Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 1/2019, s. 27-33 | DOI: 10.25121/NS.2019.24.1.27
*Alicja Porenczuk1, Bartłomiej Górski2, Wioletta Bielas1, Dariusz Gozdowski3, Agnieszka Mielczarek1
Zastosowanie materiału wypełnieniowego pakowanego w blistry w zapobieganiu zakażeniom krzyżowym w stomatologii zachowawczej
The application of restorative material packed in blisters in cross infection control in restorative dentistry
1Zakład Stomatologii Zachowawczej, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Agnieszka Mielczarek
2Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zakładu: prof. zw. dr hab. n. med. Renata Górska
3Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki, Wydział Rolnictwa i Biologii, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Kierownik Katedry: prof. nadzw. dr hab. Krzysztof Polanowski
Streszczenie
Wstęp. Procedury stomatologiczne są obarczone ryzykiem transmisji patogenów prowadzącej do wystąpienia zakażenia krzyżowego. Podejmowane są metody zapobiegawcze niedopuszczające do bezpośredniego kontaktu z zakażonymi tkankami pacjenta. Mniejszą uwagę przykłada się do zagrożeń pośrednich, takich jak zakażenie drobnoustrojami materiałów wypełnieniowych. Materiały wypełnieniowe porcjowane i pakowane w jednorazowe blistry mogą skutecznie wyeliminować zagrożenie wynikające z niezmierzonej transmisji mikroorganizmów do opakowania materiału.
Cel pracy. Celem badania była ocena wiedzy i podejścia polskich studentów stomatologii dotyczących ryzyka zakażenia materiałów wypełnieniowych podczas zabiegów rekonstrukcyjnych.
Materiał i metody. Przeprowadzono badanie ankietowe wśród studentów Wydziału Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, którzy otrzymali jednorazowe opakowanie materiału odtwórczego do wypełnienia wybranego ubytku w trakcie zajęć praktycznych.
Wyniki. Wszyscy studenci nabyli wiedzę teoretyczną dotyczącą problematyki zakażeń krzyżowych w czasie studiów. Mniej niż połowa z nich deklaruje zainteresowanie dodatkowymi zajęciami z tego tematu. Prawie wszyscy (96%) potwierdzili, że transmisja patogenów może nastąpić podczas zabiegu przy użyciu tego samego nakładacza do pobierania materiału wypełnieniowego ze strzykawki i jego nakładania do ubytku, choć jedynie 68% z nich stosuje odrębne nakładacze podczas zabiegu rekonstrukcyjnego. 100% studentów uważa, że pakowanie materiału wypełnieniowego w blistry może przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa zabiegu poprzez zmniejszenie ryzyka zakażenia materiału wypełnieniowego.
Wnioski. Polscy studenci stomatologii wymagają dodatkowych zajęć poświęconych tematyce kontroli zakażeń krzyżowych w stomatologii zachowawczej. Materiały wypełnieniowe porcjowane i pakowane w jednorazowe blistry mogą przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa pacjenta podczas zabiegów rekonstrukcyjnych.
Summary
Introduction. Dental procedures bear risk of pathogens transmission leading to cross--infection. Means of protection aim at preventing direct contact with patient’s infected tissues. Less attention is paid to indirect threats, such as the restorative material’s infection during treatment. Restorative materials portioned and packed in disposable blisters may effectively eliminate the risk of material’s contamination.
Aim. The aim of the study was to assess the knowledge and attitude of polish dental students on infection of dental restorative materials during treatment.
Material and methods. A survey was conducted among students of the Faculty of Dentistry at the Medical University of Warsaw, who were given disposable packages of the restorative material for cavity reconstruction during practical classes.
Results. All students gained theoretical knowledge on cross-infection control. Less than half declared need for more classes in this field. Almost all of them (96%) admitted that pathogens transmission may occur during restorative treatment where one spatula is used for both picking the material from the syringe and placing it in the cavity. Only 68% of them actually use separate instruments during restorative treatment. All of them think that packing of the material in separate blisters may increase safety during treatment through minimizing risk of the material contamination.
Conclusions. Polish dental students need more classes concerning cross-infection control in restorative dentistry. Restorative materials packed in disposable blisters may increase patients safety during restorative treatment.
Słowa kluczowe: zakażenia krzyżowe, stomatologia zachowawcza, materiały wypełnieniowe
Key words: cross-infection, restorative dentistry, restorative materials
Wstęp
Procedury stomatologiczne są obarczone wysokim ryzykiem transmisji patogenów, takich jak: bakterie, wirusy i grzyby, gdyż zarówno pacjenci, jak i personel medyczny mogą mieć kontakt z krwią, śliną i wydzielinami z dróg oddechowych (1). Lista najgroźniejszych mikroorganizmów, z którymi można się zetknąć w gabinecie stomatologicznym, obejmuje m.in. wirus zapalenia wątroby typu B/C (HBV/HCV), ludzki wirus niedoboru odporności (HIV) oraz wirus opryszczki zwykłej (HSV). Wszyscy pacjenci powinni być zatem traktowani jako potencjalni nosiciele chorób infekcyjnych, co pozwoli na wdrożenie standardów ochronnych. Zabiegi stomatologiczne sprzyjają bezpośredniemu i/lub pośredniemu kontaktowi z krwią i innymi płynami ustrojowymi organizmu człowieka. Może zatem dojść do przeniesienia zakaźnego materiału biologicznego z jednego osobnika na drugiego, w szczególności z pacjenta na pacjenta, pacjenta na członka personelu medycznego i na odwrót oraz między członkami personelu medycznego (2). Wystąpienie takiego zdarzenia nazywane jest zakażeniem krzyżowym. Większość lekarzy dentystów zwraca uwagę na zapobieganie bezpośredniemu kontaktowi z wydzielinami pacjenta, w szczególności z krwią i śliną. W stomatologii zachowawczej bezpośrednie narażenie na zakażenie krzyżowe występuje podczas stosowania niesterylnych instrumentów, braku zmiany wierteł, końcówek stomatologicznych i narzędzi endodontycznych, skaleczenia się niejałowym narzędziem, np. igłą, ostrzem skalpela, końcówką pilnika endodontycznego. Pośredni kontakt z zakażonym materiałem odbywa się poprzez aerozol wodno-powietrzny, powstający podczas zabiegu i, potencjalnie, będący groźniejszym dla zdrowia niż narażenie bezpośrednie. Aerozol zawierający krople wydzielin pacjenta i drobnoustroje rozprzestrzenia się w gabinecie stomatologicznym oraz jego najbliższym otoczeniu, zaś krople wody osadzają się zarówno na instrumentach, jak i przestrzeni roboczej, potęgując ryzyko zakażenia krzyżowego. Aby zapobiec czynnikom ryzyka bezpośredniego i pośredniego stosuje się środki dezynfekcji powierzchniowej, jednorazowe materiały (igły, ostrza skalpela, strzykawki i inne), środki ochrony osobistej (rękawiczki gumowe, okulary, maski ochronne) i inne (końcówki na dmuchawkę, osłony na fotel stomatologiczny i końcówki stomatologiczne). Ponadto, po każdym zabiegu stomatologicznym konieczne jest odkażenie sprzętu, powierzchni roboczych, dezynfekcja i sterylizacja narzędzi wielokrotnego użytku. Szerzenie wiedzy dotyczącej transmisji patogenów w praktyce stomatologicznej i metod jej ograniczania wydaje się być zatem niezbędne (3). Szkolenia powinny odbywać się już w trakcie studiów, gdyż zrozumienie dróg szerzenia się chorób infekcyjnych wśród studentów stomatologii zapewni w przyszłości dobrze chronione środowisko. Niestety, zarówno wiedza personelu medycznego, jak i ich stosunek do zakażeń krzyżowych wahają się pomiędzy szkołami i państwami, co ilustruje tabela 1. Badanie przeprowadzone w Arabii Saudyjskiej (4) ukazuje satysfakcjonujący poziom wiedzy studentów stomatologii i ich pozytywne nastawienie względem problemu zakażeń krzyżowych. Studenci potrafili zidentyfikować zagrożenia wynikające z przezskórnego kontaktu z zakażonymi igłami i wskazać środki ochronne, takie jak: rękawiczki, maseczki czy ochrona oczu (4). W procedurach leczenia zachowawczego zachodzi konieczność ochrony pola zabiegowego za pomocą koferdamu, który znacząco zmniejsza ryzyko przenoszenia zakażeń poprzez ograniczenie rozprysku mikroorganizmów podczas zabiegu (1). Chroni on również narzędzia przed kontaktem z innymi powierzchniami niż ubytek. Mimo że koferdam w stomatologii zachowawczej jest akceptowany, nie jest on rutynowo stosowany (5). Badanie przeprowadzone przez Kumar i wsp. (1) pokazało, że jedynie 29,8% studentów w Indiach rutynowo stosuje koferdam podczas zabiegów zachowawczych. Podobnie, aż 49,6% studentów w Malezji nie używa koferdamu (6). Pomimo faktu, iż studenci uczelni medycznych są świadomi zagrożenia wynikającego z transmisji patogenów, istnieje również uzasadniona obawa o zaprzestanie stosowania wyuczonych procedur po zakończeniu studiów. Badanie przeprowadzone w brytyjskich gabinetach stomatologicznych wskazuje, że ponad 50% lekarzy dentystów zaprzestaje stosowania koferdamu po zakończeniu studiów (7). Większość irlandzkich i walijskich dentystów (63%) nie używa koferdamu do żadnego zabiegu rekonstrukcyjnego (7). Podobna sytuacja rozwinęła się w Turcji, gdzie osłonę koferdamu zanotowano jedynie w 23,7% przypadków (8). Z danych tych wynika konieczność odbywania obowiązkowych szkoleń z zakresu kontroli przenoszenia zakażeń krzyżowych w stomatologii zarówno podczas studiów, jak i po ich ukończeniu.
Tab. 1. Procentowy udział stosowanych i niestosowanych metod ochrony przeciw zakażeniom krzyżowym w stomatologii zachowawczej w opinii ankietowanych
Autor, rok publikacjiMetody zapobiegania zakażeniom krzyżowymProcentowy udział odpowiedzi pozytywnych (stosuje metodę)Procentowy udział odpowiedzi negatywnych (nie stosuje metody)
Kumar i wsp., 2009 (1) Noszenie gumowych, jednorazowych rękawiczek99,30,7
Noszenie maseczki ochronnej96,53,5
Zmiana końcówek stomatologicznych po pacjencie16,383,7
Zmiana końcówki do ślinociągu po pacjencie69,530,5
Zmiana wierteł po pacjencie20,679,4
Stosowanie koferdamu29,870,2
Shah i wsp., 2009 (3) Noszenie gumowych, jednorazowych rękawiczek1000
Noszenie maseczki ochronnej6535
Jednorazowe wiertła5941
Jednorazowe osłony na ssak, kable, lampa polimeryzacyjna, uchwyt do lampy unitu 7921
Al-Essa i AlMutairi, 2017 (4)Noszenie gumowych, jednorazowych rękawiczek98,1-1000-1,9
Noszenie maseczki ochronnej98,1-1000-1,9
Wan Noorina i wsp., 2016 (6) Noszenie gumowych, jednorazowych rękawiczek99,60,4
Noszenie maseczki ochronnej97,12,9
Stosowanie koferdamu50,449,6
Do rekonstrukcji ubytków twardych tkanek zęba stosowane są głównie materiały polimerowe, zbudowane z matrycy stanowiącej mieszaninę monomerów organicznych i nieorganicznego wypełniacza. Wiązanie tych materiałów następuje na drodze polimeryzacji indukowanej falą światła o określonej długości. Z uwagi na możliwość wystąpienia spontanicznej polimeryzacji pod wpływem światła widzialnego są one pakowane w strzykawki, zawierające 2-5 g materiału i chroniące go przed środowiskiem zewnętrznym. Podczas rekonstrukcji ubytków krew, ślina i inne płyny ustrojowe mogą zostać przeniesione do strzykawki z materiałem odtwórczym, jeśli do zabiegu użyto tego samego nakładacza do pobrania materiału i umieszczenia go w jamie ustnej pacjenta. Ten czynnik sprzyjający zakażeniom krzyżowym wydaje się być zapomniany, jako że nie przeprowadza się badań na ten temat. W literaturze przedstawiono metodę dekontaminacji końcówek narzędzi stosowanych podczas rekonstrukcji zachowawczej. Odkażenia końcówek powinno się dokonywać w trakcie zabiegu, stosując do tego takie środki dezynfekcyjne jak 70% etanol lub 2% glutaraldehyd. Wspomniana metoda zakłada, że końcówka narzędzia zostaje każdorazowo odkażona przed pobraniem świeżej porcji materiału ze strzykawki, co eliminuje ryzyko transmisji patogenów (9). Jednakże czas moczenia narzędzi w środkach dezynfekcyjnych wydaje się być zbyt długi w stosunku do czasu trwania zabiegu. Ponadto, skuteczność działania wymienionych środków dezynfekcyjnych okazała się niezadawalająca. Oba te czynniki wskazują, że wymieniona metoda jest czasochłonna i mało wiarygodna (9). Zastosowanie dwóch oddzielnych instrumentów do pobrania porcji materiału ze strzykawki i jej umieszczenia w ubytku jest nadal aktualnym zaleceniem w zapobieganiu infekcji materiału odtwórczego. Wymaga to jednak obecności czynnej asysty oraz zwiększonej uwagi ze strony personelu medycznego tak, aby nie doszło do zamiany instrumentów. Zwiększa również koszt zabiegu z uwagi na konieczność dezynfekcji i sterylizacji dodatkowych narzędzi. Inżynieria materiałowa dostarcza nowych koncepcji eliminacji problemu wynikającego z potencjalnego zakażenia materiału odtwórczego. Niedawno wprowadzony do użytku polimerowy, światłoutwardzalny materiał rekonstrukcyjny może być stosowany do wypełniania wszystkich klas ubytków. Materiał wypełnieniowy Next (DENTAL LIFE SCIENCES (mfg Ltd., Wigan, Wielka Brytania)) jest porcjowany i oddzielnie pakowany w jednorazowe opakowania nazwane przez producenta blistrami (ryc. 1). Skład materiału stanowi mieszanina dimetakrylanów (bis-GMA, TEGDMA, UDMA, bis-EMA), szkło glinowo-barowo-krzemowe, krzemionka pirogeniczna, fotoinicjatory, stabilizatory i pigmenty. Wagowy skład wypełniacza wynosi 78%. Jego unikalność ma wynikać ze sterylnego, jednorazowego opakowania. Materiał dostępny jest w porcjach 0,07 i 0,2 g i dedykowany do użycia podczas zabiegu u danego pacjenta.
Ryc. 1. Materiał polimerowy do wypełnień Next pakowany w jednorazowe opakowania zwane blistrami, widok z obu stron opakowania
Cel pracy
Celem badania była ocena wiedzy i podejścia studentów Wydziału Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego odnośnie ryzyka zakażenia materiałów wypełnieniowych podczas zabiegów rekonstrukcyjnych.
Materiał i metody

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Kumar S, Sharma J, Duraiswamy P, Kulkarni S: Infection control practices among undergraduate students from a private dental school in India. Rev Odonto Ciênc 2009; 24(2): 124-128.
2. Centers for Disease Control and Prevention: Guidelines for Infection Control in Dental Health-Care Settings 2003. MMWR 2003; 52(No. RR-17): 1-76.
3. Shah R, Collins JM, Hodge TM, Laing ER: A national study of cross infection control: “Are we clean enough?”. Brit Dent J 2009; 207(6): 267-274.
4. Al-Essa NA, AlMutairi MA: To what extent do dental students comply with infection control practices? Saudi J Dent Res 2017; 8: 67-72.
5. Feierabend SA, Matt J, Klaiber B: A comparison of conventional and new rubber Dam systems in dental practice. Oper Dent 2011; 36(3): 243-250.
6. Wan Noorina WA, Abdullah D, Goo CL, Rahman MM: Practice of infection control amongst clinical dental students of three public universities in Malaysia. Eur J Dent Med 2016; 8(1-3): 6-11.
7. Mala S, Lynch CD, Burke FM, Dummer PMH: Attitudes of final year dental students to the use of rubber dam. Int. Endodontic J 2009; 42: 632-638.
8. Yüzbasioglu E, Saraç D, Canbaz S et al.: A survey of cross-infection control procedures: knowledge and attitudes of Turkish dentists. J Appl O Sci 2009; 17(6): 565-569.
9. Lopes LG, Máximo AA, Taveira CT et al.: How to avoid cross contamination during handling resin composites with spatulas. Rev Odontol Bras Central 2016; 25(72): 94-97.
10. Werle SB, Santos RCV, Dotto PP: Contamination of composite resins in dental clinics of a teaching institution. Pesqui Bras Odontopediatria Clin Integr 2012; 12: 473-476.
11. Ferreira RO, Caires NCM: Assessment of contamination of composite resins tubes in Dental School Clinics in a private university at Manaus-AM. J Health Sci Inst 2012; 30: 206-210.
otrzymano: 2018-11-12
zaakceptowano do druku: 2019-01-30

Adres do korespondencji:
*Alicja Porenczuk
Zakład Stomatologii Zachowawczej Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel.: +48 (22) 502-20-32
sekretariat.zachowawcza@wum.edu.pl

Nowa Stomatologia 1/2019
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia