Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2016, s. 41-43
Waldemar Gniadek
Profesor Jan Mazurkiewicz – wolnomularz, twórca nowoczesnej polskiej psychiatrii i psychofizjologii
Wydział Historyczny, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, Pułtusk
Jan Mazurkiewicz urodził się 12 lipca 1871 w Czerwonym Dworze (koło Brześcia n. Bugiem), w rodzinie ziemiańskiej jako jedno z czworga dzieci Leopolda i Krystyny z Kowalewskich. Jednym z jego braci był Włodzimierz Mazurkiewicz (1875-1927), pionier polskiego lotnictwa, podróżnik i działacz oświatowy.
Po ukończeniu w 1890 roku IV Gimnazjum klasycznego w Warszawie, Jan Mazurkiewicz rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, z którego został relegowany za udział w obchodach 100. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Niektórzy badacze (wśród nich prof. L. Hass) utrzymują, że Jan Mazurkiewicz w 1890 roku ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim; taka informacja jest również zamieszczona na stronie internetowej UW. Jednakże w większości źródeł historycznych dominuje pogląd, że na przełomie lat 1895/1896 Jan Mazurkiewicz kontynuował studia medyczne w Krakowie, na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w czerwcu 1896 roku otrzymał dyplom doktora nauk lekarskich. W maju 1897 roku nostryfikował go na Uniwersytecie Jurjewskim w Dorpacie (w związku z przemianowaniem przez władze carskie Dorpatu na Jurjew).
W grudniu 1897 roku Mazurkiewicz przyjechał do Szwajcarii, gdzie do lipca 1899 roku odbywał staż w Klinice Neurologiczno-Psychiatrycznej Uniwersytetu w Grazu u prof. Gabriela Antona. Rok akademicki 1899/1900 przywitał w Paryżu, gdzie w klinice Asile Sainte-Anne odbywał kolejny staż, uczęszczał wtedy na wykłady profesora psychiatrii klinicznej Alexisa Joffroya i profesora neurologii Jules’a Dejerine’a.
Po powrocie do Warszawy w 1900 roku podjął pracę w Szpitalu Jana Bożego, jako asystent na oddziale Karola Rychlińskiego.
W 1902 roku w warszawskim wydawnictwie Gebethner i Wolff opublikował swoją pierwszą monografię pt. „Studium psychologiczne Andrzeja Towiańskiego”.
W tym samym roku został pierwszym dyrektorem Zakładu dla Psychicznie i Nerwowo Chorych w Kochanówce (pod Łodzią). Jednym z jego współpracowników był Witold Łuniewski. Po pięcioletnim pobycie w Kochanówce, w 1907 roku przeniósł się do Galicji, gdzie zaangażował się w stworzenie szpitala psychiatrycznego w Kobierzynie (pod Krakowem) i w latach 1907-1909 decyzją Wydziału Krajowego Sejmy Galicyjskiego z dnia 12 października 1907 roku został jego pierwszym dyrektorem. Ten sam Wydział Krajowy zalecił mu odbycie podróży zagranicznych, których celem miało być poznanie budowy, organizacji i funkcjonowania nowoczesnych szpitali psychiatrycznych. Mazurkiewicz zastosował się do tego polecenia i w 1908 roku odwiedził trzydzieści trzy placówki psychiatryczne na terenie Szwajcarii, Niemiec i Holandii.
Utrzymując kontakty z lwowskim środowiskiem lekarskim, pozostawał w tym czasie związany z myślą dr. hab. Kazimierza Twardowskiego, twórcy filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej, która dużo uwagi poświęcała zagadnieniom psychologicznym.
W lipcu 1909 roku w wyniku uchwały podjętej na Wydziale Lekarskim Jan Mazurkiewicz został docentem psychiatrii na Uniwersytecie Lwowskim. Po upływie czterech miesięcy uchwała ta uzyskała aprobatę austriackiego Ministra Oświaty i Wyznań. Po przeniesieniu habilitacji na Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczął tam pracę jako wykładowca diagnostyki chorób psychicznych i psychopatologii. W listopadzie 1918 roku został powołany przez ministra Witolda Chodźkę na stanowisko Naczelnika Wydziału Opieki nad Umysłowo Chorymi w Dyrekcji Służby Zdrowia Publicznego, Ministerstwa Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy, gdzie pracował do 30 września 1919 roku, zajmując się organizowaniem struktur terenowych państwowej służby zdrowia.
W 1919 roku już jako profesor organizującej się Katedry i Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Warszawskiego, otrzymał nominację na Kierownika tej Katedry. Stanowisko to piastował przez dwadzieścia osiem lat, aż do śmierci.
W latach 1919-1920 był dziekanem, a następnie rektorem (1921-1922) Wydziału Lekarskiego UW. W latach 1922-1923 był prorektorem Uniwersytetu Warszawskiego.
Dzięki staraniom Towarzystwa „Fraternitas Academica” została wydrukowana „Mowa J. M. Rektora Uniwersytetu Warszawskiego prof. dr. Jana Mazurkiewicza wygłoszona w dniu otwarcia roku szkolnego 1921/1922 w auli Uniwersytetu Warszawskiego”.
Pod jego redakcją wyszły trzy tomy „Bulletin International de l’Academie des Sciences Mèdicales a Varsovie” (1921-1923).
Pod jego kierunkiem naukowym habilitowali się wybitni polscy lekarze: Stanisław Batawia (1898-1980) – prawnik, kryminolog i lekarz, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego; Gustaw Bychowski (1895-1972) – lekarz psychiatra, jeden z pierwszych polskich psychoanalityków; Ryszard Dreszer (1897-1968) – lekarz psychiatra, profesor Uniwersytetu Poznańskiego; Józef Handelsman (1883-1962) – lekarz psychiatra, członek Polskiej Akademii Nauk, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, pierwszy przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie; Mieczysław Kaczyński (1906-1985) – lekarz psychiatra, badacz schizofrenii, który po śmierci Jana Mazurkiewicza w 1947 roku kierował Kliniką Psychiatrii w Tworkach, a następnie, w latach 1950-1971, Kliniką Psychiatrii w Lublinie (Abramowicach); Witold Łuniewski (1881-1943) – lekarz psychiatra, docent psychiatrii sądowej, jeden z wielkich mistrzów masonerii polskiej; Roman Markuszewicz (1894-1946) – lekarz psychiatra, neurolog i psychoanalityk, autor licznych prac psychoanalitycznych; Stefan Pieńkowski (1885-1940) – neurolog i psychiatra, major Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej; Rafał Radziwiłłowicz (1860-1929) – lekarz psychiatra, profesor psychiatrii Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, działacz społeczny, jeden z wielkich mistrzów masonerii polskiej; Franciszek Wichert (1885-1931) – lekarz psychiatra, neuropatolog oraz Eugeniusz Wilczkowski (1895-1957) – lekarz psychiatra, profesor psychiatrii Uniwersytetu Warszawskiego, specjalista krajowy w dziedzinie psychiatrii.
Jan Mazurkiewicz zawarł związek małżeński z Zofią de domo Zaleską (1886-1973). Mieli dwoje dzieci: syna Jerzego (zmarł w dzieciństwie) i córkę Zofię (1914-1972).
Dla dzisiejszego środowiska lekarskiego Jan Mazurkiewicz pozostaje jednym z twórców nowoczesnej polskiej psychiatrii i psychofizjologii. Obok Henriego Eya uważany jest za głównego przedstawiciela neojacksonizmu.
Od 1920 roku Profesor był wieloletnim prezesem Akademii Nauk Lekarskich. Od 1923 roku aż do śmierci zajmował stanowisko prezesa Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Od 1930 roku Należał do Polskiej Akademii Umiejętności oraz Sociètè Française de Psychologie, był prezesem Słowiańskiego Towarzystwa Neurologiczno-Psychiatrycznego (1933-1939), członkiem honorowym Łódzkiego Towarzystwa Lekarskiego, członkiem korespondentem Sociètè Mèdico-Psychologique. W 1933 roku z okazji 35-lecia pracy zawodowej ukazał się poświęcony mu zeszyt „Rocznika Psychiatrycznego”.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Bilikiewicz T, Gallus J: Psychiatria polska na tle dziejowym. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1962: 212-217. 2. Grabski S: Pamiętniki. Tom 1. Czytelnik, Warszawa 1989: 333-334. 3. Hass L: Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821-1999. Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 1999: 309. 4. Hasło: Teoria Mazurkiewicza. [W:] Korzeniowski L, Pużyński S (red.): Encyklopedyczny słownik psychiatrii. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1986: 549-550. 5. Masiak M: Profesor Jan Mazurkiewicz (1871-1947) – najwybitniejszy polski psychiatra. [W:] Bilikiewicz A (red.): Psychiatria w Polsce. Wydawnictwo Via Medica, Gdańsk 2002: 166. 6. Nasierowski T: Jan Mazurkiewicz (1871-1947). Postępy Psychiatrii i Neurologii 1994; 3: 119-130. 7. Nasierowski T: Psychiatria a wolnomularstwo w Polsce. Neriton, Warszawa 1998: 22, 32-34, 40-43, 184-189, 234-239. 8. Nasierowski T: Listy do przyjaciela: psychiatria polska początku XX wieku w listach Jana Mazurkiewicza do Witolda Chodźki. Postępy Psychiatrii i Neurologii 2002; 11(4): 391-403. 9. Nasierowski T: Zakład dla umysłowo i nerwowo chorych w „Kochanówce” oraz Łódź w listach Prof. Jana Mazurkiewicza do Stefana Żeromskiego z lat 1902-1907. Ówczesne poglądy naukowe Jana Mazurkiewicza. Psychiatria Polska 1987; 21(6): 540-545. 10. Nasierowski T, Birthman J: Freemasonry and psychiatry in Poland. History of Psychiatry 2012; 23(3): 329-341. 11. Zakrzewski T: Hasło: Jan Mazurkiewicz. [W:] Maria J, Mieroszewski K (red.): Polski Słownik Biograficzny. Tom 20: 310-311.
otrzymano: 2016-01-05
zaakceptowano do druku: 2016-02-20

Adres do korespondencji:
Waldemar Gniadek
Wydział Historyczny Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora
ul. Mickiewicza 36B
06-100 Pułtusk
tel. +48 602-260-637
w_gniadek@poczta.onet.pl

Medycyna Rodzinna 1/2016
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna