dermatologiczne.
Cel pracy. Celem pracy było przedstawienie obrazu klinicznego, diagnostyki różnicowej i metod leczenia rozlanego zapalenia przewodu słuchowego zewnętrznego na podstawie przypadków pacjentów hospitalizowanych w Klinice Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Materiał i Metody. Dokonano retrospektywnej analizy obrazu klinicznego oraz wyników badań dodatkowych u 12 pacjentów z rozpoznanym rozlanego zapalenia ucha zewnętrznego hospitalizowanych w Klinice Otolaryngologii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego okresie od 1 marca 2017 do 1 marca 2018.
Wyniki. Najczęstszym czynnikiem etiologicznym rozlanego zapalenia ucha środkowego był Pseudomonas aeruginosa. Ponad połowa pacjentów prezentowała odczyn okolicy zausznej w przebiegu zapalenia ucha zewnętrznego. U wszystkich pacjentów zastosowano antybiotykoterapię miejscową i dożylną.
Wnioski. Nietypowy przebieg związany z szerzeniem się stanu zapalnego na okolice zauszną sprzyja błędnemu rozpoznaniu zapalenia ucha zewnętrznego jako powikłania zapalenia ucha środkowego. Leczenie jest trudne ze względu na silne dolegliwości bólowe oraz oporność P. aeruginosa na większość antybiotyków.
Summary
Introduction. Diffuse otitis externa is one of the causes of ear pain, especially in school-age children. Risk factors for the disease include skin damage during cleaning audito
ry canal, moisture exposure, anatomical factors, and dermatological comorbidities.
Aim. The aim of the study was to present clinical picture, differential diagnosis and method of treatment of diffuse otitis externa based on cases of patients hospitalized in the Department of Pediatric Otolaryngology of the Medical University of Warsaw.
Material and Methods. A retrospective analysis of the clinical presentation and diagnostic tests of 12 cases of children with diffuse otitis externa hospitalized in the Department of Pediatric Otolaryngology of the Medical University of Warsaw from 1st March 2017 to 1st March 2018 was conducted.
Results. The most common etiological factor of diffuse otitis externa was Pseudomonas aeruginosa. Over half of the patients presented an involvement of retroauricular region during otitis externa. All the patients were treated with local and intravenous antibiotics.
Conclusions. Atypical course associated with the spread of inflammation to the retroauricular region may lead to an erroneous diagnosis of otitis externa as a complication of otitis media. Treatment is difficult due to severe pain and resistance of P. aeruginosa to most antibiotics.
Słowa kluczowe: Pseudomonas aeruginosa,
Wstęp
Rozlane zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego jest jedna z przyczyn bólu ucha, szczególnie dzieci w wieku szkolnym (1-3). Do czynników ryzyka zapalenia ucha zewnętrznego należą predyspozycje anatomiczne (wąski przewód słuchowy), zaburzenia odporności, cukrzyca, choroby dermatologiczne, takie jak wyprysk kontaktowy i łuszczyca, czy obecność ciał obcych w przewodzie słuchowym (1, 2, 4, 5). Ponadto do czynników w szczególny sposób powiązanych z zapaleniem ucha zewnętrznego należą urazy ucha powstałe podczas oczyszczaniu z woskowiny, narażenie na wilgoć oraz maceracja skóry spowodowana długimi kąpielami (1, 2, 4, 5).
Przewód słuchowy stanowi kanał ciągnący się od otworu słuchowego zewnętrznego do błony bębenkowej (6). W jego skład wchodzą dwie części: zewnętrzna i wewnętrzna. Zewnętrzna, krótsza część chrzęstna wysłana jest grubszą skórą i zawiera liczne gruczoły łojowe oraz woskowinowe, a także cebulki włosów (6). W wewnętrznej, kostnej części cienka skóra wyścieła bezpośrednio dobrze unerwioną okostną (6). Z tego powodu nawet niewielkiemu stanowi zapalnemu części kostnej towarzyszą silne dolegliwości bólowe (6). Woszczyna stanowi ochronę skóry przed czynnikami zewnętrznymi np. wodą, a rzęski nabłonka transportują wydzielinę oraz zanieczyszczenia na zewnątrz (6).
Przewód słuchowy zewnętrzny graniczy od góry ze środkowym dołem czaszki, do przodu ze stawem skroniowo-żuchwowym i ślinianką przyuszną, przyśrodkowo z błoną bębenkową, do tyłu z wyrostkiem sutkowym od dołu z podstawą czaszki i tkankami miękkimi szyi (6). Potencjalnie w tych kierunkach mogą rozwijać się komplikacje (4, 6).
Zapalenie ucha zewnętrznego objawia się nagłym bólem ucha z towarzyszącym swędzeniem i uczuciem rozpierania (1, 2, 4, 5). Może być obecny wyciek, co pacjent może odczuwać jako uczucie wilgoci w uchu. Pacjent może także zgłaszać słyszalny szum oraz pogorszenie słuchu (1, 2, 4, 5). W badaniu typowa jest silna bolesność skrawka małżowiny usznej przy dotyku (1, 2, 4, 5). W otoskopii stwierdza się przekrwienie i obrzęk przewodu słuchowego zewnętrznego, możliwe jest zaleganie treści ropnej w świetle przewodu (1, 2, 4, 5). Błona bębenkowa może być niezmieniona, zaczerwieniona lub niewidoczna z powodu obrzęku (1, 2, 4, 5).
W zapaleniu ucha zewnętrznego stan zapalny dość łatwo przechodzi na okoliczne tkanki – śliniankę przyuszną, skórę, węzły chłonne i chrząstkę małżowiny (1, 4-6). Takie przypadki mogą objawiać się odstawaniem małżowiny i naciekiem okolicy zausznej. Obraz taki może przypominać zapalenie wyrostka sutkowego w przebiegu zapalenia ucha środkowego (4, 5).
Cel pracy
Celem pracy była analiza przypadków pacjentów z zapaleniem ucha zewnętrznego hospitalizowanych w Klinice Otolaryngologii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w okresie od 1 marca 2017 do 1 marca 2018.
Materiał i metody
Przebieg kliniczny oraz wyniki badań dodatkowych były analizowane retrospektywnie. Wszyscy pacjenci byli hospitalizowani z rozpoznaniem rozlanego zapalenia ucha zewnętrznego. Pacjenci leczeni wyłącznie ambulatoryjnie nie byli włączeni do grupy badawczej. Analizie poddano objawy występujące u pacjentów oraz wynik badania bakteriologicznego wymazu z przewodu słuchowego zewnętrznego chorego ucha.
Wyniki
Do grupy badawczej włączono 12 pacjentów z rozlanym zapaleniem ucha zewnętrznego w wieku od 5 do 16 lat. Średni wiek wynosił 11,9 lat. Największą liczbę hospitalizacji odnotowano w okresie letnim (maj-sierpień) i jesiennym (wrzesień-listopad) – po 5 pacjentów (41,5%). W okresie zimowym (grudzień-luty) hospitalizowano 2 pacjentów (16,8%).
Przy przyjęciu wszyscy pacjenci zgłaszali ból ucha oraz ból przy nacisku na skrawek. U 6 pacjentów (58,3%) stwierdzono obrzęk okolicy zamałżowinowej i wyrostka sutkowatego lub odstawanie małżowiny usznej. Objawy prezentowane przez pacjentów przedstawia tabela 1. W otoskopii przy przyjęciu we wszystkich przypadkach stwierdzono zaczerwienienie przewodu słuchowego zewnętrznego, u 8 (67%) pacjentów stwierdzono ponadto obrzęk przewodu słuchowego. Rycina 1 przedstawia obraz otoskopowy oraz okolicy zausznej jednego z pacjentów.
Tab. 1. Objawy prezentowane przez pacjentów
ObjawIlość pacjentów (%)
Gorączka2 (16,6%)
Podwyższone wykładniki stanu zapalnego7 (58,3%)
Ból ucha 12 (100%)
Niedosłuch5 (41,7%)
Ból przy ucisku na skrawek 12 (100%)
Przekrwiony przewód słuchowy zewnętrzny12 (100%)
Obrzęk przewodu słuchowego zewnętrznego
W tym obrzęk powodujący niemożność oceny błony bębenkowej
8 (66%)
 ;
4 (33,3%)
Wyciek ropny z przewodu słuchowego zewnętrznego6 (50%)
Naciek okolicy zausznej i wyrostka sutkowatego lub odstawanie małżowiny usznej7 (58,3%)
Ryc. 1. Obraz otoskopowy oraz okolicy zausznej jednego z pacjentów
Postępowanie lecznicze u wszystkich pacjentów obejmowało zabezpieczenie wymazu z przewodu słuchowego zewnętrznego przed rozpoczęciem leczenia, toaletę przewodu słuchowego zewnętrznego z użyciem ssaka i irygacji 3% kwasem bornym. Po oczyszczeniu przewodu słuchowego zastosowano leczenie miejscowe kroplami z ofloksacyliną trzy razy dziennie. W przypadku dużego obrzęku przewodu słuchowego stosowano miejscowo ofloxacynę i deksametazon na setonie zakładanym do przewodu słuchowego zewnetrznego na kilkanaście godzin. Oprócz leczenia miejscowego wszyscy oprócz 1 pacjenta (91,3% pacjentów) otrzymało antybiotykoterapię dożylną ze względu na: towarzyszący odczyn zapalny okolicznych tkanek, brak skuteczności wcześniej stosowanej antybiotykoterapii miejscowej lub doustnej, podejrzenie lub potwierdzenie etiologii P. aeruginosa lub innym antybiotykoopornym drobnoustrojem, i/lub obecność schorzenia predysponującego do powikłań zapalenia ucha zewnętrznego (łuszczyca u jednego pacjenta).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Hassman-Poznańska E, Dzierżoniowska D, Poznańska M: Ostre rozlane zapalenie ucha zewnętrznego: Pol Prz Otolaryngol 2014; 3: 84-89.
2. Beers SL, Abramo TJ: Otitis externa review. Pediatr Emerg Care 2004; 20: 250-256.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Estimated burden of acute otitis externa-United States, 2003-2007. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2011; 60(19): 605-660.
4. Chmielik M, Zawadzka-Głos L, Debska M, Zając B: Ucho. In: Chmielik M (ed.): Otolaryngologia dziecięca. 3rd ed., Dział Wydawnictw Akademii Medycznej w Warszawie. Warszawa 2004: 186-198.
5. Arcimowicz M, Balcerzak J, Bruzgielewicz A et al.: Schorzenia ucha zewnętrznego In: Janczewski G (ed.): Otorynolaryngologia praktyczna – tom I. 1st ed., Via Medica. Gdańsk 2005: 92-95.
6. Aleksandrowicz R, Ciszek B: Przestrzenie i trzewia głowy i szyi In: Aleksandrowicz R, Ciszek B: Anatomia Kliniczna Głowy i Szyi. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2007: 487-496.
7. Ghanpur AD, Nayak DR, Chawla K et al.: Comparison of Microbiological Flora in the External Auditory Canal of Normal Ear and an Ear with Acute Otitis Externa. J Clin Diagn Res 2017; 11(9): MC01-MC04.
8. Roland PS, Stroman DW: Microbiology of Acute Otitis Externa. Laryngoscope 2002; 112(7 Pt 1): 1166-1177.
9. Block SL: Mastoiditis mimicry: retro-auricular cellulitis related to otitis externa. Pediatr Ann 2014; 43(9): 342-347.
10. Hopkin RJ, Bergeson PS, Pinckard KC et al.: Otitis externa posing as mastoiditis. Arch Pediatr Adolesc Med 1994; 148(12): 1346-1349.
11. Rosenfeld RM, Schwartz SR, Cannon CR et al.: Clinical practice guideline: acute otitis externa. Otolaryngol Head Neck Surg 2014; 150(1 Suppl): S1-S24.
12. Kim JK, Cho JH: Change of external auditory canal pH in acute otitis externa. Ann Otol Rhinol Laryngol 2009; 118(11): 769-772.
13. Choi SH, Kim EY, Kim YJ: Systemic use of fluoroquinolone in children. Korean J Pediatr 2013; 56(5): 196-201.
14. Adefurin A, Sammons H, Jacqz-Aigrain E et al.: Ciprofloxacin safety in paediatrics: a systematic review. Arch Dis Child 2011; 96(9): 874-880.
otrzymano: 2018-07-02
zaakceptowano do druku: 2018-09-20

Adres do korespondencji:
*Lidia Zawadzka-Głos
Klinika Otolaryngologii Dziecięcej
ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa, Polska
Tel.: + 48 (22) 317-97-21
e-mail: laryngologia@spdsk.edu.pl

New Medicine 3/2018
Strona internetowa czasopisma New Medicine