Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 3/2004, s. 131-134
Ewa Głyda, Tomasz Opala, Tomasz Olejniczak, Karolina Chmaj-Wierzchowska
Leczenie uzdrowiskowe chorób kobiecych – wskazania i przeciwwskazania
Health resort treatment of female diseases – indication and contraindication
z Katedry i Kliniki Zdrowia Matki i Dziecka Akademii Medycznej Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego w Poznaniu
Kierownik Katedry: prof. Akademii Medycznej dr hab. n. med. Tomasz Opala
Leczenie uzdrowiskowe chorób kobiecych ma charakter kompleksowy; wykorzystuje równocześnie kilka metod leczniczych, które wzajemnie się uzupełniają i zwiększają efektywność swojego działania (1). Szerokie zastosowanie mają zabiegi balneologiczne, wykorzystujące naturalne tworzywa lecznicze tj. wody mineralne czy peloidy; naturalne czynniki przyrodnicze, jak klimat; różne formy pracy mięśniowej; czynniki fizyczne, jak światło, dźwięk, pole elektromagnetyczne i inne (1). Znalazły one zastosowanie w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych i pozapalnych narządu rodnego, stanów po operacjach ginekologicznych, zaburzeniach wieku przekwitania, opóźnionym dojrzewaniu płciowym, niepłodności z zaburzeniami cyklu miesiączkowego, wtórnym braku miesiączki (2).
Uzdrowiskowe metody lecznicze mają charakter bodźcowy. W odpowiedzi na nie w organizmie powstają reakcje adaptacyjne i kompensacyjne (1). Systematyczne leczenie w postaci serii zabiegów ma działanie trenujące i usprawniające funkcjonowanie organizmu, przyspieszając procesy regeneracyjne. Działanie ich jest stopniowe. Wolno obserwowane efekty są jednak trwalsze w stosunku do uzyskiwanych innymi metodami leczniczymi (1). Stosowanie zabiegów, picie wód zdrojowych, łącznie z wpływem warunków klimatycznych pośrednio działa uodparniająco i prowadzi do odpowiedzi całego ustroju tzw. odczynu ogólnego. Miejscowy lub ogólnoustrojowy charakter odczynu zależy od temperatury, czasu zabiegu, miejsca działania bodźca, ciśnienia hydrostatycznego wody, dostosowania się ustroju do ww. czynników (1). Duże zastosowanie znalazły wody mineralne stosowane w postaci kąpieli leczniczych, irygacji, płukań oraz kuracji pitnej (1, 3).
W przewlekłych stanach zapalnych żeńskich narządów płciowych, a także po zabiegach operacyjnych szczególnie wskazane są kąpiele solankowe i siarczkowo-siarkowodorowe i radonowe. Drobiny soli działają drażniąco na skórę wywołując stan przekrwienia, a wtórnie ocieplenie skóry; wnikają do naskórka oraz ujść gruczołów potowych i łojowych (3, 4). Kąpiele siarczane pobudzają przemianę materii, normują bilans siarki w ustroju, działają odczulająco, odtruwająco, wpływają rozmiękczająco na naskórek oraz działają rozszerzająco na naczynia krwionośne skóry, powodują jej przekrwienie, ułatwiając w ten sposób wchłanianie produktów zapalnych (4). Kąpiele kwasowęglowe stosowane są przy objawach wypadowych związanych m.in. z kastracją chirurgiczną. Zawarty w wodzie bezwodnik kwasu węglowego wywołuje w skórze wiele zmian, między innymi rozszerzenie naczyń włosowatych, tętniczych i żylnych, obniżenie ciśnienia krwi (3, 4).
Zabiegi borowinowe mają zastosowanie w przewlekłych stanach zapalnych dróg rodnych, stanach pooperacyjnych, zrostach otrzewnej, niepłodności oraz w zespole klimakterycznym (1).
Borowina jest rodzajem torfu o specyficznych właściwościach fizykochemicznych; ma działanie bakteriobójcze, bakteriostatyczne, przeciwzapalne, ściągające i regenerujące tkanki (5, 6, 7). Mechanizm działania leczniczego borowiny polega na oddziaływaniu cieplnym, mechanicznym, powstałym w wyniku ucisku masy borowinowej na skórę, oraz wpływie znajdujących się w niej związków chemicznych i ciał o charakterze hormonów (4).
Zabiegi borowinowe są wykorzystywane przede wszystkim w celu przegrzewania tkanek miejscowo i ogólnie. Działanie mechaniczne np. kąpieli borowinowej ułatwia odpływ chłonki z przestrzeni międzykomórkowej, zwiększa wchłanianie wysięków (2). Zabiegi borowinowe mają wpływ na sekrecję hormonów, dotyczy to głównie hormonów nadnerczowych i przysadkowych oraz jajnikowych (7, 8). Działanie borowiny na jajniki jest dwojakie, tj. bezpośrednie poprzez intensywne przegrzewanie jajników i działanie estrogenne związane z zawartością tych substancji w borowinie; natomiast działanie pośrednie, nieswoiste, polega na pobudzeniu wydzielania hormonów przysadkowych. Wykazano zwiększenie poziomu glikokortykoidów we krwi po zabiegach borowinowych (7, 8).
Najczęściej stosowanymi zabiegami są: okłady – zawijania całkowite i częściowe, kąpiele borowinowe i zawiesinowe, nasiadówki, tampony borowinowe, zabiegi z pasty borowinowej, jontoforeza (1). Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do stosowania zabiegów borowinowych, takich jak krwawienia, ostre stany zapalne, nowotwory, ciąża i okres karmienia (1, 2). W uzdrowiskowym leczeniu chorób kobiecych wykorzystuje się także czynniki fizyczne pod postacią różnych form energii, jak światło, prąd elektryczny, ultradźwięki, pole magnetyczne i inne. Zalicza się do nich: światło i elektrolecznictwo i magnetoterapię, ultradźwięki (1).
Bardzo szerokie zastosowanie w uzdrowiskowym leczeniu chorób kobiecych znalazły fale krótkie, których wpływ na ustrój polega na działaniu cieplnym, elektrycznym, bakteriobójczym i biologicznym. W terapii stosuje się przegrzewanie miejscowe głównie dawkami słabymi lub średnimi. Szczególnie wrażliwy na działanie fal krótkich jest ośrodkowy układ nerwowy. Przegrzewanie przysadki mózgowej ma wpływ pośredni na jajnik (oś: przysadka – tarczyca – jajnik) i powoduje zwiększenie wydzielania hormonów, a wtórnie zwiększenie przemiany podstawowej. W zaburzeniach cyklu miesiączkowego u młodych kobiet pośredni wpływ hormonów przysadki mózgowej na tarczycę i jajniki ma na celu uregulowanie zaburzeń cyklu miesiączkowego (7).
Bakteriobójcze działanie fal krótkich wiąże się z działaniem cieplnym. Efekt bakteriobójczy spowodowany jest przeniesieniem się temperatury mikroorganizmów powyżej właściwego im „punktu cieplnego”, w którym giną, nawet bez równoczesnego podniesienia temperatury środowiska (7).
Specyficzną właściwością fal krótkich jest ich działanie na procesy zapalne zarówno ostre, jak i przewlekłe. Czynnikiem działającym w tkankach jest ciepło, długo utrzymujące się przekrwienie czynne, oraz zwiększony przepływ krwi przez teren ogniska zapalnego, co prowadzi do zmniejszenia odczynów i ograniczenia nacieków zapalnych. Leukocytoza i równorzędnie zwiększona fagocytoza, prawie zawsze stwierdzana w miejscu przegrzewanym, może mieć wpływ pośredni na drobnoustroje wywołujące stan zapalny (3).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Ponikowska I.: Podstawy kliniczne balneologii i medycyny fizykalnej. Służba zdrowia 2001, 63-66. 2.Ponikowska I.: Kompendium balneologii: rekomendacje Krajowego Konsultanta. Toruń, Wydaw. Adam Marszałek 2001, 225. 3.Konarska I.: Medycyna Fizykalna. Warszawa: Państ. Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1974. 4.Mika T., Kasprzak W.: Fizykoterapia. Warszawa: Wydaw. Lekarskie PZWL, 2003. 5.Ponikowska I.: Stosowanie pasty borowinowej w lecznictwie uzdrowiskowym (Wskazówki metodyczne dla lekarzy), Bibl. Lek. Uzdr., IMU, Poznań 1982. 6.Różewicki S., i wsp.: Wpływ hipertermicznej borowiny na czynność hormonalną prawidłowego i niewydolnego ciałka żółtego u kobiet. Balneol. Pol. 1991, 32(33):103. 7.Praktyczny poradnik fizjoterapii. Polskie Towarzystwo Balneologii Bioklimatologii i Medycyny fizykalnej. Warszawa: Oddział Warszawski przy Zjednoczeniu "Uzdrowiska Polskie". Polskiego Towarzystwa Balneologii Bioklimatologii i Medycyny Fizykalnej. 1980. 8.Kalmus P.: Możliwość uzdrowiskowej profilaktyki i terapii w osteoporozie. Baln. Pol. 1998, 40(1/2):110-119. 9.Olejniczak T., Głyda E.: Leczenie balneologiczne. W: Opala T. Ginekologia. Podręcznik dla Położnych, Pielęgniarek i Fizjoterapeutów, PZWL, Warszawa, 2003, 348-349.
Medycyna Rodzinna 3/2004
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna