Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2005, s. 4-8
Iwona Sudoł-Szopińska1, Małgorzata Kołodziejczak2, Wiesław Jakubowski1
Ultrasonografia przezodbytnicza w diagnostyce chorób proktologicznych
Transrectal ultrasonography in diagnostic of proctological diseases
z Zakładu Diagnostyki Obrazowej, II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Wiesław Jakubowski
2z Pododdziału Proktologii Szpitala Śródmiejskiego w Warszawie
Kierownik Pododdziału: dr n. med. Małgorzata Kołodziejczak
Summary
Transrectal ultrasonography is one of the main additional method in diagnosis rectal diseases. This paper describes indications for endosonography which are: staging of rectal and anal carcinoma, screening for local recurrence, defining the type of anal abscess and anal fistula and visualization of anal sphincter complex in patients with fecal incontinence.
Wstęp
Ultrasonografia przezodbytnicza, czyli endosonografia, jest powszechnie znaną metodą obrazową z wyboru w diagnostyce chorób gruczołu krokowego. Powodem jest m. in. jej dostępność, nieinwazyjny charakter, prostota wykonywania badania i niska cena. Są to cechy wspólne dla różnych rodzajów badań utrasonograficznych. Wyjątkowa skuteczność endosonografii w rozpoznawaniu chorób stercza wynika z możliwości bardzo dokładnego obrazowania jego morfologii. Uzyskano to dzięki zapewnieniu odpowiedniego (bliskiego) dostępu do badanego narządu poprzez wprowadzenie głowicy do odbytnicy. Podobnie jest w przypadku endosonografii przezpochwowej, która jest metodą z wyboru w diagnostyce raka jajnika i trzonu macicy.
W 1956 roku Wild, Reid i Foderick uzyskali w przez-odbytniczym badaniu ultrasonograficznym obraz odbytnicy. Prawie 30 lat później w 1983 roku Dragsted i Gammelgaard w badaniu endosonograficznym prawidłowo ocenili stopień zaawansowania procesu nowotworowego u 11 spośród 13 pacjentów z rakiem. Od tego momentu, ultrasonografia przezodbytnicza zajęła istotne miejsce w algorytmach diagnostyki również chorób proktologicznych. Z uwagi na możliwości ówczesnej aparatury diagnostyka ograniczała się początkowo do badania bańki odbytnicy w celu określenia stopnia zaawansowania miejscowego raka odbytnicy. Dopiero w 1989 roku została skonstruowana specjalna wąska nakładka na głowicę endosonograficzną, która umożliwiła obrazowanie dystalnej części odbytnicy, czyli kanału odbytu.
W Polsce endosonografia odbytnicy jest znana od kilkunastu lat, badania kanału odbytu są wykonywane dopiero od lat 5. Jednak mimo krótkiego okresu, metoda ta bardzo szybko zyskała opinię wiarygodnego i skutecznego badania i zajęła istotne miejsce w algorytmach diagnostycznych chorób proktologicznych jako jedno z podstawowych badań dodatkowych.
Co jest powodem wysokiej skuteczności edosonografii? Jakie są wskazania do endosonografii? I jakie są możliwości współczesnej endosonografii w proktologii?
Wysoka skuteczność ultrasonografii przezodbytniczej wynika z wyjątkowej zdolności tej metody do odzwierciedlania warstwowej budowy ściany odbytnicy i kanału odbytu (14). Na przekrojach poprzecznych, które uzyskuje się w czasie przesuwania głowicy wzdłuż długiej osi odbytnicy (ryc. 1) lub kanału odbytu (ryc. 2) widoczne są naprzemiennie warstwy hipoechogeniczne i hiperechogeniczne odpowiadające kolejnym warstwom ściany jelita. Diagnostyka chorób proktologicznych jest przeprowadzana w oparciu o analizę prawidłowej anatomii endosonograficznej oraz ocenę położenia nieprawidłowych zmian w stosunku do poszczególnych warstw ściany kanału odbytu i odbytnicy. Na tej zasadzie rozpoznawane są m. in. uszkodzenia zwieraczy odbytu, ropnie, przetoki oraz zmiany nowotworowe.
Ryc. 1. Warstwowa budowa ściany odbytnicy. Kolejne warstwy odpowiadają:
1 wewnętrzna hiperechogeniczna - odbiciom fali ultradźwiękowej na granicy balon wodny/błona śluzowa odbytnicy, 2 wewnętrzna hipoechogeniczna - błonie śluzowej, 3 środkowa hiperechogeniczna - granicy pomiędzy błoną śluzową a błoną mięśniową właściwą, 4 zewnętrzna hipoechogeniczna - błonie mięśniowej właściwej, 5 zewnętrzna hiperechogeniczna - granicy pomiędzy błoną mięśniową właściwą a tkanką tłuszczową okołoodbytniczą.
Ryc. 2. Warstwowa budowa ściany kanału odbytu: kolejne warstwy odpowiadają1 – warstwa podśluzówkowa, 2 – zwieracz wewnętrzny odbytu; 3 – strefa międzyzwieraczowa; 4 – zwieracz zewnętrzny odbytu wraz z mięśniem łonowo-odbytniczym.
Podstawowe wskazania do endosonografii są następujące:
1.diagnostyka raka odbytnicy i kanału odbytu, pierwotnego i miejscowej wznowy po operacji raka;
2.rozpoznawanie ropni i przetok odbytu;
3.ocena mięśni zwieraczy odbytu;
Do badania bańki odbytnicy wymagane jest oczyszczenie jelita (enema), aby zapobiec ewentualnym pomyłkom diagnostycznym wynikającym z obecności drobnych grudek kałowych między ścianą odbytnicy a głowicą, imitujących nieprawidłową zmianę (14). Do oceny kanału odbytu nie jest wymagane żadne przygotowanie. W celu oceny banki odbytnicy na głowicę nakłada się tzw. balon wodny. Jest to specjalna prezerwatywa, która po wypełnieniu ok. 60 ml wody powoduje rozciągnięcie szerokiego światła bańki odbytnicy, umożliwiając dokładną ocenę jej ścian na całym obwodzie. Do badania kanału odbytu nakręca się na głowicę wąską nakładkę, tzw. sztywny stożek, który wypełnia się ok. 1 ml wody. Po zabezpieczeniu prezerwatywą, nałożeniu żelu ksylokainowego głowicę wprowadza się do odbytu. Badanie trwa około 15-20 minut.
Rak odbytu i odbytnicy
Na badanie endosonograficzne kierowani są pacjenci z rakiem rozpoznanym w badaniu proktologicznym w celu określenia stopnia zaawansowania miejscowego choroby. Ocena ta jest dokonywana po dokładnym określeniu położenia uwidocznionej zmiany ogniskowej względem ściany odbytnicy lub kanału odbytu i otaczających ich tkanek, narządów. Zmiana ta ma niską echogeniczność i często niejednorodną echostrukturę. Stosowana klasyfikacja jest odpowiednikiem stopniowania patologicznego, według którego rak odbytnicy w stopniu:
1)uT0 (przedrostek „u” oznacza, iż oceny dokonano w badaniu ultrasonograficznym) odpowiada zmianie in situ;
2)uT1, jest ograniczony do warstwy śluzówkowej i/lub podśluzówkowej;
3)uT2, nacieka warstwę mięśniową właściwą;
4)uT3, nacieka okołoodbytniczą tkankę tłuszczową;
5)uT4, nacieka narządy sąsiadujące z odbytnicą (ryc.3).
Ryc. 3. Raki odbytnicy: uT3N0 (strzałka).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1.Beynon J.: An evaluation of the role of rectal endosonography in rectal cancer. Ann. Royal. Coll. Surg. Engl. 1989; 71: 131-138. 2. Dagli U. et al.: Transrectal ultrasound in the diagnosis and management of inflammatory bowel diseases. Endoscopy 1999; 31: 152-157. 3. Donnelly V. et al.: Obstetric events leading to anal sphincter damage. Obstet. Gynaecol. 1998; 92: 955-961. 4. Gualdi G. et al.: Local staging of rectal cancer with transrectal ultrasound and endorectal magnetic resonance imaging. Comparison with histologic findings. Dis. Colon. Rectum. 2000; 43: 338-345. 5. Halligan S.: Review Imaging Fistula -in ano. Clinical Radiol. 1998; 53: 85-95. 6. Heriot A.G. et al.: Preoperative staging of rectal carcinoma. Br. J. Surg. 1999; 86: 17-28. 7. Hussain S.M. et al.: Fistula in ano:endoanal sonography versus endoanal MR imaging in classification. Radiology 1996; 200: 475-481. 8. Kamm M.A.: Obstetric damage and faecal incontinence. Lancet. 1994; 344: 10, 730-733. 9. Kim N.K. et al.: Comparative study of transrectal ultrasonography, pelvic computerized tomography, and magnetic resonance imaging in preoperative staging of rectal cancer. Dis. Colon. Rectum. 1999; 42: 770-775. 10. Lee P.L. et al.: Effects of endorectal ultrasonography in the surgical management of rectal adenomas and carcinomas. Am. J. Surg. 1999; 177: 388-391. 11. Lohnert M.S.S. et al.: Effectiveness of endoluminal sonography in the identification of occult local rectal cancer recurrence. Dis. Colon. Rectum. 2000; 43: 483-491. 12. Orsoni P. et al.: Prospective comparison of endosonography, magnetic resonance imaging and surgical findings in anorectal fistula and abscess complicating Crohn´s disease. Br. J. Surg. 1999; 86: 360-364. 13. Stoker J. et al.: Imaging of anorectal disorders. Br. J. Surg. 2000; 87: 10-27. 14. Sudol-Szopińska I.: Endosonografia w diagnostyce chorób odbytnicy i kanału odbytu. MAKmed Gda. 15. Sultan A.H. et al.: Third degree obstetric anal sphincter tears: risk factors and outcome of primary repair”, BMJ 1994; 308: 887-91.
Medycyna Rodzinna 1/2005
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna