Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych s1/2012, s. 49-52
*Andrzej Radek, Maciej Radek
Postępy w neurochirurgii
Advances in Neurosurgery
Klinika Neurochirurgii i Chirurgii Nerwów Obwodowych, III Katedra Chirurgii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Radek
Streszczenie
Wraz z postępem możliwości technicznych neurochirurgia rozwija się bardzo dynamicznie. Szczególne znaczenie w tej specjalności odgrywa diagnostyka obrazowa. Autorzy omawiają wpływ nowych technologii na skuteczność leczenia operacyjnego chorób ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Na podstawie danych z piśmiennictwa oraz własnych doświadczeń omawiają wybrane standardy i najnowsze trendy we współczesnej neurochirurgii.
Summary
A new development as well as a new trends in neurosurgery has been presented from diagnostic and new appeared technology point of view. The authors having their own experiences and according to the data from the literature analyzed technical standards and progress in contemporary neurosurgery.
POSTĘPY W NEUROCHIRURGII
Omawiając postępy w neurochirurgii nie można pominąć znaczenia aktualnie dostępnej diagnostyki obrazowej. Spektroskopia rezonansu magnetycznego zbliża nas niemal do zdefiniowania biologicznej natury guza. Badanie perfuzji dostarcza dodatkowo informacji o jego unaczynieniu. Czynnościowe badania rezonansu magnetycznego ukazują obszary elokwentne, ważne dla zachowania integracyjnej funkcji mózgu. Traktografia uwidacznia włókna nerwowe istoty białej w obrębie mózgowia, jak również rdzenia kręgowego oraz ich stosunek do zmiany patologicznej. W diagnostyce chorób naczyniowych angio MR pozwala w sposób mało inwazyjny ukazać patologie naczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Komputerowa tomografia (KT), stosowana powszechnie dla zdefiniowania zmian pourazowych i guzów OUN, jest również niezwykle czułym badaniem dla wykrycia obecności krwotoku podpajęczynówkowego (wykrywalność około 95%). W opcji trójwymiarowej (3 D) badanie angio KT niemal wyparło inwazyjne badania naczyniowe, z dużą dokładnością ukazując istniejące patologie naczyniowe. Klasyczne badania angiograficzne z podaniem kontrastu do naczyń metodą ich cewnikowania używane są obecnie jedynie w przypadkach planowanej embolizacji malformacji naczyniowych, takich jak: tętniaki, naczyniaki czy bogato unaczynione guzy. W badaniach kręgosłupa użyteczność KT jest bezdyskusyjna w zakresie oceny struktur kostnych, podczas kiedy MR kręgosłupa obrazuje lepiej tkanki miękkie i patologie w ich obszarze. Tak więc w diagnostyce chorób kręgosłupa te dwa badania należy traktować komplementarnie. Współcześnie rozpoczyna się era czynnościowych badań obrazowych kręgosłupa, w tym badań dynamicznych MR, oraz łączenie z innymi technikami diagnostycznymi, np. radioizotopowymi. Wszystkie te najnowsze, wyszukane formy diagnostyki obrazowej wywierają niewątpliwy wpływ na działalność stricte operacyjną. Dane uzyskane z przestrzeni wirtualnej pozwalają na zastosowanie takich technik jak neuronawigacja lub fluoronawigacja, służących do precyzyjnego dotarcia do zmiany patologicznej w trakcie operacji neurochirurgicznej mózgu czy kręgosłupa. Techniki te stanowią podstawę do robotyzacji coraz bardziej wkraczającej do neurochirurgii światowej (1, 2). Można tu wspomnieć o kilku stosowanych rozwiązaniach technicznych. Jeden z systemów polega na nadzorowaniu przez neurochirurga czynności robota typu przemysłowego, działającego w oparciu o koordynaty uzyskane z badań obrazowych. Kolejny to system telechirurgiczny, kiedy neurochirurg kontroluje ruchy robota angażując się podczas procedury w czasie rzeczywistym i może ręcznie przez specjalny interfejs modyfikować działalność urządzenia. Istnieje również system mieszany, kiedy ruchy chirurga są modyfikowane lub wspomagane przez robota. Bardzo istotne i uznane za swoisty przełom w działalności operacyjnej w neurochirurgii jest wprowadzenie wspomnianych technik diagnostycznych na sale operacyjne.
Neurochirurgia, podobnie jak inne dziedziny medycyny zmienia się, a zwłaszcza te jej działy, które właśnie dzięki nowym możliwościom diagnostyki obrazowej, jak również nowym technologiom, przeżywają swój renesans. Do takich bez wątpienia należy stereotaksja i ewidentny wzrost zainteresowania neurochirurgią czynnościową (3). Pojawienie się zaawansowanych technologicznie implantów bioelektronicznych (stymulatorów) spowodowało odwrót od procedur zwanych dawniej ablacyjnymi na rzecz neuromodulacji. Zastosowanie stymulatorów pozwala na blokowanie lub stymulację czynności głębokich struktur OUN bez konieczności nieodwracalnego ich uszkodzenia. Bez wątpienia dzisiejsze odkrywne de novo techniki w połączeniu z nowymi technologiami dają wręcz futurystyczne, trudne jeszcze do przewidzenia możliwości. Przykładem może być powrót do psychochirurgii. Początków chirurgicznego leczenia chorób psychicznych należy szukać w latach 30. ubiegłego stulecia, kiedy to Egas Moniz (4) po raz pierwszy zastosował lobotomię czołową i uzyskał za to nagrodę Nobla. Metoda stosowana przez wiele lat, była poważnie krytykowana z uwagi na powikłania. W latach 50., po wprowadzeniu leków przeciwdepresyjnych, psychochirurgia została zarzucona. Wspomniane możliwości głębokiej stymulacji mózgu (Deep Brain Stimulation – DBS), stosowane w neurochirurgii czynnościowej i leczeniu bólu przewlekłego, obecnie wdrażane są do psychochirurgii. DBS jest stosowana w leczeniu ciężkiej postaci lekoopornej depresji (5). Ostatnio ukazują się też prace wskazujące na skuteczność leczenia zaburzeń łaknienia czy otyłości przy stymulacji jąder podwzgórza przy stosowaniu tej techniki (6). Kolejna nowa technologia stosowana przy użyciu technik stereotaktycznych to wszczepianie multipotencjalnych komórek pnia do mózgu.
Obserwując postępy w takich dziedzinach jak genetyka, niewątpliwie zbliżamy się do zmiany naszego podejścia w leczeniu guzów mózgu. Wprawdzie nie mamy jeszcze twardych dowodów na skuteczność terapii genowej, ale wyniki badań naukowych z zakresu biologii molekularnej dają podstawy do takich stwierdzeń. Pomimo to nie należy przewidywać, że w najbliższym czasie wyeliminujemy leczenie chirurgiczne guzów mózgu. Nie dają również takiej nadziei obserwowane postępy w radiochirurgii. Współczesna aparatura pozwala na precyzyjne zogniskowanie energii radiacyjnej w zmianie patologicznej, co w efekcie znacznie ogranicza martwicę popromienną. Technika radiochirurgii, dzięki wciąż doskonalonej aparaturze dostępnej również w Polsce, znajduje coraz więcej zastosowań. Od lat, zgodnie z pragmatyką, stosowana jest w leczeniu promienioczułych złośliwych guzów oraz jako leczenie uzupełniające po operacjach neurochirurgicznych. Radiochirugia coraz częściej jest stosowana jako metoda alternatywna w leczeniu małych łagodnych guzów o trudnej lokalizacji. Pomimo powszechnej dostępności diagnostyki obrazowej nadal do neurochirurga trafiają chorzy z dużymi guzami mózgu i rdzenia. Te duże łagodne guzy, m.in. oponiaki lub nerwiaki, poprzez wywierany efekt masy zagrażające życiu chorych, nie kwalifikują się do leczenia innymi, jak tylko chirurgicznymi metodami. Podobnie leczenie operacyjne guzów przysadki jest postępowaniem pierwszego rzutu lub czasem leczeniem uzupełniającym. Niekwestionowany postęp w farmakoterapii guzów prolaktynowych czy niektórych gruczolaków somatotropowych sprawił, że zostały one bez mała „wyjęte” z praktyki neurochirurgicznej. Jednakże i ta grupa guzów w przypadkach lekooporności wymaga leczenia operacyjnego. W technikach operacyjnych należy odnotować postęp w aspekcie coraz szerszego wprowadzania metod endoskopowych w leczeniu guzów przysadki. Techniki te znajdują coraz szersze zastosowanie również w innych operacjach mózgowych. Opisywane postępy w diagnostyce obrazowej odgrywają szczególną rolę we współcześnie lansowanym podejściu do leczenia glejaków o niskim stopniu złośliwości. Zgodnie z definicją WHO są to guzy z obserwowanym rozrostem komórkowym, bez cech proliferacji naczyniowej i bez cech anaplazji komórkowej. Obecnie uważa się, że leczenie tej grupy glejaków nisko zróżnicowanych powinno być prowadzone w oparciu o wielospecjalistyczny zespół w składzie: neurochirurg, neuroradiolog, neuropsycholog, neurofizjolog, neuropatolog i neuroonkolog. Technika mikrochirurgiczna stosowana przy usuwaniu tych guzów jest wspomagana neuronawigacją lub środoperacyjnym MR. Najnowszej generacji aparaty MR dużej mocy (3 Tesla) pozwalają na ocenę skuteczności działania chirurgicznego w czasie rzeczywistym i ukazują radykalność przeprowadzanej operacji (8).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Worn H, Aschke M, Kahrs LA: New augmented reality and robotic based methods for head surgery. Medical robotics brak roku wyd. 1 (3): 49-56.
2. Worn H: Computer and robot aided head surgery. Acta Neurochirurgica 2006; 98 (Suppl): 51-61.
3. Harat M: Neurochirurgia czynnościowa. Bydgoszcz 2007.
4. Moniz E: I succeeded in performing prefrontal leucotomy. J Clin Exp Psychopathol 1954; 15 (4): 373-379.
5. Kringelbach ML, Jenkinson N et al.: Translational principles of deep brain stimulation. Nat Rev Neurosci 2007; 8: 623-635.
6. Torres N, Chabardes S, Benabi AL: Rationale for hypothalamus-deep brain stimulation in food intake disorders and obesty. Advances and Technical Standarts in Nurosurgery 2011; 36: 17-28.
7. Bello L, Fava E, Carrabba G et al.: Present days standards in microsurgery of low grade gliomas. Advances and Technical Standards in Neurosurgery 2010; 35: 113-148.
8. Pamir MN, Peker S, Ozak M: Intraoperative MR imaging preliminary results with 3 Tesla MR system. Acta Neurochirurgica 2006; 98 (Suppl): 97-100.
9. Meisel HJ, Libera J, Minkus Y et al.: Efficacy of nucleus pulposus regeneration using cultured autologous disc – derived chondrocytes coupled with sequestrectomy. EANS W Intermeeting Spine Abstract Book. Luxemburg 2006; 28-29.
10. Górski A, Czapiga B, Tabakow P et al.: Glejowe komórki węchowe – nadzieja w leczeniu urazów rdzenia kręgowego. Neurol Neurochir Pol 2004; 38, 5: 413-420.
otrzymano: 2011-11-28
zaakceptowano do druku: 2012-06-04

Adres do korespondencji:
*Andrzej Radek
Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Wojskowej Akademii Medycznej Centralny Szpital Weteranów
ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łodź
tel.: +48 (42) 639-35-51
e-mail: neurochirurgia@skwam.lodz.pl

Postępy Nauk Medycznych s1/2012
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych