Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Medycyna 1/2004
Piotr Skałba
Monitorowanie kobiet z wieloletnią antykoncepcją hormonalną
monitoring of women with longterm oral contraception
z Katedry i Kliniki Endokrynologii Ginekologicznej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. zw. dr hab. n. med. Piotr Skałba
Streszczenie
Because OCs are ordinaly used by healthy young women over long periods of time it is desiderable to evaluate risk factors of cardiovascular, liver diseases and cancer. The doctor should plan visits and for every women individually, talking in to account all the risk factors, contraindications for this treatment
Słowa kluczowe: oral contraception, side effects.
Wdrożenie antykoncepcji hormonalnej (DTA) wymaga analizy wskazań i przeciwwskazań w oparciu o indywidualną ocenę stanu zdrowia kobiety. Przewlekłe stosowanie tych środków związane jest z możliwością wystąpienia szeregu objawów ubocznych, tym bardziej, że oprócz grupy kobiet u których nie stwierdza się ryzyka powikłań związanych ze stosowaniem tej metody, środki te mogą być używane również u kobiet u których korzyści ich stosowania przewyższają możliwe lub udokumentowane ryzyko, a także u kobiet, które akceptują ryzyko stosowania tych środków i nie zgadzają się na stosowanie alternatywnych metod antykoncepcyjnych. U obu grup kobiet można zastosować antykoncepcję hormonalną z zachowaniem szczególnej ostrożności, a zatem z zastosowaniem monitorowania leczenia bardziej dokładnego niż w grupie kobiet pozbawionych ryzyka.
Główne problemy dotyczące niepożądanych działań DTA dotyczą chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób wątroby, oraz możliwego promującego wpływu tych środków na rozwój nowotworów. W związku z tym zaprojektowanie badań kontrolnych u kobiet przewlekle stosujących DTA powinno uwzględnić wstępną ocenę ryzyka i skoncentrować się na wymienionych powyżej grupach problemów zdrowotnych.
Należy szczegółowo wyjaśnić, czy występują i na czym polegają objawy ostrzegawcze, których wystąpienie powinno skłonić kobietę do natychmiastowej wizyty u lekarza.
Do objawów tych należą: silny ból podudzia, ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu, duszność, silny ból w jamie brzusznej, przedłużający się ból głowy, utrata przytomności, osłabienie lub zdrętwienie dotykające nagle lub stopniowo poszczególnych częśći ciała, nagłe zaburzenia mowy, wystąpienie intensywnego lub uogólnionego rumienia, wystąpienie żółtaczki, wzrost ciśnienia tętniczego krwi. Należy zwrócić uwagę na wystąpienie nowych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego np. osiągnięcie 35 lat w przypadku kobiet palących, należy zadbać o rutynową kontrolę rozmazu cytologicznego z szyjki macicy, nauczyć kobiety samodzielnego badania piersi oraz omówić problemy związane z warunkami szczególnymi, takimi jak: dłuższe unieruchomienie, długie przeloty samolotem, pobyt na dużych wysokościach.
Badanie kontrolne powinien zaprogramować i prowadzić lekarz ginekolog, korzystając w razie potrzeby z konsultacji innych specjalistów. Jak już wspomniano powyżej, kobieta obciążona ryzykiem lub przewlekłą chorobą, powinna być kontrolowana częściej.
Guillebaud proponuje wizytę od 1-3 miesięcy po przepisaniu DTA, a następnie częściej niż co 6 miesięcy.
U kobiet bez rozpoznanego ryzyka, pierwsza kontrola powinna nastąpić w 3 miesiące po rozpoczęciu DTA oraz po każdej zmianie preparatu, a następne wizyty powinny mieć miejsce co 6 miesięcy. Guillebaud uważa, że jeśli ciśnienie tętnicze nie zmienia się w ciągu 2 lat, wówczas badania kontrolne mogłyby być wykonywane raz w roku. Moim zdaniem niezbędnym elementem corocznej kontroli jest pełne badanie ginekologiczne (łącznie z badaniem gruczołów piersiowych), chociaż niektórzy autorzy uważają, że jest to postępowanie zbędne, a cytowany Guillebaud twierdzi, że jest to jeden z egzystujących w medycynie mitów.
Pomiar tętniczego ciśnienia krwi, jest bardzo ważnym elementem badań kontrolnych. Nawet łagodne nadciśnienie (140/159 mmHg/100) powinno być również traktowane poważnie, szczególnie u kobiet obciążonych innymi czynnikami ryzyka chorób układu sercowego. Według ekspertów WHO ciśnienie 160/100 mmHg, wskazuje na konieczność przerwania stosowania DTA.
W trakcie wizyt kontrolnych należy zwrócić uwagę na ewentualne bóle głowy i objawy im towarzyszące. Wskazaniem do przerwania DTA jest również każda zmiana charakteru migreny, sugerująca wystąpienie objawów ogniskowych, podobnie, jak silne migreny wymagające leczenia alkaloidami sporyszu.
Uwagę należy poświęcić również tak zwanym drugorzędnym działaniom niepożądanym, których wystąpienie może wskazywać na konieczność zmiany leków lub okresowe przerwanie ich stosowania. Należą do nich: trądzik, bolesność piersi, kurcze i bóle łydek, zapalenie pęcherza moczowego, obniżenie nastroju i zanik libido, zapalenie dziąseł, utrata włosów, bóle głowy, nudności, upławy, zwiększenie masy ciała, ostuda, mlekotok, zapalenie zakrzepowe żył powierzchownych.
Specjalnego postępowania i konsultacji specjalistów wymagają pacjentki z depresją, padaczką, jaskrą, żółtaczką, chorobą Leśniewskiego-Crohna.
Nowa Medycyna 1/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna