Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2015, s. 153-156
*Anna Parus
Gwiazdnica pospolita (Stellaria media Vill.) – właściwości biologiczne i lecznicze
Chickweed (Stellaria media Vill.) – biological and therapeutic activity
Zakład Chemii Organicznej, Politechnika Poznańska
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. inż. Adam Voelkel
Summary
Chickweed (Stellaria media Vill.) is a cosmopolitan cool-season annual weed widely spread in Europe, Northern America and Asia except Arctic. Due to high nutritional value it is used as a leaf vegetable, often raw in salads. Has always been the bane of gardeners, as only a very low temperature inhibits its development. It is very much an expansive plant. Its stems grow very quickly. It has enormous energies of life, which is reflected in the rapid growth, as well as the fact that he can grow even under the snow. In folk medicine S. media is used to cure inflammation, skin diseases, arthritis, bronchitis, asthma, etc. It contains vitamin E, rutin, niacin, riboflavin, thiamin, ascorbic acid, beta-carotene, flavonoids, gamma-linolenic acid, and mineral compounds, especially potassium. Today it is a valuable material for herbalists and phytotherapy. Formerly appreciated as a herb with many medicinal properties, but mainly accounted for poultry feed, and sometimes became a food, especially in winter.
Wprowadzenie
Gwiazdnica pospolita (Stellaria media Vill.) kiedyś nazywana była mokrzycą, z powodu stale wilgotnych łodyg, lub kurzyśladem. Kłopotliwa dla ogrodników, ponieważ jedynie bardzo niska temperatura powoduje zahamowanie jej rozwoju. Jest rośliną bardzo ekspansywną. Jej łodygi rozrastają się szybko, tworząc dywany. Wystarczy, że łodyga dotknie podłoża, a już w tym miejscu ukorzenia się. Ma wyjątkowo dużą energię życiową, co odzwierciedla się w szybkim wzroście, a także w tym, iż potrafi rosnąć nawet pod śniegiem. Obecnie jest cennym materiałem dla zielarzy i fitoterapeutów. Dawniej była ceniona jako ziele o wielu właściwościach leczniczych, ale przede wszystkim stanowiła paszę dla drobiu, a niekiedy stawała się środkiem spożywczym także dla ludzi, szczególnie w okresie zimowym (1-4).
Morfologia
Gwiazdnica pospolita (Stellaria media Vill.) należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). To gatunek kosmopolityczny, zasiedlający niemal cały świat. W Polsce rozpowszechniony jako uporczywy chwast ogrodów. Jest niską jednoroczną lub dwuletnią rośliną o drobnych, jajowatych, ostro zakończonych liściach. Jej łodygi płożą się po ziemi, tworząc gęste skupienia. Na szczycie łodygi umieszczone są niepozorne kwiaty, które kwitną na biało. Kwitnie od maja do października, czasami nawet przez cały rok. Jedna roślina wydaje od kilku do kilkunastu tysięcy nasion (1-4).
Skład
Ziele gwiazdnicy pospolitej zawiera saponiny, flawonoidy (rutynę), białko, witaminę C oraz prowitaminę A – β-karoten, witaminy: E, PP (niacynę), B2 (ryboflawinę), B1 (tiaminę), kwas para-aminobenzoesowy (PABA), a także sole mineralne, między innymi związki fosforu, potasu, żelaza, magnezu, cynku, manganu, miedzi, chromu, selenu, jodu oraz krzemu (5-8).
Ziele gwiazdnicy jest bogate w łatwo przyswajalną witaminę C – ok. 200-300 mg/100 g, prowitaminę A – ok. 35 mg, witaminę F (kwas linolenowy), witaminę PP – ok. 0,5 mg, a także hydroksykumaryny, flawonoidy w formie glikozydowej, saponiny, fitosterole, glikozydy triterpenowe, a także alkohole cukrowe (pinitol). Saponiny występujące w zielu gwiazdnicy mają budowę triterpenową oraz sterydową (5).
Vanhaecke i wsp. (7) wykazali, że ziele gwiazdnicy zawiera wiele oligosacharydów z rodziny rafinoz, które pełnią różne ważne funkcje w roślinach, m.in. biorą udział w translokacji, wykorzystaniu węgla oraz spełniają funkcje ochronne przed stresem abiotycznym wywołanym przez mróz, suszę lub obecność soli w podłożu. Zespół ten, zajmując się analizą składu chemicznego pozyskanego ekstraktu, znalazł następujące oligosacharydy: rafinozę, stachiozę i lichnozę (ryc. 1).
Ryc. 1. Struktury oligosacharydów występujących w gwiazdnicy (7): A – rafinoza, B – stachioza, C – lichnoza.
Zastosowanie w medycynie ludowej
Gwiazdnica znana jest od najdawniejszych czasów. Była cenioną rośliną na obu półkulach. W średniowieczu uważano ją za roślinę chłodzącą i oczyszczającą. Robiono z niej wodne ekstrakty i maści (na tłuszczu gęsim lub pozyskanym z jeża), stosowane w chorobach skóry. Słynny XVI-wieczny lekarz Gerald zalecał gotowane w occie i soli ziele gwiazdnicy na świerzb. Inny lekarz, Culpeper, stosował gwiazdnicę na wszelkiego rodzaju wysypki skórne.
Ziele stosowano w postaci naparu w zaflegmieniu płuc, kaszlu i krwiopluciu, nawet przy gruźlicy. Kąpiele w mocnym naparze zalecane były również przy obrzękach nóg, natomiast okłady – przy łamaniu w kościach, zapaleniu korzonków nerwowych i naciągnięciu więzadeł. Sporządzano również nalewki alkoholowe zalecane w chorobach serca i bólach wątroby, a także jako środek moczopędny i przeciwkrwotoczny, zwłaszcza w krwawieniach hemoroidalnych. Bolące stawy nacierano nalewką z gwiazdnicy, a ostrogi piętowe leczono chodząc w butach napełnionych świeżym zielem. Do dziś w Rosji, a także w Chinach używa się gwiazdnicy do leczenia ran, a także jako środka przeciwbólowego i przeciwnowotworowego (9-18).
Do Ameryki roślina ta zawędrowała wraz z europejskimi osadnikami, a Indianie szybko docenili jej walory. Plemiona Ameryki Północnej kompresami z rozgniecionych świeżych liści leczyli stany zapalne skóry, obrzęki i dolegliwości wątroby, a herbatą z gwiazdnicy zwalczali jęczmień oraz zapalenie spojówek. Uważali ją również za roślinę czarodziejską – dodającą sił i odwagi. Nie tylko jedli jej listki przed bitwą, ale i zabierali je na pole walki, co miało wzmocnić ich odwagę. Wierzono również, że maść przyrządzona z gotowanych w oleju: zielu gwiazdnicy, kwiatów nagietka i korzeni żywokostu wypędzi diabła z opętanych (9, 10, 15).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2015-04-15
zaakceptowano do druku: 2015-07-16

Adres do korespondencji:
*dr Anna Parus
Instytut Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechnika Poznańska
ul. Berdychowo 4, 60-965 Poznań
tel. +48 (61) 665-37-16, fax +48 (61) 665-36-49
e-mail: anna.parus@put.poznan.pl

Postępy Fitoterapii 3/2015
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii