Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 2/2002 » Zmiany naczyniowe w świeżo wykrytej cukrzycy typu 2 (doniesienie wstępne)

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Ewa Kostrzewa¹, Wojciech Krawczyk², Marek Isański³, Piotr Różyc¹

Zmiany naczyniowe w świeżo wykrytej cukrzycy typu 2 (doniesienie wstępne)

Vascular changes in early diagnosed type 2 diabetes mellitus (preliminary report)

¹z Poradni Diabetologicznej i Ośrodka Edukacji Diabetologicznej Przychodni Przyszpitalnej Szpitala Wojewódzkiego w Chełmie
Kierownik Przychodni: lek. med. Arnold Król
²z Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Wojewódzkiego w Chełmie
Ordynator Oddziału: dr n. med. Wojciech Krawczyk
³z Zakładu Radiologii Szpitala Wojewódzkiego w Chełmie
Kierownik Zakładu: lek. med. Rozalia Szafranek

Summary
We investigate the 23 patients with early diagnosed type 2 diabetes mellitus in whom the presence and advance of atheromatic changes in dorsal feet arterises were estimated by ultrasoud examitation. In diabetic patients the thickness of the intima was statisticaly greater in comparison with control group, and positive corelated with HbA1c concentration. We suggeste that HbA1c concentration may be an essential indicator of group of diabetic patients with particular risk of the atheromatosis acceleration.

Key words: type 2 diabetes mellitus, intima, atheromatosis, hba1c.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Modelowanie sylwetki Atlas ćwiczeń dla kobiet

Jak schudnąć. Przepisy do 400 kcal

Aromaterapia dla każdego

Oczywiste i powszechnie znane postępy w leczeniu mikroangiopatii cukrzycowej i jej powikłań sprawiły, że najbardziej prawdopodobną przyczyną zgonów u chorych z cukrzycą stały się konsekwencje makroangiopatii: szczególnie naczyń wieńcowych, mózgowych i obwodowych. Częstość ich występowania nadal nie zmniejsza się w sposób istotny. Wiadomo np. że cukrzyca u osób w wieku średnim i starszym zwiększa ryzyko pojawienia się choroby niedokrwiennej serca 2-3-krotnie (1, 2, 3).

Według wielu statystyk od 3,7 do 7,2% populacji cierpi na cukrzycę, w tym u ok. 80% chorych stwierdza się cukrzycę insulinoniezależną (3, 4). Wiadomo, że w cukrzycy insulinoniezależnej cechy makroangiopatii można stwierdzić już w momencie wykrycia choroby (3). Charakter stwierdzanych u chorych z cukrzycą zmian miażdżycowych, będących istotą makroangiopatii, różni się nieco od zmian stwierdzanych u chorych bez cukrzycy. Zmiany miażdżycowe u chorych z cukrzycą cechują się tworzeniem dużych, rozlanych i bogatych w złogi tłuszczowe blaszek miażdżycowych, także w tętnicach o małej średnicy, pojawiają się w znacznie wcześniejszym wieku, zniesienie ochronnego wpływu estrogenów powoduje zmniejszenie różnicy w ujawnieniu się objawów makroangiopatii między płciami (1, 3, 5).

Wspomniane olbrzymie znaczenie rokownicze makroangiopatii i jej konsekwencji klinicznych (zawał serca, niedokrwienie mózgu, stopa cukrzycowa) czyni istotnym wyszukanie, spośród chorych ze świeżo wykrytą cukrzycą, grupy pacjentów szczególnie predylektowanych do wymienionych powikłań, jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych niedokrwienia narządów.

CEL PRACY

Celem pracy była próba stwierdzenia obecności i zaawansowania zmian naczyniowych o charakterze makroangiopatii u pacjentów ze świeżo wykrytą cukrzycą typu 2, oraz próba odszukania ewentualnych korelacji między wybranymi parametrami oceny przebiegu cukrzycy a stopniem zaawansowania makroangiopatii.

MATERIAŁ I METODA

Przedmiotem badań było 23 chorych ze świeżo wykrytą cukrzycą typu 2 (15 mężczyzn i 8 kobiet, średnia wieku 53,7 ± 12,4 lata). U badanych oceniano: BMI, ciś-nienie tętnicze (pomiar dwukrotny), palenie tytoniu, stężenie lipidów osocza (cholesterol ogólny, HDL, LDL, trójglicerydy), mikroalbuminurię, stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) oraz obecność i zaawansowanie zmian w tętnicach grzbietowych stopy, posługując się badaniem dopplerowskim. W badaniu tym oceniano: grubość warstwy wewnętrznej ściany naczynia (w mm), stopień zwężenia naczynia szacowany zmianą prędkości przepływu (w%), oraz morfologię warstwy wewnętrznej i zaawansowanie zmian miażdżycowych wg własnej skali od 1 do 4 (1: brak zmian, 2: pogrubienie błony, miękkie złogi lipidowe, 3: uformowane blaszki miażdżycowe z obecnymi pęknięciami, 4: rozległe zmiany z obecnością zwapnień i zwężeniem światła naczynia).

Grupę kontrolną stanowiły 22 osoby, z wykluczonymi schorzeniami metabolicznymi – z wyjątkiem nadwagi – (14 mężczyzn i 8 kobiet, średnia wieku 52,4 ± 11,1 lat), nie różniące się statystycznie pod względem BMI, ciśnienia tętniczego i palenia tytoniu. W grupie kontrolnej dokonano identycznych oznaczeń jak w grupie chorych, z wyjątkiem hemoglobiny glikowanej.

Obie grupy porównano posługując się testem t-Studenta (6).

Ponadto, w obu grupach szukano korelacji między wszystkimi badanymi parametrami (wiek badanych, BMI, ciśnienie tętnicze, stężenia lipidów osocza i ich frakcji, mikroalbuminuria, grubość warstwy wewnętrznej tętnic grzbietowych stóp, jej morfologia i nasilenie zmian miażdżycowych, stopień zwężenia światła naczynia).

Zależności między badanymi cechami oceniano przy pomocy współczynnika korelacji Pearsona, badając jego istotność testem t (6).

WYNIKI

U chorych z cukrzycą stwierdzono, w porównaniu z grupą kontrolną:

– znamiennie grubszą warstwę wewnętrzną tętnic (p <0,01),

– bardziej zaawansowane zmiany morfologiczne warstwy wewnętrznej (p <0,005),

– większe zwężenie światła naczynia (p <001).

Nie znaleziono innych istotnych statystycznie różnic (warto przypomnieć, że w grupie kontrolnej nie określano stężenia hemoglobiny glikolowej HbA1c).

Nie znaleziono (z jednym wyjątkiem) istotnych statystycznie korelacji między badanymi cechami w obu badanych grupach, co w przypadku porównania np. stężeń frakcji lipidów, BMI, czy wartościami ciśnienia tętniczego a grubością warstwy wewnętrznej wydaje się zaskakujące, może to jednak wynikać z małej liczebności grup. Jedynymi ocenianymi cechami, których zależność spełniała kryteria znamienności statystycznej (p <0,05) była dodatnia korelacja między grubością warstwy wewnętrznej tętnic grzbietowych stopy a stężeniem hemoglobiny glikowanej u chorych z cukrzycą.

Uzyskane wyniki potwierdzają istnienie zmian o charakterze makroangiopatii już w czasie wykrycia cukrzycy typu 2. Znaleziona dodatnia korelacja między stężeniem HbA1c a grubością warstwy wewnętrznej u pacjentów ze świeżo wykrytą cukrzycą potwierdza istotną rolę glikacji białek w akceleracji zmian miażdżycowych u tych chorych i może wskazywać na celowość oznaczania HbA1c, jako prostego testu wykrywającego chorych wcześniej zagrożonych groźnymi dla życia komplikacjami.

DYSKUSJA

Spośród czynników odpowiedzialnych za szybki rozwój zmian miażdżycowych u chorych z cukrzycą, poza często współistniejącymi innymi czynnikami ryzyka (otyłość, nadciśnienie, palenie tytoniu), na pierwszym miejscu wymienia się hiperglikemię i jej konsekwencje, m.in. zwiększoną glikację białek, przemianę glukozy na szlaku poliolowym w komórkach śródbłonka tętnic, nasilanie zmian hemostatycznych, powstawanie zmian lipidowych (1, 3, 7, 8). Glikacja białek o długim okresie półtrwania, do których należy kolagen, poprzez tworzenie mostków dwusiarczkowych i wiązań krzyżowych między jego nitkami, istotnie zmienia właściwości kolagenu, powoduje pogrubienie błony podstawnej i ściany naczyń, zmniejszenie ich elastyczności (3, 8). Ponadto, glikowane białka tracą zdolność wiązania heparanu i zmieniają przebieg procesów hemostatycznych w ścianie naczynia. Istotną rolę w generowaniu zmian naczyniowych odgrywają też makrofagi, wiążące glikowane białka i uwalniające monokiny, m.in. interleukinę 1(8). Klinicznym potwierdzeniem roli glikacji w generowaniu zmian makroangiopatycznych są wyniki analizy UKPDS 36, w której wykazano, że obniżenie stężenia HbA1c z 9 do 8% powoduje zmniejszenie o 25% ryzyka zgonu zależnego od cukrzycy, o 7% śmiertelności ogólnej i o 18% ryzyka wystąpienia zawału serca (9, 10).

Oczywiście, problem akceleracji zmian miażdżycowych w cukrzycy jest o wiele bardziej złożony i zależy nie tylko od konsekwencji hiperglikemii. Dlatego dobierając grupę kontrolną wybrano populację nie różniącą się wartościami ciśnienia tętniczego, paleniem tytoniu, płcią, wiekiem i BMI, aby zmniejszyć wpływ, przynajmniej tych, najbardziej uznanych czynników ryzyka. Mimo to znaleziono istotne różnie w strukturze warstwy wewnętrznej ściany tętnic między chorymi ze świeżo wykrytą cukrzycą typu 2 a grupą kontrolną. Stwierdzona korelacja między stężeniem HbA1C a grubością warstwy wewnętrznej u chorych z cukrzycą sugeruje, że proces glikacji jest istotny w generacji tych zmian.

WNIOSEK

Stwierdzenie w świeżo wykrytej cukrzycy zmian makroangiopatycznych wskazuje na celowość znalezienia prostej metody wyszukania chorych szczególnie zagrożonych. Tą metodą może okazać się oznaczenie HbA1C. Problem wymaga jednak dalszych badań.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Taniec zmysłów z płytą CD

Jak zachować zdrowie i młodość 7 zasad szczęścia

Spinning uniwersalny

Piśmiennictwo

1. Steiner G.: Atherosclerosis, the major complication of diabetes. W: Comparison of Type I and Type II Diabetes. Pod red. M. Vranica, C.H. Hollenberga, G. Steinera. Plenum Publishing, 1985, 227. 2. Luźniak P. i wsp.: Epidemiologiczna ocena niedokrwiennej choroby serca u chorych na cukrzycę – w świetle piśmiennictwa. W: Cukrzyca a choroby serca. Pod red. A. Czech, J. Tatonia. a-medica press, 2000, 11. 3. Shaw K.M.: Cukrzyca a choroba dużych naczyń. W: Powikłania cukrzycy. Pod red. K.M. Shawa. Via Medica sc, 1998, 185. 4. Czech A.: Standardy postępowania w opiece diabetologicznej. Zalecenia Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii w Warszawie. Medycyna Po Dyplomie, wydanie specjalne. Grudzień 1999, 35. 5. Haffner S.M., Kratz M.S., Dunn J.F.: Increased upper body and overall adiposity is associated with decreased sex hormone binding globulin in post menopausal women. Int. J. Obesity, 1991, 15, 471. 6. Oktaba W.: Elementy statystyki medycznej i metodyka doświadczalnictwa. PWN, Warszawa, 1980. 7. Schwartz C.J. et al.: Pathogenesis of the atherosclerotic lesion: implications for diabetes mellitus. Diabetes Care, 1992, 15, 1156. 8. Tatoń J.: Taktyka ograniczania aterogenngo wpływu cukrzycy: podejście wieloczynnikowe. W. Cukrzyca a choroby serca. Pod red. A. Czech, J. Tatonia. a-medica press, 2000, 27. 9. Stratton I.M. et al.: Association of glycaemia with macrovascular and microvascular of type 2 diabetes (UKPDS 35): prospective observational study. BMJ, 2000, 321, 405. 10. Adler A.I.et al.: Association of systolic blood pressure with macrovascular and microvascular of type 2 diabetes. (UKPDS 36). BMJ, 2000, 321, 412.

Medycyna Rodzinna 2/2002
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 2/2002:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt