Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2013, s. 123-126
*Iwona Mystkowska, Krystyna Zarzecka
Wartość odżywcza i prozdrowotna słonecznika bulwiastego (Helianthus tuberosus L.)
Nutritional value and pro-healthy properties of jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.)
Katedra Szczegółowej Uprawy Roślin, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
Kierownik Katedry: dr hab. Barbara Gąsiorowska
Summary
Jerusalem artichoke belongs to the Asteraceae family. This vegetable is very popular in America. Eatable the Jerusalem artichoke is a vegetable tuber. Ten no special climate requirements, tolerates moderate frost. Jerusalem artichoke has a high nutrient content. Among other things, first of all, vitamin C, E, B group, minerals (K, Ca, P, Fe and Mg) also contains proteins, fats and carbohydrates, including inulin – very important for diabetics. This plant because of its high content of pro-healthy ingredients, can be used in the prevention of diseases of the digestive tract, as a drug circulating in support of the cardiovascular system to delay the aging process. Also, because of the presence of the Jerusalem artichoke inulin is recommended for diabetes as a low glycemic index vegetables.
Wstęp
Topinambur (Helianthus tuberosus L.) pochodzi z Ameryki Północnej; został przywieziony do Europy przez Krzysztofa Kolumba. Stanowił jedno z pierwszych źródeł pożywienia dla ludzi i zwierząt (1). Pierwotnie roślinę tę uprawiali Indianie z plemienia Topinamboore. Bulwy topinamburu szybko zostały docenione przez kolonistów i zawędrowały do Europy i Azji. Na ziemiach polskich uprawiany jest od 1730 roku (2). Jest spokrewniony ze słonecznikiem zwyczajnym (Helianthus annuus L.), należy do rodziny Astrowatych (Asteraceae).
Charakterystyka botaniczna i wymagania uprawowe rośliny
W Polsce uprawiane są dwie odmiany topinamburu: Albik, o białych, maczugowatych bulwach i Rubik, wytwarzający nieregularne, owalne bulwy barwy fioletowej. Bulwy topinamburu mogą mieć też kształt wrzecionowaty oraz barwę żółtą lub czerwoną o różnych odcieniach. Mają słodki orzechowy smak, porównywany do karczocha i orzechów brazylijskich. Pod względem morfologicznym część nadziemna topinamburu podobna jest do słonecznika, a różni się od niego, m.in. zdolnościami do zawiązywania pędów podziemnych, na końcu których, analogicznie jak u ziemniaka, wykształcają się bulwy. Jako roślina dnia krótkiego, w naszych warunkach zakwita dopiero we wrześniu i październiku, nie wydaje przy tym nasion. Dlatego też, w praktyce rozmnaża się tylko wegetatywnie. Roślina ta osiąga wysokość od 2 do 4 m (3).
Pod uprawę topinamburu nadają się wszystkie gleby, a najbardziej przydatne są gleby średnio żyzne, przewiewne, o składzie granulometrycznym piasku gliniastego mocnego, o pH wyższym od wartości 5,5. Najlepszymi są gleby brunatne właściwe oraz lepsze gleby bielicowe i płowe. Gleby te nie powinny być podmokłe (ze względu na obniżenie zimotrwałości roślin) i kwaśne. Topinambur nie wymaga szczególnego miejsca w płodozmianie, udaje się po każdej roślinie. Przedzimowa uprawa roli uzależniona jest od przedplonu. Sadzenie można wykonać w dwóch terminach, tj. jesienią (listopad, grudzień) lub wiosną (kwiecień, maj). Do tego celu można wykorzystać sadzarki do ziemniaków. Po zbożach wykonuje się podorywkę; po kukurydzy lub słoneczniku należy starannie pociąć łodygi, a po okopowych wystarczy tylko wyrównać pole. Przy nasadzeniach jesiennych (listopad-grudzień) stosuje się płytką podorywkę, a na stanowiskach o znacznym zachwaszczeniu należy zastosować herbicyd totalny (np. Roundup) (3, 4). Po upływie 2-3 tygodni wykonuje się orkę głęboką, najlepiej z przedpłużkiem. Zaleca się, aby na glebach cięższych wykonać ją na głębokość ok. 30 cm, natomiast na glebach lżejszych (piaszczystych) do 25 cm, a pług powinien być wyposażony w pogłębiacz. Nawożenie jest zbliżone jak pod ziemniaka jadalnego. Chcąc użytkować plantację przez kilka lat, należy zastosować obornik w ilości 30-40 t/ha, a nawożenie mineralne w dawce P2O5 – 60-80 kg/ha, K2O – 120-160 kg/ha, N – 80-120 kg/ha, z tego pierwszą dawkę (połowę) azotu (40-60 kg/ha – w formie saletry amonowej), najlepiej podać razem z fosforem i potasem, drugą zaś, gdy rośliny mają ok. 50 cm wysokości (5, 6).
Wiosną należy jak najwcześniej wykonać włókowanie lub bronowanie. Po wysianiu nawozów azotowych oraz spulchnieniu gleby kultywatorem na głębokość 10-12 cm, można przystąpić do wiosennego sadzenia. Planując pozyskiwanie bulw, plantację należy założyć jako redlinową; przy produkcji zielonki lub słomy, jako płaską. Dużą zaletą topinamburu – zwłaszcza w przypadku upraw prowadzonych na trudnych stanowiskach – jest jego zdolność do samoodnawiania. Bulwy topinamburu są w stanie przetrwać nawet 30-stopniowe mrozy, a zimując w glebie nabierają lepszego, bardziej słodkiego smaku (4). Plon bulw dochodzi nawet do 90 t/ha. Dotyczy to jednak plantacji topinamburu warzywnego. W Polsce przeciętne plony wynoszą od 12 do 36 t/ha.
Właściwości prozdrowotne i wartość żywieniowa topinamburu
Topinambur charakteryzuje się niską wartością energetyczną, stąd zalecany jest dla osób zagrożonych nadwagą i otyłością. Spożywanie bulw Helianthus tuberosus pomaga w ustabilizowaniu poziomu cukru we krwi, obniża też poziom cholesterolu HDL w organizmie, reguluje ciśnienie krwi oraz pracę przewodu pokarmowego, chroni wątrobę i nerki, ułatwia przyswajanie żelaza, wapnia i magnezu oraz usuwanie alkoholu z krwi. Działa oczyszczająco, pomaga pozbyć się metali ciężkich i toksyn pochodzenia organicznego. Podnosi odporność organizmu; może więc być przydatny przy wszelkiego rodzaju zakażeniach. Oprócz tego działa przeciwstresowo oraz podnosi zdolność koncentracji psychicznej (7, 8).
Bulwy zawierają do 17% inuliny, stanowiącej 75-80% wszystkich węglowodanów; są soczyste i słodkie, ponadto cechują się dużą wartością odżywczą i energetyczną (9). Zawarty w bulwach wielocukier inulina, nie jest trawiona przez organizm człowieka, w związku z czym, bulwy są mało pożywne, o ile nie zostaną odpowiednio przetworzone. Inulina jest wykorzystywana w diecie cukrzycowej. Indianie poddawali bulwy fermentacji w kopcach, podczas której inulina ulegała rozkładowi na przyswajalne dla człowieka cukry. Topinamburem interesują się diabetycy i producenci tzw. zdrowej żywności, ze względu na wielocukier inulinę, który po przemianie do fruktozy może być spożywany przez osoby chore na cukrzycę.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 15 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 35 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2013-01-23
zaakceptowano do druku: 2013-02-11

Adres do korespondencji:
*dr Iwona Mystkowska
Katedra Szczegółowej Uprawy Roślin Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny
ul. Prusa 14, 08-110 Siedlce
tel.: +48 (25) 643-12-82
e-mail: imystkowska@op.pl

Postępy Fitoterapii 2/2013
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii