漏 Borgis - Post阷y Nauk Medycznych 4/2009, s. 264-267
*Anna Wilmowska-Pietruszy艅ska1,2, Jacek Putz3
Ubezpieczenie piel臋gnacyjne jako propozycja rozwi膮za艅 systemowych potrzeb os贸b niezdolnych do samodzielnej egzystencji
Nursing care social insurance as a proposition to system arrangements to cover needs of dependent people
1Zak艂ad Orzecznictwa Lekarskiego i Ubezpiecze艅, Szko艂a Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kszta艂cenia Podyplomowego Kierownik Zak艂adu: dr hab. med. Anna Wilmowska-Pietruszy艅ska 2Przewodnicz膮ca Zespo艂u Resortowego ds. opracowania za艂o偶e艅 Ustawy Piel臋gnacyjnej 3Zak艂ad Organizacji Opieki Zdrowotnej, Szko艂a Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kszta艂cenia Podyplomowego Kierownik Zak艂adu: dr med. Jacek Putz
Streszczenie
Zmieniaj膮ca si臋 struktura demograficzna polskiego spo艂ecze艅stwa, obok wielu pozytywnych, przynosi tak偶e niepokoj膮ce zjawiska zwi膮zane z narastaniem liczby os贸b niepe艂nosprawnych i niesamodzielnych, co przy atomizacji instytucji rodziny wywo艂uje zwi臋kszone zapotrzebowanie na organizacj臋 opieki i pomocy dla tej kategorii spo艂ecznej. Najnowsze prognozy przewiduj膮, 偶e tylko w艣r贸d os贸b w wieku kalendarzowej staro艣ci liczba os贸b wymagaj膮cych sta艂ej, d艂ugoterminowej opieki, wzro艣nie do roku 2030 dwukrotnie tj. do 4 mln., a indeks potencjalnego wsparcia w tym samym czasie zmniejszy si臋 do 2,6. Osoby niesamodzielne s膮 tak偶e i w m艂odszych grupach wiekowych. Brak tych rozwi膮za艅 w powa偶ny spos贸b mo偶e obci膮偶y膰 plac贸wki opieki zdrowotnej pacjentami nie wymagaj膮cymi takiego zakresu pomocy medycznej, co w konsekwencji dodatkowo utrudni dost臋p do opieki zdrowotnej dla wymagaj膮cej jej chorych.
W artykule przedstawiono propozycje systemowego rozwi膮zania tego problemu przez wprowadzenie ubezpieczenia ryzyka niezdolno艣ci do samodzielnej egzystencji.
Summary
In the demographic structure of Polish society there are both positive and negative changes. Among the negative ones is a growing number of dependent and disordered persons. Ouite often they cannot count on their families to help and so they need to look for social welfare and support.The latest demographic prognosis show that only among group of elderly people, the number of such dependent persons will increase double, to 4 mln in 2030 year and index of potential support, in the same time will reduce to 2.6. But dependent people there are in younger groups of population, too. The lack of specialized type of care for such persons would determine either shortage and disadvantages of specialized health care system.
In this article we present a proposition how to optimize the situation through new Nursing Care Bill.
Prognozy demograficzne w jednoznaczny spos贸b przewiduj膮 ju偶 obserwowany, szybki wzrost liczby ludzi w tzw. wieku starszym. Jest to efekt wielu pozytywnych zmian zar贸wno w systemie 偶ycia spo艂ecznego (podwy偶szenie standardu 偶ycia), jak i post臋pu nauk medycznych.
Z drugiej strony zwi臋kszaj膮cy si臋 odsetek ludzi starszych jest tak偶e rezultatem zmniejszaj膮cej si臋 dzietno艣ci i migracji ludzi m艂odych za granic臋.
W 2002 roku odsetek ludzi w wieku 65 lat i starszych wynosi艂 w Polsce 12,8%, a w 2030 przewiduje si臋 jego wzrost do 23,8%.
Liczba os贸b wymagaj膮cych opieki d艂ugoterminowej tylko spo艣r贸d os贸b starszych wzro艣nie w tym czasie z 2,2 mln w 2002 do 4 mln w roku 2030 (1).
Indeks staro艣ci (czyli liczba os贸b w wieku 60 lat i wi臋cej przypadaj膮cych na 100 os贸b w wieku 0-17), kt贸ry w Polsce w 2005 roku wyni贸s艂 78, w 2030 ma wynosi膰 188 (2).
Wsp贸艂czynnik obci膮偶enia demograficznego, czyli proporcja liczby os贸b w wieku 60 lat i wi臋cej na 100 os贸b w wieku 17-59 wzro艣nie z 24 w 2000 r. do 41 w 2030 r. (3).
Bardziej dramatycznie ilustruje ten problem wska藕nik potencjalnego wsparcia,czyli liczba doros艂ych dzieci i wnuk贸w tj. os贸b w wieku 15-64 na jedn膮 osob臋 w wieku 65 lat i wi臋cej.
W roku 1950 wyni贸s艂 on 12,0. W roku 2030 prognozuje si臋 go na 2,6, a w roku 2050 na 2,0.
Inny miernik, tzn. wsp贸艂czynnik potencja艂u piel臋gnacyjnego (czyli proporcja liczb, kobiet w wieku 45-64 do liczby os贸b w wieku 80 lat i wi臋cej) zmniejszy swoj膮 warto艣膰 z 5,12 w 2000 roku do 3,64 w roku 2030 i 1,69 w 2050 (4).
Wszystkie przytoczone prognozy jednoznacznie wskazuj膮 na bardzo istotne wyzwanie, jakie staje przed polityk膮 spo艂eczn膮 w najbli偶szych latach.
Oznacza to znaczne zwi臋kszenie obci膮偶e艅 dla bud偶etu pa艅stwa, ale tak偶e problem sk膮d rekrutowa膰 personel niezb臋dny dla realizacji zada艅 opieku艅czych.
Zapotrzebowanie na 艣wiadczenia piel臋gnacyjne jest 艣ci艣le zwi膮zane z wiekiem. W grupie os贸b do 60. roku 偶ycia w Niemczech odsetek wymagaj膮cych 艣wiadcze艅 ze spo艂ecznego ubezpieczenia piel臋gnacyjnego wynosi 0,5%, w grupie 60-80 lat wzrasta do 5%, a w grupie os贸b ponad 80 lat si臋ga a偶 20%. W Niemczech og贸lna liczba os贸b obj臋tych 艣wiadczeniami si臋ga 2% og贸艂u ludno艣ci ale 3/4 spo艣r贸d nich to osoby starsze (5).
W kontek艣cie aktualnej i prognozowanej sytuacji demograficznej wzrastaj膮ca wysoko艣膰 nak艂ad贸w finansowych na 艣wiadczenia z zabezpieczenia spo艂ecznego, z tytu艂u niepe艂nosprawno艣ci i/lub niesamodzielno艣ci w nast臋pstwie chor贸b lub uraz贸w, implikuje konieczno艣膰 racjonalizacji systemu opieki zdrowotnej, kt贸ra powinna sprawi膰, aby ka偶dy pacjent by艂 diagnozowany w jak najwcze艣niejszym okresie choroby, co pozwoli na szybsze zastosowania w艂a艣ciwego leczenia i rehabilitacji i efektywniejsze wykorzystanie zasob贸w i finans贸w publicznych. Niestety to oczywiste za艂o偶enie w zwi膮zku z niestabilnym systemem kontraktowania i finansowania 艣wiadcze艅 medycznych jest wci膮偶 bardziej w sferze postulat贸w.
Post臋p medycyny sprawia, i偶 ratuj膮c 偶ycie cz臋sto nie gwarantujemy powrotu do po偶膮danej przez pacjent贸w jego jako艣ci w obszarze egzystencjalnym, prowadz膮c do niepe艂nosprawno艣ci i/lub niesamodzielno艣ci. Ponadto tak偶e wiele os贸b cierpi膮cych z powodu schorze艅 przewlek艂ych, czy w nast臋pstwie uraz贸w staje si臋 niezdolnymi do samodzielnej egzystencji i wymaga opieki innych os贸b.
Pierwszoplanow膮 instytucj膮 opieku艅cz膮 jest tradycyjnie rodzina. W zwi膮zku z jej atomizacj膮, nowymi trendami spo艂ecznymi i formami 偶ycia rodzinnego jest ona jednak coraz cz臋艣ciej, w zakresie zada艅 opieku艅czych, niewydolna. Nast臋puj膮 wa偶ne zmiany w strukturze i charakterze wsp贸艂czesnej rodziny, niski jest poziom urodze艅, wiele os贸b nie wst臋puje w zwi膮zki ma艂偶e艅skie, liczna jest grupa tych, kt贸rzy nie maj膮 potomstwa. Emigracja zarobkowa ludzi m艂odych powoduje, 偶e wiele os贸b starszych pozostaje bez opieki. W wyniku zachodz膮cych zmian demograficznych wiele os贸b w podesz艂ym wieku nie mo偶e (nie b臋dzie mog艂o w przysz艂o艣ci) liczy膰 na pomoc swoich bliskich w sytuacji, gdy pomoc taka b臋dzie potrzebna. Problemy opieki nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, w wyniku zmian demograficznych i spo艂ecznych, wraz z up艂ywem czasu b臋d膮 si臋 nasila艂y. Skazuje to osoby niesamodzielne na 偶ycie w bardzo trudnych warunkach lub na poszukiwanie wsparcia w instytucjach pomocy spo艂ecznej i opieki zdrowotnej.
To ostatnie rozwi膮zanie budzi wiele w膮tpliwo艣ci zar贸wno natury moralnej, jak i ekonomicznej.
Realizowany obecnie w Polsce system opieki zdrowotnej i pomocy spo艂ecznej teoretycznie gwarantuje ka偶demu potrzebuj膮cemu mo偶liwo艣膰 uzyskania takiego 艣wiadczenia, w praktyce jednak jest to cz臋sto niemo偶liwe. Niejednokrotnie jedyn膮 alternatyw膮 jest w takiej sytuacji umieszczenie niesamodzielnej osoby w szpitalu. Jest to rozwi膮zanie ze wszech miar niew艂a艣ciwe. Nawet kilkutygodniowa hospitalizacja jest rozwi膮zaniem niekorzystnym z punktu widzenia szpitala (obci膮偶enia finansowe, blokowanie 艂贸偶ek czyli dost臋pu do specjalistycznej opieki pacjentom jej wymagaj膮cym) a tak偶e samej osoby niesamodzielnej, (np. mo偶liwo艣膰 zaka偶enia wewn膮trzszpitalnego) i w praktyce, poza „oddechem” dla ewentualnych opiekun贸w nie rozwi膮zuje problemu osoby niesamodzielnej.
Problem贸w os贸b niesamodzielnych nie rozwi膮偶e r贸wnie偶 dzia艂alno艣膰 pomocy spo艂ecznej ani organizacji pozarz膮dowych. Nie rozwi膮偶e ich tak偶e wolny rynek us艂ug. Wi臋kszo艣膰 os贸b niezdolnych do samodzielnej egzystencji nie ma bowiem 艣rodk贸w na zakup us艂ug na wolnym rynku. Rozwi膮zanie tego problemu musi nast膮pi膰 w ramach systemu zabezpieczenia spo艂ecznego. Jednak w istniej膮cym obecnie systemie, niezdolno艣膰 do samodzielnej egzystencji nie jest obj臋ta ubezpieczeniem.
W Polsce system zabezpieczenia spo艂ecznego os贸b niepe艂nosprawnych i niesamodzielnych jest realizowany w ramach:
– powszechnego ubezpieczenia spo艂ecznego pracownik贸w, os贸b pracuj膮cych na w艂asny rachunek oraz rolnik贸w,
– zabezpieczenia spo艂ecznego niekt贸rych pracownik贸w pa艅stwowych,
– pomocy spo艂ecznej,
– wspierania zatrudnienia os贸b niepe艂nosprawnych i pracodawc贸w tworz膮cych dla nich miejsca pracy.
W ka偶dym z tych system贸w odr臋bnie okre艣la si臋 zakres uprawnie艅 do 艣wiadcze艅 z zabezpieczenia spo艂ecznego zwi膮zanych z niepe艂nosprawno艣ci膮.
W Polsce zasi艂ek piel臋gnacyjny aktualnie przyznawany jest osobom, kt贸re ze wzgl臋du na stan zdrowia i upo艣ledzenie funkcji organizmu s膮 niezdolne do samodzielnej egzystencji i wymagaj膮 opieki os贸b drugich. Jest on r贸wnie偶 przyznawany wszystkim osobom, kt贸re uko艅czy艂y 75. rok 偶ycia. Nie we wszystkich wi臋c przypadkach jest uzale偶niony od stwierdzenia niezdolno艣ci do samodzielnej egzystencji, natomiast jego wysoko艣膰 (obecnie 163,5 z艂ote miesi臋cznie) nie pokrywa nawet znikomej cz臋艣ci wydatk贸w zwi膮zanych z konieczno艣ci膮 opieki i pomocy os贸b drugich, natomiast w bud偶ecie pa艅stwa stanowi niema艂膮 i stale rosn膮c膮 pozycj臋.
Wobec zwi臋kszaj膮cej si臋 liczby os贸b wymagaj膮cych sta艂ej lub regularnej opieki w ci膮gu doby oraz wyd艂u偶ania fazy 偶ycia, w kt贸rej taka opieka jest niezb臋dna, a tak偶e bior膮c pod uwag臋, 偶e ok 80% starszych niesprawnych (a nie wyczerpuj膮 oni kategorii os贸b niesamodzielnych) pozostaje pod wy艂膮czn膮 opiek膮 rodziny (6) i w sytuacji gdy nie ma 偶adnego formalnego systemu wsparcia opiekun贸w rodzinnych, rozwa偶ana jest mo偶liwo艣膰 wprowadzenia ubezpieczenia spo艂ecznego ryzyka niezdolno艣ci do samodzielnej egzystencji.Ubezpieczenie to jako element systemu ubezpiecze艅 spo艂ecznych funkcjonuje ju偶 w niekt贸rych krajach europejskich.
Ich do艣wiadczenia zosta艂y wzi臋te pod uwag臋 przy opracowaniu za艂o偶e艅 do polskiej ustawy.
Us艂ugi piel臋gnacyjno-opieku艅cze dost臋pne w miejscu zamieszkania stanowi膮 korzystn膮 alternatyw臋 opieki instytucjonalnej dla os贸b starszych i przewlekle chorych oraz form臋 pomocy opiekunom rodzinnym. W ich zakres wchodzi ca艂y kompleks 艣wiadcze艅 na rzecz ob艂o偶nie chorej osoby celem zapewnienia jej godnej egzystencji. Ubezpieczenie to jest szczeg贸lnie istotne dla os贸b, kt贸rych 艣wiadczenia emerytalne lub rentowe z tytu艂u niepe艂nosprawno艣ci s膮 niskie.
Podejmuj膮c to wyzwanie spo艂eczne Minister Zdrowia powo艂a艂 interdyscyplinarny zesp贸艂 do opracowania projektu ustawy o spo艂ecznym ubezpieczeniu piel臋gnacyjnym (7). Przygotowan膮 propozycj臋 zesp贸艂 przedstawi艂 Ministrowi Zdrowia i parlamentarzystom 29.08.2007.
Zgodnie z projektem ubezpieczenie piel臋gnacyjne realizowane b臋dzie przez now膮 instytucj臋 – Fundusz Ubezpieczenia Piel臋gnacyjnego.
Projekt ustawy przewiduje konkretne propozycje jego umocowania prawnego i struktur臋.
Obowi膮zkowi ubezpieczenia piel臋gnacyjnego podlegaj膮 osoby obj臋te obowi膮zkiem powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o 艣wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze 艣rodk贸w publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z p贸藕n. zm).
Przepisami ustawy obj臋te b臋d膮 zatem r贸wnie偶 osoby obj臋te dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Ubezpieczenie piel臋gnacyjne oparte jest na nast臋puj膮cych zasadach:
1. Solidarno艣ci spo艂ecznej.
2. Samorz膮dno艣ci.
3. Samofinansowania.
4. Prawa wyboru 艣wiadczeniodawcy przez ubezpieczonego.
5. Prymatu opieki i piel臋gnacji domowej.
6. Zapewnienia r贸wnego traktowania.
7. Gospodarno艣ci i celowo艣ci dzia艂ania.
Celem nadrz臋dnym pomocy jest zwi臋kszanie zakresu samodzielno艣ci osoby wymagaj膮cej opieki.
Piel臋gnacja powinna mie膰 na celu zapobieganie negatywnym skutkom niesamodzielno艣ci poprzez kompensowanie utraconej sprawno艣ci w zakresie komunikowania, podstawowej piel臋gnacji, bezpiecze艅stwa w otoczeniu i koegzystencji spo艂ecznej, zapewnienie prymatu rehabilitacji nad kompensacj膮 i prymatu opieki domowej nad stacjonarn膮.
Projekt ustawy obejmuje nast臋puj膮ce formy pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb 偶yciowych os贸b niesamodzielnych:
– cz臋艣ciowe lub ca艂kowite przej臋cie czynno艣ci,
– wsparcie, nadz贸r i instruowanie (dotyczy g艂贸wnie os贸b z zaburzeniami psychicznymi).
Zaproponowano r贸wnie偶 definicj臋 osoby niesamodzielnej i stopni niesamodzielno艣ci.
Osob膮 niesamodzieln膮 jest osoba, kt贸ra w wyniku nast臋pstw choroby lub urazu wymaga sta艂ej lub d艂ugotrwa艂ej opieki i pomocy os贸b drugich w wykonywaniu zwyczajnych czynno艣ci dnia codziennego w zakresie od偶ywiania, przemieszczania si臋, piel臋gnacji cia艂a oraz zaopatrzenia gospodarstwa domowego w okresie powy偶ej 6 miesi臋cy.
Proponuje si臋 trzy stopnie niesamodzielno艣ci:
1. Niesamodzielno艣膰 pierwszego stopnia orzeka si臋 w stosunku do ubezpieczonych, kt贸rzy wymagaj膮 pomocy przy piel臋gnacji cia艂a, od偶ywianiu lub mobilno艣ci codziennie przez ca艂膮 dob臋, w tym w nocy, a ponadto kilka razy w tygodniu potrzebuj膮 pomocy w zaopatrzeniu gospodarstwa domowego.
2. Niesamodzielno艣膰 drugiego stopnia orzeka si臋 w stosunku do ubezpieczonych, kt贸rzy potrzebuj膮 pomocy przy piel臋gnacji cia艂a, od偶ywianiu lub mobilno艣ci przynajmniej trzy razy dziennie o r贸偶nych porach, a ponadto kilka razy w tygodniu potrzebuj膮 pomocy w zaopatrzeniu gospodarstwa domowego.
3. Niesamodzielno艣膰 trzeciego stopnia orzeka si臋 w stosunku do ubezpieczonych, kt贸rzy potrzebuj膮 pomocy przy piel臋gnacji cia艂a, od偶ywianiu lub mobilno艣ci przynajmniej raz dziennie i w przynajmniej dw贸ch rodzajach czynno艣ci, a ponadto kilka razy w tygodniu potrzebuj膮 pomocy w zaopatrzeniu gospodarstwa domowego.
Projekt ustawy okre艣la katalog 艣wiadcze艅 z ubezpieczenia piel臋gnacyjnego, kt贸re przys艂uguj膮 osobie niesamodzielnej.
Zgodnie z nim osobie niesamodzielnej przys艂uguj膮 艣wiadczenia rzeczowe i/lub pieni臋偶ne.
W ramach 艣wiadcze艅 rzeczowych osobie niesamodzielnej przys艂uguj膮 艣wiadczenia piel臋gnacyjne i opieku艅cze. 艢wiadczeniem piel臋gnacyjnym jest pomoc w niezb臋dnych, regularnie powtarzanych czynno艣ciach dnia codziennego w zakresie: piel臋gnacji cia艂a, od偶ywiania oraz mobilno艣ci. 艢wiadczeniem opieku艅czym jest za艣 towarzyszenie i pomoc w niezb臋dnych i regularnie powtarzanych czynno艣ciach dnia codziennego w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego, funkcjonowania w spo艂ecze艅stwie. 艢wiadczenia opieku艅cze przys艂uguj膮 wy艂膮cznie w przypadku, gdy osobie niesamodzielnej przys艂uguj膮 艣wiadczenia piel臋gnacyjne. Projekt ustawy zawiera tak偶e propozycj臋 upowa偶nienia dla ministra w艂a艣ciwego do spraw zdrowia, do okre艣lenia w drodze rozporz膮dzenia szczeg贸艂owego wykazu czynno艣ci wchodz膮cych w zakres 艣wiadcze艅 piel臋gnacyjnych i opieku艅czych oraz minimalnego czasu trwania tych czynno艣ci.
Projekt ustawy przewiduje r贸wnie偶 艣wiadczenia pieni臋偶ne na rzecz osoby niesamodzielnej oraz 艣wiadczenia dla jego opiekun贸w, b臋d膮cych cz艂onkami rodziny, na pokrycie koszt贸w sk艂adek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe i chorobowe je偶eli zrezygnowali z wykonywania pracy.
Nale偶y podkre艣li膰, i偶 podstawow膮 zasad膮 jest wyb贸r formy 艣wiadczenia oraz 艣wiadczeniodawcy przez sam膮 zainteresowan膮 osob臋 niesamodzieln膮 lub jej prawnego opiekuna.
Post臋powanie o przyznanie 艣wiadcze艅 z ubezpieczenia piel臋gnacyjnego wszczyna si臋 na wniosek: ubezpieczonego, jego przedstawiciela ustawowego albo innego podmiotu – za zgod膮 ubezpieczonego lub jego przedstawiciela ustawowego.
W zale偶no艣ci od zdiagnozowanych potrzeb przewiduje si臋 nast臋puj膮ce rodzaje 艣wiadcze艅:
– Zasi艂ek piel臋gnacyjny (na zorganizowanie pomocy we w艂asnym zakresie).
– Us艂ugi piel臋gnacyjno-opieku艅cze w miejscu zamieszkania.
– Us艂ugi piel臋gnacyjne w plac贸wkach d艂ugoterminowej opieki.
– Piel臋gnacja ca艂odobowa kr贸tkoterminowa.
– Piel臋gnacja i opieka p贸艂stacjonarna.
– Piel臋gnacja ca艂odobowa w stacjonarnych zak艂adach.
– Szkolenia opiekun贸w z zakresu piel臋gnacji podstawowej.
– Sk艂adki na obowi膮zkowe ubezpieczenie spo艂eczne dla opiekun贸w nieprofesjonalnych.
– Us艂ugi wypo偶yczalni sprz臋tu piel臋gnacyjnego.
– Zast臋pstwo opiekuna w sprawowaniu opieki domowej.
Jak wynika z powy偶szego, proponuje si臋 dwie kategorie 艣wiadczeniodawc贸w:
– profesjonalnych,
– nieprofesjonalnych.
艢wiadczeniodawcami profesjonalnymi s膮 osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadaj膮ce osobowo艣ci prawnej, a tak偶e osoby fizyczne prowadz膮ce dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮, do kt贸rych zawodowych zada艅 nale偶y prowadzenie dzia艂alno艣ci na rzecz os贸b niesamodzielnych.
艢wiadczeniodawcami nieprofesjonalnymi s膮 cz艂onkowie rodziny osoby niesamodzielnej sprawuj膮cy funkcj臋 opiekuna w stosunku do tej osoby po odbyciu odpowiedniego szkolenia.
Szczeg贸艂owy zakres szkole艅 i sposoby uzyskiwania kompetencji powinien okre艣li膰 w drodze rozporz膮dzenia Minister Zdrowia.
Projekt okre艣la r贸wnie偶 oczekiwania co do kwalifikacji i standardu wyposa偶enia 艣wiadczeniobiorcy profesjonalnego.
艢rodki finansowe, kt贸rymi zarz膮dza Fundusz pochodzi膰 b臋d膮 z obowi膮zkowych sk艂adek oraz innych potwierdzonych prawem 藕r贸de艂.
Osobom korzystaj膮cym ze 艣wiadcze艅 z ubezpieczenia piel臋gnacyjnego nie przys艂uguje obecny zasi艂ek lub dodatek piel臋gnacyjny. Nale偶ne z tego tytu艂u kwoty zasil膮 konto Funduszu.
Przyj臋cie ustawy o ubezpieczeniu piel臋gnacyjnym, mo偶e by膰 procesem trudnym ze wzgl臋du na trudne i wci膮偶 nie rozwi膮zane problemy finansowe w skali makrospo艂ecznej.
Odwlekanie jednak jednoznacznego rozwi膮zania problemu opieki nad osobami niesamodzielnymi skutkowa膰 b臋dzie coraz powa偶niejszym organizacyjno-ekonomicznym obci膮偶aniem obecnego systemu opieki zdrowotnej i nieefektywnym wydatkowaniem coraz wi臋kszych kwot z bud偶etu pa艅stwa i bud偶et贸w indywidualnych.
Najwa偶niejsz膮 jednak spraw膮 jest zapewnienie godnego 偶ycia osobom, kt贸re w wyniku nast臋pstw choroby, czy urazu staj膮 si臋 niezdolne do samodzielnej egzystencji.
Pi艣miennictwo
1. Rocznik Statystyczny GUS. 2001.
2. Rocznik Demograficzny GUS. 2004.
3. Szatur-Jaworska B: Ludzie starzy i staro艣膰 w polityce spo艂ecznej, Warszawa, 2000, 66.
4. B艂臋dowski P: Starzenie si臋 ludno艣ci – analiza demograficzna [W:] Szatur-Jaworska B, B艂臋dowski P, Dzi臋gielewska M: Podstawy Gerontologii Spo艂ecznej, Wyd. ASPRA-JR, Warszawa 2006, 226-227.
5. B艂臋dowski P: Sie膰 bezpiecze艅stwa socjalnego [W:] Szatur-Jaworska B, B艂臋dowski P, Dzi臋gielewska M: Podstawy Gerontologii Spo艂ecznej, Wyd. ASPRA-JR, Warszawa 2006, 283-284.
6. Bie艅 B: Opieka zdrowotna i pomoc w chorobach [W:] Synak B: Polska Staro艣膰, Wyd. Uniwersytetu Gda艅skiego, Gda艅sk 2002, 82.
7. Organ pomocniczy Ministra Zdrowia powo艂any w drodze zarz膮dzenia (Dz.Urz. Min. Zdrow. Nr 3, poz. 7, z p贸藕n. zm.).
otrzymano: 2008-12-19
zaakceptowano do druku: 2009-03-05

Adres do korespondencji:
*Anna Wilmowska-Pietruszy艅ska
Zak艂ad Orzecznictwa Lekarskiego i Ubezpiecze艅, Szko艂a Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kszta艂cenia Podyplomowego
ul. Kleczewska 61/63, 01-826 Warszawa
tel.: (0-22) 560-11-70
e-mail: wilmowska@cmkp.edu.pl

Post阷y Nauk Medycznych 4/2009
Strona internetowa czasopisma Post阷y Nauk Medycznych