Nowości bibliograficzne

Zarówno w tradycyjnej, jak i oficjalnej medycynie znamiona kukurydzy ( Maydis stigma) stosowane są jako łagodny środek moczopędny, zmniejszający stany zapalne dróg moczowych, usuwający kamienie i piasek z nerek i pęcherza moczowego, używany w łagodnym przeroście gruczołu krokowego, zapaleniu pęcherza moczowego, dnie moczanowej, przewlekłym zapaleniu nerek i innych schorzeniach. Jednak do tej pory nie opublikowano doświadczalnych danych farmakologicznych wyjaśniających możliwy mechanizm działania moczopędnego tego leku.

Badania na szczurach wykazały, że 5% odwar ze znamion kukurydzy odznacza się silnym działaniem diuretycznym. Po 8 dniach podawania odwaru zwierzętom doświadczalnym drogą pokarmową raz dziennie w ilości 10 ml/kg masy ciała stwierdzono, że ilość wydalanego moczu wzrosła o około 76% w porównaniu do grupy kontrolnej otrzymującej wodę. Po tym czasie poziom sodu w moczu zwierząt wzrósł o około 60%, potasu o około 40%, chloru o około 12% i mocznika prawie 4-krotnie. Klirens nerkowy dla kreatyniny wzrósł z 3,73 do 5,02 mg/min/kg, a pH podwyższyło się z 6,2 do 6,5. Przeprowadzone badania wskazują, że moczopędne działanie 5% odwaru ze znamion kukurydzy jest skorelowane ze wzrostem poziomu filtracji w kłębuszkach nerkowych i hamowaniem reabsorpcji w kanalikach nerkowych sodu i chloru. Proces ten zachodzi pod wpływem nieznanego jeszcze czynnika wewnętrznego. W skład znamion kukurydzy wchodzą polifenole, garbniki, kumaryny i związki flawonoidowe. Badania nad wyjaśnieniem tego mechanizmu trwają.

W badaniach użyto kurkuminy (dimerycznej pochodnej kwasu ferulowego) występującej w kłączu Curcuma longa oraz jej półsyntetycznej pochodnej (bis-1,7-(4-hydroksy-fenylo)-hepta-1,6-dieno-3,5 dionu). Zatrucie płuc u samców szczurów wywoływano za pomocą nikotyny, którą podawano podskórnie w dawce 2,5 mg/kg masy ciała przez 22 tygodnie. Powodowała ona w surowicy krwi zwierząt doświadczalnych wzrost utleniania lipidów oraz wyraźne zmniejszenie poziomu kwasu askorbinowego, witaminy E, zredukowanego glutationu, peroksydazy glutationowej, dysmutazy nadtlenkowej i katalazy. Obserwowano także obniżenie poziomu cynku i wzrost zawartości miedzi i ferrytyny w surowicy krwi zwierząt. Kurkuminę i jej półsyntetyczną pochodną podawano doustnie w dawce 80 mg/kg mc. przez cały czas trwania doświadczenia.

Stwierdzono, że podawanie kurkuminy i jej pochodnej znacznie obniża utlenianie lipidów i wzmaga właściwości przeciwutleniające surowicy. Substancje te regulowały także poziom cynku, miedzi i ferrytyny. Efekt ten był bardziej wyraźnie zaznaczony w przypadku półsyntetycznej pochodnej kurkuminy.

W podsumowaniu autorzy sugerują, że zarówno kurkumina, jak i jej pochodna, mogą służyć jako substancje odtruwające dla palaczy tytoniu, zabezpieczając ich w dużym stopniu przed zatruciem płuc i wynikającymi nowotworami tego narządu.

Reaktywne formy tlenu, takie jak nadtlenek wodoru, anion nadtlenkowy, czy rodnik hydroksylowy odgrywają ważną rolę w patogenezie zwyrodnieniowych chorób neurologicznych, jak choroba Alzheimera, Parkinsona, a także powstałych na tle niedokrwienia, niedotlenienia i uszkodzeń wywołanych przetaczaniem krwi.

Komórki glejowe mózgu, włączając w to astrocyty, dostarczają metabolicznego wsparcia neuronem poprzez wytwarzanie dużych ilości glutationu i enzymów przeciwutleniających, które ochraniają je przed uszkodzeniami ze strony reaktywnych form tlenu.

Okazało się, że kwas rozmarynowy, związek polifenolowy występujący w wielu roślinach leczniczych, odznacza się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi, ochraniającymi komórki nerwowe przed szkodliwym działaniem reaktywnych form tlenu. Badania in vitro wykazały, że ochrania on astrocyty przed niszczącym działaniem nadtlenku wodoru. Znacznie zwiększa liczbę komórek przeżywających działanie tej reaktywnej formy tlenu poprzez wzrost potencjału czynnościowego błon mitochondrialnych oraz obniżanie aktywności enzymu kapsazy-3, odpowiedzialnego za apoptozę (śmierć) omawianych komórek mózgu.

Neuroochronne działanie kwasu rozmarynowego stwarza nadzieję na wykorzystanie praktyczne tego związku pochodzenia roślinnego w zapobieganiu i leczeniu chorób neurologicznych.

Stwierdzono, że wodny wyciąg z kłącza imbiru lekarskiego ( Zingiber officinale Roscoe) hamuje hydrolizę triolein obecnych w zemulgowanej fosfatydylocholinie przez lipazę trzustkową w warunkach in vitro, a także zmniejsza podwyższony poziom triglicerydów w surowicy krwi szczura po 1 i 2 godzinach po doustnym podaniu emulsji lipidów występujących w oleju kukurydzianym. Te wyniki sugerują, że wodny wyciąg z kłącza imbiru lekarskiego może utrudniać absorpcję z jelit substancji lipidowych wprowadzonych do organizmu wraz z pożywieniem, na drodze hamowania ich hydrolizy przez enzymy rozkładające tłuszcze.

Potwierdzają to badania na myszach karmionych przez 8 tygodni dietą wysokotłuszczową. Zwierzęta otrzymujące równocześnie 3% wodny wyciąg z kłącza imbiru odznaczały się znacznie mniejszą masą ciała (o około 20%) w porównaniu do zwierząt kontrolnych. Przeprowadzone badania wskazują, że rozpuszczalne w wodzie związki występujące w kłączu Zingiber officinale Roscoe mają zdolność hamowania absorpcji tłuszczów z pożywieniem w jelicie myszy, co może mieć także miejsce w organizmie człowieka.

Badania porównawcze (randomizowane, z podwójnie ślepą próbą i kontrolowane) wyciągu z dziurawca (WS 5570) oraz paroksetyny, z udziałem 251 chorych ze średnimi i ciężkimi przypadkami depresji, prowadzono w 21 ośrodkach psychiatrycznych w Niemczech. Wyciąg z dziurawca podawano w ilości 900 mg dziennie w 3 dawkach podzielonych, paroksetynę raz dziennie w ilości 20 mg. Efekty leczenia, trwającego 42 dni, oceniano na podstawie skali depresji Hamiltona wyrażonej w punktach.

Stwierdzono, że leczenie depresji za pomocą wyciągu z dziurawca obniżało symptomy choroby o 34,3%, podczas gdy w przypadku paroksetyny wartość ta wynosiła 33,5%. Natomiast wskaźnik działań ubocznych w przypadku wyciągu z dziurawca był dwukrotnie niższy (0,035) w porównaniu do paroksetyny (0,060).

Na tej podstawie autorzy wnioskują, że w średnich i ciężkich przypadkach depresji wyciąg z dziurawca WS 5570 jest tak samo efektywny jak jeden z najlepszych leków przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych, jakim jest paroksetyna, przy czym wyciąg z dziurawca jest lepiej przez pacjentów tolerowany w porównaniu do paroksetyny.