Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2004, s. 33-35
Piotr Radwan
Przewlekłe czynnościowe bóle brzucha
Chronic functional abdominal pains
Katedra i Klinika Gastroenterologii Akademii Medycznej im. Prof. Feliksa Skubiszewskiego w Lublinie Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Maria Słomka
Summary
Chronic functional abdominal pain (CFAP) is one of the pain syndromes without any structural abnormalities or alterations in gastrointestinal motility. It has an important impact on patient´s quality of life and daily function, and represents a major problem in medical practice. CFAP is caused by the disorders of neurophysiological regulation of the transmission of nociceptive stimulation. Chronic stress and psychological factors also contribute to the development of the condition. Physical findings and diagnostic studies are typically negative. Treatment comprises an effective patient- physician relationship, physiological help and low-doses of antidepressants in most severe cases.
Ból brzucha jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów przez chorych, poszukujących porady u lekarzy pierwszego kontaktu, lub gastroenterologów. Zwykle jest spowodowany chorobami organicznymi narządów jamy brzusznej, szczególnie przewodu pokarmowego, lub też narządów położonych poza tym obszarem, czy też schorzeniami ogólnoustrojowymi. Najczęstszą jednak przyczyną bólów brzucha są zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, takie jak dyspepsja czynnościowa i zespół jelita drażliwego.
Szczególnym, wciąż nie do końca poznanym jest przewlekły czynnościowy ból brzucha (PCBB), różniący się od innych zespołów bólowych, będących skutkiem chorób organicznych, lub wspomnianych powyżej zaburzeń czynnościowych, nie tylko brakiem zmian strukturalnych, co jest oczywiste, również nie stwierdza się zaburzeń motoryki, tak charakterystycznej np. dla zespołu jelita drażliwego. Chorzy z PCBB przedstawiają swoje dolegliwości zwykle wielu lekarzom, którzy nie znajdując żadnych charakterystycznych cech klinicznych i odchyleń w badaniach diagnostycznych rozpoznają zwykle „nerwicę”, lub nawet „hipochondrię”. Częste wizyty pacjenta, brak reakcji na zastosowane leczenie i poprawy jego samopoczucia powodują, że pozostaje on sam ze swoim problemem, czasami kierowany jest do psychiatry, lub szuka pomocy w tzw. medycynie alternatywnej.
Badania ostatnich lat pozwalają na uznanie PCBB jako obiektywnego zaburzenia odczuwanego przez pacjenta, upośledzającego aktywność codzienną i jakość życia. Międzynarodowy konsensus reprezentowany przez tzw. kryteria rzymskie (Rome II) z 1999 roku klasyfikuje PCBB jako osobną grupę wśród dolegliwości czynnościowych, różną od zespołu jelita drażliwego, na podstawie nieobecności w niej zaburzeń motoryki (1).
Według tych kryteriów PCBB, określanego tu jako tzw. zespół czynnościowego bólu brzucha, rozpoznajemy gdy: a) trwa co najmniej 6 miesięcy, b) jest ciągły, lub prawie ciągły, c) nie ma związku z czynnościami fizjologicznymi takimi jak jedzenie, czy defekacja, d) nie jest symulowany i e) nie spełnia kryteriów innych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego.
Do wyjaśnienia istoty i podłoża PCBB przyczyniło się przede wszystkim poznanie zjawiska modulacji neurofizjologicznej centralnego układu nerwowego (CUN) na afferentne przewodzenie trzewne i odczuwanie bólu. Bodźce bólowe, wysyłane przez neurony rogów tylnych rdzenia kręgowego podlegają wielu mechanizmom regulacyjnym, zarówno ze strony włókien afferentnych, jak i CUN, które pobudzając, lub hamując tzw. interneurony modyfikują nasilenie i wysyłanie impulsu bólowego (nocyceptywnego). Modyfikacja centralna przez CUN dokonuje się poprzez system endorfinowy i enkefalinowy (2). W warunkach fizjologicznych równowaga między czynnikami pobudzającymi i hamującymi decyduje o wzbudzaniu i wyciszaniu bodźca bólowego, który spełnił już swoją ostrzegawczą rolę. Nawracająca obwodowa stymulacja może spowodować osłabienie mechanizmów hamujących przewodzenie bólu i zwiększenie tzw. wrażliwości trzewnej. Potwierdzono to w badaniach z insuflacją balonu w jelicie, gdzie każdy następny bodziec wielokrotnie zwiększał odczucie bólu (3). Taką rolę mogą odgrywać np. liczne przebyte zabiegi operacyjne.
Przewlekła stymulacja trzewna może również przyczynić się do uczynnienia tzw. cichych receptorów („silent receptors”), których przewlekła aktywność może utrzymywać się bardzo długo, pomimo że ustały już bodźce je wzbudzające. Wówczas nawet fizjologiczne bodźce obwodowe – np. prawidłowa perystaltyka może być odczuwana jako ból (allodynia).
Uczestniczy w tym wiele mediatorów biochemicznych takich jak np. substancja P, neurokinina, czy aminokwasy pobudzające jak np. kw. glutaminowy (4).
Zaburzenia mechanizmów regulujących mogą również wychodzić z CUN. Obniżenie, lub utrata modulacji hamującej ból – np. wskutek przewlekłego stresu – może zwiększać wrażliwość trzewną i powodować przewlekły ból.
Zatem to właśnie zaburzenia mechanizmów regulacyjnych na osi CUN – obwodowy trzewny układ nerwowy odpowiedzialne są za powstawanie bólu. PCBB nie jest więc ani zaburzeniem psychicznym, ani sensu stricte chorobą przewodu pokarmowego.
Zjawisko centralnej modulacji odczuwania bólu w dużym stopniu wyjaśnia wpływ czynników psychosocjalnych na odczuwanie bólu obwodowego i obecność „psychologicznego” bólu przy braku obwodowego bodźca nocyceptywnego. Pozwala to również na racjonalne opracowanie strategii postępowania terapeutycznego farmakologicznego i/lub psychologicznego. Dlatego też lekarz, dla zrozumienia pacjenta, musi określić związek czynników biologicznych i psychosocjalnych wpływających w zasadniczy sposób na odczuwanie bólu i zachowanie chorego.
PCBB występuje dużo rzadziej niż zespół jelita drażliwego, tym niemniej ma swoje duże znaczenie zdrowotne i socjoekonomiczne. Powoduje bowiem istotne pogorszenie jakości życia, jest źródłem znacznej absencji w pracy, i konieczności wielu wizyt i konsultacji w gabinetach ogólnych i gastroenterologicznych, a także powodem przeprowadzania licznych procedur diagnostycznych i leczniczych.
OBRAZ KLINICZNY PCBB
Bóle opisywane są często w dziwnych, podbarwionych emocjonalnie określeniach jako np.: „nudzące”, „piekące”, dające uczucie „pustki w brzuchu”, ale też i „dźgające”, jak przy pchnięciu nożem. Zwykle nie mają związku z fizjologicznymi sytuacjami (jedzenie, defekacja) i obejmują duże obszary anatomiczne – pacjent wskazuje je machając dłonią szeroko nad brzuchem. PCBB często towarzyszą innym dolegliwościom bólowym – głowy, pleców mięśni, stawów, określanych jako fibromyalgia.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Thompson W.G. et al.: Functional bowel disorders and functional abdominal pain. Gut 1999; 45 (Suppl II) 43-47. 2. Klein K.B.: Approach to the patient with abdominal pain. In: Yamada T, ed. Textbook of gastroenterology. Philadelphia: J.B. Lippincott Company, 1995:750-71. 3. Ness T.J. et al.: A psychophysiological study in humans using phasic colonic distension as a noxious visceral stimulus. Pain 1990; 43:377-86. 4. Drossman D.A.: Chronic functional abdominal pain. Am J Gastroenterol 1996; 91:2270-81. 5. Keefe F.J., Williams D.A.: A comparison of coping strategies in chronic pain patients in different age groups. J Gerontol Psychol Sci 1990; 45:161-5. 6. Gray D.W.R. et al.: The closed eyes sign: An aid to diagnosing non-specific abdominal pain. Br Med. L 1988; 297:837. 7. Zinn W.: The empathic physician. Arch Intern Med. 1994; 153:306-12. 8. Rogers M., Cerda J.J.: The narcotic bowel syndrome. J Clin Gastroenterol 1989; 11: 32-5. 9. King S.A., Strain J.J.: Benzodiazepines and chronic pain. Pain 1990; 41: 3-4. 10. Pilowsky I., Barrow C.G.: A controlled study of psychotherapy and amitryptyline used individually and in combination in the treatment of chronic intractable, „psychogenic” pain. Pain 1990; 40:3-19.
Medycyna Rodzinna 1/2004
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna